# data[].attributes.body
Deze scifi-anthologieserie beschrijft een zieke nabije toekomst vol technologie, waar de mooiste uitvindingen botsen met de meest duistere menselijke gevoelens.

# data[].attributes.body
Het artikel vloeibare tijden deed me denken aan een verhaal wat mijn vader mij vroeger vertelde wat me super erg interesseerde. Ik moest vroeger blokken, met letters erop, op alfabetische volgorde leggen. Ik was toen nog heel jong en begon dan ook de blokken te stappelen in plaats van ze naast elkaar te leggen. Toch werd me verteld dat dit fout was en dat ik moest doen wat me verteld was. Het interesseerde me omdat ik me begon af te vragen wat er zou gebeuren als je niet past in het lineaire denk patroon van de maatschappij? Maar ook waarom we dit denkpatroon hebben gecreëerd? En waaruit dit is ontstaan?

Ik koppel dit dan ook terug aan vloeibare tijden op twee manieren. Hij spreekt over het individu en dat we alleen onszelf de schuld kunnen geven en dat we beter dingen kunnen gaan veranderen anders gaat het straks helemaal mis. Maar wat als we niks kunnen veranderen omdat we te bang zijn innovatief te zijn? We durven niet af te stappen van het denkpatroon wat de maatschappij heeft gecreëerd.

De onderwerpen die dus naar boven komen is de mens en het leren van de mens. Het lineaire denksysteem en onze lineaire maatschappij.  En het verleden, heden en toekomst houd me heel erg bezig.

Zo ben ik een gesprek begonnen met mijn vader. En ik ben verder onderzoek gaan doen naar dit gegeven. De grootste vraag die ontstond uit het gesprekje met mijn vader is de vraag,

zijn wij als mens wel innovatief?

# data[].attributes.body
In het kort komt het er op neer dat veel mensen een patroon hebben aangeleerd waarin ze voornamelijk lineair zijn gaan denken. Een patroon dat aangeeft dat er een begin en een eindpunt is.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De kracht van circulair denken.

Mensen die steeds maar blijven streven naar geluk, lijken hier vaak niet echt gelukkiger van te worden. Althans dat is hoe ik het ervaar in de praktijk. Toch proberen velen keer op keer iets na te streven wat hen uiteindelijk ultiem gelukkig zal maken. Meestal ook met de verwachting het dan te blijven. En in dat laatste geval gaat het vaak helemaal mis.

Voor mij een aanleiding hier eens een artikel aan te wijden.

"Als ik nou eens een leuke man of vrouw zou tegen komen, dan ben ik gelukkig". "Als ik die opleiding afgerond heb, dan ben ik gelukkig". "Ik moet die goede baan wel hebben om gelukkig te zijn". Het zijn slechts een paar voorbeelden uit een enorm scala aan gedachtegoed van mensen die pretenderen er gelukkig van te moeten worden.

We kunnen natuurlijk het eerst gaan hebben over de filosofische kant van wat geluk nou eigenlijk betekent, maar om heel eerlijk te zijn maakt dat in deze context eigenlijk helemaal niks uit. Geluk kan voor iedereen een andere betekenis hebben namelijk. Toch was ik wel even nieuwsgierig hoe het woordenboek, dan wel wikipedia de term geluk zouden beschrijven. Ik vond de volgende 2 redeneringen:

Geluk(of gelukkig zijn) kan worden omschreven als het tevreden zijn met de huidige levensomstandigheden.

De situatie waarin onze diepste behoeften zijn verwezenlijkt

Uit bovenstaande redeneringen blijkt al dat er meerdere opvattingen mogelijk zijn. Maar met een groot verschil tussen beide. Namelijk dat de eerste zich richt op de huidige levensomstandigheden en of je daar tevreden mee kunt zijn. Terwijl de tweede een soort meest gewenste toestand omschrijft.

Hoe kan het nou dat we steeds maar blijven streven naar geluk?

Wij mensen en dan vooral de westerse mens, heeft doorgaans grote moeite om te kunnen aanvaarden hoe iets nu is. Voortdurend zijn we bezig met het plannen van onze toekomst.

Het lijkt er dus sterk op dat de situatie zoals die nu is, niet goed genoeg is. Het kan altijd beter wordt wel eens gezegd. Dit begint vaak al in onze vroege jeugd waarin je wordt gevraagd wat je later wil worden? Doe je wel goed je best op school? Als je dit nu doet, is dat belangrijk voor later. Voortdurend de boodschap krijgen dat iets wat nu is, belangrijk is voor later maakt dat we ontevreden zijn met hoe het nu is. Of in elk geval is het nog niet goed genoeg. Het is niet af, we zijn niet compleet.

Mag je dan geen dromen hebben? Ja natuurlijk wel, het zit in dit artikel vooral in de verwachtingen die gecreëerd worden in ons denken ten aanzien van geluk. En met een denkpatroon dat ons van jongs af aan is aangeleerd, is dat een hele opgave voor veel mensen.

Het lineaire denken

In het kort komt het er op neer dat veel mensen een patroon hebben aangeleerd waarin ze voornamelijk lineair zijn gaan denken. Een patroon dat aangeeft dat er een begin en een eindpunt is. Van A naar B en dat natuurlijk zoveel mogelijk in een opwaartse lijn. Die opwaartse lijn is belangrijk geworden voor de mate waarin we succes ervaren. Maar dat niet alleen, we zijn er ons ook aan gaan meten. We moeten van een 7 een 10 maken. Hoewel een 7 ook heel goed kan zijn, blijft het bij velen toch knagen. De lijn moet stijgen en zolang je maar op een stijgende lijn zit is het prima.

Iedereen kan bedenken dat het vrijwel onmogelijk is om altijd maar op een stijgende lijn te kunnen blijven. Toch is het maar moeilijk te accepteren als dat niet zo is. Bovendien loop je het risico dat dingen niet waar gemaakt kunnen worden. Niet voor jezelf en niet voor je omgeving, als je dat belangrijk vindt natuurlijk. Mijn ervaring is dat velen dit soms nog belangrijker vinden.

De groene lijn is de lijn zoals we die voor ons zien en het liefst zouden willen hebben. In werkelijkheid verloopt het meer zoals in de zwarte lijn. Gelukkige momenten wisselen zich af met ongelukkige momenten, hier life events genoemd. Life events kunnen tegenslagen in je leven zijn. Voor ieder van ons lopen die, net als de gelukkige momenten, anders. Meestal gaat het mis wanneer we niet meer in de oranje cirkel kunnen blijven. We willen die zoveel mogelijk vast zien te houden.
Moeilijk wordt het wanneer we in de rode cirkel terecht komen. Los van de impact van de gebeurtenis ontstaat er nog iets anders en dat is dat we beseffen niet meer op de lijn te kunnen blijven, zoals de groene lijn in dit voorbeeld. Er ontstaan dan gevoelens als falen, mislukking, verdriet, eenzaamheid en tekortkomingen. Dat kan onmogelijk de bedoeling zijn en dus doen we ons uiterste best om en het liefst zo snel mogelijk, weer op de lijn te komen.

In de praktijk komt dit tot uiting wanneer iemand een burn-out heeft en daarmee (zoals in dit voorbeeld) niet meer op de lijn kan blijven. Het mag allemaal niet te lang duren en de persoon kan zich schuldig of nutteloos gaan voelen. Veel mensen willen vaak erg snel weer op de groene lijn komen. Maar ook de omgeving speelt een grote rol, zij zijn immers met een zelfde gedachtepatroon groot gebracht. Dit komt bijvoorbeeld tot uiting wanneer iemand een dierbare heeft verloren en te horen krijgt dat hij nu toch wel zijn leven weer op moet pakken. Het is tenslotte al weer zo lang geleden... Blijf op de lijn!

Circulair denken en leren accepteren

Gelukkig is er ook goed nieuws. In sommige culturen, onder andere de boeddhistische, is het circulaire denken veel gangbaarder. Het circulaire denken gaat niet van A naar B, maar van A naar B naar C naar D om vervolgens opnieuw weer met A te beginnen. Het gaat uit van een volgens de natuur veel logischere beredenering. En dat is dat iets groeit, bloeit, vergaat en zich herstelt. Iets dat we in ons denken vaak maar lastig kunnen accepteren, maar een meer voor de handliggende benadering is. Zeker bij complexere problemen.

Je kunt het vergelijken met de seizoenen waarin het zelfde proces zich steeds weer opnieuw herhaalt. Het circulaire denken gaat niet uit van hoe iets zou moeten zijn, maar hoe het op dit moment is. De vraag is natuurlijk in welke mate wij, "de westerse mens", dit kunnen accepteren? Het lijkt een tegen natuurlijk gevecht te zijn in ons bestaan dat we toch steeds maar weer op die stijgende lijn moeten blijven.

In de praktijk kun je het circulaire denken bijvoorbeeld vergelijken met iemand die met een nieuwe baan is begonnen (L), daar na een tijdje zich thuis voelt en er prettig kan werken (Z), daarna een flinke reorganisatie meemaakt (H) thuis komt te zitten (W) en een andere richting kiest (L). Het doorlopen van de cirkel is oneindig. Dit kan worden toegepast in een jaar, een maand, een week of zelfs een dag waarin je van alles hebt meegemaakt.

Of een ander voorbeeld. Iemand heeft een dierbare verloren (H), raakt eenzaam en neerslachtig (W), krijgt hulp en gaat er weer vaker op uit (L), heeft lange tijd niet meer zo gelachen met nieuwe contacten die ze heeft opgedaan (Z).

Een belangrijk verschil lineair vs circulair

Het grootste verschil tussen beide denkpatronen is dat het lineaire denken uitgaat van angst (het mag niet mis gaan). Terwijl het circulaire uitgaat van vertrouwen. Weten dat hoe moeilijk of fijn de situatie ook is, de cyclus zich opnieuw zal herhalen. Dus zowel in positieve als negatieve, maar altijd in beweging. Zelf krijg ik vaak de indruk dat men krampachtig bezig is om zoveel mogelijk de L's en Z-etten vasthouden te houden. Maar dan ben je nog steeds lineair bezig en komt er geen acceptatie. Het ontbreekt dan (nog) aan vertrouwen. Terwijl het groeien van vertrouwen er nou juist voor kan zorgen om gelukkiger te worden om te accepteren wat je niet kunt veranderen.

Wil jij meer weten hierover? Neem dan contact op met Praktijk de Vrijgever.

Vincent van der Waal

# data[].attributes.attachment_link.title
Eindeloos geluk bestaat niet! De kracht van circulair denken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mensen die steeds maar blijven streven naar geluk, lijken hier vaak niet echt gelukkiger van te worden. Althans dat is hoe ik het ervaar in de praktijk. Toch proberen velen keer op keer iets na te streven wat hen uiteindelijk ultiem gelukkig zal maken. Meestal ook met de verwachting het dan te blijven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een kleine geschiedenis van de mensheid

Door Klaas Nollet

Sapiens. Een kleine geschiedenis van de mens gaat - zoals de titel suggereert - van start als een geschiedenisles, die met zijn nadruk op verhalen en de meer dan fysieke evolutie van de mens bij momenten doet denken aan Mythen van Armstrong, maar al snel wordt het duidelijk dat bij die evolutie door Harari andere accenten worden geplaatst. Het vraagt even de tijd om zijn terminologie gewoon te worden, maar eens je het beet hebt, leest het boek als een trein. Zo introduceert hij reeds van bij het begin bepaalde denkwijzen en begrippen die in eerste instantie een zekere vorm van aanpassing vragen, maar naarmate het boek vordert ook een hulpmiddel zijn om je in het perspectief van de auteur in te leven.

In het eerste deel wordt de gekende evolutie beschreven van de verschillende soorten mensen naar de homo sapiens en daar worden de verschillende theorieën geanalyseerd. Harari geeft meteen al een opvatting mee die als een rode draad zal terugkomen doorheen het boek: Intermenselijk geweld is er altijd geweest en zal er altijd zijn. De mens heeft zich de wereld toegeëigend, maar dat is niet zonder slag of stoot verlopen.

Deel twee neemt de agrarische revolutie onder de loep en daar stelt de auteur zich de vraag of die wel een echte vooruitgang was voor de mens. Heel dikwijls hanteert hij het biologische perspectief en de kwestie wordt al snel of alles vanuit dit perspectief moet worden bekeken, of er ook andere mogelijkheden zijn. De overgang naar de landbouw is namelijk enkel positief geweest voor de reproductie van de mens, en heeft op andere vlakken heel wat nadelen met zich meegebracht. Harari introduceert een begrip waardoor volgens hem de mens erin geslaagd is om de wereld te koloniseren: de imaginaire orde: 'We geloven niet in een bepaalde orde omdat die objectief waar is, maar omdat het geloof erin ons in staat stelt om effectief samen te werken en een betere samenleving op te bouwen.'
De natuurlijke orde is er altijd, maar de imaginaire ordes - waartoe de auteur o.a. n.v.'s rekent, de mensenrechten, religies, ideologieën, ... - moeten in stand gehouden worden. Wanneer men niet meer in een mythe gelooft, verdwijnt ze. Tegelijk is er geen uitweg uit de imaginaire orde, omwille van de noodzaak tot het mobiliseren van grote groepen mensen en vooral omdat die moet vervangen worden door een andere. We kunnen niet terug.
Het boek is heel kritisch naar de mens toe en naar de systemen die de mens heeft opgezet in de loop der eeuwen. Harari stelt heel veel in vraag en zet je als lezer daardoor erg aan het denken. Doorheen het boek krijg je wel dikwijls een negatieve indruk, alsof hij het niet zo hoog op heeft met de soort die zich mens noemt.

In deel drie gaat de auteur stilaan naar het punt toe dat hij wil maken: we evolueren willens nillens naar een mondiale cultuur. En daar geeft Harari drie belangrijke factoren voor aan: geld, imperia en religie. Die drie factoren vormen volgens hem de voorwaarden voor de mens om op globaal vlak te kunnen gaan samenwerken.
Met betrekking tot de eerste factor, geld, geeft hij het belang aan van een dergelijk systeem om samenwerking mogelijk te maken tussen verschillende volkeren.
Ten tweede lijkt hij de gruwelen van het vestigen van een imperium te vergoelijken omwille van de positieve gevolgen. Hij legt heel veel nadruk op de wreedheid van de mens, vooral naar dieren en vleesindustrie toe. In bepaalde passages doet het boek heel erg denken aan Dieren eten van Safran Foer.
Religie wordt, zelfs al vormt het de derde harmoniserende factor, ten slotte ook serieus op de rooster gelegd. Voor een goed begrip is het echter belangrijk om te weten dat religie en ideologie door Harari niet gescheiden worden. Zo beschrijft hij kapitalisme ook als een religie en hanteert hij de volgende definitie: 'Een systeem van menselijke normen en waarden op basis van geloof in een bovenmenselijke orde.'

Vanuit persoonlijk oogpunt vind ik die interpretatie vrij eng, maar in de setting van zijn boek komt hij ermee weg. Harari zelf neigt op verschillende momenten in het boek naar het boeddhisme, al komt hij nooit los van zijn neiging om alles biologisch te verklaren: 'De enige manier om volledig bevrijd te worden van alle leed is volledige bevrijding van alle verlangens en de enige manier [...] is het trainen van de geest om de werkelijkheid te ervaren zoals die is.'
Ook het humanisme noemt hij religie en hij beschrijft drie soorten: liberaal, sociaal en nazistisch. Daarvan is slechts de laatste niet gebaseerd op het monotheïsme. Weer geeft hij hier zijn biologische kijk: 'Het menselijk gedrag wordt bepaald door hormonen, genen en synapsen. Niet door vrije wil.'

Het vierde deel gaat verder met de wetenschappelijke revolutie. Een groot deel van zijn veroveringen en successen heeft de mens, en dan meer bepaald de Euraziatische mens, te danken aan het uitgangspunt 'Ignoramus', het niet-weten. Deze breuk met het middeleeuwse kijken waarin men dacht alles te weten heeft mee voor de grote veroveringen en wetenschappelijke successen gezorgd. Als we het bovenstaande verenigen met project 'Gilgamesj', de zoektocht van de mens naar de overwinning op het leven, dan is deze insteek een onvoorstelbaar grote motor geweest - en nog steeds - voor de vooruitgang van de mens.
In dit deel herneemt de auteur zijn stelling van deel drie wat uitvoeriger, en dat is dat de wetenschap, de grootmachten of imperia en het kapitaal onze ontwikkeling fundamenteel hebben bepaald. Hierin heeft Europa een heel grote rol gespeeld. Opnieuw licht Harari de rol van deze drie componenten uitvoerig toe.

De auteur schrijft bevattelijk en met goed uitgelegde voorbeelden. Hij illustreert de verwevenheid tussen drie pijlers heel mooi. Hij geeft kritiek, maar nuanceert ook telkens, waardoor de deur naar een eigen interpretatie mooi open blijft. Dat maakt ook deel uit van de toegankelijkheid van zijn schrijven. Harari zet aan tot bescheidenheid, roept soms zelfs een schuldgevoel op. Bij momenten doet zijn bevlogenheid denken aan het schrijven van Ayn Rand, maar dan met meer ruimte voor nuancering van het eigen denken.
Naar het einde van het boek toe stelt de auteur onvermijdelijk de vraag naar de zin van dit alles: Waarom is de mens zo geëvolueerd, is er een doel? De vraag naar geluk, die op vandaag expliciet gesteld wordt, speelt hierin een cruciale rol: 'Zijn wij gelukkiger dan pakweg de jager-verzamelaars? Is er een nut geweest aan al die ontwikkeling? Hoe heeft de geschiedenis het geluk van de mens beïnvloed? Wat maakt gelukkig?'
Ook hier springt hij van positief naar negatief en terug. Hij analyseert verschillende interpretaties van geluk en geeft daarbij ook weer voldoende aandacht aan de biologische blik. Ook de boeddhistische interpretatie komt duidelijk op de voorgrond.
Uiteindelijk voegt hij aan het geheel ook een vooruitblik toe die naarmate de passages elkaar opvolgen meer en meer aan sciencefiction doet denken. De auteur gaat heel ver in het opsommen van toekomstmogelijkheden. Zullen we als zelfverklaarde Almachtige kunnen ontsnappen aan onze biologische bepaaldheid?

Sapiens heeft een open einde. Als mens hebben we nog niet veel goeds teweeggebracht en de belangrijkste en beangstigendste lacune in ons mens-zijn is volgens de auteur dat we niet weten wat we willen doen of "willen willen". Hij stelt de vraag hoe gezond het is dat de mens over zovele vormen van kennis en zoveel mogelijkheden beschikt gecombineerd met een gebrek aan richting.

Krijg je de nieuwe recensies graag maandelijks per e-mail?
Abonneer je op de nieuwsbrief van De Maakbare Mens

Gepubliceerd op 19-06-2018

# data[].attributes.attachment_link.description
Door Klaas Nollet Sapiens. Een kleine geschiedenis van de mens gaat - zoals de titel suggereert - van start als een geschiedenisles, die met zijn nadruk op verhalen en de meer dan fysieke evolutie van de mens bij momenten doet denken aan Mythen van Armstrong, maar al snel wordt het duidelijk dat bij die evolutie door Harari andere accenten worden geplaatst.

# data[].attributes.body
‘Mentale kracht draait niet om positief denken. Overmatig positieve gedachten kunnen immers net zo vernietigend zijn als het hebben van overmatig negatieve gedachten. Mentale kracht gaat met name over realistisch en rationeel denken. Het draait ook niet om het najagen van geluk, wel om de juiste besluiten nemen waarmee je het beste uit jezelf kan halen. Voor mentale kracht hoef je je emoties niet te negeren, wel begrijpen hoe je emoties van invloed zijn op je gedachten en je gedrag.’

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dertien dingen die mentaal sterke mensen niet doen. De gelijknamige post die Amy Morin de wereld instuurde werd in geen tijd door meer dan tien miljoen mensen gelezen. Psychologies legde haar '13 geboden' voor aan Jan Van Speybroeck, directeur van de Vlaamse Vereniging voor Geestelijke Gezondheid.
De Amerikaanse psychotherapeute Amy Morin, die zelf tijdens haar jonge leven met zware tegenslag te maken kreeg, ontdekte dat ook mentaal sterke mensen uitdagingen en pech op hun pad tegenkomen, net als iedereen. Het grote verschil zit volgens haar in de manier waarop ze ermee omgaan.

1. Verdoe je tijd niet aan zelfmedelijden

Ook al ga je soms door een moeilijke periode, trap niet in de valkuil van zelfmedelijden. Het zorgt ervoor dat je alle goede aspecten van je leven over het hoofd ziet en leidt vaak tot nog meer negatieve emoties. Het voorkomt ook dat je je andere emoties aanpakt en staat het omgaan met rouw, verdriet en andere gevoelens in de weg.

Doen: een reality check. Hoe erg is je situatie werkelijk? Vervang negatieve gedachten door realistischere gedachten. Word actief. Werk aan je dankbaarheid: som elke avond op waarvoor je dankbaar bent of hou een dankbaarheidsdagboek bij.

Jan Van Speybroeck: 'Zelfmedelijden is herkenbaar bij veel mensen. Ze gaan daar voor zichzelf een tijdlang in mee en voelen zich dan klein en onbelangrijk. Het wordt nog moeilijker als zelfmedelijden overslaat in zelfverwijten. De tips van Morin zijn dus heel bruikbaar. Ook haar oproep tot meer realistisch denken is nuttig. Zowel negatieve gedachten ("ik ga dat niet kunnen") als overdreven positieve gedachten ("dat gaat je zeker lukken") zeggen iets over de toekomst en die heb je nu eenmaal niet in de hand.'

2 Geef de macht niet uit handen

Een schoonmoeder die zich bemoeit met de opvoeding van je kinderen of woede tegenover je baas over een onrechtvaardige behandeling: wanneer je andere mensen de macht geeft over wat jij denkt en voelt wordt het onmogelijk om mentaal sterk te zijn. Je laat anderen je eigenwaarde definiëren.

Doen: je proactief gedragen door bewuste keuzes te maken over hoe je gaat reageren op anderen. In je uitspraken je keuze duidelijk maken: 'ik kies ervoor om ...'. Stel zelf je emotionele en fysieke grenzen. Durf nee te zeggen, laat je boosheid los en richt je energie op een waardiger doel.

Jan Van Speybroeck: 'Het Calimero-gevoel of jezelf kleiner maken ten aanzien van de ander vanuit het idee dat die ander grootser is dan jou is nooit goed. Aanvaard je zwaktes maar blijf ook altijd je eigen sterktes zien.'

3 Wees niet bang voor verandering

Je eetgewoonten veranderen, verhuizen of op zoek gaan naar een andere baan: veel mensen associëren verandering met ongemak. Door alles bij het oude te laten kan je echter vastgeroest raken: je leert geen nieuwe dingen bij en anderen nemen een voorsprong op je. Bovendien gaat het leven gepaard met dingen die veranderen: ontslag, een overlijden van een dierbare of de kinderen die het huis uitgaan. Wie leert omgaan met kleine veranderingen zal beter voorbereid zijn als grote onvermijdelijke veranderingen op zijn pad komen.

Doen: concentreer je op één kleine verandering tegelijk en kies een realistisch tijdspad.

Jan Van Speybroeck: 'We zijn wezens die streven naar stabiliteit en vaste patronen: ze zorgen voor rust en een zekere voorspelbaarheid van wat ons te wachten staat. Wie dingen verandert moet opnieuw dat evenwicht zoeken, dat moet je beseffen. Verandering mag je geen angst inboezemen maar het is ook niet zo dat je moet veranderen om te veranderen. Ben je tevreden over je situatie, waarom zou je dan veranderen?'

4 Hou je niet bezig met wat je niet in de hand hebt

De manier waarop je ex de opvoeding van je kinderen regelt, de schoolresultaten van je kroost of de ziekte van een geliefde: sommige zaken heb je nu eenmaal niet in de hand. Voortdurend de controle willen houden maakt onrustig, is schadelijk voor relaties en hoe hard je ook probeert, sommige dingen kan je niet voorkomen. Zo kan je het bijvoorbeeld niet verhelpen dat je koffer kwijtraakt op de luchthaven, maar wat je in je handbagage stopt heb je wél in de hand.

Doen: concentreer je op wat je wel kan controleren en probeer mensen te beïnvloeden in plaats van hen te zeggen wat ze 'moeten' doen. Oefen met acceptatie en vraag hulp indien nodig.

Jan Van Speybroeck: 'Ook heel herkenbaar voor veel mensen. Angst gaat vaak over geen controle hebben over jezelf of over de situatie. Het is een nuttige tip om je te richten op de dingen die je wél onder controle hebt en te leren accepteren dat dat nu eenmaal niet voor alles opgaat.'

5 Probeer het niet iedereen naar de zin te maken

Sommigen voelen zich verantwoordelijk voor het welzijn van anderen, laten zich gemakkelijk voor andermans karretje spannen en doen alles om conflict te vermijden. Overdrijf daar niet mee want altijd ja zeggen om niemand voor het hoofd te stoten maakt dat je uiteindelijk je eigen waarden uit het oog verliest.

Doen: onderzoek wat jouw waarden zijn en gedraag je daarnaar, zet je eigen gevoelens niet opzij om iemand anders te sparen en durf nee te zeggen, ook al wordt het niet gewaardeerd dat je voor jezelf opkomt.

Jan Van Speybroeck: 'Sommige mensen geven betekenis aan hun leven door er voor anderen te zijn, het is hun leidmotief. Ze moeten leren om aandacht te hebben voor hun eigen grenzen maar ook voor die van anderen. Jezelf altijd dienstbaar opstellen overschrijdt immers ook de grenzen van de ander en kan erg lastig zijn. Een andere categorie mensen stelt zich dienstbaar op om erbij te horen. Aan hen geef ik de raad om nee te leren zeggen en zichzelf belangrijk te leren vinden. Als je dan toch eens ingaat op een verzoek van iemand dan zal die je "ja" veel waardevoller vinden.'

6 Wees niet bang voor ingecalculeerde risico's

Zit je vaak te dagdromen over wat je wilt maar kom je niet in actie? Heb je moeite om belangrijke beslissingen te nemen en schuif je ze liever af op anderen? Angst maakt dat we bepaalde risico's niet durven nemen. Niet goed, want zonder ingecalculeerde risico's stijg je nooit boven jezelf uit.

Doen: herken irrationele gedachten die je besluitvorming beïnvloeden, neem de tijd om elk risico te beoordelen voor je een besluit neemt en bewaak de resultaten.

Jan Van Speybroeck: 'Mensen laten zich vaak overweldigen door problemen die op hen afkomen. Als daar ook nog eens doemdenken of rampscenario's bijkomen wordt beslissen helemaal moeilijk. Wanneer er toch een beslissing moet vallen zijn ze vaak onvoorbereid en machteloos. Denk daarom na over problemen en schuif ze niet voor je uit. Deel het probleem op in deelproblemen. Een berg is gemakkelijker te nemen als je hem opdeelt in kleinere stenen.'

Mentale kracht volgens Amy Morin:
'Mentale kracht draait niet om positief denken. Overmatig positieve gedachten kunnen immers net zo vernietigend zijn als het hebben van overmatig negatieve gedachten. Mentale kracht gaat met name over realistisch en rationeel denken. Het draait ook niet om het najagen van geluk, wel om de juiste besluiten nemen waarmee je het beste uit jezelf kan halen. Voor mentale kracht hoef je je emoties niet te negeren, wel begrijpen hoe je emoties van invloed zijn op je gedachten en je gedrag.'

7 Blijf niet hangen in het verleden

Wie heel nostalgisch is en erg aan herinneringen of gebeurtenissen van vroeger blijft hangen komt niet vooruit. Blijven hangen in het verleden leidt je af van het heden. Belangrijk is om doelen te stellen voor de toekomst en eventueel professionele hulp te zoeken als (traumatische) gebeurtenissen uit het verleden ervoor zorgen dat je niet kan loslaten.

Doen: denk aan het verleden zodat je eruit kan leren. Ga door met je leven, zelfs als dat pijnlijk is. Denk aan negatieve gebeurtenissen in termen van feiten, niet van emoties.

Jan Van Speybroeck: 'Het is zeker geen slechte raad om met name met het heden bezig te zijn. Het verleden is een samenraapsel van aangename en onaangename gebeurtenissen. Geniet van de goede herinneringen, blijf niet hangen in de onaangename maar probeer er indien mogelijk iets uit te leren. Natuurlijk is het verleden loslaten niet eenvoudig. We hebben nu eenmaal geen aan-en-uitknop. Ook voor sommige andere geboden van Morin geldt dat het niet altijd even simpel is om ze toe te passen als het hier soms lijkt. Mentaal sterk zijn is ook niet het tegenovergestelde van mentaal zwak zijn. De realiteit kent veel gradaties.'

8 Maak niet telkens dezelfde fout

Het is eigen aan de mens om niet altijd uit onze fouten te leren en wel eens in oude gewoonten te vervallen. Problemen worden echter niet opgelost en soms ga je jezelf als een mislukkeling zien omdat je een bepaalde horde niet kan nemen.

Doen: herken triggers en waarschuwingssignalen van oude gedragspatronen, stel een schriftelijk plan op om herhaling te voorkomen en oefen met strategieën voor zelfdiscipline.

Jan Van Speybroeck: 'Al onze gewoonten - zowel goede als slechte, en zowel in ons handelen als in ons denken - zijn automatismen geworden: soms zelfs onzichtbaar en alleszins heel hardnekkig om te veranderen. Wie dezelfde fout niet meer wil maken moet de gewoonte deautomatiseren. Dat is je bewust worden van wat er gebeurt. Hou er rekening mee dat dat een werk van lange adem kan zijn.'

9 Wees niet jaloers op andermans succes

Jaloezie kan worden beschreven als 'ik wil hebben wat jij hebt', maar afgunst om andermans succes gaat verder:
'ik wil hebben wat jij hebt en ik wil niet dat jij het hebt'. Af en toe jaloezie voelen is normaal maar afgunst is ongezond. Je concentreert je niet meer op je eigen pad naar succes, gaat je eigen waarden verloochenen en beschadigt relaties.

Doen: focus op je eigen sterke punten en oefen in blij zijn voor een ander want door de prestaties van anderen te omarmen word je echt sterker.

Jan Van Speybroeck: 'Goed dat Morin het onderscheid maakt tussen jaloerse gevoelens, een heel menselijke eigenschap, en afgunst. Wie zo veel last heeft van jaloezie of afgunst dat het niet alleen zijn gevoelens en gedachten maar ook zijn gedrag beïnvloedt moet iets ondernemen. Vaak ligt onzekerheid aan de basis. Vergelijk je je eigen situatie met die van anderen en valt dat niet goed uit voor jou? Stop daar dan mee en focus op je sterke kanten.'

10 Geef niet op na een mislukte poging

Wie weigert om na een mislukte poging nog eens te proberen heeft waarschijnlijk onjuiste denkbeelden over falen ontwikkeld. Nochtans maakt falen net deel uit van het proces dat je helpt om te leren en te groeien.

Doen: beschouw falen als een leerkans, vervang irrationele gedachten over falen door realistischere gedachten, onderneem een nieuwe poging en concentreer je op de inspanning, niet op het resultaat.

Jan Van Speybroeck: 'Falen maakt inderdaad deel uit van het leven. Grootheden zoals Edison en Einstein wisten dat als geen ander. Erger dan falen is geen geloof (meer) hebben in eigen kunnen. Betrap je jezelf op zo'n gedachtegang, doorbreek die dan en blijf zeker niet hangen in zelfmedelijden.'

11 Heb niet altijd mensen om je heen nodig

Lijkt het je doodeng om alleen te zijn? Weet dan dat het vrijmaken van tijd om even enkel met jezelf en je gedachten te zijn een krachtig middel is om je doelen te bereiken. Om mentale kracht te ontwikkelen moet je je af en toe afzonderen van drukte, stoppen met multitasken en je concentreren op persoonlijke groei.

Doen: neem elke dag even de tijd om alleen te zijn met je gedachten, leer stilte te waarderen (of leer mediteren) en denk dagelijks na over je persoonlijke voortgang en je doelen.

Jan Van Speybroeck: 'Het klopt dat de mens een kuddedier is dat afhankelijk is van anderen en bij een groep wil horen. Maar continu samen willen zijn is met name in een relatie erg verstikkend. Vaak loopt de relatie daarop stuk. Alleen kunnen zijn is belangrijk maar ik wil toch ook het belang benadrukken van mensen rond je hebben. Onze Werelddag van de Geestelijk Gezondheid pikt daar met het thema "samen veerkrachtig" op in. (zie kader) Recent onderzoek wijst uit dat het hebben van gelukkige vrienden een effectieve buffer vormt tegen depressie.'

12 Denk niet dat de wereld je iets verschuldigd is

We willen allemaal wat ons toekomt. Maar het idee dat het leven ons iets verschuldigd is, enkel en alleen omwille van wie je bent of wat je hebt meegemaakt, is niet gezond. Om je mentale kracht te vergroten moet je soms accepteren wat de wereld je geeft, zonder te klagen dat je beter verdient.

Doen: ontwikkel een gezonde dosis zelfachting, focus op wat je kan geven en niet op wat je wilt krijgen en hou rekening met andermans gevoelens.

Jan Van Speybroeck: 'Zelfbeklag kan overgaan in frustratie of zelfs wraak: ik mag iets terugnemen. Ook dat is heel herkenbaar bij veel mensen. Oefen ook daar in acceptatie en weet dat het net door de regen is dat we de zon kunnen waarderen.'

13 Verwacht niet direct resultaat

Of je nu snel 5 kg wilt afvallen, hoopt je huwelijk te verbeteren of je eigen bedrijf op te starten, als je direct resultaat verwacht kan je alleen maar onderuitgaan. Mentaal sterke mensen zijn geduldig want ze weten dat succes nooit van de ene dag op de andere komt.

Doen: wees realistisch en vier op weg naar je einddoel tussentijdse mijlpalen. Kies voor een geleidelijk tempo op lange termijn en ga op een gezonde manier om met negatieve gevoelens.

Jan Van Speybroeck: 'Zoeken naar snelle oplossingen is echt een probleem van deze tijd. We zien bijvoorbeeld ook dat het medicatiegebruik toeneemt bij mensen met psychische problemen. Een snelle oplossing is echter zelden duurzaam. Mensen verwachten ook van anderen snel resultaat. Aanvaard echter dat niet iedereen even snel denkt of even snel werkt. Wil je frustratie vermijden, stel dan realistische doelen - voor jezelf én de ander.'

Samen veerkrachtig

De Werelddag van de Geestelijke Gezondheid brengt elk jaar wereldwijd geestelijke gezondheid onder de aandacht. Ook in Vlaanderen, waar een op de vier mensen ooit te maken krijgt met een psychisch probleem, wordt op 10 oktober aandacht gevraagd voor het thema, dit jaar onder de noemer 'samen veerkrachtig'.

'We willen benadrukken dat mensen iets kunnen betekenen voor anderen', zegt Jan Van Speybroeck van de Vlaamse Vereniging voor Geestelijke Gezondheid.

Er worden lezingen georganiseerd en activiteiten die een inkijk geven in de problematiek en de impact van geestelijke gezondheid op mens en samenleving. Zowel voor volwassenen als jongeren.
www.samenveerkrachtig.be
Lezen:
De 13 geboden, dertien dingen die mentaal sterke mensen niet doen,
Amy Morin (Karakter Uitgevers, 2015)

# data[].attributes.attachment_link.title
13 dingen die mentaal sterke mensen niet doen - Psychologies magazine België

# data[].attributes.attachment_link.description
Dertien dingen die mentaal sterke mensen niet doen. De gelijknamige post die Amy Morin de wereld instuurde werd in geen tijd door meer dan tien miljoen mensen gelezen. Psychologies legde haar '13 geboden' voor aan Jan Van Speybroeck, directeur van de Vlaamse Vereniging voor Geestelijke Gezondheid.

# data[].attributes.body
Het grootste verschil tussen beide denkpatronen is dat het lineaire denken uitgaat van angst (het mag niet mis gaan). Terwijl het circulaire uitgaat van vertrouwen. Weten dat hoe moeilijk of fijn de situatie ook is, de cyclus zich opnieuw zal herhalen. Dus zowel in positieve als negatieve, maar altijd in beweging. Zelf krijg ik vaak de indruk dat men krampachtig bezig is om zoveel mogelijk de L’s en Z-etten vasthouden te houden. Maar dan ben je nog steeds lineair bezig en komt er geen acceptatie. Het ontbreekt dan (nog) aan vertrouwen. Terwijl het groeien van vertrouwen er nou juist voor kan zorgen om gelukkiger te worden om te accepteren wat je niet kunt veranderen.

# data[].attributes.headline
CONCEPT DENKERS GEEN RUIMTE VOOR IN DE MAATSCHAPPIJ?

# data[].attributes.subject
CONCEPT DENKERS GEEN RUIMTE VOOR IN DE MAATSCHAPPIJ?

# data[].attributes.body
De meerderheid van de mensen zijn lineaire denkers (dominantie van de linkerhersenhelft in het denken).   Dit kenmerkt zich door het denken van begin naar einde, door het denken in systemen en structuren, door naar de details te kijken, door stap voor stap een verhaal op te bouwen.  Het is een logische en analyserende stijl van denken.

Conceptueel denkers daarentegen denken vooral met hun rechter hersenhelft. Dat levert een andere denkwijze en leerstijl op.

Conceptueel denkers zijn goed in het leggen van verbanden, in het bedenken van oplossingen voor complexe problemen, in creatief denken, in het verzinnen van nieuwe dingen. Ze zijn zwakker in routinematig werken, werken met details en herhalingen.

Hun (eerder creatieve) kwaliteiten vallen minder op in onze talige op routine gebaseerde maatschappij.

Deze manier van denken past niet in het schoolsysteem waardoor velen zich niet begrepen of gezien voelen.  Ze gaan heel hard werken en hun best doen om toch te voldoen aan de verwachtingen.  Maar hun inspanningen leveren niet de gewenste resultaten op.  Vaak worden dergelijke problemen niet erkend door de omgeving van het kind of de volwassene. Dan wordt het aan het karakter of de capaciteiten toegeschreven dat iemand niet goed presteert: "hij is gewoon een beetje dom", "zij is niet zo ambitieus, eigenlijk een beetje lui", of "hij is niet zo'n doorzetter".

Veel conceptueel denkers ontwikkelen hierdoor faalangst in de vorm van bijvoorbeeld perfectionisme, uitstelgedrag, onderpresteren of prestatiedrang. Onder hoge spanning vertraagt de niet-dominante (linker) hersenhelft of wordt deze uitgeschakeld.  De linker hersenhelft is het beste toegerust om taal te verwerken, om stappen van klein naar groot of van begin naar einde te maken, het steeds kunnen repeteren van hetzelfde (zoals woordjes leren), om logisch na te denken in overzichtelijke stappen. Onder spanning en stress verandert het conceptuele denken hierdoor in chaos.

De hele uitleg kan je hier vinden : https://www.geniaaloprechts.nl/rechts-breinig/wat-is-conceptueel-denken.html

Mischien wordt het eens tijd dat men meer rekening begint te houden met conceptueel denken in het schoolsysteem/maatschappij.  Zodat mensen zoals wij de ruimte krijgen om onze talenten/capaciteiten te ontwikkelen in plaats van uit te groeien van kinderen met potentieel tot onzekere/angstige volwassenen

https://forum.adhdblog.nl/conversations/lineair-vs-conceptueel-denken

# data[].attributes.attachment_link.title
Effectiever werken / studeren voor alle Conceptueel Denkers!

# data[].attributes.attachment_link.description
Conceptueel denken is vooral denken via de rechter hersenhelft. Daardoor hebben conceptueel denkers nogal eens last van: altijd maar weer een aantal stappen vooruit denken of zijn en daardoor moeilijk op het hier-en-nu kunnen aansluiten; oplossingen voor