# data[].attributes.body
Interessant filmmateriaal

# data[].attributes.attachment_link.description
Het doel van deze website is het ondersteunen van leerkrachten bij de instructie van begrijpend luisteren voor kleuters. Leerkrachten kunnen begrijpend luisteren van kleuters bevorderen door het stellen van vragen op verschillende niveaus en door het ‘hardop denken’. Deze website biedt achtergrondinformatie, voorbeeldvragen en praktische tips.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voor een goede taalvaardigheid is het essentieel dat kinderen over voldoende woordenschat beschikken. Kinderen met een beperkte woordenschat lopen al gauw een taalachterstand op. Bij interactief voorlezen worden kinderen actief betrokken bij het voorlezen: ze kijken, luisteren, praten, spelen en ontdekken. Het helpt ze om hun woordenschat en verhaalbegrip te vergroten. Interactief voorlezen kan ook met digitale prentenboeken.

Interactie bij het voorlezen van een verhaal helpt om kinderen uit te dagen voor een gesprek over het prentenboek. Tijdens zo'n gesprek gaan onbekende woorden leven en begrijpen de leerlingen de verhaallijn beter. Herhaald voorlezen helpt kinderen ook woorden beter onthouden. Bovendien begrijpen ze de structuur van het verhaal daardoor beter dan wanneer ze het verhaal maar één keer horen.

Voorlezen via het Digibord

Het programma Divo (Digitaal ondersteund Voorlezen) maakt gebruik van alle aspecten van interactie die belangrijk zijn bij voordelen. Via Divo krijgen leerlingen uit groep 1 tot en met 3 gedigitaliseerde prentenboeken voorgelezen via het digibord. De leraar stelt de kinderen vervolgens vragen, die de verhaallijn en de gebruikte woorden moeten verduidelijken. Daarnaast oefenen kinderen hun woordenschat op de computer. Onderzoek wijst uit dat het verhaalbegrip en de woordenschat met behulp van het programma wordt vergroot.

Digitale prentenboeken vergroten woordenschat en verhaalbegrip

Leerlingen die aan Divo deelnamen werden 2,5 jaar gevolgd. Ze leerden meer woorden, hadden een beter begrip van de verhalen en konden beter relaties leggen tussen verhaalelementen. Ze haalden hogere scores op de methodegebonden toetsen, zoals productieve woordenschat en verhaalbegrip, dan leerlingen die de reguliere lessen volgden. Ook vier maanden na de Divo-interventie scoorden de leerlingen uit de experimentele groep nog steeds hoger dan de controlegroep. Het programma heeft daarnaast een positief effect op de receptieve woordenschat van kleuters: het aantal woorden dat de kleuters kennen. De onderzoekers konden niet aantonen of Divo effect heeft op algemene taalvaardigheid, begrijpend luisteren en begrijpend lezen.

Voorwaarden aan digitale prentenboeken

Divo werkt met geanimeerde prentenboeken die interactief zijn gemaakt. De leraar introduceert het filmpje op het digibord en na afloop gaan de kinderen aan de slag met de vragen. Divo maakt gebruik van onder andere het digitale prentenboekenprogramma Bereslim. Niet alle digitale prentenboeken zijn automatisch een goed hulpmiddel bij taalverwerving bij het bevorderen van de woordenschatontwikkeling en het verhaalbegrip. Ze moeten daarvoor aan een aantal voorwaarden voldoen:

Ze moeten interactief zijn. Kinderen leren meer met vragen en uitleg tussendoor.

Leerlingen moeten zelf betekenis kunnen geven (making meaning). Dat werkt beter dan wanneer ze uitleg krijgen (taking meaning).

Het digitale prentenboek moet functioneel zijn. Er moet een goede balans zijn tussen plaatjes en tekst. Dat maakt het aantrekkelijker en verhoogt de betrokkenheid.

Verder is een goede feedback van de leraar van belang. Stimuleer kinderen na te denken en het nog eens te proberen en leg uit waarom een antwoord goed of fout is.

Woordenschat trainen met online oefeningen

Divo leest niet alleen voor. Er is ook een speciaal woordenschatprogramma voor ontwikkeld. Daarmee kunnen leerlingen zelfstandig woorden en begrippen uit een behandeld prentenboek oefenen op de computer, als aanvulling op de Divo-les. Het is een online programma met filmpjes van de prentenboeken en bijbehorende oefeningen zijn ingevoerd. In groep 3 praten de kinderen samen over het verhaal. Dit helpt om een omgeving te creëren die het gebruik van leesstrategieën bevordert.

Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Interactief voorlezen met digitale prentenboeken vergroot woordenschat - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Voor een goede taalvaardigheid is het essentieel dat kinderen over voldoende woordenschat beschikken. Kinderen met een beperkte woordenschat lopen al gauw een taalachterstand op. Bij interactief voorlezen worden kinderen actief betrokken bij het voorlezen: ze kijken, luisteren, praten, spelen en ontdekken. Het helpt ze om hun woordenschat en verhaalbegrip te vergroten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Elke maand maakt leraar Fedor Baarslag een voorleesfilm van zijn leerlingen en die stuurt hij naar de ouders. Hij merkt dat het motiveert om ouders te betrekken bij het leren lezen. Na een aantal films ontstaat er een reeks waaruit de groei in leesvaardigheid zichtbaar wordt voor de leerling, de ouders en de leraren.

Leerlingen mogen tijdens de leesles zelf kiezen wat ze mogen voorlezen en daar wordt een voorleesfilm van ongeveer één minuut van gemaakt. Met de voorleesfilm laten leerlingen zien wat ze al kunnen en dit draagt bij aan hun leesmotivatie. De leraar stuurt het filmpje direct door naar de ouders zodat zij ook kunnen zien hoe hun kind voorleest. In de video vertellen de ouders wat het effect ervan is.

Ouderbetrokkenheid belangrijk voor leesmotivatie leerlingen

Fedor Baarslag, leraar van groep 3 op openbare basisschool Tellegen, is de bedenker van 'Kijk mij voorlezen op film'. Het is vanuit de gedachte ontstaan dat ouders een belangrijke rol in de leesontwikkeling en -motivatie van kinderen spelen.

Kinderen van ouders die zelf lezen en die met hun kind praten over boeken, komen verder in het onderwijs (Notten, 2011). Ouders spelen dus een belangrijke rol. Stichting Lezen stelt dat de leesopvoeding zeer bepalend is voor leessucces. De invloed van ouders is zelfs meer dan drie keer groter dan die van de leraar, wanneer beiden een actieve leesopvoeding aanbieden.

Praktijkonderzoek naar effecten van de voorleesfilms

Baarslag heeft het effect van de voorleesfilms onderzocht op negen scholen. Hieruit blijkt dat de voorleesfilms aantoonbaar positief hebben bijgedragen aan het vergroten van de ouderbetrokkenheid bij lezen. Daarnaast heeft het een positieve op de leesmotivatie van de leerlingen.

Het onderzoek richtte zich ook op de leesmotivatie van de leerling. Daaruit blijkt dat het delen van de videofilms met leerlingen en ouders een positieve bijdrage levert aan de leesmotivatie van de kinderen. Met name doordat de groei van de leerlingen zo duidelijk zichtbaar wordt.

Het bekijken van een voorleesfilm riep overwegend gevoelens van trots op bij de ouders van de leerlingen. Dit uit zich in complimenten en positieve aandacht voor het kind. Het onderzoek bevestigt dat deze waardering van ouders een positieve effect heeft op de leesmotivatie.

Een kleine groep leerlingen (tussen de 5% en 7%) gaf aan dat zij het opnemen van voorleesfilms geen plezierige activiteit vonden. Uit de resultaten blijkt dat zij vooral de tegenovergestelde en negatieve aspecten ervaren, zoals 'prestatiedruk' en een 'angst voor negatieve beoordeling'. Het is belangrijk om de leesfilm geen verplicht karakter te geven. Laat leerlingen vrij in wanneer, wat en hoe vaak ze willen voorlezen op film, is het advies.

Meer weten over leesbevordering en ouderbetrokkenheid?

# data[].attributes.attachment_link.title
Voorleesfilm motiveert leerling en ouder bij leren lezen - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Elke maand maakt leraar Fedor Baarslag een voorleesfilm van zijn leerlingen en die stuurt hij naar de ouders. Hij merkt dat het motiveert om ouders te betrekken bij het leren lezen. Na een aantal films ontstaat er een reeks waaruit de groei in leesvaardigheid zichtbaar wordt voor de leerling, de ouders en de leraren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Leesplezier start in de kleuterklas. En kinderen die verhalen leren begrijpen, hebben een voetje voor bij begrijpend lezen in de lagere school. 8 concrete lesideeën om meer te bereiken met boeken in je klas.

1. Pak ze in

Kaft een boek met onbedrukt papier. Je kleuters tekenen een leuke cover. Zo gaan ze zelfstandig op ontdekking in het boek en leren ze om hoofd- en bijzaak te onderscheiden. Benieuwd waar het verhaal volgens hen om draait?

2. De jury kiest

Welk verhaal je morgen voorleest? Dat beslissen je kleuters zelf. Alle covers op een poster en stemmen maar. Extra motivatie om zelfstandig in de boekenhoek te neuzen!

3. De poppen aan het dansen

Speel het verhaal met poppetjes na. Vóór je voorleest of erna: kinderen die het verhaal niet meteen snappen, geef je zo een extra kans. Herhaling en voorspelbaarheid helpen élke kleuter.

4. Kaarten op tafel

Hang prenten op uit het boek dat je net voorlas. Of geef je kleuters vertelkaarten met de belangrijkste personages. Ze vertellen het verhaal na of laten hun fantasie erop los.

5. Ik ga op reis

Duizend en een foto's van de laatste uitstap, maar je doet er niets mee? Print ze en je kleuters maken zélf een boek. Ze knippen, plakken en krabbelen hun eigen verhaal erbij. Een mooie herinnering en de geknipte reisgids voor kleuters die graag voorbereid op uitstap gaan.

6. Boek zkt. hoek

Elke hoek wordt boekenhoek. Een kookboek in de keukenhoek. Een doe-het-zelfgids in de knutselhoek. Zo merken je kleuters wat je met een boek allemaal kan. Een hoek met te veel herrie om rustig te lezen? Zet een leestentje in de gang.

7. Verhaal digitaal

Stuur je kleuters op ontdekking met interactieve digitale prentenboeken. Of digitaliseer zélf de voorleesboeken in je klas met een app zoals Bookcreator. Inscannen, inlezen en klaar. Elke kleuter leest op zijn tempo. Niets zo leuk als de juf die zelf voorleest, maar wel een mooie aanvulling en dé kans om te differentiëren.

8. Zien lezen, doet lezen

Lees zelf eens een boek in je boekenhoek. Met de poppen en de blokken doe je toch ook soms mee? Voor je het weet, volgen je kleuters jouw leeslustige voorbeeld.

Hoe maak je voor jouw kleuters de juiste keuzes uit het boekenaanbod? Deze tips van 'Iedereen Leest' bieden je houvast. Zorg ook voor een ruim boekenaanbod in de klas. De bib in je buurt is daarbij een cruciale partner.

Deze tips kwamen tot stand in samenwerking met Alida Pierards en Saar Steverlinck, docenten educatieve bachelor Kleuteronderwijs, PXL Hasselt.

Seppe Goossens

# data[].attributes.attachment_link.title
Haal meer uit voorlezen in de kleuterklas: 8 tips

# data[].attributes.attachment_link.description
Leesplezier start in de kleuterklas. En kinderen die verhalen leren begrijpen, hebben een voetje voor bij begrijpend lezen in de lagere school. 8 concrete lesideeën om meer te bereiken met boeken in je klas. Kaft een boek met onbedrukt papier. Je kleuters tekenen een leuke cover.

# data[].attributes.body
Buiten voorlezen
Voorlezen aan een knuffel
Voorlezen oudsten aan jongsten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Meertaligheid is een cadeau!

Wil jij een verhaal in je favoriete taal horen? Of de taal van je buurjongen, je oma of je klasgenootje? Wij geloven in de kansen van meertaligheid. Onze vrijwilligers hebben de leukste prentenboeken voor je vertaald en lezen ze voor in hun eigen taal. Veel luisterplezier!

# data[].attributes.attachment_link.description
Meertaligheid is een cadeau! Wil jij een verhaal in je favoriete taal horen? Of de taal van je buurjongen, je oma of je klasgenootje? Wij geloven in de kansen van meertaligheid. Onze vrijwilligers hebben de leukste prentenboeken voor je vertaald en lezen ze voor in hun eigen taal. Veel luisterplezier!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Van taalleraar in het secundair naar directeur in het kleuteronderwijs: Tine Witvrouwen maakte in 2019 de switch. Samen met het team van De Luchtballon in Herenthout gaat ze voor meer structuur en frist ze de taalaanpak op. "Hoge verwachtingen mogen ons ook bij kleuters niet afschrikken."

Tine Witvrouwen: "Toen mijn oude kleuterschool 3 jaar geleden een nieuwe directeur zocht, stond ik voor een dilemma. Ik gaf Nederlands en Engels in een secundaire school, deed dat graag, maar voelde me klaar voor een nieuwe uitdaging. Een team aansturen, werken aan iets wat het klaslokaal overstijgt: bij het lezen van die vacature, borrelde de goesting op."

"Directeur worden in het secundair, zag ik niet zitten. Alleen al het secretariaat is daar een klein bedrijfje. Geef mij maar de gesprekken met ouders aan de schoolpoort en de kans om in een klein team iedere collega écht te kennen. Toch klonk dat stemmetje in mijn hoofd: was een taalleraar uit de eerste graad van het secundair wel de geschikte persoon om aan het hoofd te staan van een kleuterschool?"

"Aan de pluskant stond dat ik als mama van 2 kindjes dagelijks affiniteit met de leefwereld van kleuters opbouw. En ik had nog een hele zomer om me in te lezen, didactisch materiaal te doorspitten en gesprekken aan te knopen met bevriende kleuterleraren. Dus ik sprong. En ik kreeg de job."

Smeltende ijskappen

Tine Witvrouwen: "Die nieuwe doelgroep was zeker niet mijn grootste uitdaging, stel ik intussen vast. Kleuters lijken op pubers: ze tonen hevige emoties, vragen structuur, tasten grenzen af. We onderschatten vaak wat ze al kennen en kunnen. Neem nu onze oudste kleuters. Die werken rond het thema Noordpool. Ze hebben het in de klas niet alleen over de Inuit of de dieren die daar leven, maar ook over de maatschappelijke problemen zoals de smeltende ijskappen."

Kleuters lijken op pubers: ze tonen hevige emoties, vragen structuur, tasten grenzen af
Tine Witvrouwen
Directeur De Luchtballon

"Te complexe materie voor kinderen van 5 jaar? Dat denk ik niet. Het thema bleef in ieder geval nazinderen op school én thuis. In de autorit naar huis liet een kleuter aan zijn mama weten 'dat die gassen niet goed waren voor het milieu'. Wat kinderen op die leeftijd oppikken, is spectaculair."

"De kleuters bouwden ook een iglo na met blokken. Om de juiste afmetingen te respecteren, haalden ze hun meetlat boven. Een mooie kans om wiskunde te initiëren. Hoge verwachtingen mogen ons niet afschrikken. Een kleuterschool mag geen bewaarschool zijn: we willen de tijd op school waardevol invullen met een mix van leren en spelen. Leraren kunnen in iedere kleine of grote activiteit in de kleuterklas doordachte leerdoelen stoppen."

Minder boeken maar beter

Tine Witvrouwen: " Oude liefde roest niet: ook in de kleuterschool wil ik de lat voor taal hoog leggen. Dat werd onze eerste prioriteit, na een rondje leerrijke kennismakingsgesprekken en klasbezoeken. Onze werkgroep taal zette de voorbije 3 jaar al veel in gang. Elke klas heeft nu een leeshoek met kwaliteitsvolle kinder- en prentenboeken. We kochten tablets aan en linken met QR-codes naar digitale boeken, investeerden in een taalmuur en stelden een meerjarenplan op rond klankbewustzijn."

"Onze zorgcoördinatoren ondersteunen het team bij taalachterstand. Zij volgen de vorderingen van de KOALA-testen op en geven extra taalimpulsen aan kleuters die het nodig hebben. Die nemen ze even apart om ze via preteaching voor te bereiden op een boek of er achteraf nog eens door te gaan."

"Ook de manier waarop onze leraren voorlezen, stelden we scherp. Vroeger lazen we tijdens het kringmoment elke keer een nieuw boek voor. Op een maand tijd werk je dan een hele stapel kinderboeken weg. Dat lijkt indrukwekkend, maar zo kan je onmogelijk achterhalen of alle kinderen mee zijn. We veranderden van koers en kozen voor interactief voorlezen."

"De vragen die je daarbij aan kleuters stelt, mogen best uitdagend zijn. We grijpen te snel naar gesloten vragen als: 'Welke kleur heeft het haar van Sander? Bruin' of 'Is Lisa verliefd? Ja'. Wij dagen ze uit met open vragen die je niet kan beantwoorden met 1 woord: 'Met welk probleem zit Lisa?' en 'Hoe zou ze dat kunnen oplossen?' Of we laten hen de gebeurtenissen uit het boek in de juiste volgorde rangschikken."

"Door boeken op die manier uit te spitten, werk je niet alleen aan taalvaardigheid en woordenschat, maar ook aan verhaalbegrip. Eigenlijk introduceren we zo begrijpend lezen. Het resultaat: we lezen minder boeken op een jaar. Maar wel grondiger. En we delen de klasgroep soms op: meer kans om iedereen actief te betrekken."

Brugje naar het lager

Tine Witvrouwen: "Taalkansen benutten we op elk moment van de dag. Bij het knutselen vragen leraren welk opschrift er op de kindertekening moet komen. Door stil te staan bij het verschil tussen letters, woorden en zinnen maken ze kleuters vertrouwd met geschreven taal, nog voor ze echt kunnen lezen of schrijven. Ons team gebruikt daarbij hetzelfde lettertype als de leraren in de lagere school. Met kleine ingrepen zorg je voor continuïteit en maak je de overgang van kleuter naar lager kleiner."

"We gingen nog verder: want ook al zijn we 2 autonome scholen met aparte directies, we delen wel hetzelfde terrein en werken met dezelfde leerlingen. Verbinding maakt ons allebei sterker. We installeerden een wekelijks directieoverleg waarin we uitzoeken hoe we elkaar kunnen versterken of ontlasten."

"Daarnaast zoeken nieuwe, overkoepelende werkgroepen uit hoe we het werk kunnen verdelen. En onze nieuwe aanwinst heet Bistro: een grote, gedeelde lerarenkamer waar leraren kleuter en lager elkaar treffen. Over het muurtje kijken en samenwerken, houdt het team fris."

Hoeken en structuren

Tine Witvrouwen: "Toen ik het roer van deze kleuterschool overnam, lagen de werkpunten van het vorige inspectieverslag nog in de kast te wachten. Het ontbrak de school aan structuur, samenhang en visie. Iedereen leverde prima werk in het eigen klaslokaal, maar we wisten onvoldoende wat daarbuiten gebeurde. We sloopten de spreekwoordelijke muren met eengemeenschappelijke agenda, heldere teamafspraken en doelgerichte acties."

"Een voorbeeld: de inrichting van de hoeken varieerde sterk van klas tot klas. Daar trokken we met het team vrij snel een duidelijke lijn in. Ons gezamenlijk doel? Een rijke leeromgeving creëren. Een plek waar ze onder onze begeleiding dingen ontdekken en waar we interactie uitlokken. Natuurlijk mag elke leraar eigen accenten leggen, maar iedereen weet nu aan welke voorwaarden een goede hoek moet voldoen."

We willen in onze communicatie naar ouders tonen hoe mooi en belangrijk de kleuterklas is
Tine Witvrouwen
Directeur De Luchtballon

"In de bouwhoek vinden kleuters bij ons niet langer alleen Knex en Duplo, maar ook natuurlijke en onaffe materialen. Ze maken er constructies met laminaatplanken, touwen, kartonnen kokers en stenen. Met gerief dat thuis niet in de slaap- of speelkamer staat, willen we hun creativiteit aanwakkeren."

"We geven kinderen kansen om hoeken mee in te richten en leraren bewaken dat er een groeilijn in zit. Elke klas heeft een huis- of poppenhoek. In de derde kleuterklas maakten de kinderen er zelf een klaslokaal uit de lagere school van. Daarvoor deden ze inspiratie op tijdens integratiemomenten in het eerste leerjaar."

"Een andere klas bouwde na een uitstap naar Planckendael de hoek om tot een dierentuin. Kooien maken met planken, dierennamen uitvinden en noteren ... je vuurt hun fantasie en zin voor initiatief meer aan dan bij een traditionele speelhoek én je behaalt een pak leerdoelen."

Pandaatje89

Tine Witvrouwen: "Interne en externe communicatie zaten ook te versnipperd: in de lagere school gebeurde dit zus, bij ons zo. Nu communiceren we allemaal vanuit 1 schoolapp. Of het nu om schoolnieuws gaat, info voor een klas of de persoonlijke agenda van je kind: het zit allemaal gebundeld op die ene overzichtelijke plek. Meer duidelijkheid, minder tijdverlies."

"Ook geen mails van pandaatje89@hotmail.com meer: iedereen gebruikt nu een professioneel mailadres van de school. En om de werk-privébalans te bewaken, kiezen we ervoor om geen persoonlijke gsm-nummers aan ouders door te geven. Een imago bouw je vooral op door goed beleid en sterke lessen. Maar omdat elk detail telt, pasten we ook ons schoollogo aan. Op de oude afbeelding hingen er precies zieke kindjes uit de luchtballon. Nu zie je dat ze een fijne tijd hebben, dat ze met grote ogen naar de wereld kijken."

"We willen in onze communicatie naar ouders en de buitenwereld fierheid uitstralen, tonen hoe mooi en belangrijk de kleuterklas is. En onze frisse aanpak etaleren. Op Facebook en Instagram kan je er niet omheen: onze school staat voor zorgzaamheid, interactie, welbevinden en beweging. In onze stories vind je die tags telkens terug."

Crisis en keuzes

Tine Witvrouwen: "Als nieuwe directeur wil je door de school wervelen. Je droomt van veel, en het liefst nu. Natuurlijk kan dat niet. Maar in drie jaar tijd verzetten we wel al bergen. Werkgroepen voor taal en wiskunde draaien op volle toeren, er zijn duidelijke roosters en afspraken over budgetbeheer, de band met de lagere school werd closer. Een mooi lijstje, ons team mag terecht trots zijn."

"Zeker omdat een hoop onverwachte obstakels ons pad kruisten: 2 maanden na mijn aanstelling begaf de elektriciteit het. Daarna de verwarming. En toen die infrastructurele werken achter de rug waren, spoelde corona aan. Het was telkens schipperen tussen beredderen en nieuwe dingen realiseren. Je wil je op personeelszaken focussen, maar je komt alleen aan crisismanagement toe. Toch bouwden we veel vertrouwen op. We weten nu met 200 procent zekerheid: we laten elkaar niet in de steek als het wat minder gaat."

"Niet alle plannen staan al in de steigers. Sommige zaken moeten gewoon even wachten. Onze visie op sociale vaardigheden, bijvoorbeeld. Hoe gaan we als school om met moeilijk gedrag? Een aantal leraren heeft nu een time-out hoek, andere collega's gebruiken een stoel of straffen nooit maar gaan met hun kleuters in gesprek. Hoe trekken we aan 1 zeel, zodat schoolkeuzes echt zichtbaar worden tot in elke klas? Idealiter hadden we nu al een plan, maar pas dit schooljaar gaat de werkgroep ermee aan de slag."

"We dromen ook van een groene speelplaats. Maar dat is een dure investering voor later. We willen het goed doen: een nieuw fietsparcours aanleggen, bomen aanplanten voor extra schaduw en om de bodem te ontharden, speelplekjes maken. Daar wachten we vol ongeduld op. Maar eerlijk: een perfecte school waar niets meer voor verbetering vatbaar is, bestaat die wel? En wil je daar eigenlijk wel werken?"

Simon Verbist

# data[].attributes.attachment_link.title
Sterke taalaanpak bij kleuters? "Minder boeken, maar grondiger"

# data[].attributes.attachment_link.description
Een sterke taalaanpak, structuur en een nauwe samenwerking met het lager. Daar gaat directeur Tine elke dag voor in haar kleuterschool.

# data[].attributes.body
Werkvormen voor de boekenkring (Christine - Nele M/Kim)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1 Boekensushi

(beeld je een lopende band met boeken in die voor de leerlingen langs gaat). De leerlingen zitten in een kring. Iedere leerling heeft een nieuw boek voor zich liggen. Op het signaal van de leerkracht krijgt iedereen 2 minuten om in het boek te lezen. Daarna wordt het boek doorgegeven naar de volgende leerling. Iedereen heeft nu weer een nieuw boek en leest daar opnieuw 2 minuten in. Weer doorgeven, weer lezen.

Na 6 minuten heeft iedereen kennisgemaakt met 3 boeken. Is er een boek dat je helemaal wilt lezen. Wie werd er enthousiast over een boek?

2 Voorspellen

Een leerling laat een boek zien dat hij/zij gelezen heeft. De andere leerlingen moeten voorspellen waar het boek over gaat. 'Waar zal het verhaal over gaan? Wat verwacht je? Wie spelen een rol in het boek?' De leerlingen moeten hun antwoorden motiveren. Eerst worden verschillende antwoorden geïnventariseerd, pas daarna vertelt de leerling of de verwachtingen kloppen, door kort te vertellen waarover het boek gaat.

3 Top 10 (of Top 5)

Leerlingen maken in groepjes een top 10 van de boeken die zij gelezen hebben. Dit wordt met de hele groep gedeeld en vervolgens wordt één gezamenlijke Top 10 gemaakt. Het geeft niet als niet iedereen alle boeken kent. Leerlingen proberen elkaar te overtuigen van hun eigen voorkeuren.

4 Speeddaten met boeken

De leerlingen kiezen elk een favoriet boek dat ze willen voorstellen. Ze gaan in 2 rijen over mekaar zitten. In 1 minuut moeten ze hun boek presenteren aan de leerling tegenover hem en na 2 minuten schuift iedereen een plaatsje op. Op een invulformulier duiden ze met sterren aan welke boeken hen het meest aanspreken. Op het einde hebben ze een top 3 van boeken waar ze 1 uit mogen kiezen om te lezen. Praat vervolgens klassikaal na met de groep. Wie heeft er een goede tip gekregen? Wat voor boek is het? ...

5 Schrijver op een voetstuk

Kies een schrijver waarvan verschillende leerlingen een boek hebben gelezen. Zorg ervoor dat je ook zelf ten minste één boek van deze schrijver las. Tijdens de Boekenkring vertelt je iets over de schrijver. Daarna bespreek je de gelezen boeken van deze schrijver met je leerlingen. Leg hierbij verbanden (thema's, personages ...) met andere schrijvers en boeken.

6 Boekendans

De leerlingen lopen met een boek dat ze hebben gelezen door de ruimte, waarin muziek klinkt. Wanneer je de muziek uitzet, blijven ze stilstaan en gaan ze in gesprek met de leerling die dichtst bij staat. Ieder krijgt 1 minuut om zijn/haar boek aan de ander te promoten. Na 2 minuten gaat de muziek weer aan en gaan de leerlingen weer door elkaar lopen tot de muziek stopt. Zo worden in totaal drie rondjes 'gedanst'.

7 Boekintroductie door de leerkracht

Laat het boek zien, vertelt er iets over en lees een aanstekelijk fragment voor. Wie het wil lezen, kan het meteen lenen. Voorwaarde is dat je het boek zelf hebt gelezen.

8 Leeskaarten

De leeskaarten zijn een instrument om leesplezier te delen met anderen.

Na het lezen van een boek, noteren de leerlingen hun leeservaring op het onderste deel van de leeskaart. Ze knippen de kaart in twee en steken het onderste deel van de leeskaart in het boek dat terug naar de boekenhoek gaat. Je kan ook kiezen om alle kaarten (per genre) op te hangen of er een slinger van te maken. Ze breng je de boekensmaak van een klas in beeld te brengen en nodigen je uit tot dialoog.

De leerlingen mogen het boek ook aanraden aan een klasgenoot, vriend(in), ouder(s), leerkracht ... Hiervoor vullen ze de postkaart (het bovenste deel) in en geven ze deze aan de juiste persoon. Deze mag het boek lezen en bewaart de kaart.

De leeskaarten zijn geïllustreerd door bekende Vlaamse illustratoren. Je kan ze gratis downloaden en printen.

9 Klinkt als...

Beeld een bekende boektitel uit met gebaren. Wie raadt als eerste om welke titel het gaat? (Makkelijker: toon een lijstje met titels op het bord en zeg dat het een titel is die daar tussen staat.) Waar ging het boek ook al weer over? Kunnen de leerlingen ook een titel uitbeelden?

10 Boekenposters

Laat elke leerling een poster vormgeven over zijn of haar gelezen boek. Je geeft best op voorhand een blad met criteria of richtlijnen waarop de poster beoordeeld zal worden. De creatieve invulling is aan de leerlingen. De bespreking van ieders poster brengt een gesprek op gang. Leuke boekenbabbels gegarandeerd!

11 Zoek de titels

hoe overleef ik - moord in - de brief - de gebroeders - voor de koning - verdwenen? - mijn eerste zoen - griezelverhaal - de dikke - Leeuwenhart - voorgoed - het allerlaatste - Istanbul - alleen - beer - hallo aarde - dat had je - Brussel - hier maan - de weg naar verandering - gedroomd - meester Jaap - mocht mee. Toon een heleboel trefwoorden over verschillende boeken op het bord. Naar keuze aan te passen met titels uit de (klas)bibliotheek. Welke woorden horen samen?

12 Teken de hoofdpersoon

Geef de leerlingen een stuk tekst uit een boek mee, waarin iets wordt verteld over het uiterlijk van de hoofdpersoon. Huiswerk: teken de hoofdpersoon en vertel (of onderstreep) welke aanknopingspunten uit de tekst je hebt gebruikt. Tijdens de Boekenkring worden de tekeningen en de teksten besproken. Wie wil het boek lezen?

13 Matchen

Schrijf een heleboel familienamen van auteurs kriskras op het bord. Wat is de voornaam van deze schrijvers? Beckman, Dahl, Lindgren, Daniels, Horowitz ... Praat gerust over de boeken van een schrijver als je de voornaam gevonden hebt. Wil je het makkelijker maken? Noteer dan de voornamen erbij of werk met twee kolommen en vraag de leerlingen de voornaam bij de familienaam te zoeken. Moeilijker? Noteer namen en trefwoorden door mekaar en laat de leerlingen paren vormen die ze moeten motiveren, eerst per twee, daarna klassikaal.

Scan een aantal dramatische illustraties uit enkele onbekende boeken. Laat de leerlingen raden wat zich afspeelt. Toon dan het boek waaruit de afbeelding komt en vertel kort waarover het gaat. Wie wil het boek lenen?

15 Topdoos en flopdoos

Wat vinden de leerlingen hoogvliegers en welke boeken zien zij liever nooit meer terug? Breng een klasgesprek op gang door hen te vragen een gelezen boek in de top- of de flopdoos te leggen. Zo kunnen ze aan hun klasgenoten vertellen waarom het boek top of flop is.

16 Boekenzoeker

Ga naar boekenzoeker.be. Laat zien hoe je boeken over een thema kunt vinden. Ga ook naar 'populair' en 'actuele onderwerpen' en toon je leerlingen hoe ze hun mening over een boek kunnen delen en recensies kunnen lezen van andere kinderen. TIP: kijk vooraf of er een boek tussen staat dat onlangs door enkele leerlingen is gelezen.

17 Raden maar

Noem de namen van enkele hoofdpersonen en vraag de leerlingen op te schrijven in welke boeken deze personages voorkomen. Kan iemand nog vertellen wat voor iemand dit personage was? Of wat hij beleefde in het verhaal? Makkelijker: Geef een lijstje met titels en laat de leerlingen daaruit kiezen. Moeilijker: in plaats van hoofdpersonen noem je de namen van bijfiguren, of de namen van dieren die in het verhaal voorkomen.

18 Hoofdpersoon zoekt boek

Maak een set kaartjes met titels en een set kaartjes met bijbehorende hoofdpersonen van boeken die in de groep zijn gelezen. Geef ieder kind een kaartje en laat ze hun partner zoeken. Wie vindt zijn partner als eerste? Kloppen alle namen en titels? Vraag 1 of 2 koppels om iets te vertellen over het boek of het personage.

19 Liever informatief

Kopieer de inhoudsopgave van een informatief boek. Lees een stukje voor uit het boek en vraag de leerlingen wat de titel van dit boek zou kunnen zijn. Wat voor informatie zou je kunnen vinden bij het hoofdstuk met de titel ...? Wie kan iets over dit onderwerp vertellen?

20 Lezen in het donker

Vraag je leerlingen eens om een zaklamp en een kussen mee naar school te nemen. Schuif alle tafels in het midden van de klas tegen elkaar aan, sluit de gordijnen, zet een klassiek muziekje aan op de achtergrond en ga allemaal (inclusief de leerkracht!) lekker onder de tafels, op je kussen met een zaklampje liggen lezen.

21 Boekenboom in de klas

Teken of schilder een grote boom en plak die op het prikbord. Bij ieder gelezen boek plakken de leerlingen een blad aan de boom met de titel en schrijver van het boek en een kleine opmerking, bijvoorbeeld: spannend boek, beetje saai, geheimzinnig, lezen dit boek ... Zo maak je zichtbaar hoeveel er gelezen wordt.

Geen zin in bladeren, gebruik dan de leeskaarten!

22 Boekbabbels

Is een leerling echt weg van een boek? Dan kan hij of zij zijn favoriet voorstellen op de boekbabbel. Je spreekt op voorhand af wie dit de volgende keer wil doen. Je kan het niveau aanpassen aan de leeftijd. Zo voorzie je best nog structuur voor het eerste leerjaar. Met pictogrammen vertellen je leerlingen wat ze er van vonden.

23 Rollenspel

Kort maar krachtig en na het samen lezen van een boek: Eén van de leerlingen laat zich door de groep interviewen in de rol van een personage uit het (voor)gelezen boek.

24 Blind date met een boek

Kies boeken uit waarmee de leerlingen 'op blind date' kunnen gaan. Het leukste is om boeken te kiezen die weinig gelezen worden, maar waarvan je weet dat het verhaal wel de moeite waard is!

Pak de boeken in met ondoorzichtig kaftpapier en schrijf er op ieder boek de eerste zin(nen) op (de openingszin) en een aantal trefwoorden. Stal de boeken mooi uit en laat de kinderen een blind date kiezen!

Bijvoorbeeld bij het boek :

Speelt zich af op de maan.

Is er echt een moord gepleegd?

Jongen in de hoofdrol.

Laat je leerlingen kiezen met welk boek ze een blind date willen. Laat ze hun keuze motiveren. Na het vrij lezen, kiezen ze of ze nog eens op date willen met het boek.

Extra leuk op Valentijnsdag, maar daten kan het hele jaar door. Lees de uitgeschreven werkvorm.

25 Boekentips voor de volgende groep

Laat je leerlingen een mooie aanbeveling schrijven van het beste boek dat zij dit jaar gelezen hebben. Eventueel met een tekening of collage. Verzamel de beschrijvingen in een map of bind ze in met een boekbindtechniek. De verzameling wordt ter inzage gelegd én wordt volgend jaar doorgegeven aan de leerlingen die dan in de klas komen.

26 Kort en krachtig

Lees een kort verhaal (eventueel een sprookje) of grappig gedicht voor. Wie wil het boek lenen?

27 Chambers vragenlijst

Geef iedere leerling een lijst met de vragen van Aidan Chambers. Leerlingen interviewen elkaar over een boek dat zij gelezen hebben door telkens (om de beurt) een willekeurige vraag van de lijst te stellen. Het gesprek duurt ongeveer 10 minuten. De leerkracht loopt rond en evalueert na 10 minuten de gesprekken met de groep.

28 Chambers kaartjes

Doe kaartjes met de vragen van Aidan Chambers in een doos. Laat de leerlingen allemaal hetzelfde korte verhaal lezen en voer daarna een gesprek over het verhaal door telkens een willekeurig kaartje te pakken.

29 Kaftencarrousel

Scan een aantal kaften van boeken en maak de titels onherkenbaar. Toon de scans op het bord. Wie weet de titels nog? Waar ging het boek over?

30 Een beeld zegt meer dan 1000 woorden

Kopieer een aantal afbeeldingen uit boeken die populair zijn in de groep en toon ze op het bord. Uit welke boeken komen deze afbeeldingen? Wie zie je hier? Wat gebeurt er? Wat heeft dit met het verhaal te maken?

31 Een boek voor jou

Leerlingen zoeken voor elkaar (per twee) een boek uit de (klas)bibliotheek. Vooraf praten zij 1 minuut met elkaar over de vraag welke boeken ieder graag leest (eventueel met behulp van de werkvorm 'ping-pong': twee kinderen zitten tegenover elkaar. De een vraagt, de ander antwoordt, de ander vraagt, de een antwoordt).

32 Proeven van boeken

Bouw de klas eens om tot een restaurant! Leg op ieder tafelgroepje een tafelkleed en kies van te voren een aantal bedienden uit. Zij serveren aan ieder groepje een dienblad met allerlei verschillende boeken, de boeken kunnen eenzelfde thema hebben, maar dat moet niet. De leerlingen mogen nu van de boeken 'proeven', ze bekijken de boeken en noteren welke boeken ze graag willen lezen. Na 5 minuten gaat er een kookwekkertje en worden de boeken weer op de schaal gelegd. De schalen worden per groepje gewisseld en het 'proeven' begint opnieuw.

Nadat de leerlingen alle boeken hebben bekeken maken ze een top 3 van hun favoriete boeken. De lijstjes worden ingeleverd en iedere leerling krijgt een gekozen boek.

33 Boekenbabbels op film

Een andere manier om kennis te maken met nieuwe boeken zijn de boekenbabbels op Why I love this book. Je vindt er filmpjes waarin leerlingen ( lager onderwijs - secundair onderwijs) in 1 minuut vertellen wat ze van een boek vinden.

Zelf aan de slag:

Laat je leerlingen zelf boekenbabbels opnemen. Dat kan bijvoorbeeld met een smartphone.

Gebruik je zelfgemaakte boekenbabbels op de schoolwebsite of de site van de bibliotheek.

Deel de boekenbabbels van je leerlingen op de Facebook-pagina van je school.

# data[].attributes.attachment_link.title
33 korte werkvormen voor de boekenkring | Cultuurkuur

# data[].attributes.attachment_link.description
1 Boekensushi (beeld je een lopende band met boeken in die voor de leerlingen langs gaat). De leerlingen zitten in een kring. Iedere leerling heeft een nieuw boek voor zich liggen. Op het signaal van de leerkracht krijgt iedereen 2 minuten om in het boek te lezen.

# data[].attributes.body
De fluistertelefoon, een hulpmiddel voor beginnende lezers.

# data[].attributes.body
Een verteltafel is een plek met voorwerpen en attributen, waarmee kinderen al handelend een verhaal of prentenboek dat in de klas is voorgelezen of is besproken, kunnen naspelen. Eigenlijk is het de wereld uit het prentenboek in het klein nagemaakt.

# data[].attributes.body
Topproject van Onderwijscentrum Gent
Aanmelden met stamboeknummer en je krijgt toegang tot vele voorgelezen verhalen in verschillende talen!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Alle velden zijn verplicht, tenzij anders aangegeven.

De Stad Gent behandelt de persoonsgegevens die je invult met respect voor je privacy.
Met respect voor je privacy
De Stad Gent behandelt de persoonsgegevens die je invult met respect voor je privacy. We volgen hiervoor de Algemene Verordening Gegevensbescherming.
Waarvoor, met wie en hoe lang?
Als je de gegevens verzendt, geef je ons toestemming om ze te verwerken om je toegang te verlenen tot Het Vertellement.
Wij delen je gegevens enkel binnen de Groep Gent met het Onderwijscentrum Gent en Bibliotheek De Krook.
We houden je gegevens 5 jaar bij.
Je rechten
Je hebt altijd het recht om je gegevens in te zien en om foute gegevens aan te passen.
Wil je dat de Stad Gent je gegevens al vroeger niet meer gebruikt? Laat het ons weten via:
Je kunt ook je gegevens laten wissen.

Vermoed je dat iemand je persoonsgegevens onrechtmatig gebruikt? Meld het ons via privacy@stad.gent.

Je hebt ook het recht om klacht in te dienen bij de Vlaamse Toezichtcommissie voor de verwerking van persoonsgegevens.
Meer info over je rechten en privacy

# data[].attributes.attachment_link.description
Met dit formulier vraag je toegang tot de meertalige voorleesfilmpjes van Het Vertellement.

# data[].attributes.body
Stap in de eeuwenoude Japanse traditie van het verteltheater of de kamishibai.
Deze combinatie van voorlezen en theater dompelt de kinderen volledig onder in een verhaal.

# data[].attributes.body
Deze kaartjes kan je gebruiken na het lezen van een boek.

# data[].attributes.body
Mandjeslezen is een werkvorm met als doel dat kinderen in aanraking komen met verschillende teksten en/of boeken. Je kan dit doen in een leescircuit of als extra opdracht.

# data[].attributes.headline
Technisch lezen in een doorlopende lijn(school)

# data[].attributes.subject
Technisch lezen in een doorlopende lijn(school)

# data[].attributes.body
Schilderen en vertellen over een vakantie, het voorbije weekend, een gebeurtenis op de speelplaats.
Nadien formuleer je samen een zin bij de tekening.
Ze ontdekken de relatie tussen gesproken en geschreven tekst. Een boodschap weergeven.

# data[].attributes.body
handpoppen, personages uit het boek om het verhaal na te spelen/ opnieuw te vertellen.

# data[].attributes.body
De fluistertelefoon, een hulpmiddel voor beginnende lezers.

# data[].attributes.body
Digitale prentenboeken via een QR-code.
Bij deze digitale prentenboeken selecteer je de thuistaal (Bulgaars, Turks, Albanees,...).

# data[].attributes.body
Om eindeloos verhalen te verzinnen en te vertellen! Om kinderen te leren op een gestructureerde manier een verhaal op te bouwen. Om kleuters op speelse wijze beter te laten spreken. Een schort met 5 verschillende zakjes met ieder 15 kaartjes. In zak 1 de hoofdpersonage, zak 2 de vriend van de hoofdpersonage, zak 3 de 'vijand', zak 4 voorwerp en zak 5 plaats.

# data[].attributes.body
Een leuke manier op kennis te maken met nieuwe boeken in je klas: even proeven😉De kinderen dienden een voorgerecht, een hoofdgerecht en een dessert te kiezen uit allerlei strips, leesboeken, informatieve boeken en prentenboeken. Even kort verkennen/ lezen en dan werd het volgende boekengerecht opgediend.

# data[].attributes.body
Dit is een ontzettend leuke vom van boekpromotie, waarbij kinderen boeken kiezen op basis van de eerste zin en een aantal trefwoorden. Misschien ontstaat er wel ‘echte liefde’ voor onontdekte boeken!

Hoe werkt het?

Het idee is heel simpel, maar het kost wel wat voorbereidingstijd:

1. Kies boeken uit waarmee de kinderen ‘op blind date’ kunnen gaan. Het leukste is om boeken te kiezen die weinig gelezen worden, maar waarvan je weet dat het verhaal wel de moeite waard is!

2. Schrijf van elk gekozen boek de eerste zin(nen) op (‘de openingszin’) en een aantal trefwoorden. Geef elk boek een nummer

3. Pak de boeken in in ondoorzichtig kaftpapier.

4. Stal de boeken mooi uit en laat de kinderen een blind date kiezen!

# data[].attributes.body
Enkele tips hoe je de kaartjes kunt inzetten als leuke leesbevordering:

Gebruik de kaartjes klassikaal of in kleine groepjes.

Stel dezelfde vraag ook aan andere leerlingen.

Laat de leerlingen thuis eens een vraag stellen van de boekenpraatkaartjes, kom er de dag erna op terug in het kringgesprek.

Vraag door: waarover ging het dikste boek dat je ooit hebt gelezen? Waarom lees je stiekem in bed? Durfde je dat verschrikkelijk, vreselijk, afschuwelijk spannende boek eigenlijk wel te lezen?

# data[].attributes.body
Scan de Qr-code en lees en stukje uit het boek. Zo ontdek of je het boek helemaal wil lezen.

# data[].attributes.body
De BAM!-boekjes voor beginnende lezers gaan over hobby's en favoriete dieren van kinderen, vrolijke non-fictieboekjes waarin kinderen lezen over wat ze leuk ...

# data[].attributes.body
Voor beginnende lezers. De oogjes gericht op elke letter van het woord.

# data[].attributes.body
Op school zijn enkele(2) beebot-matten ter beschikking.
Aangeleerde woordenschat of letters kan je in de mat steken. Zo heb je een taalmuur en kan je al spelend de woorden/letters inoefenen.

# data[].attributes.body
Er zijn er 2 aanwezig op school(kleuter en ATN) om allerhande spelmateriaal op een leuke manier aan bod te laten komen. Vraag raad bij Anja.

# data[].attributes.body
Dobbel/verzin je eigen verhaal.

# data[].attributes.body
Digitale prentenboeken. Kinderen kunnen zelfstandig de QR-code lezen met de Ipad en komen rechtstreeks bij hun verhaal uit.

# data[].attributes.body
Rol de dobbelstenen om op ideeën te komen voor karakters, locaties, situaties en weersomstandigheden of voor het begin van een verhaal.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voorlezen is belangrijk voor de taalontwikkeling van leerlingen. Daarnaast levert het een positieve bijdrage aan het stimuleren van leesplezier en leren leerlingen verschillende genres kennen. Dat geldt voor jonge kinderen en leerlingen uit het voortgezet onderwijs.

In dit artikel lees je hoe je volgens de methodiek interactief voorlezen met leerlingen uit het primair en voortgezet onderwijs in gesprek gaat over boeken en verhalen.

Interactief voorlezen bij kleuters

Margreet Moolenijzer, leraar van basisschool Samenspel in Amsterdam, laat in de video zien hoe zij interactief voorleest aan leerlingen met een taalachterstand. Zij stelt duidelijke doelen voordat zij een prentenboek voorleest. Vervolgens laat ze de kinderen voorspellen waar het verhaal over gaat en stelt ze vragen tijdens het voorlezen. Elk kind komt aan bod en wordt geprikkeld om op een actieve manier taal te gebruiken (taalproductie).

Stappenplan interactief voorlezen

Moolenijzer laat bij iedere voorleesactiviteit de stappen van interactief voorlezen met behulp van pictogrammen terugkomen. Dit geeft leerlingen structuur en maakt het proces voorspelbaar. De stappen van interactief voorlezen zijn:

1. Introduceer het verhaal. Bekijk met z'n allen de kaft en de illustraties van het boek. Laat vervolgens de leerlingen voorspellen waar het verhaal over gaat. Vraag bijvoorbeeld over wie het verhaal gaat, waar het verhaal zich afspeelt of wat er gebeurt in het verhaal.

2. Lees het verhaal voor. Stel tussendoor vragen over het verhaal en leg begrippen uit.

3. Bespreek het verhaal na afloop. Vraag leerlingen of hun voorspelling klopte en laat ze vertellen over hoe het verhaal begon, wat het probleem was, welke oplossing er was voor het probleem en hoe het verhaal afliep.

Een voorleesvoorstelling is een beleving

Een boek kun je niet alleen voorlezen, maar je kunt er ook een voorstelling van maken. Zo maak je van lezen een beleving. Dat is de ervaring van leraar en kinderboekenschrijver Jorge Bolle. In onderstaande video laat Bolle zien hoe hij van zijn boek, 'De vogelfant', een voorstelling maakt. Het helpt om kinderen van boeken te laten houden, aldus de auteur en leraar: 'En het brengt ze liefde bij voor taal.'

Is voorlezen in het vo nog nodig?

Monique Castenmiller, hoofd mediatheek van het Nova College in Amsterdam, gebruikt de methodiek interactief voorlezen van Aidan Chambers om het lezen bij leerlingen in het vmbo te bevorderen. Voor, tijdens en na het voorlezen stelt ze prikkelende vragen waarmee ze leerlingen aan het denken zet.

Een van uitgangspunten van interactief voorlezen, is volgens Aidan Chambers het delen van leeservaringen. Chambers: "Praten over wat je gelezen hebt is essentieel, omdat we meestal pas weten wat we denken als we het onszelf horen zeggen." Door te praten over boeken leren leerlingen het verhaal of gedicht beter te begrijpen en er betekenis aan te geven. Ook leren ze andere boeken kennen en krijgen ze inspiratie om zelf te lezen.

Wil je meer informatie over hoe je een goed gesprek over boeken op gang brengt? Lees dan de publicatie Over boeken gesproken van Stichting Lezen. Of lees de voorleestips voor leraren in het voortgezet onderwijs.

Meer weten over voorlezen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Interactief voorlezen vergroot taalvaardigheid en leesplezier - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Interactief voorlezen bevordert de taalvaardigheid en vergroot de woordenschat.

# data[].attributes.body
De leerlingen zetten een wasknijper op de juiste letter/woord