# data[].attributes.body
https://www.thuisarts.nl/adhd/ik-heb-adhd-volwassenen#:~:text=ADHD%2Dmedicijnen%20zijn%3A,atomoxetine%20(Strattera)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Iemand met ADHD is vaak druk en kan zich moeilijk concentreren.

De belangrijkste kenmerken van ADHD zijn:

Snel afgeleid zijn; moeite met concentreren.

Erg druk zijn (hyperactief).

Dingen doen zonder na te denken (impulsief).

Problemen in het dagelijks leven, zoals thuis, op het werk en in het omgaan met anderen.

Dit is al zo van kinds af aan.

ADHD begint dus al op kinderleeftijd. Toch kan het gebeuren dat u pas ontdekt dat u ADHD heeft als u volwassen bent. Als kind had u (waarschijnlijk) echter al ADHD-verschijnselen, maar die zijn toen niet herkend.

Volwassenen met ADHD hebben vaak minder last van het 'druk zijn' dan kinderen met ADHD. Sommige mensen met ADHD zijn juist helemaal niet druk, maar eerder stil en dromerig. Zij hebben alleen moeite met concentreren. Dit wordt soms ADD genoemd (dus zonder de H van hyperactief), maar dit is geen officiële naam.

De afkorting ADHD staat voor attention-deficit/hyperactivity disorder. In het Nederlands: aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis). Dat betekent: een stoornis waarbij je een tekort hebt aan aandacht (concentratie) en/of erg actief bent.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ik heb ADHD (informatie voor volwassenen)

# data[].attributes.attachment_link.description
Iemand met ADHD is vaak druk en kan zich moeilijk concentreren. De belangrijkste kenmerken van ADHD zijn: Snel afgeleid zijn; moeite met concentreren. Erg druk zijn (hyperactief). Dingen doen zonder na te denken (impulsief). Problemen in het dagelijks leven, zoals thuis, op het werk en in het omgaan met anderen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dyslexie, TOS, autisme, ADHD, onderwijs en andere onderwijs- en ontwikkelingsgerichte onderwerpen

Ik ben Bernadette Sanders, orthopedagoog en eigenaar van Smartonderwijs.
Ooit begonnen als kleuterjuf in het toen traditionele kleuteronderwijs. Vervolgens heb ik lesgegeven in het basisonderwijs, een opleiding gedaan voor Remedial teaching, een opleiding pedagogisch en didactisch onderzoek aan het Seminarium in Utrecht en aansluitend, na vele andere opleidingen, ben ik afgestudeerd in Leiden als orthopedagoog (drs.) met als afstudeerrichting leer- en gedragsproblemen.

Naast de onderwijservaring voor de klas, heb ik 17 jaar ervaring als intern begeleider in Rotterdam. Vanuit mijn werkzaamheden voor cluster 2 heb ik tevens ervaring met het geven van voorlichtingen, cursussen en workshops in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en het MBO.

Een nieuwe uitdaging lag voor mij in het werk als ambulant dienstverlener binnen cluster 2 voor leerlingen en docenten in het basis- en voortgezet onderwijs. Het betreft de begeleiding van kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS), kinderen met een autisme spectrum problematiek, kinderen die slechthorend zijn en kinderen met auditieve verwerkingsproblemen (AVP).

Na deze uitdaging volgde er een nieuwe, werkzaamheden als orthopedagoog binnen het Samenwerkingsverband Drechtsteden een invulling geven aan PassendOnderwijs.

Smartonderwijs ontstond omdat ik erg veel plezier beleef aan het verzorge​n van inspirerende SMARTthinking
​
scholing, het geven van interactieve lezingen en workshops en omdat ik graag meedenken over de hulpvragen die leven bij leerlingen en onderwijsgevenden. Samen zoeken naar de juiste passende oplossing voor alle partijen. Zo ontstond Smartonderwijs met een totaal andere invulling voor de letters SMART.

Met SMARTonderwijs hoop ik hulp te bieden aan die groep kinderen, die ondanks alle problemen met betrekking tot hun communicatieve redzaamheid, een weg proberen te vinden om zich staande te houden in het onderwijs en in onze 'verwachtingsvolle', maar vooral talige maatschappij.
Door scholing te verzorgen en handvatten te bieden aan leerkrachten en docententeams hoop ik een bijdrage te kunnen leveren aan het 'passend onderwijs' waarin kinderen met een hulpvraag een plek moeten zien te vinden, maar zeker ook met aandacht voor de hulpvraag in de dagelijkse praktijk van de docent .

Bernadette Sanders heeft als specialismen TOS (Taalontwikkelingsstoornissen), taalontwikkelingsachterstand (TOA), dyslexie en leerproblemen. Deze problemen laten vaak ook een hulpvraag laten zien in 'ongewenst' gedrag en met betrekking tot de sociaal-emotionele ontwikkeling. Dit is dan ook een terugkerend onderdeel in de trainingen en lezingen die Smartonderwijs verzorgd.

Met de juiste hulp en begeleiding, 'passend en op maat', leren de kinderen te vertrouwen in hun eigen mogelijkheden en kunnen deze kinderen groeien in hun leerproces en wordt hun zelfbeeld sterker en daarmee ook de motivatie voor school en leren.
Meer vertrouwen in je eigen mogelijkheden, betekent meer groei in het leerproces en in jezelf.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dyslexie, TOS, autisme, ADHD, onderwijs en andere onderwijs- en ontwikkelingsgerichte onderwerpen Ik ben Bernadette Sanders, orthopedagoog en eigenaar van Smartonderwijs.Ooit begonnen als kleuterjuf in het toen traditionele kleuteronderwijs. Vervolgens heb ik lesgegeven in het basisonderwijs, een opleiding gedaan voor Remedial teaching, een opleiding pedagogisch en didactisch onderzoek aan het Seminarium in Utrecht en aansluitend, na vele andere opleidingen, ben ik afgestudeerd in Leiden als orthopedagoog (drs.)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bekijk Horeweg, A. (2020) video over ADHD, Academische werkplaats ADHD en druk gedrag.

Bekijk ook de pagina Executieve functies. (Veel kinderen met ADHD hebben problemen op dit gebied).

Wil je meer leren over omgaan met ADHD in de klas? Boek een incompany bijeenkomst met Anton Horeweg op je eigen school. Lezing of studieochtend mogelijk.

Bedenk voortdurend dat dit een algemene beschrijving is. Daarbij ontkom je niet aan generalisering. Kijk altijd naar het kind of de jongere zelf. Wat heeft deze leerling nodig in deze situatie, bij deze leraar? Wacht niet op een diagnose, maar begin met ondersteuning.

Meer over ADHD in deze boeken van Anton Horeweg: ADHD in de klas. Praktische gids voor leraren; Handboek Gedrag op school deel 1 en Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs.

Kenmerken:

Kinderen met de ontwikkelingsstoornis ADHD vallen je als leerkracht op in de klas. Ze vertonen soms gedrag dat hun leren in de weg zit. Overigens is dat gedrag ook gedrag dat je bij veel andere kinderen kunt waarnemen. Er is pas sprake van een 'stoornis' als het gedrag ernstige belemmeringen oplevert in het dagelijks leven, waardoor het kind vastloopt. De DSM 5 criteria vind je hier. Wat je in de klas ziet, volgt hierna.

Ze zijn beweeglijk en kunnen heel moeilijk op hun plaats blijven zitten.

Als ze op hun plek zitten, wriemelen ze nog met allerlei spullen en zitten te wiebelen.

Het zijn vaak drukke praters en roepen voor hun beurt.

Deze kinderen dringen zich vaak op in het spel van andere kinderen (verstoren dat dus).

Ze missen een deel van je instructie, doordat ze hun aandacht er niet lang bij hebben.

Ze vermijden of hebben een afkeer van taken die langdurige geestelijke inspanning vereisen.

Vaak hebben ze moeite met automatiseren, door een matig werkgeheugen.

Ze hebben vaak "ongelukjes".

Deze kinderen zijn vaak gauw gefrustreerd als iets niet lukt.

Ze hebben een slechtere emotieregulatie.

Deze kinderen reageren vaak primair, doordat ze minder interne spraak hebben.

Hun innerlijke motivatie om door te werken aan iets, is kleiner dan bij andere kinderen.

Ze kunnen relevante prikkels en minder relevante prikkels lastig scheiden. Jouw uitleg is niet automatisch de meest relevante prikkel.

Kinderen met ADHD zijn vaak op zoek naar sterke prikkels (thrillseeking behaviour). Ze zijn daardoor constant in beweging (door de combinatie met een slechte inhibitie (Adams, 2015).

Zwakke executieve functies (m.n. inhibitie, aandacht en werkgeheugen) en minder goede prikkelverwerking, kan schoolprestaties in de weg zitten (Hamerslag, 2015).

Deze kinderen kunnen ook óverprikkeld raken. Dat kan door uitwendige prikkels (geluid, licht, geur), maar ook door inwendige prikkels (emoties, gedachten). Gedrag hierbij: geïrriteerd, angstig of boos worden.

Ze hebben vaak een zwakkere emotieregulatie.

Deze kinderen hebben een slecht tijdsbesef. Ze schatten de tijd die nodig is om iets te doen, vaak te kort en de tijd die ze hebben te lang.

Sterke kanten

Uiteraard hebben kinderen met ADHD ook een scala aan sterke kanten.

Het zijn vaak heel enthousiaste kinderen.

Veel van hen zijn dol op sport en beweging.

Ze kunnen zich in bepaalde gevallen heel sterk concentreren (hyperfocussen).

Het zijn vaak spontane en open kinderen.

Ze hebben gevoel voor humor.

Ze zijn vaak heel zorgzaam.

Vaak zijn ze heel ondernemend.

Ze zijn bijna altijd in voor iets nieuws.

Zijn vaak kinderen met veel fantasie.

Ze hebben vaak een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel.

Ze zeggen vaak precies wat ze ergens van vinden

Hier vind je veel handige tips over ADHD:

Heel kort gezegd kun je stellen dat kinderen met ADHD "geen rem" hebben ( Barkley 2013). Daarnaast hebben ze ook vaak problemen met andere executieve functies, zoals het werkgeheugen (Barkley, 2022). Iets dat bij veel ontwikkelingsstoornissen voorkomt. Dit komt omdat de rijping van de executieve functies, zoals de remfunctie (inhibitie), werkgeheugen, planningsvaardigheden, emotieregulatie, diverse aandachtsprocessen, cognitieve flexibiliteit, timemanagement, innerlijke motivatie en reactie op beloningen, 2 tot 5 jaar achterlopen bij een 'normale' ontwikkeling. Vaak is het moeilijk voor te stellen dat een kind uit groep 8 met een normale intelligentie, executieve functies heeft op het niveau van een vijf of zes jarige. Dat kan echter goed het geval zijn. Deze gebrekkige ontwikkeling van de executieve functies zorgt er bijvoorbeeld ook voor, dat zelfs het plannen van een reeks 'eenvoudige handelingen', zoals de benodigde spullen voor een uit te voeren taak pakken, niet goed verloopt (Horeweg, 2016, 2021, 2023).

Leerprestaties:

Ook in hun leerprestaties zie je hun ADHD vaak terug: Ze zijn vaak chronische onderpresteerders, Je hebt het idee dat ze beter kunnen werken en leren, maar dat niet doen. Ook komen leerstoornissen veel voor (Barkley, 2022; Rusriyyah, 2023, Jangmo, e.a., 2019) Dit komt zoals je eerder kon lezen door minder goede prikkelverwerking en zwakkere executieve functies. (Krijgsman-van den Hoorn, 2018). Dit heeft niets van doen heeft met intelligentie, maar kan wel het goed maken van het werk en goed leren in de weg zitten. Bij rekenen hebben ze nogal eens moeite met het consequent toepassen van strategieën en moeite met automatiseren van bijvoorbeeld de tafels. Het schrijven gaat moeizaam door hun motorische onrust. Het technisch lezen wordt soms beïnvloed door verbale- en articulatieproblemen en door automatiserings- en aandachtsproblemen. Het begrijpend lezen gaat moeilijk door een niet goed werkend werkgeheugen en de beperkte aandachtsspanne (Kofler, 2022; Horeweg, 2021).

Bijkomende problemen:

Sommige kinderen met AD(H)D hebben een tragere informatieverwerking (sluggish cognitive tempo of SCT: Becker & Barkley, 2018; Servera,2018). Tot voor kort dacht men dat dit alleen bij kinderen met ADD voorkwam. Ook hebben kinderen met ADHD nog al eens een disharmonisch intelligentieprofiel (Balans, 2022; Kolthof, e.a. 2017) Dat wil zeggen dat hun verbale vaardigheden bijvoorbeeld heel veel beter ontwikkeld zijn dan hun performale vaardigheden. Ze kunnen dingen dus goed zeggen, maar krijgen het lastig op papier. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat ook de taalontwikkeling (met name de pragmatiek) problematisch kan zijn ( Parriger, 2012; Carruthers, 2022 ). Verder komen slaapproblemen nog al eens voor, maar ook gedragsproblemen.

Meisjes met ADHD:

Meisjes met ADHD worden vaak over het hoofd gezien (Nadeau, 2017, Pountney, 2022). Vaak wordt pas ontdekt dat ze ADHD hebben als ze in het VO zitten. Ze lopen dan vast doordat ze net zo min als jongens met ADHD kunnen plannen en organiseren. Meisjes vertonen echter meestal niet het drukke acting out gedrag dat jongens vertonen. Wel is de omgang met leeftijdgenoten soms minder goed. Kinderen met ADHD hebben vaak moeite met beoordelen van de sociale interactie. Er kunnen dan bijkomende problemen ontstaan als angststoornis en depressie. Pubermeisjes met ADHD lopen door hun impulsieve gedrag meer risico: impulsief en onbeschermd seksueel gedrag, onvoorzichtig gedrag (webcam, foto) op internet (Pollak, 2019) Twee mooie boeken over meisjes met AD(H)D:

Comorbiditeit:

ADHD komt vaker voor met een andere ontwikkelingsstoornis dan dat het alleen voorkomt. Kinderen met ADHD hebben ook vaak DCD (50%) of ODD (40-60 %), ASS (25%), angststoornissen(34%) of depressie (4%) en leerstoornissen als dyslexie, dyscalculie, TOS (20 tot 30%) enz. Deze kinderen lopen dus vaak tegen meer moeilijkheden op dan hun ADHD alleen.

Signalering:

Groep 3: Volgens Delfos (2007) is deze groep één van de momenten waarop blijkt dat een kind ADHD heeft. Dit komt omdat het kind ineens moet voldoen aan een scala van schoolse vaardigheden als stilzitten, opletten, luisteren, gedrag remmen, goed spelen en goede contacten onderhouden met andere kinderen en de leerkracht. Zoals gezegd komen een aantal problemen doordat hun executieve functies minder goed ontwikkeld zijn. Dat is bij meer dan 1 op de 2 kinderen met ADHD het geval. Meer lezen? Bekijk de pagina executieve functies.

Als bovenstaande zaken herkenbaar zijn, wordt soms met een verkorte versie van de CTRS (Conners Teacher Rating Scale Revisited) bepaald of er mogelijk sprake is van ADHD. Als men na invulling vermoedt dat er sprake is van ADHD, is nader onderzoek door een gespecialiseerd deskundige raadzaam. Een gespecialiseerd kinderarts, kinder- of jeugdpsychiater of een orthopedagoog kan onderzoek doen. Als leerkracht mag je de diagnose niet stellen. Sterker nog, eigenlijk mag je hem ook niet suggereren.

Wat kun je doen in je klas?

Leg kind en ouders uit wat ADHD inhoudt en welke problemen dit kan geven in de klas. Kind en leerkracht ouders moeten leren ermee om te gaan. Passend onderwijs maak je door aanpassingen in de dagelijkse routine. Zo kom je een heel eind. Kinderen met ADHD missen vaak vaardigheden die nodig zijn in de dagelijkse schoolsituatie. De benodigde vaardigheden ontwikkelen zich bij hen langzamer. Dat wil overigens niet zeggen dat ze die vaardigheden niet kunnen leren, ze hebben alleen vaak meer en langer ondersteuning nodig. In je groep zul je aanpassingen moeten doen, zowel op organisatorisch als op didactisch gebied. Ook op het pedagogisch vlak (met name jouw houding) is vaak een aanpassing nodig. Er blijkt uit onderzoek dat het erkennen van de moeite die deze kinderen hebben met functioneren in de klas, al bijdraagt aan beter welbevinden. Zie Horeweg, A. (2021). ADHD in de klas. Een praktische gids voor leraren.

Algemeen:

Ga om te beginnen uit van de sterke kanten van deze kinderen, sluit aan bij hun goede eigenschappen.

Bespreek in je klas wat ADHD eigenlijk is (wel na overleg met het kind en de ouders). Zo ontstaat meer begrip. Een aardige start is dit liedje: Voorlezen over ADHD kan ook: Ik heb ADHD van Kinderen voor kinderen, Het Klokhuis over ADHD. Kleine mol raast maar door (4-8 jaar) of De ADHD van André (6-10 jaar) en Zo snel als een...Ferry is zo snel als een Ferrari, want hij heeft ADHD (8-11 jaar).

De kinderen in je groep kunnen "meehelpen" fouten van het kind met ADHD te helpen voorkomen. Maak bespreekbaar hoe kinderen op allerlei gebieden elkaar kunnen steunen, dus ook op dit gebied.

Zet in op een goede relatie met deze kinderen; kinderen met ADHD hebben vaak conflicten met andere kinderen. Ruzie met de leerkracht is dus wel het laatste dat ze kunnen gebruiken.

Bedenk bij het aanspreken dat je soms te maken hebt met een kind dat 'jonger' is dan de kalenderleeftijd. Uiteraard reageert het kind ook naar die leeftijd.

Zorg voor duidelijkheid over het gewenste gedrag. Benoem het dus ook: "Ik wil graag dat je..."

Bevorder positief gedrag door positieve specifieke feedback: "Goed van je dat je 5 minuten geconcentreerd aan je taalwerk was. Ik weet hoe lastig je dat vindt."

Negeer negatief gedrag zoveel mogelijk: uiteraard binnen je eigen grenzen.

Spreek een stopteken met het kind af, zodat je hem onopvallend kunt herinneren aan een afspraak.

Gebruik een stoplicht op je digibord, Een zichtbaar teken helpt praten op het verkeerde moment voorkomen (Horeweg, 2021).

Houd tijdens de les positief contact met het kind door blikken van verstandhouding, een knipoog, een opgestoken duim enz. Zo heeft het kind je aandacht en weet het meteen dat het goed bezig is.

Hanteer de gestelde regels consequent. Beloon (of straf) meteen. Bij deze kinderen heeft twee uur later straf maken of een compliment geven geen zin, ze zijn de gebeurtenis al vergeten.

Beperk 'straffen' zoveel mogelijk. Het kind leert weinig tot niets van straf, maar het verpest wel de relatie. Het helpt beter als je in gesprek gaat, ook al lijkt het of dat geen effect heeft.

Geef veel individuele aandacht.

Maak bij vrije situaties (pauze, uitstapjes) vóóraf goede afspraken.

Kondig veranderingen van te voren aan. Bereid het kind voor op een roosterverandering, een uitstapje, enz. Deze kinderen worden heel onrustig van onverwachte gebeurtenissen.

Leer het kind weg te lopen uit conflictsituaties en naar jou toe te komen.

Leer zelfspraak aan. Het kind moet letterlijk leren tot tien te tellen.

Zorg dat het kind kan bewegen; Doe regelmatig energizers met je klas, sta loopjes toe, desnoods een blokje op de gang.

Het is essentieel om gemaakte afspraken steeds te herhalen. door hu impulsiviteit denken deze kinderen pas 'te laat' aan de afspraak.

Ondersteuning:

Om vast te stellen wat het kind kan, kun je beginnen met een tijdsteekproef. Daaruit komt naar voren hoeveel procent van de tijd het kind taakgericht bezig is. Vandaar uit kun je dan samen met het kind gaan kijken waar je naar gaat streven. Bijvoorbeeld 5 minuten geconcentreerd werken. Spreek samen af wat misschien haalbaar is. Als het kind denkt dat het niet werkt, lukt het niet. Als je samen iets afspreekt en dat blijkt nog niet haalbaar is dat niet erg. Spreek samen een nieuw doel af. Mopper er niet over, ga ervan uit dat iedereen van goede wil is. Je kunt ook afspreken met het kind dat het even een loopje mag hebben, als het merkt dat het blijven zitten te moeilijk wordt. Sommige kinderen hebben altijd iets vast om te friemelen. Sta dit toe: de bewegingsdrang moet ergens naar toe en wriemelen stoort andere kinderen nauwelijks. Let op: recent onderzoek laat zien dat tangles, fidgetspinners en dergelijke soms het leren in de weg zitten (Driessen e.a., 2023).

Hang het dagprogramma zichtbaar op.

Geef deze kinderen een strategische plek in je klas. Voorin of onder het bord is niet handig, het kind zal zich toch omdraaien. Zorg voor een plek waar oogcontact met jou goed mogelijk is.

De klassenschikking kun je aanpassen. Onderzoek heeft uitgewezen dat zitten in tweetallen die naar het bord gericht zijn (busrij), beter werkt dan in groepjes zitten (Horeweg, 2021).

Laat vóór je aan de taak begint alles klaarleggen dat er voor nodig is.

Zorg dat het kind werkt aan een tafel waar alleen de spullen op liggen die op dat moment nodig zijn. Zo voorkom je eindeloos gezoek naar een pen, geblader in een boek dat er nog ligt, enz.

Zorg dat het kind een werkplek heeft die makkelijk, zonder 'ongelukjes' bereikbaar is. Een kind met ADHD een plekje geven waar het bijvoorbeeld voorzichtig achter iemand langs moet, is vragen om problemen.

Om voor jezelf te checken of de leeromgeving gunstig is om de concentratie van het kind te bevorderen, kun je de Vragenlijst omgevingsfactoren concentratie (Bakker-Beens e.a., 1995) gebruiken.

De instructie:

Oefen het kind om meteen te beginnen. Alles ligt van te voren klaar, dus kan het kind meteen aan de slag. Bespreek ook steeds waarom dit handig is.

Je kunt het beste werken met het directe instructiemodel bij deze kinderen.

Zorg eerst dat het kind op "ontvangen" staat. Maak oogcontact, noem zijn naam en begin dán pas.

Doe de opdracht eventueel expliciet voor en laat het kind daarna met je meedoen, vóór het zelfstandig aan de gang gaat. Als je het kind na de groepsinstructie meteen laat beginnen, is er een grote kans dat het een deel van je uitleg gemist heeft en niet weet wat te doen. Een mooi moment om dan maar te gaan "klieren."

Houd het kind bij de instructie door veel vragen te stellen.

Houd je instructie kort. Geef liefst instructie voor één soort probleem en laat het kind daarna terugkomen. Dat heeft ook het voordeel dat je steeds ziet wat het kind doet. Voor het kind is het fijn, want elke keer terugkomen is een "loopje." En van bewegen houden deze kinderen wel.

Een handige instructie voor deze kinderen (eigenlijk voor alle kinderen) is instructie met wisbordjes. Iedereen schrijft het antwoord op. Geen vingers opsteken meer en elk kind actief bij de les.

Als het kind daarna naar zijn plaats gaat, vraag het dan eerst te vertellen wat het nu moet gaan doen. Vragen of het kind het snapt werkt niet. Het zegt "Ja" om er vanaf te zijn.

Geef instructie het liefst in de ochtend. Naarmate de dag vordert, kunnen deze kinderen zich minder concentreren.

De taak

Geef het kind schema's en stappenplannen om het te leren planmatig te werken en te plannen.

Gebruik verschillende kleurstickers voor boeken en werkboeken van elk vak. Dit kan het kind helpen zijn spullen te vinden.

Geef korte (deel) taken. Hierdoor moet het kind automatisch regelmatig bij je komen. Het kind heeft een loopje, jij hebt de controle. Zo kun je meteen nog even informeren of alles nog duidelijk is voor het kind.

Koppel de deeltaken aan tijd. Kinderen met ADHD hebben geen goed tijdsbesef. Hierdoor hebben ze geen flauw idee hoe lang ze over iets (mogen) doen. Werk met een kleurenklok, wekkertje, timetimer, zandloper, enz. Tegenwoordig zelfs als app.

Geef één opdracht tegelijk.

Vertel het liefst van te voren, hoeveel het kind goed gedaan moet hebben, wil de taak voldoende zijn gemaakt.

Pas werkbladen aan indien dat nodig is. Zet er alleen de kern op en laat afleidende plaatjes weg.

Dek een deel van het werk af, zodat het kind alleen het stuk ziet waar het aan bezig is.

Vaak hebben deze kinderen moeite met schrijven. Zorg voor minder schrijfwerk of gebruik een chromebook als dit nodig is. Geef eventueel extra schrijfles.

Ruim extra tijd in voor het kind

Geef zoveel mogelijk afwisselende oefeningen, zodat het elke keer weer nieuw lijkt.

Sommige kinderen kijken niet goed naar de taak en gaan door in hetzelfde stramien. Maak bijvoorbeeld de plussommen blauw en de minsommen rood.

Ná de taak

Als het kind een (deel)taak afheeft, moet je proberen zo snel mogelijk feedback te geven. In een klas kan dit nu eenmaal niet altijd metéén, maar doe dit zo snel mogelijk.

Laat het kind vertellen over de taak: Hoe ging het, waar liep je vast, twijfelde je ergens?

Vertel welk deel van de taak goed is gegaan en laat het kind zelf over de geleverde prestatie oordelen. Je hoeft het niet altijd eens te zijn, geef ook jouw mening. Zo leert het kind evalueren en perspectief nemen.

Oordeel over het werk, niet over het kind. Dus niet: "Jij doet niets goed, alles is slordig." Maar: "Ik vind dit stukje heel mooi, probeer volgende keer of je een groter stuk net zo netjes kunt maken." Het kind ziet zelf heus wel welk deel slordig is. Door het goede te benoemen zal het eerder geneigd zijn z'n inspanning te vergroten, dan wanneer je het slechte stuk afkraakt.

Zorg dat het kind iets te doen heeft als het klaar is. Liefst iets waarbij het even kan bewegen.

Beweeg ook wat vaker tussendoor met de hele groep, dat versterkt het saamhorigheidsgevoel en is voor het kind met ADHD heerlijk.

Taal:

Uit onderzoek blijkt dat kinderen met ADHD significante taalproblemen hebben.

Een kind met ADHD kan veel minder goed structuur aanbrengen in een verhaal. De gemiddelde achterstand is twee jaar.

Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat deze kinderen de rode draad in een verhaal niet kunnen verwoorden. Zij begrijpen dus het verhaal niet en anderen begrijpen ook hún verhaal niet goed. (Parriger, 2012; Carruthers, 2022).

Hun leerprobleem komt dus niet alleen door "niet opletten." Er is wel degelijk een echt probleem. Denk bijvoorbeeld aan de werkgeheugen- en aandachtproblemen.

Gym:

Voor alle kinderen is sport en spel, zowel binnen de structuur van de gymles als in de vrije situatie in de pauzes, belangrijk. Voor kinderen met ADHD geldt dat misschien nog wel meer. Het is dan ook nooit zinvol om een kind met ADHD de gymles of de pauze te ontzeggen bij wijze van straf of om extra te leren. Zorg wel voor goede afspraken met betrekking tot gym. Alle kinderen worden wat uitgelaten bij het zien van de gymzaal. Vergelijk het maar met jonge honden op een groot leeg strand. Voor kinderen met ADHD geldt dit nog meer. In de gymzaal is de klassenstructuur weg. De omgeving nodigt uit tot roekeloos, onnadenkend wild gedrag.

Spreek dus voor elke gymles af, wat het kind moet doen als het de gymzaal inkomt.

Let tijdens de les extra goed op. Doet het kind iets gevaarlijks?

Let op de interactie met andere kinderen. In het vuur van het spel kunnen de kinderen soms onbeheerst zijn en ruzie veroorzaken.

Pauze:

Ontneem een kind met ADHD niet zijn pauze. Juist deze kinderen hebben die uitlaatklep nodig.

Wees je ervan bewust dat de pauze voor deze kinderen een ongestructureerde gebeurtenis is. Breng structuur aan door bijvoorbeeld van te voren af te spreken welk spel het kind gaat doen en met wie. Zo voorkom je ook ongewenste inmenging in het spel van andere kinderen.

Door hun slechte agressie regulatie en impulsieve gedrag komen deze kinderen eerder in conflict met anderen. Let dus goed op in het speelkwartier. Als er toch een ruzie of vechtpartij is, haal het kind dan rustig uit de situatie. Schreeuw niet tegen het kind, dat leidt tot een even opgefokte tegenreactie van het kind. Dat is namelijk al boos of overstuur en zal niet voor rede vatbaar zijn op dat moment. Zet het even apart (bijvoorbeeld naast jou). Als het kind gekalmeerd is kun je praten over de situatie en kun je samen proberen een andere reactie op conflicten te zoeken. Dit zul je nog vaak moeten doen, maar het is zeker goed mogelijk om het kind te leren weg te lopen als er een conflict dreigt.

Geef het kind een compliment als het een conflict vermijdt of oplost.

Sociale en emotionele ondersteuning:

Een schouderklopje van jou, stoeicontact, enz. helpen om de band met het kind (nog) beter te maken.

Benoem niet wat deze kinderen niet moeten doen; benoem doelgedrag. "Ik wil graag dat je nu..."

Kinderen met ADHD hebben vaak moeite om vriendschappen te sluiten en deze te onderhouden (Lee, Y. e.a. 2021). Door hun drukke gedrag worden ze vaak afgewezen. Onderzoek heeft uitgewezen dat 52% in de categorie sociaal verworpen valt (Hoz. e.a. 2005).

Kinderen met ADHD hebben moeite hun gedag aan te passen aan een snel veranderende sociale situatie. Zij lachen nog als anderen ondertussen al de ernst van een bepaalde situatie inzien. Leg uit wat andere kinderen (en volwassenen) verwachten.

Wees alert op pestgedrag. Zowel van de andere kinderen als van het kind met ADHD.

Vanaf groep 6 zijn kinderen beter in staat het effect van hun gedrag op anderen te begrijpen. Dit biedt mogelijkheden om met je groep te proberen het kind met ADHD voor fouten te behoeden. Het kind zelf zal in groep 6 waarschijnlijk nog niet zo ver zijn.

Leer het kind omgaan met conflicten. Leg uit wat er is misgegaan en wat het ook had kunnen doen. Je moet dit herhalen. Deze kinderen leren nauwelijks van gebeurtenissen. Dat is jammer, maar ze kunnen er niets aan doen.

Doordat ze de hele tijd tegen mislukkingen aanlopen, hebben deze kinderen een laag zelfbeeld. Geef dus veel complimenten.

Het clowneske of agressieve gedrag van deze kinderen kan een compensatie zijn voor de vele mislukkingen en negatieve reacties waar ze mee te maken krijgen.

Het lijkt in tegenspraak met het voorgaande, maar deze kinderen overschatten vaak hun prestaties. Dit doen ze dan ook nog vaak op het gebied waar ze het meest tekort schieten.

Vraag ze constructief: "Weet je wat je aan doen bent, of net gedaan hebt.... Weet je hoe je dat ook anders had kunnen zeggen....Waarom denk je dat andere meisje boos keek toen je dat zei?"

Kinderen met ADHD hebben soms moeite met emotieregulatie. Daar kunnen ze weinig aan doen, dat heeft te maken met een minder goed functioneren van de executieve functies. Let dus goed op in situaties waar emoties aan te pas komen, zoals sportlessen, woordenwisselingen, enz. Dit begrijpen is niet hetzelfde als elke uiting goed vinden natuurlijk.

Veel 'jonge leerlingen' (de jongsten uit je klas) blijken hetzelfde beoordeeld te worden als hun bijna een jaar oudere klasgenoten. Hun 'ADHD' blijkt uiteindelijk het gedrag van een jonger kind (Batstra, 2013). Iets om bij stil te staan, want ze kunnen uiteraard sommige dingen nog wat minder goed.

Huiswerk:

Kinderen met ADHD vinden het zelf moeilijk om te plannen en structuur aan te brengen, ondersteuning daarbij is onmisbaar. Heen en weer schriftje en / of agenda's zijn belangrijke hulpmiddelen.

Leer het kind samen met de ouders een agenda bij te houden. School en thuis moeten in de gaten houden of de agenda wel heen en weer gaat.

Als huiswerk maken thuis niet lukt, omdat het kind ruzie maakt of het gewoon domweg niet doet, kun je voorstellen om een kwartiertje na schooltijd samen met het kind aan het huiswerk te werken.

Je kunt overwegen om het huiswerk te minimaliseren.

Diversen:
Interview Anton Horeweg in Onderwijsblad van de AOb.
Vlog Anton Horeweg over ADHD: Academische werkplaats voor ADHD en druk gedra g.

Beluister het NPO 1 Radio Programma De Nieuws bv jr. over ADHD, met Anton Horeweg, Laura Batstra en Rob Pereira (21 nov. 2017).

Interview met Anton Horeweg over omgaan met kinderen met ADHD in de klas door Juf Julie (2023).

Literatuur:

Alle literatuur van deze site zien? Klik op literatuur.

Adams, J. N., Feldman, H. M., Huffman, L. C., & Loe, I. M. (2015). Sensory processing in preterm preschoolers and its association with executive function. Early Human Development, 91, 227-233.

Barkley, R. A. (2022). Treating ADHD in children and adolescents. Guilford Publications.

Barkley, R. A. (2022). Improving clinical diagnosis using the executive functioning-Self-regulation theory of ADHD. The ADHD Report, 30(1), 1-9. https://doi.org/10.1521/adhd.2022.30.1.1

Becker, S.P., & Barkley, R.A. (2018). Sluggish cognitive tempo. In T. Banaschewski, D. Coghill & A. Zuddas (Eds.), Oxford textbook of attention deficit hyperactivity disorder (pp. 147-153). Oxford, UK: Oxford University Press.
Barkley, R.A. (2013). Diagnose ADHD. Een gids voor ouders en hulpverleners. Amsterdam: Pearson. Brown, T.E. (2010). Het ADD syndroom. Een nieuwe kijk op ADHD/ADD. Amsterdam: Pearson.
Carruthers, S., Taylor, L., Sadiq, H., & Tripp, G. (2021). The profile of pragmatic language impairments in children with ADHD: A systematic review. Development and Psychopathology, 1-23. https://doi.org/10.1017/S0954579421000328
Delfos, M. (2011). Kinderen en gedragsproblemen. Amsterdam: Harcourt Book Publishers.
Driesen, M., et al. (2023). Tools or Toys? The Effect of Fidget Spinners and Bouncy Bands on the Academic Performance in Children With Varying ADHD-Symptomatology. Contemporary Educational Psychology, 102214. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2023.102214

Hamerslag, R., Oostdam, R., & Tavecchio, L. (2015). De Rol van Sociaal-emotionele en Gedragsmatige Aspecten bij het Leerproces van Jonge Kinderen: het Concept Schoolrijpheid afgestoft'. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 54(11/12), 517-531.

Jangmo, A., Stålhandske, A., Chang, Z., Chen, Q., Almqvist, C., Feldman, I., ... & Larsson, H. (2019). Attention-deficit/hyperactivity disorder, school performance, and effect of medication. , Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry 58(4), 423-432. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2018.11.014
Horeweg, A. (2021). ADHD in de klas. Een praktisch handboek voor leraren. Tielt: Lannoocampus.
Kofler, M. J., Spiegel, J. A., Soto, E. F., Irwin, L. N., Wells, E. L., & Austin, K. E. (2019). Do working memory deficits underlie reading problems in attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD)? Journal of Abnormal Child Psychology, 47, 433-446.

Kolthof, H.J., Staff, A., van der Heijden, F. . et al. Over het ongedaan maken van een psychiatrische diagnose. Kind Adolescent 38, 137-147 (2017) https://doi.org/10.1007/s12453-017-0150-y

Krijgsman- van den Hoorn, G. (2018). Relaties tussen Sensorische Prikkelverwerking, Executief Functioneren en Schoolprestaties in het Basisonderwijs. Open Universiteit, Maastricht.

Lee, Y., Mikami, A.Y. & Owens, J.S. Children's ADHD Symptoms and Friendship Patterns across a School Year. Research on Child & Adolescent Psychopathology 49, 643-656 (2021). https://doi.org/10.1007/s10802-021-00771-7

Pountney, L., & Liang, H. (2022). 1375 ADHD and girls; hearing their stories: a qualitative exploration of the experiences of girls being diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder. BMJ Journals, Volume 107, Issue Suppl 2, http://dx.doi.org/10.1136/archdischild-2022-rcpch.521

Servera, M., Sáez, B., Burns, G. L., & Becker, S. P. (2018). Clinical differentiation of sluggish cognitive tempo and attention-deficit/hyperactivity disorder in children. Journal of abnormal psychology, 127(8), 818.

Yusriyyah, Q. N., Aziz, A. R. H., & Setiawati, Y. (2023). Learning Disorder in Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) Children: A Literature Review. International Journal of Scientific Advances, Volume: 4 | Issue: 1, Jan - Feb 2023.

ftop

# data[].attributes.attachment_link.description
ADHD, Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Aandachtstekort stoornis met hyperactiviteit in de klas. Onoplettende type. ADHD in de klas. ADHD op school

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op school nummer 1 had zoonlief een hele chique juf. Op een dag sprak ze mij na schooltijd verontwaardigd aan. Zoon had de juf "Lelijke Straatrat" genoemd. Dat had hij, bleek later, in een aflevering van Pipi Langkous gehoord. Natuurlijk mocht zoon dit niet tegen de juf zeggen, maar juist omdat deze juf zo chique was, kostte het me best veel moeite om mijn gezicht in de plooi te houden.

Op school 1 wist ik nog niet dat zoonlief ADHD had, maar ik wist wel dat de manier waarop school met mijn kind omging niet mijn manier was, dus koos ik voor school nummer 2.

Op school 2 ging het jarenlang goed. Zoonlief kreeg de diagnose ADHD, medicatie en kon mede dankzij de juiste begeleiding goed meekomen. Totdat het ook op school 2 plotseling misging.

Ik moet nog vaak denken aan die dinsdag in augustus, nu bijna twee jaar geleden. Zoonlief ging na schooltijd meteen naar zijn kamer en was stil tijdens het eten. Ik zocht er niks achter, maar dacht dat hij moe was van alle indrukken die hij op school had opgedaan. Toen zoon voor het naar bed gaan onder de douche moest schreeuwde hij moord en brand. Hij gilde: "Het water doet pijn."

Pas nu kwamen de tranen en zag ik de verwondingen die hij deze dag op school had opgelopen.

Zoonlief was op het plein flink toegetakeld en het bleef niet bij die ene keer. Ik wilde samen met school op zoek gaan naar een oplossing, maar de nieuwe leerkracht van zoon dacht hier compleet anders over en de directrice steunde haar hierin. Het lag allemaal aan het gedrag van zoon.

Het is waar, zoon roept met zijn gedrag reacties op bij anderen en hij moet leren dat niet alles om hem draait in het leven. Zoon moet leren dat hij ook te maken heeft met mensen die hij minder leuk en aardig vind. Maar zoon heeft hier ook hulp bij nodig, dat kan hij niet alleen. Daarbij heeft ieder kind recht op een veilige leeromgeving.

Die veiligheid was er niet. Naast zijn ADHD kreeg zoonlief er het koelkastsyndroom bij. Dat is voor kinderen met ADHD een heel gevaarlijk syndroom, omdat deze kinderen juist met een beetje extra warmte groeien en bloeien. In plaats daarvan glipte mijn kind als los zand door de vingers.

Mijn kind huilde en ik huilde mee.

Ik hoor het de juf in het bijzijn van de directrice zo weer zeggen: "Ik vind mijzelf een goede juf, vooral vanwege mijn pedagogische kwaliteiten. Ik heb al zoveel van die kinderen in de klas gehad en ik heb een goede beoordeling gehad, dus... " En mijn antwoord: "Nu je zelfkennis nog!"

Ik kon niet anders dan op zoek gaan naar school nummer 3 en dochterlief meeslepen in het verhaal en daar was ik helemaal niet trots op.

Op school 3 werd zoon met veel warmte opgevangen en het leek erop dat de emotionele schade die hij had opgelopen op school 2 te lijmen was.

Toch wilde ik een signaal afgeven aan school 2. Mijn kind had geen Passend Onderwijs gekregen en daarom heb ik een klacht ingediend bij de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs.

Een maandenlange procedure volgde. School 2 probeerde mij neer te zetten als een shoppende moeder en de verweerschriften deden mij en mijn kind geen recht. Op de hoorzitting is school 2 niet verschenen. Ik voelde mij in het beklaagdenbankje zitten. Onschuldig en machteloos.

Ruim een half jaar na het klaagschrift volgde de uitspraak en kon ik blij zijn dat ik niet de makkelijkste weg had gekozen. De klacht is namelijk voor het grootste deel gegrond verklaard.

Geen Passend Onderwijs voor leerling met ADHD!

# data[].attributes.attachment_link.title
GEEN PASSEND ONDERWIJS VOOR LEERLING MET ADHD - Stichting ADHD Netwerk

# data[].attributes.attachment_link.description
Op school nummer 1 had zoonlief een hele chique juf. Op een dag sprak ze mij na schooltijd verontwaardigd aan. Zoon had de juf "Lelijke Straatrat" genoemd. Dat had hij, bleek later, in een aflevering van Pipi Langkous gehoord.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Geplaatst op 1 juni 2014

Waar staat ADHD voor?

ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ook wel aandachtstekortstoornis genoemd. Dit tekort aan aandacht wil niet zeggen dat een kind met ADHD te weinig aandacht krijgt, maar het betekent dat iemand met ADHD onvoldoende aandacht kan schenken aan zijn omgeving. Kinderen met ADHD vinden het lastig om de aandacht bij één ding tegelijk te houden. Met andere woorden: ze hebben een gebrek aan concentratie.

Soorten ADHD

In deze stoornis zijn verschillende types te onderscheiden. De drie soorten zijn:

ADHD-I. Kinderen met deze vorm van ADHD hebben erg veel moeite om hun aandacht ergens bij te houden. Het zijn echte dromers.

ADHD-H. Kinderen met deze vorm van ADHD zijn vooral hyperactief en impulsief.

ADHD-C. Kinderen met deze vorm van ADHD hebben zowel last van aandachtstekort als van hyperactiviteit en impulsiviteit. Dit is het meest voorkomende type.

Symptomen aandachtstekort

Kinderen met aandachtstekort slagen er vaak niet in voldoende aandacht te geven aan hun taken. Ze houden daarom niet van taken die langdurige aandacht vereisen. Ze zijn snel afgeleid door prikkels van buitenaf. Ze maken achteloos fouten bij hun bezigheden. Deze kinderen lijken vaak niet te luisteren als ze direct aangesproken worden. Het komt regelmatig voor dat kinderen met aandachtstekort de aanwijzingen niet opvolgen en dat hun taken niet afkomen. Activiteiten organiseren is ook niet hun sterkste kant. Kinderen met aandachtstekort hebben weinig oog voor details. Ze raken vaak dingen kwijt die nodig zijn voor hun bezigheden.

Symptomen hyperactiviteit

Bij hyperactiviteit is er vaak sprake van extreme beweeglijkheid, die moeilijk te onderdrukken is. Naast lichamelijke onrust kan hyperactiviteit zich ook uiten door innerlijke onrust en impulsiviteit. De beweeglijkheid ontstaat of verergert vooral in situaties met stress of veel prikkels. Kinderen die last hebben van hyperactiviteit bewegen vaak onrustig met handen of voeten. Ze draaien op hun stoel en staan regelmatig op in de klas. Soms rennen ze rond in situaties waarin dat niet hoort. Deze kinderen vinden het moeilijk om rustig te spelen. Ook praten ze veel, aan een stuk door.

Symptomen impulsiviteit

Kinderen die last hebben van impulsiviteit reageren gelijk op prikkels. Handelingen die in gang gezet zijn, moeten ze eerst afmaken. Onderscheid maken tussen belangrijke en minder belangrijke zaken vinden deze kinderen lastig. Als gevolg daarvan stellen ze verkeerde prioriteiten bij hun taken. Impulsieve kinderen gooien het antwoord er vaak al uit voordat de vragen helemaal gesteld is. Ze vinden het erg moeilijk om op hun beurt te wachten, ze verstoren vaak de bezigheden van anderen en dringen zich dan op.

Positieve kenmerken ADHD

Kinderen met ADHD hebben veel sterke kanten. Het is belangrijk om daar oog voor te hebben. Enkele sterke kanten:

Kinderen met ADHD zijn vaak heel enthousiast en spontaan.

Ze denken onconventioneel en kijken op een verfrissende manier tegen vanzelfsprekende dingen aan. Ze hebben vaak veel fantasie.

Ze zijn vaak erg creatief, vindingrijk en vernieuwend.

Omdat kinderen met ADHD zoveel prikkels te verwerken hebben, ontwikkelen ze soms een vermogen om informatie snel te combineren. Ze denken vaak probleemoplossend en met ruimtelijk inzicht.

Ze kunnen zich in sommige gevallen heel sterk concentreren, hyperfocussen.

ADHD: feiten en cijfers

ADHD komt bij 3 tot 5% van de kinderen voor. Dubbel zoveel kinderen hebben wel symptomen, maar die zijn niet ernstig genoeg voor de diagnose ADHD. Er zijn drie keer zoveel jongens dan meisjes met de diagnose ADHD. Het is een feit dat bij ADHD erfelijke elementen een rol spelen. Regelmatig komt het voor dat een van de ouders net als hun kind ADHD heeft. In veel gevallen is er nooit een diagnose gesteld. Het is ook vastgesteld dat ADHD geen invloed heeft op de intelligentie.

Nog enkele cijfers over kinderen met ADHD:

Naar schatting heeft 50% van hen aanmerkelijke problemen in hun sociale relaties.

Meer dan 30% van hen doubleert op de basisschool

Circa 55% van hen heeft extra begeleiding nodig op school.

Ongeveer 35% van hen heeft ook een leerstoornis, vaak dyslexie.

Uit onderzoek blijkt dat 25 tot 35% van hen aan een angststoornis lijdt.

Naar schatting lijdt twee derde hen aan een oppositioneel-opstandige gedragsstoornis.

Andere stoornissen

Uit deze cijfers blijkt al dat ADHD regelmatig samengaat met andere stoornissen. Vaak zijn dit stoornissen in het autistisch spectrum, zoals PDD-NOS. Recent onderzoek toonde aan dat er een overlap bestaat tussen autistisch-spectrumstoornissen en ADHD. Dat komt omdat het beperkingen zijn in dezelfde hersengebieden. Beide stoornissen komen significant vaak samen voor.

Pedagogische benadering van ADHD

Kinderen met ADHD vragen om een specifieke pedagogische benadering. Enkele tips:

Zorg voor regelmaat en breng structuur aan in het dagritme. Dit kan door dagritmekaarten of een timetimer.

Bereid deze leerlingen goed voor op veranderingen

Leer hen het volgende aan: stop, denk, doe. Als jij dan als leerkracht je hand opsteekt, dan weten ze genoeg.

Plan ontladingsmomenten om energie te laten wegvloeien.

Benoem het gewenste gedrag. Dit geldt natuurlijk voor alle leerlingen, maar kinderen met ADHD hebben dit echt nodig.

Biedt informatie aan in de context en zorg voor voldoende uitdaging.

Geef hulp bij het plannen van taken en bij het starten met een taak.

Motiveren

Motiveren heeft bij kinderen met ADHD een positievere uitwerking op het volhouden van aandacht dan bij kinderen zonder ADHD. Motiveren kan onder andere door belonen en complimenteren.

De invloed van de omgeving op ADHD

In een omgeving vol lawaai, prikkels en stress nemen de symptomen van ADHD toe. Daar tegenover staat dat de symptomen in een rustige, gestructureerde omgeving afnemen. Het is bewezen dat voedingsadditieven de gevolgen van ADHD kunnen versterken. Een groot onderzoek van McCann (2007) heeft aangetoond dat kunstmatige kleurstoffen kunnen zorgen voor een toename van hyperactiviteit.

In het gezin zorgen bepaalde factoren voor een toename van de kans dat het kind op latere leeftijd ADHD houdt. Voorbeelden hiervan zijn: huwelijksproblemen, agressie, criminaliteit, een lage opleiding en een laag inkomen. Als de moeder niet goed met de situatie kan omgaan of als er een slechte communicatie is tussen het kind en de vader, vergroot dat ook de kans om ADHD te houden.

Er zijn nog meer milieufactoren, die ervoor kunnen zorgen dat een kind als volwassene ADHD houdt. Bijvoorbeeld als er sprake is van andere psychische stoornissen. Of als ze een ernstigere vorm van ADHD hebben. Ook een slechte relatie met leeftijdgenoten speelt mee.

Diagnose en behandeling ADHD

Meestal stelt een psychiater, psycholoog of orthopedagoog de diagnose ADHD vast. Zij moeten dan een basisaantekening psychodiagnostiek (BAPD) hebben. Maar in principe mag elke arts de diagnose stellen. Alleen een arts is bevoegd om eventueel medicatie voor te schrijven.

Medicijnen onderdrukken de symptomen van ADHD, maar ze zijn niet in staat om ADHD te verhelpen. Kinderen met ADHD krijgen soms visolie en omega3 toegediend, omdat dat bevorderend is voor de concentratie.
Er zijn drie gedragstherapievormen die bij ADHD ingezet worden: psycho-educatie, cognitieve therapie en gedragstherapie. Hierbij gaat het om het ontwikkelen van zelfinzicht, impulsbeheersing, het belonen van gewenst gedrag of het aanleren van een georganiseerde dagstructuur.

Vaak hebben kinderen met ADHD ook problemen met de fijne motoriek. Dan kunnen ze baat hebben bij fysiotherapie of een sensomotorische training.

Populaire boeken over ADHD

Tips en strategieen voor ouders van kinderen met aandachtsproblemen

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
adhd - uitleg - kenmerken - diagnose - behandeling

# data[].attributes.attachment_link.title
ADHD - symptomen - kenmerken - diagnose - behandeling

# data[].attributes.attachment_link.description
Geplaatst op 1 juni 2014 ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ook wel aandachtstekortstoornis genoemd. Dit tekort aan aandacht wil niet zeggen dat een kind met ADHD te weinig aandacht krijgt, maar het betekent dat iemand met ADHD onvoldoende aandacht kan schenken aan zijn omgeving.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ADHD hebben is soms lastig, soms krachtig. Never a dull moment, in elk geval! Theatergroep Bint heeft er, in opdracht van het ADHD Netwerk, een aantal briljante filmpjes over gemaakt. Informatief én...

# data[].attributes.attachment_link.description
ADHD hebben is soms lastig, soms krachtig. Never a dull moment, in elk geval! Theatergroep Bint heeft er, in opdracht van het ADHD Netwerk, een aantal briljante filmpjes over gemaakt. Informatief én...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
U merkt dat dat er dingen niet goed gaan met uw kind:
er zijn problemen op school, met vriendjes en thuis.
U merkt dat uw kind zich niet goed kan concentreren en heel druk doet.

Hoe merkt u dat een kind moeite heeft met concentreren?

niet genoeg aandacht geven aan dingen (alles half doen)

slordigheidsfouten maken, bijvoorbeeld in het werk op school

moeite om de aandacht bij een spel of taak te houden

niet luisteren (zo lijkt het tenminste)

moeite om een ingewikkelde of saaie opdracht te doen (bijvoorbeeld de eigen kamer opruimen)

vaak iets kwijt zijn

snel afgeleid zijn

vaak iets vergeten.

Hoe merkt u dat een kind druk en is en 'eerst doet en dan nadenkt'?

onrustig bewegen met handen en voeten, en bijvoorbeeld veel draaien op de stoel

niet kunnen blijven zitten

rondrennen en overal opklimmen als dit niet de bedoeling is

steeds bezig blijven, geen rust nemen

bij oudere kinderen: een gevoel van onrust, moeilijk kunnen ontspannen

moeilijk rustig kunnen spelen

erg veel praten

al antwoord geven voordat iemand klaar is met de vraag

moeite om op de beurt te wachten

anderen vaak onderbreken

aan iets denken en meteen 5 andere dingen bedenken die ermee te maken hebben.

# data[].attributes.attachment_link.description
U merkt dat dat er dingen niet goed gaan met uw kind: er zijn problemen op school, met vriendjes en thuis. U merkt dat uw kind zich niet goed kan concentreren en heel druk doet. Hoe merkt u dat een kind moeite heeft met concentreren?