# data[].attributes.body
Een tijd waarin veel gevochten werd, het Romeinse rijk opgesplitst werd, geleid door verschillende koning. Dit speelde van 410 tot 1066. De Anglo-Saxons waren vikingen die Engeland binnen vielen.

# data[].attributes.body
Old English (Oud Engels) werd gesproken in de tijd van de Anglo-Saxons.

# data[].attributes.body
Het Romeinse Rijk is net gevallen, waardoor Europa uiteen viel en opbrak in kleinere Rijken.

De Duitsers bouwden een nieuwe beschaving op, maar dankzij de kerk bleef er nog veel bewaard van de Romeinse cultuur. Geloof was erg belangrijk, er was een Theocentrisch wereldbeeld. Priesters waren ook vrijwel de enige die konden lezen en schrijven.

# data[].attributes.body
Theocentrisch = god in het middelpunt.

Omdat geloof van enorme invloed in de middeleeuwen was, wordt de middeleeuwse cultuur "theocentrisch" genoemd. God stond dus centraal, wat het tegenovergestelde is van antropocentrisme, wat betekent dat ze mens centraal staat.

# data[].attributes.body
Gesproken ca 500 tot 1100

# data[].attributes.body
Het gaat over de oorlog en loyaliteit.

# data[].attributes.body
Duke of Normandy, nam de troon over van de Anglo-Saxons. Hij won van de Anglo-Saxons in een gevecht in 1066 wat het einde betekende voor het Anglo-Saxons tijdperk.

# data[].attributes.body
De eersten steden ontstonden: ze kregen veel zelfstandigheid en er kwam een nieuwe stand in ontwikkeling: de burgerij. Dat hield zich veel bezig met handel en nijverheid. In deze tijd werden er ook indrukwekkende kathedralen gebouwd en grote universiteiten. In deze periode begint ook de literatuurgeschiedenis, omdat er van de vroege Middeleeuwen weinig bewaard is gebleven.

# data[].attributes.body
Een ridderroman is een spannend verhaal over dappere ridders. Ze vechten, gaan op avontuur en tonen moed en trouw. Hoofsheid, zoals beleefdheid en respect, is daarbij belangrijk.

# data[].attributes.body
Taal gesproken van 1066 tot rond 1500.

# data[].attributes.body
Gesproken ca 1100 tot 1500.

# data[].attributes.body
Geschreven door een monnik en gevonden in Oxford in 1932, dit is het oudste Nederlands verhaal die er gevonden is.

# data[].attributes.body
Hoofsheid was een 12e-eeuwse adellijke gedragscode, beïnvloed door de kruistochten. Het draaide om beleefdheid, respect en galante liefde, vooral in ridderliteratuur.

# data[].attributes.body
Geschreven tussen 1257 en 1271 in het Middelnederlands.

# data[].attributes.body
Is in 1270 geschreven in Brabant en gaat over Karel de Grote.

# data[].attributes.body
Burgerij werd steeds makkelijker en daardoor kreeg de cultuur een belangrijke derde hoofdkenmerk: het burgerlijke. Brabant werd een nieuw belangrijk centrum voor economie en cultuur.

# data[].attributes.body
Dit verhaal is geschreven door Penninc en Vostaert in halverwegen de 13e eeuw. Het gaat over de zoektocht naar een schaakspel.

# data[].attributes.body
Geschreven in ongeveer 1380 en gaat over Heer Gawein en de Groene Ridder.

# data[].attributes.body
Is geschreven in de 14e eeuw en gaat over een groep pelgrims opweg naar Kantelberg. Het is geschreven door Geoffrey

# data[].attributes.body
De boekdrukkunst is uitgevonden door Johannes Gutenberg te Mainz. In de tweede helft van de vijftiende eeuw

verspreidde de boekdrukkunst zich over Europa, eerst naar Zuid-Duitsland en Italië, maar al snel ook naar Frankrijk en de Lage Landen.

Deze uitvinding zorgde ervoor dat boeken veel meer gedrukt konden worden en maakte lezen bereikbaarder voor een groter publiek.

# data[].attributes.body
De 1e uitgave was in 1485 en is geschreven Thomas Malory. Het verhaal gaat over het hele verhaal van koning Arthur.

# data[].attributes.body
Komt uit de 15e eeuw en in het verhaal wordt 7 jaar verteld.

# data[].attributes.body
Gaat over een vrouw die 7 jaar met de duivel heeft gewoond.

# data[].attributes.body
Getallensymboliek is het geloof dat sommige getallen magische eigenschappen hebben.

In de loop der tijden hebben bepaalde getallen hun eigen betekenis gekregen waarmee ze later geassocieerd worden (denk aan het getal 13 dat verbonden staat aan ongeluk)

# data[].attributes.body
In de westerse middeleeuwen werden handschriften voornamelijk gekopieerd in kloosters en in professionele ateliers in de steden. Bij handschriften werd eerst de tekst geschreven, daarna door een rubricator versierd met rode en blauwe hoofdletters en soms randversiering.

# data[].attributes.body
Een feodale samenleving was een samenleving onder invloed van het feodale stelsel. Het feodale stelsel was een manier van besturen en het hield in dat de koning het dagelijks bestuur van bepaalde gebieden overliet aan leenmannen, bijvoorbeeld een hertog, graaf of heer. Ook was er in een feodale samenleving een rangorde: de geestelijke waren het machtigst, daaronder zat de adel en daarna kwam het gewone volk.

# data[].attributes.body
Geestelijken waren kerkelijke leiders in de middeleeuwen. Hoge geestelijken hadden macht, terwijl priesters en monniken direct mensen hielpen. Ze gaven kerkdiensten, zorgden voor onderwijs en zieken. De kerk bepaalde wetten, feesten en gedragsregels.

# data[].attributes.body
De adel in de middeleeuwen bestond uit rijke en machtige families. Ze bezaten land en hadden ridders en boeren die voor hen werkten. Adel speelde een grote rol in ridderverhalen, waarin moed en eer belangrijk waren. Ook waren ze betrokken bij hoofsheid, wat betekende dat ze beleefd en netjes moesten zijn. Door de boekdrukkunst konden verhalen over hen sneller verspreid worden. De adel vochten vaak in oorlogen om hun macht te behouden

# data[].attributes.body
De burgerij in de middeleeuwen bestond uit handelaren en ambachtslieden in de stad. Ze verdienden geld met hun werk en kregen steeds meer macht. Door de boekdrukkunst konden ze sneller lezen en leren.

# data[].attributes.body
Pelgrimtochten waren reizen naar heilige plaatsen. Mensen gingen op weg om te bidden, boete te doen of genezing te zoeken. De reis was lang en gevaarlijk, maar belangrijk voor hun geloof.

# data[].attributes.body
Een Arthurroman is een ridderverhaal over koning Arthur en zijn ridders van de Ronde Tafel. De ridders gaan op zoek naar heilige schatten, vechten tegen vijanden en beleven magische avonturen. Hoofsheid en liefde spelen een belangrijke rol in deze verhalen.

# data[].attributes.body
Een Karelroman is een ridderverhaal over keizer Karel de Grote en zijn dappere strijders. De ridders vechten voor hun koning en hun geloof. Deze verhalen gaan vaak over oorlog, trouw en dapperheid. conflicten tussen leenheer (Karel) en zijn ridders (leenmannen) staan centraal.

belangrijke deugden zijn moed, kracht en trouw (aan familie, keizer én God)

# data[].attributes.body
In de middeleeuwen was trouw heel belangrijk. Ridders moesten trouw zijn aan hun koning, hun geloof en hun familie. Ook in ridderverhalen was trouw een belangrijk thema.

# data[].attributes.body
Eer betekende dat iemand respect en een goede naam had. Ridders moesten moedig en eerlijk zijn om hun eer te behouden. Als ze oneerlijk of laf waren, konden ze hun eer verliezen.

# data[].attributes.body
Renaissance = wedergeboorte

Mensen keken terug naar de Romeinse tijd en er kwam een wedergeboorte van deze Klassieke Oudheid.

In de renaissance veranderde het theocentrische wereldbeeld naar een antropocentrisch wereldbeeld.

# data[].attributes.body
King Henry VIII heeft geleefd van 28 januari 1491 tot 28 januari 1547.

Hij was koning van Engeland tussen 1509 en 1547. Volgens de katholieke kerk mocht je niet scheiden, maar omdat hij dat wel wilde richtte hij een eigen kerk op - de Anglicaanse kerk - waar het wel mocht. Hij heeft in totaal 6 vrouwen gehad, waarvan hij er met twee gescheiden is, twee onthoofd zijn, één overleden bij de geboorte en hij met zijn laatste vrouw tot aan zijn dood getrouwd was.

# data[].attributes.body
Geschreven in 1516. Het gaat over een denkbeeldige, ideale samenleving waarin de godsdiensten gelijke rechten bezitten.

# data[].attributes.body
Koningin van Engeland.

Ze is geboren op 7 september 1533 en gestorven op 24 maart 1603.

ze is in 17 november 1558 koningin geworden tot haar dood

# data[].attributes.body
Anglicaanse Kerk is de Engels kerk is opgericht in 1534 door koning Henry VIII omdat hij ruzie kreeg met de paus omdat hij wou scheiden.

Officieel heet het de Episcopaalse Kerk van Engeland.

# data[].attributes.body
De tijd dat koningin Queen Elizabeth I aan de macht was.

zij bracht relatieve politieke rust na haar voorgangers.

# data[].attributes.body
Dit was in 1566 de protestantse mensen die vinden dat je heilige niet vereert met beelden. daarom gingen ze in rooms-katholieke kerke de beelden naar beneden halen.

wat de koning van Spanje die katholiek was niet blij maakte

# data[].attributes.body
Geschreven ca. 1570 door een anonieme schrijver. In 1932 is het het Nederlandse volkslied geworden.

# data[].attributes.body
De 80 jarige oorlog duurde van 1568 tot 1648. Er zat 12 jarige pauze tussen vanaf 1609.

Het kwam om dat de zeven verenigde Nederlander zich vrij wou vechten van Spanje

het is opgehouden bij Vrede van Münster op 24 oktober 1648

een van de belangerijkse mensen van Willem van oranje nasouw. hij was vermoord nadat hij vogelvrij was verklaart zoor de Spanje koning.

# data[].attributes.body
Een lied gezongen door geuzen. Het Wilhelmus is een geuzenlied.

# data[].attributes.body
Geschreven in 1590. Het gedicht is gedeeltelijk gewijd aan koningin Elizabeth I. Het gaat over de Faery Queene, ze draagt ​​de Redcross Knight op om de draak te doden die Una's huis terroriseert.

# data[].attributes.headline
Midsummer’s Night Dream - William Shakespeare

# data[].attributes.subject
Midsummer’s Night Dream - William Shakespeare

# data[].attributes.body
Geschreven in 1595. Het is een komedie. Het gaat over het huwelijk van hertog Theseus en koningin Hippolyta van de Amazones en heeft drie verschillende verhaallijnen die door dit huwelijk aan elkaar verbonden worden.

# data[].attributes.body
Geschreven tussen 1603 en 1607. Het is een tragedie. Het gaat over Macbeth en de manier waarop hij macht als koning probeert te krijgen. Het speelt zich af in Schotland.

# data[].attributes.body
Geschreven in 1617. Het gaat over iemand genaamd Warenar die een pot goud had gevonden die door zijn grootvader was verborgen. Hierdoor werd hij een ongelukkige, paranoïde vrek en is hij de hele tijd bang dat de pot gestolen wordt.

# data[].attributes.headline
Joseph, een bijbelse tragedie - Joost van den Vondel

# data[].attributes.subject
Joseph, een bijbelse tragedie - Joost van den Vondel

# data[].attributes.body
Het gaat over Joseph, een eerlijke en naïeve jongen van zeventien. Geschreven in 1644.

# data[].attributes.body
De Republiek Der Zeven Verenigde Nederlanden werd aangevallen door Engeland, Frankrijk en de bisdommen Münster en Keulen, terwijl het leger sterk verwaarloosd was.

# data[].attributes.body
De reformatie is een periode waarin de Protestanten zich afscheidden van de Rooms-Katholieke Kerk omdat ze niet tevreden waren met veel normen en waarden in de Rooms-Katholieke Kerk. Er kwamen twee nieuwe kerken op door twee mannen: Johannes Calvijn bracht het Calvinisme en Maarten Luther het Lutheranisme. Het Calvinisme was vooral populair in Nederland.

# data[].attributes.body
Antropocentrisch wereldbeeld is het idee dat de mens centraal staat. Wij worden beschouwd als het middelpunt van bestaan.

# data[].attributes.body
Individualisme is een stelsel waarbij de gedachtengang en de rechten van een burger boven het belang van een groep staan. De kern is dus dat je niet als groep rechten hebt, maar als individu. Dit is het tegenovergestelde van collectivisme.

In de renaissance kwam de mens als persoon meer centraal staan en werden we meet individualistisch. In deze periode verdween religie ook steeds meer en de gedachte van leven na de dood.

# data[].attributes.body
Humanisme in een levensbeschouwing waarbij de mens voorop staat en het gaat om de waarde van mensen. Bij het humanisme gaat het om goede dingen doen, rechtvaardigheid en het gebruiken van je verstand.

De bekendste humanist is Erasmus: hij wordt beschouwd als een van de invloedrijkste denkers uit de Renaissance.

# data[].attributes.body
Het empirisme is een filosofische stroming waarbij ze zeggen dat kennis ontstaat door zintuigen.

# data[].attributes.body
Kunst- en literatuurstroming in de 16e en 17e eeuw. Schrijvers en kunstenaars wilden de oude Grieken en Romeinen evenaren of zelfs overtreffen. Ze gebruikten klassieke vormen zoals het epos, de tragedie en de komedie. Schrijvers zoals Joost van den Vondel bestudeerden oude werken om hun eigen stijl te verbeteren.

# data[].attributes.body
Een tragedie is een ernstig toneelstuk waarin de hoofdpersoon een groot probleem heeft en uiteindelijk verliest door een fout of ongeluk. Vaak gingen de verhalen over de Bijbel, oude legendes of geschiedenis. Een bekend voorbeeld is Vondels Gysbreght van Aemstel (1637), over de val van Amsterdam.

# data[].attributes.body
Naast tragedies waren komedies ook populair. Een komedie was bedoeld om het publiek te laten lachen en gaf vaak een les. Een klucht is een korter, grappiger stuk met veel misverstanden en humor. Bredero’s De Spaanschen Brabander (1617) is een voorbeeld van een komedie met een boodschap over de samenleving.

# data[].attributes.body
Bij klassieke toneelstukken moesten drie regels gevolgd worden:

1. Eenheid van tijd – Het verhaal moet zich afspelen in één dag.

2. Eenheid van plaats – Alles gebeurt op één plek.

3. Eenheid van handeling – Er is één duidelijk verhaal.
Deze regels maakten de toneelstukken makkelijk te volgen. Ze werden vooral in Frankrijk en Nederland gebruikt.

# data[].attributes.body
Een klassiek toneelstuk had vijf delen:

1. Expositie – Hier worden de personages en situatie voorgesteld.

2. Intrige – Het probleem wordt duidelijk.

3. Climax – Het spannendste moment van het verhaal.

4. Catastrofe – Het einde komt in zicht.

5. Peripetie/Afloop – Het verhaal eindigt: soms verdrietig in een tragedie, grappig in een komedie.

# data[].attributes.body
"Carpe Diem" betekent "Pluk de dag". Dit kwam uit de oude tijd en werd in de 16e en 17e eeuw weer populair. Dichters zoals Hooft en Vondel schreven er vaak over. Het betekent dat je moet genieten van het moment, omdat je niet weet wat de toekomst brengt. Dit idee komt vaak voor in liefdesgedichten.

# data[].attributes.body
Hamlet is een toneelstuk van William Shakespeare. Prins Hamlet wil wraak nemen op zijn oom Claudius, die zijn vader heeft vermoord en koning is geworden. Het stuk gaat over twijfels, wraak en de betekenis van het leven. Hamlet twijfelt of hij moet handelen, wat leidt tot veel problemen en de dood van hemzelf en anderen. Uiteindelijk doodt Hamlet Claudius, maar sterft zelf ook.