# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tym, co wprawia w największe osłupienie, jest prędkość lotu niektórych ptaków. Jaki jest najszybszy ptak na świecie? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.

Liczba odkrytych ptaków przekracza 9000. Wśród nich są nieloty, ale większość okazuje się świetnymi lotnikami. Gatunki wędrowne potrafią pokonywać niewyobrażalne odległości, jednak nie to imponuje najbardziej. Z oczywistych względów, największe szybkości osiągają drapieżniki, ale na liście rekordzistów znalazły się też gatunki, które nie polują na dużą zdobycz.

Wczesne samoloty, których konstruktorami byli słynni bracia Wright, mogły latać z maksymalną prędkością 60 km/godz. Budowniczowie pierwszych maszyn latających wykonali przełomową pracę, która na zawsze odmieniła transport lotniczy. Jednak bądźmy szczerzy - najdoskonalszym inżynierem w dziedzinie lotnictwa jest matka natura. Najlepszym tego dowodem jest fakt, że niewielki ptak, który waży mniej niż kilogram, może osiągać prędkość w locie nurkowym dochodzącą do kilkuset kilometrów na godzinę. Żeby zbudować maszynę, która mogłaby polecieć tak szybko, człowiek potrzebował kilku dekad wypełnionych intensywnymi badaniami i testami.

Ptaki są niesamowitymi tworami natury. Ich przystosowanie do życia w powietrzu i pokonywania ogromnych dystansów budzi autentyczny podziw. Niewiarygodne zdolności nawigacyjne i tolerancja na długi lot to jedno, w osłupienie wprawia też prędkość, jaką osiągają w powietrzu.

Ile na godzinę lecą ptaki? Biorąc pod uwagę różnorodność gatunkową, trudno jest jednoznacznie wskazać przeciętną prędkość lotu. Kilkadziesiąt kilometrów na godzinę nie jest żadnym wyczynem dla zwierząt rządzących przestworzami. Nawet bocian biały (któremu bliżej do maratończyka niż do sprintera) lata z prędkością szybkością 40 km/godz. W locie poziomym, niektóre odmiany gołębia skalnego mogą osiągać 90 km/godz. Większość przedstawicieli rodziny kaczkowatych bez wysiłku przekracza 100 km/godz.

To jednak nic w porównaniu z prędkością, jaką może rozwinąć najszybszy ptak na Ziemi. W tej dziedzinie niedoścignionym rekordzistą jest sokół wędrowny. Dosłownie niedoścignionym, bo ten drapieżnik potrafi pikować z prędkością znacznie przekraczającą 300 km/godz.!

Ten niezwykły przedstawiciel rodziny sokołowatych jest gatunkiem kosmopolitycznym, który występuje na niemal na całym świecie (co sprawia, że sokół wędrowny to także najszybszy ptak w Polsce). Nie spotkamy go tylko na Antarktyce, nie występuje też w północnej części Arktyki.

Wbrew temu, co sugeruje nazwa, te niezwykłe ptaki prowadzą raczej osiadły tryb życia. Wędrówki są charakterystyczne wyłącznie dla młodych osobników. Dorosłe sokoły cały rok spędzają w obszarze swoich rewirów lęgowych. Jedyny wyjątek stanowią populacje żyjące na północy.

Wróćmy jednak do tego, co najistotniejsze, czyli do prędkości. Sokół wędrowny poluje na zwierzynę lotną. Żeby móc strącać inne ptaki (często znacznie większe niż on sam), drapieżnik musi pikować z ogromną prędkością. Ogromną, czyli właściwie jaką? Jak dotąd, największa zmierzona szybkość lotu pionowego sokoła wędrownego to 389 km/godz.! Warto zwrócić uwagę na słowo „zmierzona". Niektórzy naukowcy są zdania, że te ptaki są w stanie nurkować jeszcze szybciej, bo z prędkością przekraczającą 400 km/godz.!

Jak to możliwe, że sokół potrafi „spadać" tak szybko? To zasługa budowy tego drapieżnika. Natura wyposażyła przedstawicieli tego gatunku w masywny grzebień mostka, do którego przymocowane są niezwykle silne mięśnie odpowiadające za ruch skrzydeł. Skoro o skrzydłach mowa, te są szpiczaste, cofnięte i uzbrojone w sztywne pióra, dzięki czemu mają opływowy kształt i wytwarzają dużą siłę nośną. Ten zestaw cech czyni tego ptaka piekielnie skutecznym drapieżnikiem - gdy sokół wędrowny wypatrzy ofiarę, właściwie nie ma dla niej ratunku.

Wiemy już, jaki jest najszybszy ptak na świecie, ale wypada zaznaczyć, że nie tylko sokół wędrowny potrafi latać zadziwiająco szybko. Poniżej wymieniamy kolejnych władców przestworzy.

Orzeł przedni

Co jest szybsze, sokół czy orzeł? Drugi z wymienionych ptaków jest duży i dość ciężki (orzeł przedni jest jednym z największych ptaków drapieżnych), więc nie może pochwalić się szybkością sokoła. Nie znaczy to jednak, że jest „podniebną zawalidrogą". Ten majestatyczny ptak pikuje z prędkością 320 km/godz., więc w locie nurkowym sokół wędrowny poczuje jego oddech na grzbiecie. Osiąga do 102 cm długości i 2,3 m maksymalnej rozpiętości skrzydeł. Występuje w północnej i zachodniej części Stanów Zjednoczonych, Kanadzie, górach Europy i północno-środkowej Azji. Od czasu do czasu można spotkać go w północnej części Afryki.

Sokół norweski

Kolejny przedstawiciel rodziny sokołowatych na naszej liście. Sokół norweski jest wyraźnie większy od swoich krewniaków - mierzy do 65 cm długości, a rozpiętość jego skrzydeł sięga do 160 cm. Upodobał sobie półkulę północną. Lęgi tego ptaka odbywają się w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Jak szybko może latać ten drapieżnik? W locie nurkowym, osiąga do 210 km/godz.

Jerzyk zwyczajny

Ptaki drapieżne biją rekordy prędkości w locie nurkowym, ale nie można zapomnieć, że gdy nie polują, przemieszczają się tak jak inne gatunki - lotem poziomym. W tej dziedzinie, niedoścignionym rekordzistą jest jerzyk zwyczajny. Ten niewielki ptak, obdarzony szpiczastym dziobem i łukowatymi skrzydłami, przypomina jaskółkę, ale wyraźnie różni się od niej ubarwieniem. Jego pióra są czarno-brązowe z granatowym poblaskiem na grzbiecie. Prowadzi wędrowny tryb życia, przemieszczając się między Europą, Azją i północną częścią Afryki. Wypada nadmienić, że robi to niezwykle sprawnie. Jerzyk zwyczajny może latać z prędkością dochodzącą do 170 km/godz.

Igłosternik białogardły

Na czwartym miejscu ex aequo z jerzykiem zwyczajnym uplasował się kolejny przedstawiciel rodziny jerzykowatych. Igłosternik białogardły jest średniej wielkości ptakiem. Jego grzbiet jest brązowo-biały, a podbrzusze - białe. Gniazduje przede wszystkim we wschodniej Azji, a nieosiadłe osobniki odlatują na zimę do Australii i Papui Nowej Gwinei. Podobnie jak jerzyk, w locie poziomym osiąga do 170 km/godz.

Sokół leśny

Wracamy do rodziny sokołowatych. W odróżnieniu od swoich kuzynów, sokół leśny charakteryzuje się bardziej „jaskółczą" niż krępą sylwetką. Osiąga do 36 cm długości, a rozpiętość jego skrzydeł sięga 85 cm. Bez wątpienia, przedstawiciele tego gatunku należą do najzwinniejszych ptaków. W polowaniu wykazuje się niezwykłą gracją, ale najbardziej efektowne są powietrzne zaloty samców starających się zaimponować samicom. Jak szybko potrafi latać ten podniebny akrobata? W locie nurkowym osiąga 160 km/godz.

Fregaty

Kolejne miejsce zajmują ptaki zaliczane do rodziny fregatowatych. Spotkać je można w obszarze wschodniego Pacyfiku i Oceanu Indyjskiego. Występują też w okolicy zachodnich wybrzeży Afryki. Można je rozpoznać po czarnych, opalizujących piórach i mocno rozwidlonym ogonie. Najbardziej charakterystyczną cechą przedstawicieli tej rodziny jest jednak widoczny pod dziobem worek, który u samców ma czerwoną barwę. Choć ich osobliwy wygląd nie wskazuje na to, fregaty są niezwykle sprawnymi lotnikami. To właśnie te ptaki wykazują najkorzystniejszy stosunek powierzchni skrzydeł do masy ciała. Dzięki temu, potrafią latać z prędkością przekraczającą 150 km/godz.

Gęsiec gambijski

W zestawieniu nie mogło zabraknąć przedstawiciela rodziny kaczkowatych. Gęsiec gambijski występuje w Afryce. Ten duży ptak wodny osiąga do 115 cm długości, a rozpiętość jego skrzydeł może przekroczyć 180 cm. Takie gabaryty mają przełożenie na masę ciała - jedyny przedstawiciel rodzaju Plectropterus może ważyć nawet 9 kg. Tym bardziej imponuje prędkość, z jaką porusza się w powietrzu - gęsiec może lecieć z szybkością dochodzącą do 145 km/godz.

Gołąb pocztowy

Nasze zestawienie zamyka gołąb pocztowy. Ta odmiana gołębia skalnego imponuje nie tylko znakomitymi zdolnościami nawigacyjnymi, które pozwalają mu wracać do gołębnika z dużych odległości, ale także imponującą szybkością lotu. Gołębie pocztowe mogą przemieszczać się z prędkością dochodzącą do 140 km/godz.

# data[].attributes.attachment_link.title
Najszybszy ptak na świecie: które ptaki biją rekordy prędkości?

# data[].attributes.attachment_link.description
Tym, co wprawia w największe osłupienie, jest prędkość lotu niektórych ptaków. Jaki jest najszybszy ptak na świecie? Poniżej odpowiadamy na to pytanie. Liczba odkrytych ptaków przekracza 9000. Wśród nich są nieloty, ale większość okazuje się świetnymi lotnikami. Gatunki wędrowne potrafią pokonywać niewyobrażalne odległości, jednak nie to imponuje najbardziej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Płazińce i tasiemce upiorne, płaskie robaki, które przyprawiają o dreszcze!

# data[].attributes.attachment_link.title
Nicienie - znakomicie przystosowane do Twojego jelita...A czy Ty masz swojego nicienia?

# data[].attributes.attachment_link.title
Pierścienice Można się zdziwić ile ciekawostek się w nich kryje...

# data[].attributes.attachment_link.title
Cechy wspólne stawonogów, i dokładniejszy rzut oka na jedną z grup czyli skorupiaki

# data[].attributes.attachment_link.title
Owady przystosowane są do każdych warunków. Cechy, aparaty gębowe, odnóża, znaczenie i dużo więcej

# data[].attributes.attachment_link.title
Pajęczaki z lekką domieszką wijów - pająki, kosarze, skorpiony, roztocze i inne stawonogi

# data[].attributes.attachment_link.title
Mięczaki to twardziele... ślimaki, małże i głowonogi

# data[].attributes.attachment_link.title
Ryby to całkiem ciekawe stwory. Budowa ryb i przystosowania do życia w wodzie🐡🐟🐠

# data[].attributes.attachment_link.title
Płazy są dwuśrodowiskowe. Żaby, salamandry, traszki i inne ciekawe stwory z tej arcyciekawej grupy

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak Wyglądają i Co Jedzą Największe ŻABY Świata?

# data[].attributes.attachment_link.title
Gady to zwierzęta przystosowane do lądowego trybu życia. Błony płodowe, podział i przedstawiciele!

# data[].attributes.attachment_link.title
Ptaki i ich przystosowania do lotu. Skrzydła, pióra, dzioby i jeszcze kilka ciekawostek. Lecimy!🦜🦩🦚

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Największe ryby świata mogą wprawić w osłupienie swoimi rozmiarami. Jakie są największe ryby na świecie? Poniżej wymieniamy 11 gatunków, przy których człowiek wydaje się być liliputem.

Jakie są największe ryby świata? Niektóre gatunki osiągają długość podobną do tej, jaką mają średniej klasy samochody, a należy podkreślić, że wcale nie mówimy tu o ścisłej czołówce, a o drugiej połowie stawki.

Morskie i oceaniczne głębiny stwarzają warunki, w których rozwijają się gigantyczne zwierzęta. Potwierdzeniem tego niech będzie fakt, że największym gatunkiem, który kiedykolwiek żył na Ziemi, jest płetwal błękitny - 30-metrowy olbrzym, który jest spotykany we wszystkich oceanach. Poza wielkimi ssakami, w słonej wodzie pływają też ogromne ryby. Nie tylko w słonej, bo w rzece Mekong (w północno-wschodniej Kambodży) schwytano niezwykle interesujący okaz. Jaka jest największa złowiona ryba na świecie? To płaszczka olbrzymia. Osobnik, który został wyciągnięty z Mekongu, mierzył niemal 4 metry, a jego waga zbliżała się do 300 kg. Na naszej liście znalazły się jednak o wiele większe gatunki.

Zestawienie otwiera Mola tecta, czyli przedstawiciel rodziny samogłowowatych. Ryba o płaskim, eliptycznym kształcie może mierzyć do 200 cm długości, a jej waga przekracza 1800 kg! Ten niezwykły gatunek został odkryty w 2014 roku, w pobliżu Nowej Zelandii. Występuje też w innych częściach świata, m.in. w pobliżu Chile i RPA, ale jej identyfikacja jest mocno utrudniona. Wynika to z faktu, że w poszukiwaniu pożywienia Mola tecta nurkuje na znaczne głębokości.

Kolejne miejsce w zestawieniu zajmuje Masturus lanceolatus - tajemnicza ryba żyjąca w wodach strefy umiarkowanej i tropikalnej. Ze względu na tryb życia, który prowadzi ( Masturus lanceolatus porusza się blisko dna) wciąż niewiele wiadomo na temat zwyczajów tej ryby. Pod względem wyglądu, przypomina innych przedstawicieli rodziny samogłowowatych, ale w odróżnieniu od większości z nich nie ma płetwy ogonowej, a guzowaty wyrostek nazywany „sterem". Ryba osiąga 300 cm długości, a jej waga przekracza 2000 kg.

W zestawieniu największych ryb świata nie mogło zabraknąć przedstawiciela rodziny żaglicowatych. Makaira nigricans, czyli makaira błękitna, żyje w tropikalnych i subtropikalnych wodach Atlantyku. To prawdziwy sprinter, który może pływać z prędkością dochodzącą do 80 km/godz. Ten gatunek ma niebieski grzbiet i srebrzysty brzuch. Oba kolory rozdziela wyraźna linia. Charakterystyczną cechą makairy błękitnej jest wysoka, podwójna płetwa grzbietowa i wydłużona szczęka, tworząca długi szpic. Najwięksi przedstawiciele tego gatunku mierzą 550 cm długości i mogą warzyć ponad 800 kg.

Przenosimy się do basenu Morza Czarnego i Morza Kaspijskiego, gdzie żyje kolejny wodny gigant. Huso huso, czyli bieługa, to największy przedstawiciel rodziny jesiotrowatych. Pod względem pokroju ciała, jest podobna do rekina. Wydłużony przód głowy ryby przechodzi w długi ryj, pod którym znajduje się otwór gębowy. Najwięksi przedstawiciele tego gatunku osiągają do 700 cm długości, a ich waga przekracza 2000 kg. Tak duży osobnik bez problemu poluje na foki. Warto jednak zaznaczyć, że wielkie okazy są spotykane coraz rzadziej. Obecnie, średnia długość tych ryb nie przekracza 200 cm. Warto wspomnieć, że bieługa może być klasyfikowana jako największa ryba słodkowodna. Przedstawiciele tego gatunku prowadzą wędrowny tryb życia i rozmnażają się w wielkich rzekach.

Wracamy do reprezentantów rodziny samogłowowatych. Kolejną wielką rybą na naszej liście jest Mola mola, czyli samogłów. Najliczniej występuje w wodach klimatu podzwrotnikowego i tropikalnego, ale pojedyncze osobniki można spotkać też w strefie umiarkowanej. Spłaszczone bocznie, wysokie ciało ryby jest pokryte grubą, elastyczną skórą. Osiąga do 300 cm długości i masę dochodzącą do 2000 kg.

Ostatni przedstawiciel samogłowowatych to Mola alexandrini - gatunek występujący w wodach mórz tropikalnych i umiarkowanych. Pod względem wyglądu wyraźnie zbliża się do swoich krewniaków - cechuje ją płaski, eliptyczny kształt. Jej wyróżnikami są rozwijające się z wiekiem guzy głowy i podbródka oraz zaokrąglona płetwa, pełniąca funkcję płetwy ogonowej. Mola alexandrini osiąga do 330 cm długości i może ważyć 2300 kg.

Mobula birostris, mieszkaniec zachodniej części Atlantyku, to największa żyjąca manta. Jej spłaszczone ciało osiąga ok. 300 cm długości, ale rozpiętość płetw tego giganta dochodzi do 900 cm. Tak duży osobnik może ważyć 3000 kg! Terytorium jej występowania rozciąga się od Karoliny Północnej po Urugwaj, jest też spotykana na Bermudach. W odróżnieniu od większości ryb z rodziny orleniokształtnych, jej krótki ogon nie jest zakończony kolcem.

Pierwszy rekin na naszej liście to Galeocerdo cuvier, czyli żarłacz tygrysi. To jedyny przedstawiciel rodzaju Galeocerdo. Najwięcej osobników występuje w okolicach wysp środkowego Pacyfiku, jednak należy zaznaczyć, że tego drapieżnika można spotkać we wszystkich wodach strefy umiarkowanej i tropikalnej. Żarłacz tygrysi osiąga do 500 cm długości i może ważyć do 500 kg. Klinowatą głowę i masywne cielsko tego kolosa pokrywa jasnozielona lub niebieska skóra, która na podbrzuszu staje się biała lub jasnożółta. Charakterystyczną cechą tego gatunku są ciemne pasy (najwyraźniej widoczne u młodych osobników), którym ryba zawdzięcza swoją nazwę. Warto wspomnieć, że żarłacz tygrysi to wyjątkowo agresywny gatunek. Pod względem liczby odnotowanych ataków na ludzi plasuje się na drugiej pozycji.

Pierwsze miejsce na niechlubnym podium jest zarezerwowane dla żarłacza białego. To właśnie ten rekin odpowiada za największą liczbę udokumentowanych ataków na ludzi (stąd właśnie wziął się jego przydomek: żarłacz ludojad). Najgroźniejsza ryba świata jest także jedną z największych. Carcharodon carcharias osiąga do 600 cm długości i może ważyć 3300 kg. Grzbiet tego giganta ma niebiesko-szarą barwę, a podbrzusze - białą lub biało-szarą. Żarłacz biały występuje ciepłych wodach oceanicznych, przede wszystkim w strefie tropikalnej i umiarkowanej.

„Ludojad" nie cieszy się dobrą sławą, a każdy jego atak na człowieka wywołuje ogromne emocje. Należy jednak z całą stanowczością podkreślić, że dla tego rekina ludzie nie są naturalną zwierzyną łowną. Ryba atakuje, gdy czuje się zagrożona. Tę tezę zdaje się potwierdzać fakt, że większość ataków kończy się pogryzieniem. Niektórzy naukowcy wyrażają też przekonanie, że najtragiczniejsze spotkania z żarłaczem białym są dziełem przypadku. Rekin najczęściej przypuszcza atak na osoby korzystające ze sprzętu wodnego. Człowiek płynący na desce surfingowej (w pozycji na brzuchu) przypomina nieco fokę (która jest prawdziwym „przysmakiem" dla tego gatunku) i nie można wykluczyć, że zwierzę atakuje przez pomyłkę.

Drugie miejsce na podium zajął Cetorhinus maximus, czyli długoszpar (rekin olbrzymi, rekin słoneczny). Występuje we wszystkich oceanach świata, najliczniej w wodach zimnych i umiarkowanych. Pod względem rozmiaru, żarłacz biały wypada blado w konfrontacji z tym gatunkiem. Cetorhinus maximus mierzy do 11 m długości i może ważyć 4500 kg! Na szczęście, ten kolos okazuje się łagodnym pożeraczem planktonu. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest wielki otwór gębowy, szeroki na 100 cm.

Czas na zwycięzcę rankingu największych ryb świata. Rhincodon typus, czyli rekin wielorybi, może dorastać do 18 metrów. Ile waży największa ryba na świecie? Przedstawiciele gatunku Rhincodon typus osiągają masę do 13 ton! Nie trzeba chyba wyjaśniać, skąd wziął się przydomek „wielorybi"? Podobnie jak długoszpary, rekiny wielorybie żywią się planktonem. W ich jadłospisie pojawiają się też kałamarnice, małe ryby i skorupiaki. Na grzbiecie tego giganta można dostrzec ciekawy wzór, przypominający szachownicę. Rhincodon typus preferuje ciepłe wody i najczęściej można go spotkać w strefie tropikalnej. Należy jednak podkreślić, że przedstawiciele tego gatunku pojawiają się niemal na całym świecie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Największe ryby świata: odkryj 11 największych gatunków ryb

# data[].attributes.attachment_link.description
Największe ryby świata mogą wprawić w osłupienie swoimi rozmiarami. Jakie są największe ryby na świecie? Poniżej wymieniamy 11 gatunków, przy których człowiek wydaje się być liliputem. Jakie są największe ryby świata? Niektóre gatunki osiągają długość podobną do tej, jaką mają średniej klasy samochody, a należy podkreślić, że wcale nie mówimy tu o ścisłej czołówce, a o drugiej połowie stawki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ssaki - zwierzęta doskonałe. Cechy ssaków, środowisko życia i podział

# data[].attributes.attachment_link.title
Ssaki czyli Łożyskowce Stekowce i Torbacze. Różnorodność Ssaków i Cechy Wspólne. Ssaki są ekstra!

# data[].attributes.attachment_link.title
Mapa kleszczy w Polsce. Mieszkańcy których województw muszą zachować szczególną ostrożność?

# data[].attributes.attachment_link.description
Powstała specjalna mapa kleszczy, z której możemy się dowiedzieć, gdzie te niewielkie owady zaliczane do rodziny pajęczaków występują najczęściej. Mieszkańcy jakich województw muszą zachować szczególną ostrożność?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Po wyginięciu dinozaurów węże zdobyły Ziemię szturmem. Dzisiaj liczba ich gatunków niemal dorównuje liczbie gatunków ssaków. Te wciąż mało poznane gady władają światem ukrytym przed naszym wzrokiem.

Około 66 mln lat temu w Ziemię uderzyła gigantyczna asteroida, która przyczyniła się do wyginięcia niemal wszystkich nieptasich dinozaurów. Od momentu, w którym dinozaury zniknęły, do pojawienia się na naszej planecie bogactwa nowych organizmów minęła paleontologiczna chwila. Wśród zwierząt, którym wymarcie gigantycznych gadów przyniosło korzyść, były między innymi stałocieplne kręgowce karmiące swoje potomstwo mlekiem.

Nigdy wcześniej po Ziemi nie chodziło tyle ssaków, co obecnie. Dlatego erę kenozoiczną (w której żyjemy) często nazywa się erą ssaków. Po wymieraniu kredowym ssaki osiągnęły ogromny sukces ewolucyjny i uległy wielkiemu zróżnicowaniu. Szacuje się, że nasza gromada liczy mniej więcej 5,8 tys. gatunków. Ale czy to naprawdę tak dużo, jeśli weźmie się pod uwagę, że na Ziemi żyje również nawet 4 tys. gatunków węży?

Czy zatem kenozoiku nie powinniśmy nazywać raczej erą węży? Jak to się stało, że pominęliśmy te tajemnicze zwierzęta i że za największych beneficjentów obecnej ery uznajemy samych siebie?

Przez długi czas węże pozostawały niezauważone przez naukowców. Wynikało to przede wszystkim z ich skrytego trybu życia. Mało obserwacji to mało wyników. Do niedawna mieliśmy też niewiele informacji na temat ewolucyjnej przeszłości węży. Dopiero kolejne znaleziska - połączone z nowymi metodami badań genetycznych - umożliwiły lepsze poznanie tych gadów.

Co wynika z badań Catherine Klein i jej zespołu, opublikowanych w czasopiśmie naukowym „Nature Communications"? Że wszystkie żyjące współcześnie węże są potomkami garstki ocaleńców, którzy przeżyli wymieranie kredowe. Przytoczone badania wskazują, że o ile węże już wcześniej pełzały po świecie, o tyle dopiero uderzenie wielkiej asteroidy nadało ich ewolucji rozpędu.

Potwierdzają to również inne modele, w tym najnowszy, opracowany przez Michaela Grundlera i Daniela Rabosky'ego i opublikowany w „PLOS Biology". Zdaniem autorów przytoczonych prac najbardziej niesamowite jest to, iż w ciągu zaledwie kilku milionów lat węże były w stanie zasiedlić niemal wszystkie możliwe środowiska i nisze. Gady te żyją bowiem na pustyniach, w lasach tropikalnych, na sawannach. Występują nawet na otwartych wodach oceanu.

Wyobrażenie o ich niezwykłych możliwościach adaptacyjnych daje np. pęz dwubarwny ( Hydrophis platurus). Potrafi on spędzić całe życie na otwartym oceanie, a słodką wodę pozyskuje, spijając ją po obfitych opadach z tafli.

Aby zrozumieć, dlaczego te beznogie zwierzęta odniosły tak spektakularny sukces, warto poszukać odpowiedzi na podstawowe pytanie. Jakie korzyści węże uzyskały z „porzucenia" nóg? Odpowiedzi tych szuka się m.in. w wyjątkowo nielicznych skamieniałościach wężowych przodków. Wiemy na przykład, że ok. 90 mln lat temu Ziemię zamieszkiwał długi smukły gad, któremu naukowcy nadali nazwę rodzajową Najash. Ma to nawiązywać do biblijnego węża i jego hebrajskiego określenia.

Jak podają Fernando Garberoglio i jego współpracownicy w analizie opublikowanej w „Science Advances" w 2019 r., ten prehistoryczny wąż pod wieloma względami bardzo przypominał swoich współczesnych potomków. Z jednym tylko wyjątkiem. Miał dwie nogi. Łapy tego gada były nieproporcjonalnie malutkie i znajdowały się na samym końcu jego okazałego, bo półtorametrowego, ciała. Do czego służyły te tylne kończyny? Wydaje się, że do niczego, dlatego jego potomkowie je utracili.

Mogłoby się wydawać, iż w ewolucyjnym wyścigu zbrojeń trudno o głupszy pomysł niż pozbycie się łap. Umożliwiają one w końcu chodzenie, bieganie, chwytanie gałęzi, a więc wspinanie się na drzewa, a także łapanie obiektów. „Wybór" ten wydaje się jeszcze bardziej bezsensowny w przypadku zwierzęcia drapieżnego.

Na korzyść ich braku przemawia jednak sporo argumentów związanych z trybem życia węży. Jak wyjaśnia Bartłomiej Gorzkowski - prezes Fundacji Epicrates, zajmującej się zwierzętami egzotycznymi, oraz kierownik Egzotarium działającego przy Schronisku dla Zwierząt w Lublinie - „bez nóg" nie znaczy gorzej, tylko inaczej.

- Brak kończyn pozwala wężom sprawnie i bezszelestnie zbliżyć się do ofiary. Robią to w gęstwinie gałęzi, na stosie kamieni, w szczelinach skalnych, norach gryzoni i innych miejscach niedostępnych dla większości pozostałych drapieżników. Dodatkowo zdolność połykania w całości relatywnie dużych zdobyczy nie wymaga łap uzbrojonych w pazury, którymi gady te musiałyby rozrywać pokarm na mniejsze kawałki - tłumaczy Gorzkowski.

Paradoksalnie więc brak kończyn pozwolił wężom na zyskanie niezwykłej sprawności adaptacyjne j. Przykład? Mogłoby się wydawać, że ostatnim środowiskiem, w którym można się spodziewać długiej, wąskiej istoty bez nóg jest powietrze. Przecież wszystkie zwierzęta, które latają (np. ptaki, nietoperze) lub szybują (jak lotopałanki czy lotokoty), posiadają kończyny. I to wyposażone w szerokie fałdy albo płaszczyzny, które znacząco zwiększają ich siłę nośną.

Jednak dla węży nie ma rzeczy niemożliwych. Jak dowodzą wieloletnie badania Johna Sochy z Uniwersytetu Chicagowskiego, najlepszymi znanymi lotnikami bez nóg są wężoloty, czyli gady z rodzaju Chrysopela. Te niezwykłe węże nie są wprawdzie zdolne do aktywnego lotu. Jednak potrafią bardzo skutecznie wykorzystywać lot ślizgowy. Dzięki niemu mogą się przemieścić na odległość nawet 16 metrów.

Uważasz, że nie jest to zawrotny dystans? Wyobraź sobie, że siedząc na trybunach boiska do koszykówki nagle czujesz, jak na ramieniu ląduje ci wężolot, który „wystartował" z trybun po przeciwnej stronie.

Jak to możliwe, że długie smukłe węże „latają"? Anush Krishnan i współautorzy w pracy opublikowanej w 2014 r. w „Physics of Fluids" podają, że wężolot do granic możliwości wykorzystuje prawa fizyki.

Najpierw stosuje tak zwane nurkowanie balistyczne. Mocno zahacza się ogonem o wysoko położoną gałąź i pozwala reszcie ciała spaść w kontrolowany sposób.

Następnie - w ciągu ułamka sekundy - puszcza ogonem gałąź i odpycha się od konara. Kiedy znajduje się już w powietrzu, układa swoje ciało w specyficzny sposób. A dokładniej tak, by jego kąt ślizgu wynosił dokładnie 60 stopni.

Opadając stopniowo ku podłożu wąż obniża głowę i układa ciało w kształt litery S. Dzięki temu zwiększa prędkość ślizgu.

Następnie, aby zapobiec spadnięciu na ziemię, wężolot wchodzi w ostatnią fazę „lotu", którą naukowcy nazywają spłyconym ślizgiem. Zwierzę układa ciało w kształt przypominający ułożoną horyzontalnie sinusoidę, dzięki czemu każda „fala" spełnia rolę skrzydła i zwiększa siłę nośną węża.

W rezultacie jest w stanie zmniejszyć kąt ślizgu nawet do 15 stopni. „Leci" prawie równolegle do podłoża, co zwiększa dystans możliwy do pokonania.

Wszystkie węże są drapieżnikami. Polują na swoje ofiary, chwytając je dzięki szybkiemu sprawnemu skokowi. W jaki jednak sposób węże żyjące w gęstej i stawiającej opór wodzie miałyby złapać swoją ofiarę z zaskoczenia?

Wąż czułkowy (Erpeton tentaculatum) swoją nazwę zawdzięcza dwóm wydatnym „czułkom". To specjalne wyrostki na głowie, pozwalające z niezwykłą precyzją wyczuwać nawet najdrobniejsze ruchy wody. Jest to kluczowa umiejętność. Gad ten żyje w mętnych akwenach, a jego pożywieniem są niewielkie, bardzo zwinne ryby.

W starciu ryba-wąż czułkowy, to pierwsze zwierzę nie ma w zasadzie żadnych szans. A to dlatego, że - jak pisze Kenneth Catania w pracy opublikowanej w 2010 r. w „PLOS One" - gad ten posiada zdolność przewidywania przyszłości.

Węże czułkowe polują tylko w odległości około 1,5 cm od swojego pyska. Wiedzą bowiem, że tylko na tak niewielkim dystansie będą w stanie wykonać wystarczająco szybki skok. Taktyka polowania bazuje zatem na zasadzce. Wąż czułkowy stabilizuje swoje ciało w pozycji odwróconej do góry nogami litery J, przytwierdzając swój ogon do jakiegoś punktu osadzonego w dnie. Jeśli w zasięgu jego pyska znajdzie się ryba, wąż wykonuje specjalne, wytwarzające mikrowiry ruchy.

Ryba orientuje się, że dzieje się coś niedobrego. Nie ma jednak pojęcia, że wąż celowo sprowokował ją do ucieczki. I wtedy dzieje się coś najbardziej niesamowitego. Wąż daje nura głową w dół, z prędkością 130 km/godz. Uderza nie w to miejsce, w którym ryba znajduje się aktualnie, lecz w to, w które ucieknie za ułamek sekundy. W ten sposób - uciekając przed wywołanymi przez węża wirami - ofiara pierzcha wprost w paszczę drapieżnika.

Zarówno typowe, jak i te mniej znane środowiska życia węży pokazują, że gady te nie potrzebują nóg, by być zabójczo skuteczne. Próby wyjaśnienia, d laczego i kiedy węże nóg „się pozbyły", prowadzą do kluczowego zagadnienia. Skąd gady te się w ogóle wzięły?

Część naukowców, w tym Hongyu Yi i Mark Norell, autorzy artykułu opublikowanego w 2015 r. na łamach „Science Advances", wskazują, że jaszczurki, które były przodkami węży, żyły blisko ziemi. Oznacza to, że nocowały w norach, zakopywały się w glebie i goniły swoje ofiary pomiędzy zakamarkami ściółki. Czynności te przychodzą z większą łatwością osobnikom o smukłych i wąskich kształtach.

Odmienną teorię promują m.in. naukowcy pod przewodnictwem Alessandro Palciego. W artykule opublikowanym w „Royal Society Open Science" wskazują, że opływowe, pozbawione wypukłości i kończyn ciało idealnie nadaje się do przemieszczania się w wodzie. Prehistoryczne wodne węże mogły według nich „przehandlować" opływowość za kończyny i poruszać się w wodzie. Tak, jak to czynią współcześni wodni przedstawiciele tej grupy.

Skąd zatem wywodzą się te tajemnicze gady? Wciąż nie jest to jasne, pozostaje nam więc czekać na kolejne dane i odkrycia naukowców.

# data[].attributes.attachment_link.title
Węże świetnie przystosowały się do warunków panujących na Ziemi. Czy żyjemy w erze węży?

# data[].attributes.attachment_link.description
Po wyginięciu dinozaurów węże zdobyły Ziemię szturmem. Dzisiaj liczba ich gatunków niemal dorównuje liczbie gatunków ssaków. Te wciąż mało poznane gady władają światem ukrytym przed naszym wzrokiem. Około 66 mln lat temu w Ziemię uderzyła gigantyczna asteroida , która przyczyniła się do wyginięcia niemal wszystkich nieptasich dinozaurów.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozmnażanie i rozwój płazów #2 [ Płazy ]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Badania neurobiologów dają w końcu dowód, że ośmiornice mogą reagować na cierpienie podobnie jak my.

Ośmiornice są uznawane za jedne z najbardziej inteligentnych zwierząt. Nowe badania potwierdzają, że odczuwany przez ośmiornice ból może może również powodować silny stres. Doświadczenie bólu to coś więcej niż prosty odruch na wrogie bodźce lub urazy - to złożony stan emocjonalny, który może prowadzić do niepokoju i cierpienia. Podczas gdy powszechnie wiadomo, że kręgowce są zdolne do odczuwania zarówno fizycznych, jak i emocjonalnych aspektów bólu, w przypadku bezkręgowców kwestia ta była nierozstrzygnięta - do teraz.

Ośmiornice są najbardziej złożonymi neurologicznie bezkręgowcami na Ziemi. Mimo to zaskakująco niewiele eksperymentów skupiło się na potencjale odczuwania bólu przez te właśnie zwierzęta.

Neurobiolożka dr Robyn Crook z Uniwersytetu Stanowego w San Francisco od lat bada kwestię bólu odczuwanego przez ośmiornice. W najnowszej pracy jej laboratorium zastosowano te same protokoły badania bólu u ośmiornic, które powszechnie stosuje się w przypadku laboratoryjnych badań nad gryzoniami. Wykorzystując szczegółowe pomiary spontanicznych zachowań związanych z bólem oraz aktywności neuronalnej, dr Crook zidentyfikowała trzy argumenty, które wskazują, że ośmiornice są zdolne do odczuwania negatywnych stanów emocjonalnych w konfrontacji z bólem. Są to te same cechy, które wykazują ssaki. I to pomimo faktu, że układ nerwowy ośmiornicy jest zorganizowany w zasadniczo inny sposób niż u kręgowców.

Oczywiście, naukowcom niewyobrażalnie trudno jest interpretować subiektywne odczucie lub stan emocjonalny u zwierzęcia. Zwłaszcza tak różnego od nas. Dr Robyn Crook twierdzi jednak, że zachowanie ośmiornic w tych eksperymentach sugeruje, że prawdopodobnie doświadczają one fizycznych i emocjonalnych składników bólu w sposób nie tak różny od gryzoni. W tym odczuwają utrzymujący się stan afektywny (po ludzku: nastrój, uczucia i postawa).

„Nawet w przypadku braku dowodów na świadomą uważność lub zdolność odczuwania u głowonogów, pozostaje jasne, że reakcje ośmiornic w tym badaniu są podobne do tych, które byłyby wyrażone przez doświadczające bólu ssaki, a więc stwierdzenie, że ich stan wewnętrzny również jest podobny, nie byłoby nieostrożne"

- podsumowuje dr Robyn Crook.

Poprzednie badania pod wodzą ekspertki wykazały, że ośmiornice mogą odruchowo reagować na szkodliwe bodźce, ucząc się unikać ich w przyszłości.

Nowe badania idą o kilka kroków dalej. Po pojedynczej sesji treningowej w trzykomorowym pudełku, ośmiornice, które otrzymały zastrzyk z kwasu octowego w jedno ramię, wykazywały wyraźne unikanie komory, w której otrzymały ten zastrzyk.

Z kolei te, którym wstrzyknięto nieszkodliwą sól fizjologiczną, nie wykazywały takiego zachowania. Co więcej, kiedy ośmiornicom, które otrzymały bolesny zastrzyk, podano następnie lidokainę (środek przeciwbólowy), zwierzęta wykazywały tendencję do preferowania komory, w której doświadczyły natychmiastowej ulgi w bólu. Ośmiornice, które otrzymały z kolei tylko sól fizjologiczną, w ogóle nie przejmowały się komorą, w której zastosowano środek przeciwbólowy.

Ta preferencja miejsca wolnego od krzywdy jest uważana za mocny dowód na afektywne doświadczenie bólu u kręgowców. Nie jest to też jedyna analogia. dr Robyn Crook znalazła również dowody na to, że ośmiornice mogą rozróżniać różne jakości i intensywności bólu w różnych miejscach na swoim ciele. Wszystkie ośmiornice, którym wstrzyknięto kwas, wykazywały zachowania pielęgnacyjne w miejscu wstrzyknięcia przez cały 20-minutowy trening, usuwając dziobem niewielki obszar skóry w bolesnym miejscu.

Nowe badanie różni się od poprzednich badań nad obwodowymi reakcjami bólowymi, w których ośmiornicom miażdżono lub odcinano macki. Wtedy celem było wywołanie u ośmiornicy sugestii, że wstrzyknięcie kwasu wywołuje jakiś rodzaj scentralizowanej odpowiedzi organizmu. W przypadku ssaków ból powodowany jest aktywnością na peryferiach, która następnie napędza zmiany w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Głowonogi zaś polegają w dużym stopniu na obwodowym układzie nerwowym i nie jest jasne, jak wiele z tych informacji trafia do ich centralnych obwodów.

Używając nagrań elektrofizjologicznych, dr Robyn Crook pośrednio wykazała przedłużoną reakcję obwodową w ścieżce do mózgu ośmiornicy, która wydaje się reprezentować intensywność bólu odczuwanego przez zastrzyki kwasu. Co więcej, komunikaty te są szybko wyciszane i odwracane za pomocą środka przeciwbólowego, co jest silną oznaką doświadczenia bólu. „Razem, dane te dostarczają silnego wsparcia dla istnienia trwałego, negatywnego stanu afektywnego u ośmiornic" - podsumowuje zespół w artykule, który opublikowano w czasopiśmie iScience.

Do tej pory przedłużające się odczucia bólowe (w przeciwieństwie do krótkotrwałych) były przypisywane tylko ssakom. Fakt więc, że naukowcy znaleźli dowody na na podobne procesy u bezkręgowców, jest dość niezwykłym odkryciem.

Kilka dni temu badacze ośmiornic wykazali również, że mątwy mają zdolność do samokotroli, przeprowadzając na zwierzętach test słodkiej pianki.

Ta wiedza rodzi nowe pytania, jak opiekować się głowonogami i badać ich specyfikę, jednocześnie dostarczając nowych ewolucyjnych źródeł doświadczenia bólu w królestwie zwierząt.

„Naszym celem było przeniesienie kwestii bólu bezkręgowców ponad uzasadnione wątpliwości" - mówi komunikat prasowy laboratorium dr Robyn Crook - „Chcemy, aby wysiłki w celu lepszego uregulowania ich humanitarnego wykorzystania mogły postępować z silną podstawą dowodową, której do tej pory brakowało".

Czytaj więcej o fascynujących ośmiornicach:

# data[].attributes.attachment_link.title
Ośmiornice odczuwają nie tylko ból fizyczny, ale również emocjonalny. Sensacyjne badania nad głowonogami

# data[].attributes.attachment_link.description
Badania neurobiologów dają w końcu dowód, że ośmiornice mogą reagować na cierpienie podobnie jak my. Ośmiornice są uznawane za jedne z najbardziej inteligentnych zwierząt . Nowe badania potwierdzają, że odczuwany przez ośmiornice ból może może również powodować silny stres.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozmnażanie i rozwój ptaków #2 [ Ptaki ]

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdobywanie pokarmu u ssaków #3 [ Ssaki ]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dr Szymon Konwerski: - Jeśli ktoś twierdzi, że boleśnie ugryzła go biedronka azjatycka, to jest bardziej wrażliwy niż księżniczka na ziarnku grochu - o zjawisku wymierania owadów z entomologiem z Wydziału Biologii UAM rozmawia Ewa Konarzewska-Michalak.
Przyrodnicy alarmują - owady wymierają w zastraszającym tempie - osiem razy szybciej niż kręgowce. W takim tempie insekty znikną z powierzchni Ziemi w ciągu stu lat. Czeka nas katastrofa, bo te małe zwierzęta są głównym składnikiem „gobelinu życia". Oznacza to, że stanowią podstawę zwierzęcą większości ekosystemów lądowych i słodkowodnych od 400 mln lat! Do tej pory opisano milion gatunków owadów, ale tak naprawdę jest ich znacznie więcej, szacuje się od 5 do nawet 30 milionów. Bez tej „mniejszej większości" albo „niewidocznej różnorodności" świat, który znamy nie mógłby funkcjonować.
Spacerując po lesie widzę wiele owadów. Jak to jest - wymierają czy nie?
Wymieranie związane jest ze zmniejszaniem się różnorodności gatunkowej. Kiedyś było ich zdecydowanie więcej. Mówią o tym globalne podsumowania. Również z moich doświadczeń wynika, że w ciągu ostatnich dziesięcioleci ten proces przyspieszył. W dzieciństwie, kiedy mieszkałem przy Wielkopolskim Parku Narodowym, widziałem codziennie dużo różnych gatunków motyli, ciem i chrząszczy. Pojawiały się w chmarach. Owady zawsze były obecne w otoczeniu, ale teraz jest ich znacznie mniej.
Czy jesteśmy w stanie żyć bez owadów?
Nie. Opierając się na analizach dotyczących ich znaczenia w ekosystemach lądowych i słodkowodnych wiemy, że bez owadów nie ma życia na Ziemi. Żadne z wielkich wymierań w historii życia nie wpłynęło znacząco na istotność owadów w ekosystemach lądowych. W przypadku wymarcia kręgowców zmiany byłyby stosunkowo niewielkie, ale gdy zabraknie owadów, to rozpadną się wszystkie ekosystemy, które znamy. Warto o tym pamiętać, gdy mucha męczy nas od samego rana i myślimy, jak byłoby fajnie, gdyby owadów wcale nie było.

Czytaj też: Prof. Władysław Polcyn. Rośliny są mądrzejsze
Co prowadzi do utraty różnorodności gatunków?
Powody są oczywiste. Rozbudowywanie aglomeracji, likwidacja naturalnych i różnorodnych środowisk - od torfowisk po lasy o charakterze pierwotnym - ale też to, co robimy z najbliższym otoczeniem. Zobaczmy, ile wokół nas jest ogródków przerobionych na kawałek pola golfowego. Idealnie wystrzyżony trawnik z punktu widzenia bioróżnorodności jest sterylizacją ogrodniczą, owad nie ma tam czego szukać. Teraz na szczęście bardziej promuje się murawy z kwitnącymi kwiatami, które są miejscami dogodnymi dla owadów zapylających.

Drugi powód to chemizacja. Z przykrością obserwuję, że nawet w małych ogródkach zamiast wyrywać chwasty stosuje się środki chemiczne. Piękne kwiaty zawsze przyciągną owady, które będą chciały je skubnąć, ale stosując insektycydy, które rzadko kiedy są tak wybiórcze, żeby szkodziły tylko jednemu gatunkowi, zabijamy całą resztę, a przy okazji szkodzimy również sobie.

W mieście będzie mnóstwo owadów, ale tylko tych, które przystosowały się do betonowej pustyni. Dlatego parki śródmiejskie mają do spełnienia ważną rolę oaz bioróżnorodności. Taką funkcję spełnia np. Cytadela w Poznaniu, gdzie żyje imponująca liczba gatunków chrząszczy. Ale mamy też parki bardzo „zadbane" z betonem, skoszoną przy ziemi trawą i drzewami, które się „naprawia", gdy pojawi się dziupla.

Dużym zagrożeniem są gatunki obce, sprowadzane przez człowieka, które zajmują nisze ekologiczne gatunków rodzimych. Tego się obawiamy np. przy inwazyjnej biedronce azjatyckiej. Jak to się stało, że występuje już niemal na całym świecie? Sprowadzono ją do Stanów Zjednoczonych, żeby zjadała mszyce w szklarniach, z nich trafiła do środowiska naturalnego. Kiedy Amerykanie zaczęli zwalczać dzikie populacje, w kilku państwach europejskich zaczęto hodować ją na ogromną skalę. Obce gatunki nie mają naturalnych wrogów i zanim ekosystem odpowie wykształceniem drapieżników i pasożytów mija bardzo dużo czasu. Wydaje się, że nie ma lepszej broni biologicznej niż napuścić gatunki z różnych stron świata na siebie. Niestety, jest to bardzo ryzykowne, bo jak coś raz wymknie się spod kontroli, to szansa na powrót do poprzedniego stanu w ekosystemie jest w zasadzie zerowa.

Zaznaczę przy tym, że niepotrzebnie straszy się, że biedronka azjatycka boleśnie gryzie. Co najwyżej delikatnie skubnie, podobnie jak nasza siedmiokropka, bo ma maleńki aparat gryzący. Jeśli ktoś twierdzi, że boleśnie ugryzła go biedronka to jest bardziej wrażliwy niż księżniczka na ziarnku grochu.
Wiemy, jakie ważne znaczenie dla człowieka mają pszczoły. W jaki inny sposób zależymy od owadów?
Zaakceptowaliśmy owady zapylające, bo rozumiemy, że bez nich będzie źle z szeroko rozumianym rolnictwem, ale korzyści jest o wiele więcej. Na przykład muchy, które należą do saprofagów, owadów odżywiających się i wykorzystujących martwą materię organiczną są odpowiedzialne za oczyszczanie otaczającego nas środowiska. Wystarczy sobie wyobrazić, co by było, gdyby tych owadów zabrakło. Rozkładające się szczątki poddawane bardzo wolnym procesom gnilnym zalegałyby w otoczeniu. Saprofagi działają błyskawicznie przetwarzając te resztki we własne ciała, co widać po czerwiach pojawiających się latem w śmietnikach. Warto docenić ich znaczenie dla środowiska i dla nas.

Owady są nie tylko podstawą diety bardzo dużej liczby zwierząt hodowlanych, ale również źródłem pokarmu dla ludzi. Ktoś wyliczył, że zjadamy około 500 gatunków. Głównie dotyczy to części Ameryki Środkowej i Ameryki Południowej. W tej chwili prowadzi się badania, które mają na celu opracowanie wykorzystywania owadów jako źródła białka w przemyśle spożywczym. Wiemy, że należy ograniczać hodowlę zwierząt ze względu na klimat, natomiast owady stosunkowo prosto się namnaża, ich białko jest doskonałej jakości, więc myślę, że to jest kwestia czasu, kiedy zaakceptujemy je w diecie, tak jak akceptujemy inne stawonogi - skorupiaki.

Trudno wymienić, ile rozwiązań technicznych bazujących na tym, co zaobserwowano u owadów wprowadzono w życie. Owady służą też często jako modele do różnego rodzaju badań np. genetycznych. Wykorzystuje się je w entomologii sądowej do szacowania czasu śmierci i określaniu, czy zwłoki zmieniały położenie. Owady to niewyczerpana skarbnica związków chemicznych stosowanych w medycynie. I pamiętajmy o pszczelarstwie praktykowanym od tysięcy lat i o jedwabniku morwowym, który nie występuje już w naturze, a tylko i wyłącznie w formie hodowlanej. To tylko niektóre korzyści, jakie dostarczają nam te zwierzęta.
Które grupy owadów najszybciej padają ofiarą szkodliwej działalności człowieka?
Najbardziej narażone są gatunki stenotopowe czyli te, które mają wąski zakres tolerancji, jeśli chodzi o środowisko, w którym żyją. To np. owady związane z torfowiskami, terenami zalewowymi, z konkretnym gatunkiem rośliny, która zanika. Wydawałoby się, że owady synantropijne żyjące z człowiekiem będą miały się świetnie. Tymczasem ginie grupa związana ze starym, drewnianym typem budownictwa. Należy do niej chrząszcz pokątnik złowieszczek, uwzględniony w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt". Zagrożone wyginięciem są też owady saproksyliczne, czyli związane rozwojowo z martwym drewnem. Gospodarka leśna, która długo nastawiona była wyłącznie na produkcję drewna, doprowadziła do tego, że w lasach jest coraz mniej drzew starych, obumierających i martwych, będących miejscem do życia dla ogromnej liczby owadów i innych organizmów. Lasy przez miliony lat gwarantowały im przetrwanie, póki człowiek nie zaczął zamieniać ich w plantacje.
Co możemy zrobić, żeby zatrzymać wymieranie owadów?
Owady można chronić wyłącznie poprzez ochronę środowisk i mikrośrodowisk, w których występują. Trzeba zaczynać lokalnie - od takich drobiazgów jak murawy, kwiaty na balkonie, ograniczenie chemizacji. Zauważmy, że coraz rzadziej widuje się masowo chrabąszcza majowego, co oznacza, że pędrakom trudno się rozwijać w chemicznie skażonych glebach. Z przyjemnością obserwuję za to, że montuje się hotele dla owadów. Dziesięć lat temu coś takiego nikomu do głowy by nie przyszło. Kto ma większy kawałek zielonego terenu albo zarządza parkiem wystarczy, że położy kłody, w których przez dziesięciolecia będą rozwijały się owady saproksyliczne. Globalna ochrona jest bardziej skomplikowana. W Europie powinniśmy za wszelką cenę chronić lasy o charakterze naturalnym, np. naszą Puszczę Białowieską. Największa różnorodność owadów występuje w lasach deszczowych, które są niszczone w potwornym tempie. Prawdopodobnie więcej gatunków ginie na skutek rabunkowej gospodarki niż naukowcy są w stanie opisać. To bardzo przykre, że nigdy się nawet nie dowiemy, co tracimy...
Jak polubić owady? Wielu ludzi boi się ich lub brzydzi.
Zmienić nastawienie ludzi do owadów wcale nie jest trudno. Sam od kilkudziesięciu lat staram się to robić, przekonując do nich dzieci, studentów, seniorów. U dzieci to jest super łatwe, zwykle na początku znajduje się grupka, która mówi, że nie chcą mieć z robakami do czynienia, a po zajęciach widać, że nigdy więcej niechętnie nie spojrzą na owady. Dlaczego nie lubimy tych małych sześcionogów? Należałoby wyjść od polskiej nazwy - owady. Pochodzi ona od słowa wadzić, przeszkadzać. Człowiek widział w owadach konkurentów walczących o zasoby - zjadały zapasy, niszczyły plony, a do tego wysysały nam krew i żądliły. Warto pamiętać, że żyjemy w kraju, gdzie niewiele owadów może nam zrobić jakąkolwiek krzywdę. Owszem musimy pamiętać, że niektóre błonkówki mogą użądlić, ale prawie cała reszta jest zupełnie niegroźna i nieszkodliwa. Poznawanie tajemnic owadów w naszym najbliższym otoczeniu uczy szacunku dla życia we wszystkich jego przejawach. Co dziwne, zwykle akceptujemy część z nich np. ważki, motyle dzienne, natomiast ćma jest bez litości tępiona, choć też jest motylem. Jak zaczniemy akceptować wszystkie owady to zrozumiemy, że wszystkie są tak samo warte ochrony i podziwiania. Przede wszystkim należy pozbyć się strachu i podejrzliwości, pokazać ich ogromne znaczenie dla całej przyrody na Ziemi, a pośrednio dla nas.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dr Szymon Konwerski. Bez owadów nie ma życia na Ziemi

# data[].attributes.attachment_link.description
Dr Szymon Konwerski: - Jeśli ktoś twierdzi, że boleśnie ugryzła go biedronka azjatycka, to jest bardziej wrażliwy niż księżniczka na ziarnku grochu - o zjawisku wymierania owadów z entomologiem z Wydziału Biologii UAM rozmawia Ewa Konarzewska-Michalak. Przyrodnicy alarmują - owady wymierają w zastraszającym tempie - osiem razy szybciej niż kręgowce.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oto... morskie owieczki! Wyglądają jak wyjęte z jednej z książek Dr'a Seussa lub niczym bajkowa wersja zwierzęcia gospodarskiego, zachowują się jak rośliny, a ich środowiskiem jest dno morskie. Jakby tego było mało, te owieczki pozyskują energię z fotosyntezy, co potrafią tylko nieliczne zwierzęta.
Morskie zwierzęta, które wyglądem przypominają jednocześnie owcę i kępkę liści
Costasiella kuroshimae (w języku angielskim znane jako „leaf sheep") odżywiają się poprzez proces nazywany kleptoplastią. Jedzą glony, wysysając ich chloroplasty i wchłaniając je w swoje ciało. Kleptoplastami mogą być jedynie organizmy jednokomórkowe. Zasadniczo te morskie owieczki są morskimi roślinami-ślimakami o twarzy zwierzęcia gospodarskiego, zasilanymi energią słoneczną. Te ślimaki morskie nie są w żaden sposób powiązane z prawdziwą owcą, poza tym, że ich słodki pyszczek bardzo ją przypomina wyglądem.

Te malutkie stworzenia mierzą zaledwie 5 milimetrów długości i zamieszkują płytkie wody wokół Indonezji, Filipin i Japonii. Mają białe głowy i paciorkowate oczka, a ich ciała przypominają kępkę liści. Ich „upierzenie" może występować w różnych kolorach i kształtach, podobnie jak wygląda to w przypadku prawdziwych roślin.

Głowa tego ślimaka może mieć szeroki, brązowawy pasek, brązowe łatki, czerwone plamki lub niebieskie łatki, a ich czułki mogą być czarno-białe.
Jak morskie owieczki wykorzystują proces fotosyntezy
Są one jednym z naprawdę niewielu zwierząt morskich, które podobnie jak większość roślin wykorzystują fotosyntezę do pozyskania pokarmu, zamieniając energię słoneczną w składniki odżywcze. Chloroplasty to rodzaj roślinnych organelli komórkowych, które wspomagają magazynowanie energii i syntezę białek, tłuszczy i skrobii. Ich obecność w roślinach umożliwia przeprowadzenie fotosyntezy. Chloroplasty znajdują się we wszystkich zielonych strukturach w roślinności, chociażby w łodygach i niedojrzałych owocach, jednak większa część fotosyntezy zachodzi w liściach.

Kiedy te ślimaki wykorzystują kleptoplastię, zasadniczo „kradną" nieprzetworzone chloroplasty z pokarmu, w tym przypadku z glonów. Następnie te chloroplasty dalej spełniają swoje zadanie, zapewniając energię owieczkom morskim. Dla jasności, ślimaki te nie potrafią same przeprowadzać fotosyntezy; one po prostu wchłaniają organelle, które wykonują to zadanie dla nich, a następnie używają pozyskaną w ten sposób energię. To pozwala ślimakom przetrwać bez jedzenia przez jakiś okres czasu.
Zielony ślimak morski
Morskie owieczki nie są jedynymi ślimakami morskimi, które używają fotosyntezy. Elysia chlorotica jest pięknym stworzeniem, które przypomina szeroki, jasny liść. Żywi się glonami i spożywa chloroplasty i pochodzące z nich geny. To pozwala mu pozyskiwać energię ze słońca pochodzącą z fotosyntezy przy użyciu kleptoplastii.

„Zbieramy je i trzymamy w akwariach przez wiele miesięcy" - mówi Sidney Pierce, biolog z Uniwersytetu na Florydzie Południowej w Tampa. - „Dopóki zapewniamy im światło przez 12 godzin każdego dnia, potrafią przeżyć [bez jedzenia]."

Te niesamowite stworzenia pokazują, jak zróżnicowana jest flora i fauna, a także jak niekiedy granica między nimi się zaciera. Kiedy tak badacze zagłębiają się w ten proces pozyskiwania energii, wielu zastanawia się, czy fotosynteza pewnego dnia będzie możliwa także dla człowieka.

Tłumaczenie: Ola Kotlęga

Źródło: theheartysoul.com

# data[].attributes.attachment_link.title
Wygląda jak baranek. Ten ślimak morski pozyskuje energię z fotosyntezy, co potrafią tylko nieliczne zwierzęta - Dobre Wiadomości

# data[].attributes.attachment_link.description
Oto... morskie owieczki! Wyglądają jak wyjęte z jednej z książek Dr'a Seussa lub niczym bajkowa wersja zwierzęcia gospodarskiego, zachowują się jak rośliny, a ich środowiskiem jest dno morskie. Jakby tego było mało, te owieczki pozyskują energię z fotosyntezy, co potrafią tylko nieliczne zwierzęta.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Taniec pszczół to sposób, w jaki owady lokalizują pożywienie i przekazują informacje swoim towarzyszom. Sposób, w jaki pszczoły miodne lokalizują pożywienie od wieków intryguje przyrodników, ponieważ komunikacja między wieloma zwierzętami wciąż pozostaje tajemnicą dla etologów.

W tym artykule wyjaśnimy, na czym polega taniec pszczół.

Stosunkowo niedawno odkryto taniec pszczół, złożony system komunikacji poprzez ruchy ciała. Czytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej o tym ciekawym i wyrafinowanym zachowaniu.

Taniec pszczół: sekretny język

Pszczoły miodne (Apis mellifera) to owady o złożonej strukturze społecznej. Żyjąc w ulach żywią się nektarem kwiatów występującym w naturze, więc odgrywają kluczową rolę w zapylaniu ekosystemów i utrzymaniu flory.

Znamy jako „taniec pszczół" złożony system komunikacyjny, którego ps zczoły robotnice używają, aby przekazywać pozostałej części ulu kierunek i odległość, w jakiej znajdują się kwiaty. Osiąga się to poprzez serię ruchów i „wywijasów" ciała.

Sam taniec opiera się na dwóch zasadach: odpowiedni kąt i czas trwania. Kąt wskazuje kierunek jedzenia względem słońca, a czas trwania tańca - odległość. W następnej części omówimy te koncepcje.

Taniec pszczół - rodzaje

Mówiąc najogólniej, istnieją dwa rodzaje tańca pszczół: taniec okrągły i taniec wywijany. Kiedy źródło pożywienia znajduje się w promieniu 50 metrów od robotnika wykonuje się taniec okrągły. W nim czas jego trwania wskazuje odległość do źródła pożywienia, ale bez określenia kierunku.

Taniec wywijany ma miejsce, gdy pszczoła znajdzie źródło pożywienia w odległości ponad 150 metrów. Robotnik, który ją wykonuje leci w linii prostej, wraca półkolem do punktu wyjścia, a następnie wykonuje ruch odwrotny i symetryczny.

Wykonując ruch centralny, ciało pszczoły wykonuje „ruchy" z boku na bok. Jednocześnie emituje dźwięk o niskiej częstotliwości. Odległość od momentu poruszenia się jest przybliżoną wskazówką odległości od kwiatów.

Kąt wyznacza kierunek

Jak widzimy, przedstawienie odległości, w jakiej znajdują się kwiaty jest dość proste. Jednak zrozumienie, w jaki sposób pszczoły komunikują kierunek jedzenia jest nieco bardziej złożone.

Pszczoły używają plastra miodu jako mapy do reprezentowania otoczenia ula. Kluczem jest kąt, który pszczoła przyjmuje w stosunku do pionu plastra miodu. Jeśli pszczoła chce wskazać, że kwiaty są skierowane w stronę słońca, wykona część ruchu w kierunku dachu plastra miodu i odwrotnie.

Jeśli kierunek jest pod określonym kątem, powiedzmy 60 stopni na zachód od Słońca, pszczoła wykona ten kąt w stosunku do pionu. Tak więc te skrzydlate owady znają kierunek swojego źródła pożywienia dzięki stosunkowo złożonemu tańcu.

Cierpliwe i przerywane dochodzenie

System ten został odkryty przez austriackiego etologa Karla von Frischa, znanego badacza tych owadów, który rozpoczął pracę w latach trzydziestych XX wieku. Jednak po dojściu partii nazistowskiej do władzy w Niemczech został odsunięty od odpowiedzialności za posiadanie żydowskich przodków.

Mimo to, z powodu straszliwej zarazy, która nawiedziła ule w Bawarii został wezwany do podjęcia próby jej powstrzymania, aby mógł kontynuować swoje badania. Ostatecznie, po żmudnych wysiłkach, udało mu się zademonstrować ten mechanizm, za co w 1973 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii.

Czy możemy komunikować się z pszczołami?

Teraz, gdy już wiemy, jak działa taniec pszczół możemy zbadać kilka możliwości, które się przed nami otwierają. Jedną z nich jest porozumiewanie się z pszczołami miodnymi. Czyli naśladowanie ich tańca, aby zobaczyć, czy będą w stanie go poprawnie zinterpretować.
Grupa naukowców z Uniwersytetu Harvarda rozpoczęła pracę z RoboBee, małym robotem w kształcie owada.
Urządzenie to jest bardzo przydatne do zbierania danych środowiskowych dzięki niewielkim rozmiarom i wszechstronności. A tym razem zostało użyte do analizy zachowania zwierząt. RoboBee został wprowadzony do ula, a następnie naśladował dobrze znany taniec.

Schemat tańca pszczół. Zgodnie z oczekiwaniami naukowców, właśnie tam, gdzie wskazywał taniec pojawiła się grupa pszczół. Ostatecznie, jak widzimy, technologia pozwala nam dowiedzieć się znacznie więcej o zwierzętach, a nawet komunikować się z nimi.
To może Cię zainteresować ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Taniec pszczół - jaką pełni rolę ten sekretny język?

# data[].attributes.attachment_link.description
Taniec pszczół to sposób, w jaki owady lokalizują pożywienie i przekazują informacje swoim towarzyszom. Sposób, w jaki pszczoły miodne lokalizują pożywienie od wieków intryguje przyrodników, ponieważ komunikacja między wieloma zwierzętami wciąż pozostaje tajemnicą dla etologów. W tym artykule wyjaśnimy, na czym polega taniec pszczół. Stosunkowo niedawno odkryto taniec pszczół, złożony system komunikacji poprzez ruchy ciała.

# data[].attributes.attachment_link.title
Są inteligentne, potrafią tańczyć i polują na inne pająki. Skakuny to niezwykłe stworzenia

# data[].attributes.attachment_link.description
To także mistrzowie tańca i zdumiewają swoimi zdolnościami

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
| Nauki przyrodnicze

Samice skakunów Toxeus magnus karmią młode mlekiem, które zawiera 4-krotnie więcej białka od mleka krowiego.

Biolodzy rozpoznali T. magnus jako gatunek w 1933 r., ale "laktację" łatwo było przeoczyć, bo po schwytaniu ofiary drobne pająki szybko wycofują się do gniazda.

W 2012 r. Zhanqi Chen z Chińskiej Akademii Nauk zauważył, że kilka pająków dzieli gniazdo i zaczął się zastanawiać, czy gatunek ten nie wykazuje przypadkiem jakiejś formy rozszerzonej opieki rodzicielskiej. Na odkrycie karmienia musiał jednak poczekać jeszcze 5 lat. Dopiero pewnej lipcowej nocy 2017 r. spotkało go wielkie szczęście i mógł podziwiać młodego pająka, który przywarł do brzusznej strony odwłoka matki.

Naukowcy opowiadają, że gdy uciśnie się odwłok od spodu, z rowka znajdującego się za płucotchawkami ( epigastric furrow) wypływa kropla białej cieczy. W pierwszych tygodniach od wylęgu jaj samica zostawia w gnieździe krople, które młode mogą sobie w razie potrzeby spijać. Później karmienie przyjmuje bardziej ssaczą formę: głodne młode musi przywrzeć do matki.

W mililitrze mleka skakunów znajduje się ok. 2 mg cukru, 5,3 mg tłuszczów, a także 123,9 mg białka. W pierwszych 20 dniach życia młode żywią się wyłącznie nim. Choć w gniazdach zakładanych w laboratorium matki łapały co pewien czas owocówki dostarczane przez naukowców, nigdy nie karmiły nimi potomstwa.

Po upływie 20 dni młode T. magnus zaczynają samodzielnie żerować. Przez blisko 3 tygodnie nadal mają jednak dostęp do mleka matki.

Autorzy publikacji z pisma Science wyliczyli, że w laboratorium dzięki takiej łączonej diecie aż 76% pajączków dożywa dorosłości. Gdy po wylęgu rowek, przez który wypływa mleko, czopowano za pomocą korektora, wszystkie pajączki ginęły w ciągu circa 10 dni.

Mleko matki jest potrzebne nie tylko najmłodszym w rodzinie. Kiedy epigastric furrow blokowano w 20. dniu życia, gdy pajączki już samodzielnie polowały, wskaźnik przeżycia także ulegał obniżeniu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Toxeus magnus: mleczna krowa wśród pająków

# data[].attributes.attachment_link.description
Nauki przyrodnicze Samice skakunów Toxeus magnus karmią młode mlekiem, które zawiera 4-krotnie więcej białka od mleka krowiego. Biolodzy rozpoznali T. magnus jako gatunek w 1933 r., ale "laktację" łatwo było przeoczyć, bo po schwytaniu ofiary drobne pająki szybko wycofują się do gniazda. W 2012 r.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jest pospolitym pająkiem, pomieszkuje również w pobliżu siedzib ludzkich. W obrębie tego gatunku wystąpiła niezwykle interesująca, i zarazem okrutna, adaptacja pomagająca mu przetrwać.
PAJĄKI
Nie lubicie pająków? Hmm. Ja też za nimi nie przepadam wizualnie, ale nie przeszkadza mi to w podziwianiu ich i docenieniu ich wyjątkowej egzystencji, funkcjonalnej budowy ciała, ciekawych zachowań, kunsztu przędzenia nici czy też sztuki i strategii ataku. Są fantastycznie ciekawe.

SIDLISZ PIWNICZNY

Należy do rodziny sidliszowatych.

Mogliście go spotkać na swojej drodze już nie raz. A to z racji tego, że często zamieszkuje nasze pobliża: wilgotne i ciemne piwnice (stąd właśnie jego nazwa gatunkowa) czy różnego typu drewniane zabudowania gospodarcze. Zamieszkują też pod drewnianymi pieńkami lub pod korą gnijącego drewna. pod kamieniami, Jednak najlepiej czuje się w lesie i tam możemy go spotkać najczęściej, zwłaszcza w lasach liściastych i mieszanych. Pająk ten choć sztukę kamuflażu i ukrywania się ma w małym palcu (tzn. w najkrótszej z 6-ciu kończyn :p ) to jednak nie da się ukryć, że jest to gatunek liczny. Ale zamieszkuje wyłącznie Europę, chociaż próbowano go introdukować w Stanach Zjednoczonych. Do dziś niektórzy twierdzą, że można go spotkać w „nowym świecie" ale informacje te nie są oficjalnie potwierdzone.
SIDLISZ PIWNICZNY
Amaurobius ferox

ROZMIARY
90% aktywności życiowej tego pająka przypada na porę nocną/wieczorną.

SPOŁECZNY
Dorosłe osobniki nie przekraczają 2 cm, co sprawia, że możemy powiedzieć, że to jedne z większych pająków w Polsce. Najczęściej nie przekraczają jednak 1,5 cm i to jedynie samice, samce są trochę mniejsze i dorastają do maksymalnie 12-13 mm.
SPRYTNY HORROR!
Ciekawostką jest społeczny charakter tego gatunku, choć ten w świecie pająków występuje bardzo rzadko. Ten pierwiastek przejawia się w bardzo intrygujący sposób. Młode pajączki współpracują podczas polowań. Wspólnie polując potrafią pokonać nawet kilkunastokrotnie (nawet do 20-krotnie) większą ofiarę od samych siebie. Zadziwiające, że tak niewielkie stworzenia odkryły tak niezwykle korzystną dla nich formę współpracy w zakresie ataku oraz obrony. Bo potrafią również, ale to dopiero w momencie gdy zabraknie matki, zbiorowo wprawiać w ruch ich sieć co odstrasza większe drapieżniki. Zaobserwował to zespół południowokoreańskich arachnologów. ich obserwacje potwierdziły również, że pająki które wcześniej rozpoczęły samodzielne życie są mniejsze (co należy łączyć z mniejszą zaradnością życiową, mniejszą ilością pokarmu itd) od tych, które pozostały w „gnieździe" i polowały wspólnie z rodzeństwem. Oczywiście z rodzeństwem fajnie się poluje, ale gdy polowania idą kiepsko można wytypować, któreś ze swojego rodzeństwa i wspólnie zjeść.

Sidlisze piwniczne zanim odkryją w sobie talent do wspólnych polowań, w ich „obozie" dzieje się coś strasznie niezwykłego i zarazem niezwykle strasznego 🙂

Jest gatunkiem semelparycznym tzn. takim, który jest w stanie wydać potomstwo na świat tylko raz w ciągu swojego życia (które u sidliszy trwa 2 lata). Dlaczego tylko jeden raz?

MASZYNY GENOWE
U tego gatunku występuje kanibalizm, ale w bardzo nietypowym wydaniu. U wielu gatunków, również pająków, młode osobniki zjadają się wzajemnie w drodze do dorosłego życia i tylko najsilniejsze wygrywają. W przypadku tego gatunku mamy do czynienia ze zjedzeniem własnej matki i to za jej przyzwoleniem ! Matka-pajęczyca pozwala (a wręcz zachęca) się pożreć własnym dzieciom z troski o ich przyszłość! Cóż za poświęcenie! obserwacje prowadzone na tych pająkach pozwoliły dokonać wyjątkowego odkrycia a mianowicie, że te z pająków, które pożarły matkę są zdecydowanie większe (około 2,5 krotnie) i silniejsze niż pozostałe, i mają zdecydowanie większą szansę na odniesienie sukcesu prokreacyjnego w dorosłym życiu. Akt zjedzenia matki jest poprzedzony pobudzaniem maluchów przez matkę. Ma to na celu skoordynować ich ruchy, co bezpośrednio przekłada się później na to o czym napisałem w poprzednim podpunkcie - na wysokie zdolności komunikacyjne prowadzące do synchronizacji podczas polowania.

NAGRANIE
Znając te informacje łatwiej zrozumieć poświęcenie matki. Nie wszystkie mają pozwalają jednak się zjeść, te „rodziny" u których nie wystąpił ten rytualny akt mają bardzo niewielkie szanse aby przetrwać w dorosłym życiu.

Czytałem kiedyś książkę, w której znany ewolucjonista Richard Dawkins określił osobniki poszczególnych gatunków „ maszynami genowymi„. Świadomość sposobu przetrwania sidlisza piwnicznego zdaje się bardzo mocno wpisywać w tą koncepcję. Samice uczą przetrwania swoje dzieci samemu ponosząc ogromną ofiarę. Nie one są najważniejsze a przekazane kolejnym pokoleniom samolubne geny!

W nagraniu zamieszczonym poniżej możecie poobserwować dorosłego osobnika, który przez przypadek został zaniepokojony w środku dnia. Mieszkał pod kamieniem, który został przewrócony, Przestraszony pająk próbuje się ukryć. Po krótkich oględzinach jego dom został z powrotem postawiony w odpowiedniej płaszczyźnie 🙂

Przerażeni? Nie ma powodów! Co prawda to gatunek, który jest w stanie ugryźć człowieka, ale jego ukąszenie nie jest groźniejsze od użądlenia pszczoły lub osy, est podobnie bolesne. Dodam jeszcze, że na świecie póki co odnotowano jedynie 1 przypadek ugryzienia przez ten gatunek, więc nawet jak wejdzie Wam za koszulę macie niewielkie szanse aby zostać przez niego źle potraktowanym :p

# data[].attributes.attachment_link.title
Sidlisz piwniczny. O niezwykłym poświęceniu „matek" i synchronizacja

# data[].attributes.attachment_link.description
PAJĄKI Nie lubicie pająków? Hmm. Ja też za nimi nie przepadam wizualnie, ale nie przeszkadza mi to w podziwianiu ich i docenieniu ich wyjątkowej egzystencji, funkcjonalnej budowy ciała, ciekawych zachowań, kunsztu przędzenia nici czy też sztuki i strategii ataku. Są fantastycznie ciekawe. SIDLISZ PIWNICZNY Należy do rodziny sidliszowatych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dlaczego świetliki (robaczki świętojańskie) świecą?

Przeglądasz rachunki za prąd i łapiesz się za głowę. Kolejny raz zastanawiasz się, czy nie ma jakiegokolwiek sposobu na obniżenie wydatków za prąd (światło). A gdyby się okazało, że istnieją rozwiązania wydajniejsze od zwykłej żarówki a nawet od tej energooszczędnej?

Przyjrzyjmy się małemu świetlikowi a przekonamy się, że w naturze naprawdę nic się nie marnuje.

Portret świetlika

Świetlikowate to rodzina chrząszczy wyróżniająca się wśród innych owadów zdolnością do bioluminescencji. W Polsce żyją tylko trzy gatunki świetlika, spośród których najbardziej znany jest świetlik świętojański ( Lampyris noctiluca). Żyje zazwyczaj w lasach i na łąkach, najczęściej w pobliżu wody, ale można go spotkać także w parkach lub dużych ogrodach. Dwa pozostałe, to iskrzyk ( Phausis splendidula syn. Lamprohiza splendidula) oraz świeciuch ( Phosphaenus hemipterus).

Dorosłe świetliki nie mają więcej niż 2 cm długości. Samce potrafią latać, ale samice nie są uskrzydlone. Oboje mają jednak zdolność świecenia, podobnie jak ich larwy.

Narząd odpowiedzialny za emitowanie światła znajduje się na odwłoku świetlika i ma różne kształty, od całego segmentu ciała do małej plamki na jego końcu. Światło służy do komunikacji i łącznia się w pary, wabi również potencjalne ofiary, gdyż owady te są drapieżnikami.

Zimne, wydajne światło dzięki pigmentom i enzymom

Jak świetliki i robaczki świętojańskie wytwarzają światło?

Te niezwykłe właściwości świetlika możliwe są dzięki reakcji chemicznej, jaka zachodzi w jego organizmie. W komórkach zwanych fotocytami znajduje się pigment o nazwie lucyferyna. Poprzez narząd oddechowy świetlika doprowadzany jest do niego tlen, który dzięki enzymowi lucyferazie zostaje utleniony, w wyniku czego powstaje światło. Dodatkowo, kryształki kwasu moczowego również obecne w komórkach odbijają to światło, czyniąc je intensywniejszym.

Co ciekawe, barwa światła świetlika jest zimna (o odcieniu zielonym), a to znaczy, że nie emituje ciepła. Gdyby było odwrotnie, chrząszcz uległby poparzeniu. Jest też całkowicie pozbawiona promieni ultrafioletowych i podczerwonych. To wszystko sprawia, że owad nie marnuje niepotrzebnej energii na „produkty uboczne" - jego światło jest wydajne prawie w 100%!

Jasne światło z karbowanej latarni

Światło świetlików jest wydajne jeszcze z innego powodu. Naukowcy zaobserwowali, że jeden z gatunków tych owadów ( Photuris) ma narząd świetlny o nierównej powierzchni. Narząd ten, nazywany latarnią pokrywają maleńkie łuski, które nie leżą płasko na sobie, ale minimalnie odstają na szczytowych krawędziach. Ten karbowany naskórek latarni sprawia, że światło świetlików jest o prawie 50% mocniejsze, niż gdyby latarnia miała całkiem płaską powierzchnię!
Czy proces zachodzący w komórkach świetlika i niezwykłą budowę jego narządu świetlnego da się odtworzyć tak, by przyniosły one pożytek ludziom?
Świecące rośliny

Naukowcy zastanawiali się nad kwestią odtworzenia reakcji chemicznych zachodzących u świetlików i postanowili wykorzystać do tego celu... rośliny.

Początkowo próbowano zmodyfikować genetycznie drzewa, by dawały światło w nocy. Ludzie sporo by zaoszczędzili, gdyby ulice miast były oświetlane w ten sposób. Jednak samo przeniesienie genów świetlików do roślin dało bardzo mierne efekty.

Badacze postanowili więc zadziałać w inny sposób. Wymyślili, że zaopatrzą rośliny jedynie w enzymy i pigmenty wykorzystywane przez świetliki. Po namyśle dodano jeszcze trzeci związek - koenzym A usuwający produkty uboczne reakcji hamujące działanie lucyferazy.

Aby wprowadzić do roślin ten zestaw użyto nanocząstek krzemionki (czyli po prostu drobinek piasku), kopolimeru PLGA (stosowanego przy produkcji leków) i chitozanu (pochodnej budulca pancerzy skorupiaków). Z wszystkich tych substancji przyrządzono zawiesinę, w której zanurzono niewielkie rośliny. Następnie ciecz poddano ciśnieniu tak, by przygotowane związki wniknęły do liści poprzez aparaty szparkowe.

Gdy nanocząstki w tkankach zaczęły się stopniowo uwalniać, reakcje chemiczne ruszyły i rośliny zabłysnęły światłem! Najdłużej udało im się świecić 3,5 godziny.

Technologia jest wciąż udoskonalana. Pracuje się nad długością trwania bioluminescencji i jej efektywnością. Usprawnia się również proces „produkcji" takich roślin i sposobu „gaszenia światła". Technolodzy dążą do tego, by w przyszłości można było poprzez samo spryskanie rośliny uruchomić świecące cząsteczki oraz zahamować ich działanie. Marzy im się, by świecące rośliny stały się praktyczną ozdobą każdej szafki nocnej na świecie.

Karbowane diody - efektywność zwiększona o ponad 50%

Choć po erze żarówek o wydajności 10% wynaleziono już świetlówki osiągające w tej dziedzinie nawet 90%, naukowcy cały czas pracują nad udoskonaleniem produktów do oświetlania. Wymyślono diody LED, które obecnie są coraz bardziej powszechne, gdyż emitują zimne światło, dzięki czemu są bardziej energooszczędne (wytwarzają minimalną ilość ciepła).
Okazuje się jednak, że i to rozwiązanie można ulepszyć dzięki obserwacjom świetlików.
Do tej pory część światła LED była odbijana do wewnątrz w wyniku różnic w prędkości rozchodzenia się światła w materiale i powietrzu. Jednak nierówne krawędzie naskórka latarni świetlika nasunęły naukowcom pomysł, by podobny postrzępiony materiał zastosować w produkcji diod. W tym celu użyto chropowatego podłoża z azotku galu. Okazało się, że eksperyment podniósł wydajność diod LED o 55%!

Inni naukowcy nierówną powierzchnię diod uzyskali tworząc nanosłupki na kształt plastra miodu. Również ich badania odniosły podobny sukces.

Co więcej, wspomniana technologia wcale nie jest droga a jej wprowadzenie w fabrykach nie niesie ze sobą konieczności zmiany technik produkcji. Badacze zapewniają, że strukturę tę można wytworzyć przy pomocy lasera nawet na istniejących już diodach. Może to prowadzić do zastąpienia obecnego, obowiązkowego i kosztownego pokrywania soczewek powłokami antyrefleksyjnymi a w konsekwencji do obniżenia cen diod LED.

Jak widać, małe świetliki mogą przynieść wiele dobrego. Kto wie, może za kilka lat dzięki podpatrzonym u nich metodom, zapłacimy mniejsze rachunki za prąd...

Świetliki - ciekawostki

Chociaż larwy świetlików potrafią przeżyć prawie rok, ich dorosłe osobniki żyją tylko kilka dni. A to dlatego, że nie mają otworów gębowych i przez to nie mogą się odżywiać. Ich dojrzałe życie sprowadza się jedynie do zalotów i wydania na świat potomstwa. Jeśli nie kojarzycie podobnej sytuacji u innych zwierząt, to zajrzyjcie do artykułu na temat ważek 🙂

Świetliki potrafią „włączać i wyłączać" swoje światło poprzez oddychanie (czyli doprowadzanie tlenu potrzebnego do wspomnianych reakcji chemicznych). Dzięki temu błyskają światłem i to z różną częstotliwością. Mogą być to pojedyncze błyski lub cała synchronicznie dobrana iluminacja.

Larwy świetlików nowozelandzkich polują na swoje ofiary wypuszczając podświetlone sieci podobne do pajęczych.

Nie tylko świetliki świecą. Lucyferyna znajduje się też np. w niektórych bakteriach, rybach i planktonie. Niedawno zaobserwowano „świecące" delfiny, na których skórze prawdopodobnie osiadł bioluminescencyjny plankton.

Motyw świecących roślin już jakiś czas temu pojawił się w umysłach wielu ludzi. W filmie „Avatar" wykorzystano ten pomysł, by stworzyć niezwykły świat dających światło drzew. Jednak eksperymenty przeprowadzano na mniejszych roślinach. Były to powszechnie znane: jarmuż, szpinak i rukiew wodna.

Nowe technologie w zakresie oświetlenia są bardzo potrzebne, gdyż obecnie na świecie przeznacza się aż 20% energii na oświetlenie.

Polecamy

# data[].attributes.attachment_link.title
Świetliki, robaczki świętojańskie, iskrzyki, świeciuchy | DinoAnimals.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Dlaczego świetliki (robaczki świętojańskie) świecą? Przeglądasz rachunki za prąd i łapiesz się za głowę. Kolejny raz zastanawiasz się, czy nie ma jakiegokolwiek sposobu na obniżenie wydatków za prąd (światło). A gdyby się okazało, że istnieją rozwiązania wydajniejsze od zwykłej żarówki a nawet od tej energooszczędnej?

# data[].attributes.attachment_link.title
Migracja motyla monarchy: niesamowita wędrówka

# data[].attributes.attachment_link.description
Larwy motyla monarchy (Danaus plexippus) zjadają skorupkę jaja, z którego się wykluwają. Wszystkie larwy monarchy żywią się bawełną, na której...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jest jednym z najbardziej jadowitych zwierząt na świecie, a starcie z nią może skończyć się wieloma przykrymi skutkami, a nawet śmiercią. Czym jest osa morska? Gdzie występuje? Jak się przed nią chronić i co robić, gdy dojdzie do poparzenia?
Spis treści:
Osa morska - co to jest?

Osa morska ( Chironex fleckeri) to najgroźniejszy gatunek meduzy i jedno z najbardziej jadowitych zwierząt na świecie. Nazywana jest również kostkomeduzą śmiercionośną lub box jellyfish, co wiele mówi o jej wyglądzie, ponieważ przypomina ona przezroczyste, galaretowate pudełko. Ciało meduzy zazwyczaj osiąga średnicę od 16 do 24 cm, jednak zdarzają się też nieco większe osy morskie, mierzące do 35 cm średnicy.

Kostkomeduzy posiadają szaro-niebieskie czułki, które mogą mieć długość do 3 metrów. Z ciała wyrasta ich nawet do 60 sztuk, a każda z nich wyposażona jest w miliony parzydełek uzbrojonych w dużą ilość śmiercionośnego jadu. Toksyn jest w nim tak dużo, że jedna meduza mogłaby pozbawić życia nawet 60 dorosłych osób.

Chironex fleckeri to najbardziej śmiercionośny, ale i najszybszy gatunek osy morskiej - potrafi przepłynąć 2 metry w ciągu sekundy.
Przeczytaj również: TOP 8 niezwykłych morskich zjawisk przyrodniczych. Widziałeś je kiedyś?
Dlaczego jad osy morskiej jest tak silny?

Kostkomeduza żywi się m.in. skorupiakami, które podczas bycia atakowanymi mogłyby, miotając się, uszkodzić jej delikatne ciało. To właśnie dlatego osa morska musi pozbawiać swoje ofiary życia w ciągu mniej niż sekundy. Przed działaniem jej jadu potrafią ochronić się tylko niektóre gatunki żółwi morskich.

Kształt ciała osy morskiej przypomina pudełko /fot. autor: Guido Gautsch, licencja: CC BY-SA 2.0

Gdzie występuje osa morska?

Osa morska występuje głównie w wodach północnego wybrzeża Australii. Pojawia się jednak również w tropikalnych i subtropikalnych oceanach, w tym w Oceanie Atlantyckim i wschodnim Pacyfiku. Widywana jest w Kalifornii, na Hawajach, w Morzu Śródziemnym, w Japonii, na południu RPA i w Nowej Zelandii.

Kostkomeduzy żyją w siedliskach przybrzeżnych, takich jak namorzyny, rafy koralowe, lasy wodorostów i piaszczyste plaże. Najbliżej linii brzegowej podpływają, gdy czują niepokój lub są w trakcie rozrodu, kiedy to bywają agresywne.
Przeczytaj również: Granadilla. Miasto studentów, turystów i... duchów
Oparzenie przez osę morską - skutki

Oparzenie przez osę morską jest niezwykle bolesne i może prowadzić do śmierci nawet w ciągu kilku minut. Na Filipinach z powodu kontaktu z parzydełkami meduzy rocznie umiera od 20 do 40 osób. Nie wszystkie osy morskie są jednak tak samo toksyczne. Najbardziej niebezpieczną z nich jest podgatunek Chironex fleckeri.

Jad osy morskiej powoduje wyciek potasu z komórek ciała, co może prowadzić do hiperkaliemii, a następnie zapaści sercowo-naczyniowej. Toksyny atakują skórę, układ nerwowy i serce, dlatego po poparzeniu może dojść także do zawału serca, zapaści oddechowej lub obrzęku płuc.

Oparzona przez kostkomeduzę osoba czuje ogromny ból, który może trwać nawet do kilku tygodni. Na skórze występują wówczas ciemne pręgi lub pęcherze, a w kolejnych dniach swędząca wysypka. U niektórych osób pojawiają się też takie objawy jak duszności, obniżenie tętna, gorączka, bóle głowy czy nudności. Czasem może dość do martwicy skóry lub problemów z działaniem mięśni i stawów.

Co zrobić, gdy poparzyła nas osa morska?

Starcie z osą morską, nawet tą najbardziej jadowitą, nie zawsze jednak kończy się tragicznie, szczególnie jeśli odpowiednio szybko się zareaguje, a nasz kontakt z jadem nie był długotrwały. Oparzenie należy wówczas polewać octem (ewentualnie wodą morską) przez co najmniej 30 sekund, ponieważ zamyka on parzydełka uwalniające toksyny. Następnie należy delikatnie usunąć z ciała pozostałości po mackach - w rękawiczce lub ręcznikiem, by nie dopuścić do kolejnego oparzenia, ponieważ macki kłują, nawet jeśli są oddzielone od meduzy.
Przeczytaj również: Różowe jeziora. Skąd wziął się ten niezwykły fenomen natury?
Osa morska - jak zapobiec poparzeniu?

Jeśli przebywamy w miejscach, gdzie występuje osa morska, powinniśmy odpowiednio się zabezpieczyć, by nie zostać przez nią zaatakowani. Przede wszystkim należy na bieżąco dowiadywać się, czy i gdzie w danym czasie pojawiają się kostkomeduzy - plaże często są zamykane w okresach rozrodu tych stworzeń, właśnie ze względu na ich wysoką frekwencję przy brzegach.

Najlepiej kąpać się jedynie na strzeżonych kąpieliskach, które w Australii często odgrodzone są siatką od otwartej wody, by osy morskie nie zagrażały kąpiącym się ludziom.

"Apteczki" z octem na australijskich plażach /fot. autor: Michael Coghlan, licencja: CC BY-SA 2.0

Można również pływać w odpowiednim kostiumie (np. z pianki) zakrywającym ciało, ponieważ toksyn z macek kostkomeduzy nie wyzwala dotyk, a substancje chemiczne znajdujące się na skórze.

Zawsze należy mieć ze sobą ocet, który może okazać się przydatny, jeśli już dojdzie do poparzenia. Na australijskich plażach można znaleźć również specjalne „apteczki", zawierające butelki z octem, pozwalające szybko udzielić pierwszej pomocy poparzonym przez osę morską osobom.

Czy jest lek na jad osy morskiej?

Na jad osy morskiej jeszcze nie zostało wynalezione antidotum, choć badania i prace nad nim wciąż trwają. Naukowcy z Uniwersytetu Hawajskiego po pozytywnym wyniku testów na myszach orzekli, że toksyczność trucizny mogą zmniejszyć glukonian cynku lub glukonian miedzi. Choć substancji tych używają dziś amerykańscy nurkowie, to ich skuteczność w przypadku ludzi nie została potwierdzona.

Inne antidotum, czyli leki na cholesterol, proponowali badacze z Uniwersytetu w Sydney. Miały one powstrzymywać ból skóry i sprawić, że nie dojdzie do martwicy, jeśli poda się je do 15 minut po poparzeniu. Testy na myszach znów wypadły pozytywnie, jednak na ludziach nie odniosły takiego skutku.

oprac. Joanna Cwynar
QUIZ ortograficzny. Czy wiesz, jak zapisać te rzadko używane wyrazy? Bardzo trudny QUIZ z wiedzy ogólnej. Nieliczni zdobywają 100 proc. QUIZ: Byłeś uczniem w PRL? Z łatwością odpowiesz na te pytania, choć przy 9. może być różnie

# data[].attributes.attachment_link.title
Może zabić człowieka w kilka minut. Gdzie można ją spotkać? - Bryk.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Jest jednym z najbardziej jadowitych zwierząt na świecie, a starcie z nią może skończyć się wieloma przykrymi skutkami, a nawet śmiercią. Czym jest osa morska? Gdzie występuje? Jak się przed nią chronić i co robić, gdy dojdzie do poparzenia? Spis treści: Osa morska ( Chironex fleckeri) to najgroźniejszy gatunek meduzy i jedno z najbardziej jadowitych zwierząt na świecie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sprawdźcie, co to za stworzenie!

Żeglarz portugalski ( Physalia physalis), zwany także aretuzą czy bąbelnicą bąbelcową (kto to wymyślił?!) to przedziwne zwierzę. A raczej powinnam napisać: przedziwne zwierzęta. Tak, tak, napisałam teraz jak najbardziej poprawnie, bowiem pojedyncza sztuka żeglarza portugalskiego to cała kolonia zwierząt. Każda grupa stworzeń wchodząca w skład tego tworu odpowiada za inne funkcje życiowe żeglarza portugalskiego: od zdobywania pożywienia po rozmnażanie. Polipy przybierają przy tym kształt długich wstążek, które noszą nazwę tentakuł. Ich długość jest zależna od pełnionej w kolonii roli. Najdłuższe są tentakuły odpowiedzialne za żywienie, które osiągają długość nawet kilkunastu metrów długości.

Cała kolonia, a nie jedno zwierzę

Pamiętajcie - te tentakuły to nie są macki, a sam żeglarz portugalski, chociaż z wyglądu przypomina meduzę, to nią nie jest. Zarówno jedno, jak i drugie stworzenie należy do typu parzydełkowców, ale to jest baaaaardzo odległe pokrewieństwo, mniej więcej takie, jak pokrewieństwo człowieka z na przykład ropuchą szarą. No dobra, troszeczkę to uprościłam, ponieważ zarówno człowiek jak i ropucha szara nie dość, że należą do tego samego typu - strunowców, to jeszcze są tym samym podtypem - kręgowcami. Ale przynajmniej przykład jest dość obrazowy. A wiecie doskonale, jak niewiele wspólnego mamy z płazami. To tak samo jest z żeglarzem portugalskim i meduzami.

Wracając do tentakuł - te długie polipy, poza funkcją odżywczą i rozrodczą, są również jedynym sposobem aretuzy na walkę z drapieżnikami. Służą do tego tentakuły-sprężyny, które potrafią chwytać ofiarę (poza planktonem żeglarz portugalski może polować na niewielkie ryby, kałamarnice i inne miękkie stworzenia), po czym paraliżują ją silnym jadem. Kiedy złapane w ten sposób zwierzę już nie ucieknie, do akcji wkraczają tentakuły-żywiciele, które zbierają pokarm dla kolonii.

Musicie wiedzieć, że ten jad może być niebezpieczny także dla człowieka. Toksyna żeglarza portugalskiego powoduje poparzenia, które mogą utrzymywać się na ciele nawet kilka dni. Ból związany z kontaktem z żeglarzem portugalskim zazwyczaj ustępuje po kilku godzinach. Toksyna może jednak wywoływać efekt podobny do silnej reakcji alergicznej, mogący skutkować między innymi trudnościami z oddychaniem, niewydolnością serca czy zapaścią. Na szczęście jednak skrajne reakcje organizmu na kontakt z toksyną są bardzo rzadkie. Mimo wszystko z tego powodu w miejscach, w których zaobserwowano wyjątkowo liczną obecność aretuz, może być wprowadzany zakaz wchodzenia do wody.

Prywatny ochroniarz

Ale nie wszystkie zwierzęta unikają żeglarzy portugalskich. Całkiem sporo gatunków ryb przynajmniej częściowo uodporniło się na toksyny żeglarzy i trzymają się bardzo blisko nich, żeby uchronić się przed innymi drapieżnikami. Te z kolei z reguły nie zbliżają się na odległość tentakuł, żeby ich nie poparzyły. Co mniejsze rybki potrafią po prostu sprawnie pływać pomiędzy polipami, żeby uniknąć oparzenia. I to wcale nie jest tak, że żeglarz nic nie ma z tego, że robi za prywatnego ochroniarza ryb. To całkiem sprawnie działająca symbioza, ponieważ rybki są dla niego przydatne nawet wtedy, kiedy aretuza nie jest w stanie ich zjeść - po prostu stanowią przynętę dla większych potencjalnych ofiar.

Pozostała nam do omówienia jeszcze jedna kwestia związana z żeglarzem portugalskim - jego „żagiel". Ten przypominający balon twór to pneumatofor, czyli wypełniony gazem pęcherz, dzięki któremu żeglarz... żegluje. I to dosłownie, ponieważ nie jest w stanie samodzielnie się poruszać w wodzie. Korzysta z wiatru i prądów morskich, które popychają go na powierzchni wody w jakimś kierunku. Żeglujące w ten sposób aretuzy możemy spotkać w ciepłych wodach wszystkich oceanów oraz w morzach tropikalnych.

Mieliście kiedyś okazję spotkać żeglarza portugalskiego? Być może ktoś z Was widział go na wakacjach wyrzuconego na plażę?

Zdjęcie nagłówkowe: Bengt Nyman / Wikimedia Commons

3 ciekawostki tego miesiąca

# data[].attributes.attachment_link.title
Żeglarz portugalski nie jest tym, na co wygląda! - ANIMALISTKA

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdźcie, co to za stworzenie! Żeglarz portugalski ( Physalia physalis), zwany także aretuzą czy bąbelnicą bąbelcową (kto to wymyślił?!) to przedziwne zwierzę. A raczej powinnam napisać: przedziwne zwierzęta. Tak, tak, napisałam teraz jak najbardziej poprawnie, bowiem pojedyncza sztuka żeglarza portugalskiego to cała kolonia zwierząt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pewnego majowego poranka roku 1934 na filipińskiej wyspie Palawan kilku młodych mężczyzn z plemienia Dajaków wybrało się na nurkowanie w poszukiwaniu muszli, za które mogliby nabyć potrzebne im akcesoria rybackie. Po kilku nurkowaniach zauważyli brak jednego ze swoich kolegów, który nie wypłynął na powierzchnię. Jego towarzysze natychmiast rozpoczęli poszukiwania i wkrótce dokonali makabrycznego odkrycia - ręka martwego już nurka zatrzaśnięta była w muszli ogromnego małża. Nie mogąc uwolnić ciała nieszczęśnika wydobyli go z wody razem z pułapką, w której się znalazł. Po otwarciu muszli małża-zabójcy znaleziono wewnątrz wielką, sześciokilogramową perłę o porcelanowo-białej barwie, kształtem przypominającą głowę starca w turbanie. Wyznający Islam Dajakowie zobaczyli w niej podobiznę proroka Mahometa, dlatego samą perłę nazwano Perłą Allaha.

Historię tę opisał w listopadzie 1939 roku amerykański archeolog Wilburn Cobb, który miał być świadkiem dokonania owego znaleziska. Cobb twierdził, iż próbował odkupić perłę od wodza Dajaków, jednak jego oferta została odrzucona. Jednak dwa lata później syn wodza zapadł na malarię, a Cobb miał wyleczyć go, ratując od niechybnej śmierci. W podziękowaniu wódz ofiarował badaczowi perłę, którą ten dwa lata wcześniej bezskutecznie próbował nabyć.

Niektórzy uważają, iż historia ta jest bajką wskazując, iż nieznany jest przykład śmierci człowieka uwięzionego w muszli małża (i że jest to mało prawdopodobne z uwagi na to, iż połówki muszli zamykają się powoli), jednak funkcjonuje ona do dziś w literaturze dotyczącej pereł.

W 1939 roku perła została przywieziona do USA, gdzie zbadano ją i wyceniono na kwotę 3,5 mln dolarów. W tym samym roku pokazano ją szerszej publiczności na Wystawie Osobliwości Roberta Ripleya w Nowym Jorku.

Lao Tzu - kolejna fantastyczna historia Wilburna Cobba

W lutym 1969 roku, Wilburn Cobb opublikował kolejny artykuł na temat owej perły, w którym postawił absolutnie fantastyczną hipotezę na temat jej pochodzenia. Według jego relacji trzydzieści lat wcześniej wystawę Ripleya odwiedził przybysz z Chin o nazwisku Lee, który twierdził, iż prezentowany okaz jest zaginioną perłą hodowaną przez całe pokolenia i przenoszoną z ciała jednego małża do drugiego. Hodowlę miał zapoczątkować chiński filozof Lao Tzu (rzekomo przodek pana Lee), twórca taoizmu żyjący w VI wieku p.n.e., który nakazał swoim uczniom umieszczenie w ciele małża talizmanu z jadeitu na którym wyryte były podobizny Buddy, Konfucjusza i samego Lao Tzu. Narodzona w ten sposób perła była hodowana w kolejnych małżach przez 2500 lat aż do roku 1750, gdy w czasie jednego z konfliktów zdecydowano wywieźć ją i ukryć poza terytorium Państwa Środka. Perłę transportowano wciąż w ciele mięczaka, niestety wypadł on za burtę statku w trakcie sztormu, który zaatakował marynarzy w okolicach wyspy Palawan. Skarb hodowany przez wieki miał w ten sposób zaginąć.

Owa fantastyczna historia wydaje się mało prawdopodobna i jest również kwestionowana, m.in. z uwagi na małe prawdopodobieństwo przeżycia małża od roku 1750 do 1937 (czas życia tego gatunku szacowany jest na ok. 100 lat). Mimo to perła Allaha od tego czasu znana jest również pod nazwą perły Lao Tzu.

Perła Allaha

Perła Allaha / Lao Tzu należy do biokonkrecji węglanowych - nie jest zbudowana z masy perłowej i nie wykazuje orientu. Jest najprawdopodobniej perłą typu blister - narosła na muszli małża i została od niej odcięta (płaszczyzna odcięcia widoczna jest na niektórych zdjęciach w jej „tylnej" części). Powstała w ciele Przydaczni olbrzymiej (Tridacna gigas) - największego małża, który może osiągać masę nawet do 250 kg, a jego muszla przybiera rozmiary do niemal 1,4 m. Masa perły Allaha wynosi 6,37 kg a jej wymiary 23 x 14 x 14 cm. Do 2016 roku była największą znaną perłą na świecie.

Małże

Rodzina przydaczniowatych (Tridacnae) obejmuje 9 gatunków, z których najbardziej znana jest Przydacznia olbrzymia. Przydacznie należą do największych małży, żyją w tropikalnych wodach Oceanu Indyjskiego oraz Pacyfiku, dwa gatunki Przydaczni można spotkać również w Morzu Czerwonym. Mają one charakterystyczną muszlę, której zygzakowate krawędzie są idealnie dopasowane w obu połówkach. Żyją w symbiozie z glonami, które obrastają mięsisty płaszcz małża wnikając w jego ciało na głębokość 2 mm. W zamian za schronienie glony dostarczają małżom pożywienia w postaci glicerolu wytwarzanego przez nie w procesie fotosyntezy. Jednocześnie komórki płaszcza małża pochłaniają wybrane długości fali świetlnej inne zaś odbijają, powodując iż powierzchnia ciała mięczaka mieni się bajecznymi barwami stanowiąc niezwykłą atrakcję dla obserwatorów podmorskiej fauny.

Przydacznie są gatunkami zagrożonymi - przez mieszkańców wysp Pacyfiku poławiane były w celach spożywczych, ale również dla ich dużych muszli, które używano m.in. jako zbiorniki na deszczówkę, umywalki czy też wanienki do kąpania dzieci. Obecnie wszystkie przydacznie chronione są konwencją CITES.

Perły przydaczni

Perły tworzone przez małże z rodziny Przydaczni nie są perłami sensu stricto - mają zazwyczaj białą, czasem też białoróżową lub lekko żółtawą barwę i porcelanowy wygląd. Mogą osiągać duże rozmiary, choć większość ze znanych okazów nie przekracza średnicy 3 centymetrów. Przybierają różne kształty - od kulistych przez owalne, aż do barokowych. Choć rzadkie i podlegające konwencji CITES, nie są specjalnie cenione. Wysokie ceny mogą osiągać jedynie unikalne okazy wyróżniające się np. rozmiarami. Cenione są również egzemplarze, w których obserwuje się strukturę płomieni - jest ona tu bardziej subtelna niż w przypadku pereł Conch i Melo.

Zainteresowanie perłami przydaczni stało się powodem wielu oszustw - na rynku pojawiły się ich imitacje będące oszlifowanymi fragmentami muszli małży oferowane do sprzedaży jako perły. Kule wycięte z muszli przydaczni bywają też używane w Chinach jako jądra w hodowli pereł, co stanowi jawne pogwałcenie konwencji o ochronie gatunków.

Rzadkość występowania

Rzadkość występowania pereł Przydaczni jest trudna do oszacowania z uwagi na brak danych statystycznych, a wobec objęcia gatunku ochroną raczej nieprawdopodobne jest uzyskanie jakichkolwiek statystyk w dzisiejszych czasach. Jeden z dealerów handlujących perłami naturalnymi szacuje, iż perłę Przydaczni można znaleźć raz na 3,5 tony wyłowionych małży, przy czym tylko 1% znalezionych egzemplarzy będzie miało jakość jubilerską. Trudno byłoby zweryfikować to twierdzenie, ale można je potraktować jako namiastkę szacunku przy użyciu metody delfickiej. Taki sposób estymacji (częstość występowania w odniesieniu do masy) wydaje się sensowny wobec ogromnych rozmiarów, które mogą osiągać Przydacznie w zestawieniu z faktem, iż prawdopodobieństwo znalezienia perły rośnie wraz z wiekiem (a więc i ciężarem) małża.

Dalsze losy perły Allaha

W roku 1980, po śmierci Wilburna Cobba perła Allaha została sprzedana na aukcji jubilerowi z Kaliforni za kwotę 200,000 USD, a fakt ten, wobec wcześniejszych wycen, został uznany za wyjątkowo okazyjny zakup. Była ona później przedmiotem wielu roszczeń i spraw sądowych, w wyniku których ma obecnie trzech współwłaścicieli. Jeden z nich twierdzi, że otrzymywał oferty zakupu tej perły m.in. od filipińskiego prezydenta Marcosa, Sułtana Brunei oraz Osamy bin Ladena. Wiarygodność tych twierdzeń trudno jest jednak zweryfikować, a wokół samej perły narosło wiele mitów - zarówno fantastyczne historie pochodzenia przytaczane przez Wilburna Cobba, jak i rzekome oferty mogły być fabrykowane w celu podbicia wartości perły w oczach potencjalnych kupców.

Największa perła na świecie

Trzy lata temu perła Allaha utraciła status największej znanej perły, na korzyść znaleziska, którego historia jest... równie zadziwiająca. W sierpniu 2016 roku media na całym świecie opisały przypadek filipińskiego rybaka, który dziesięć lat wcześniej wyłowił dziwaczny twór okazałych rozmiarów. Nie zdawał on sobie sprawy z natury owego znaleziska, które schował pod łóżkiem traktując je jak talizman i nie mówiąc o nim nikomu. Gdy po dziesięciu latach spalił mu się dom postanowił zanieść ów okaz do urzędu miasta, powodując zdumienie lokalnych urzędników.

Znalezisko okazało się perłą Przydaczni olbrzymiej, a wobec swoich niezwykłych rozmiarów (masa 34 kg, długość 61 cm, szerokość 30 cm) jest największą znaną perłą na świecie. Jej wartość oszacowano na 100 milionów USD. Prezentowana jest obecnie w Urzędzie Miasta Puerto Princesa, stanowiąc atrakcję turystyczną miasta.

Największa perła świata znaleziona w roku 2016. Zdjęcia dzięki uprzejmości Aileen Cynthia Amurao
z Urzędu Miasta Puerto Princessa.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pewnego majowego poranka roku 1934 na filipińskiej wyspie Palawan kilku młodych mężczyzn z plemienia Dajaków wybrało się na nurkowanie w poszukiwaniu muszli, za które mogliby nabyć potrzebne im akcesoria rybackie. Po kilku nurkowaniach zauważyli brak jednego ze swoich kolegów, który nie wypłynął na powierzchnię.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Małże, gdy wykryją jakiekolwiek zanieczyszczenie w wodzie, od razu zamykają muszle. Biomonitoring jest unikatowym systemem wczesnego ostrzegania przed zanieczyszczeniem wody, wykorzystującym niezwykłe zdolności, jakimi charakteryzują się małże. Żadne laboratorium nie jest w stanie w tak krótkim czasie jak małże wykryć zanieczyszczenia w wodzie. Co więcej małż z gatunku racicznica zmienna, popularnego również i Polsce ma zdolność filtrowania wody. Na jednym z dużych jezior szwedzkich uruchomiono hodowlę małż, będącą naturalną oczyszczalnią wody. Zgromadzone w niej skorupiaki mają głównie wychwytywać i zatrzymywać fosfor i azot.

Ten wpis został opublikowany w Ciekawostki dnia , przez .

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak małże pomagają kontrolować oczyszczanie wody?

# data[].attributes.attachment_link.description
Małże, gdy wykryją jakiekolwiek zanieczyszczenie w wodzie, od razu zamykają muszle. Biomonitoring jest unikatowym systemem wczesnego ostrzegania przed zanieczyszczeniem wody, wykorzystującym niezwykłe zdolności, jakimi charakteryzują się małże. Żadne laboratorium nie jest w stanie w tak krótkim czasie jak małże wykryć zanieczyszczenia w wodzie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co do tego, że zagrożenie ze strony ślimaków faktycznie istnieje - i że warto się mu bliżej przyjrzeć - przekonały się Katarzyna Turzańska z Muzeum Przyrodniczego Uniwersytetu Wrocławskiego i Justyna Chachulska z Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Zielonogórskiego. Na potrzeby doktoratu prowadziły one nieopodal Wrocławia badania nad cierniówką - ptakiem z terenów półotwartych, który zamieszkuje całą Europę. "W dniu, w którym wykluły się pisklęta, w gnieździe cierniówki zdarzyło się nam zaobserwować ślimaka. Na drugi dzień ślimaka nie było, a pisklęta były martwe. Zjedzone" - powiedziała Katarzyna Turzańska.

Biolog nie ukrywała, że odkrycie było dość szokujące. Aby sprawdzić, czy zjawisko takie już obserwowano, badaczki przeanalizowały nieliczne, dostępne doniesienia w fachowej literaturze. Efektem ich pracy jest praca przeglądowa, opublikowana w „Journal of Avian Biology".

Jak ustaliły, pisklęta mogą padać ofiarą śliników - ślimaków reprezentowanych m.in. przez trzy trudne do odróżnienia gatunki. Jeden z gatunków tych ślimaków - ślinik luzytański - został zaliczony do stu najbardziej inwazyjnych gatunków w Europie, i coraz częściej pojawia się w naszej faunie.

Śliniki są wszystkożerne. Najczęściej można je spotkać na rozkładającej się materii organicznej, odchodach, martwych zwierzętach, w psiej czy kociej karmie. Kiedy spotkają dżdżownice albo wolno poruszającego się kręgowca, żerują i na nich - mówi Katarzyna Turzańska.

"Ich ofiarami mogą padać pisklęta w różnym wieku - zarówno malutkie, jak i starsze. Niektóre z nich, zaatakowane - takie, którym ślimak +wygryzł+ dziurę w nodze albo skrzydle, mogą potem mimo wszystko pomyślnie opuścić gniazdo. Jeśli jednak ślimak przebywa w gnieździe dłużej, a pisklęta są malutkie - raczej nie mają szans na przeżycie" - mówi.

Atakowane są głównie ptaki z gatunków gniazdujących na ziemi albo blisko niej: trznadel, potrzos, cierniówka, świstunka i pierwiosnek.

Co dziwne, żadnych obronnych reakcji nie wykazują rodzice piskląt. Dotychczas nie obserwowano, by wyrzucali ślimaka z gniazda (choć można podejrzewać, że są do tego zdolne). Wydaje się, że dorosłe ptaki nie identyfikują ślimaka jako drapieżnika. Były wręcz przypadki, że mając ślimaka w gnieździe duże ptaki próbowały wręcz dalej wysiadywać. Badaczki sugerują, że - o ile ślimaki rzadko trafiają do gniazd - ptaki nie mają jeszcze wykształconej ewolucyjnie odpowiedzi na tego typu zagrożenie.

Skąd ślimak bierze się w gnieździe? Autorki badania zaznaczają, że ślimaki posługują się zmysłem węchu, i to właśnie on może je prowadzić do gniazda. Ale równie dobrze mogą tam trafiać sporadycznie, przez przypadek. Na razie nie wiadomo, czy drapieżnictwo ślimaków na pisklętach zdarza się rzadko, czy na większą skalę. "To słabo zbadane zjawisko, i bez badań na dużej populacji ptaków trudno mówić o jego skali. Na razie niewielu ornitologów w ogóle wiedziało, że ślimak jest w stanie poważnie zaszkodzić pisklętom. Ornitolodzy - nawet jeśli widzieli martwe pisklęta w gnieździe - niekoniecznie będą wiedzieli, że to ślimak był przyczyną ich śmierci. Dlatego zjawisko może być niedoszacowane" - mówi Katarzyna Turzańska.

Autorki analiz tłumaczą, że o tym, że gniazdo odwiedził ślimak, świadczy pozostawiony śluz i charakterystyczne odchody. Liczą na to, że po publikacji pojawią się informacje na temat podobnych obserwacji. (PAP)

# data[].attributes.attachment_link.description
Co do tego, że zagrożenie ze strony ślimaków faktycznie istnieje - i że warto się mu bliżej przyjrzeć - przekonały się Katarzyna Turzańska z Muzeum Przyrodniczego Uniwersytetu Wrocławskiego i Justyna Chachulska z Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Zielonogórskiego. Na potrzeby doktoratu prowadziły one nieopodal Wrocławia badania nad cierniówką - ptakiem z terenów półotwartych, który zamieszkuje całą Europę.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kraina Tysiąca Bocianów /czyta KRYSTYNA CZUBÓWNA / muz. Michał Lorenc /CAŁY FILM

# data[].attributes.attachment_link.title
Rytmy Natury w Dolinie Baryczy - czyta KRYSTYNA CZUBÓWNA / CAŁY FILM

# data[].attributes.attachment_link.title
SEKRETNE ŻYCIE DRZEW czyta Krystyna Czubówna, POLSKI FILM PRZYRODNICZY

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Krewetka: mały, dziwaczny, wodny stworek. Zdecydowana nadwyżka nóg. Oczka na szypułkach. Podobno afrodyzjak. A przy okazji... tajniak, i to pomimo faktu, że jest to najgłośniejsze zwierzę świata.
Tak, świata. Wszelkie papugi, wyjce jaskiniowe, a nawet nasz ulubiony sąsiad z wiertarą, mogą się przy nim schować. Poznajcie krewetkę pistoletową.
Czym strzela krewetka?
Właściwie to... bąbelkiem. Ale nie byle jakim. Krewetka oddaje strzał, gwałtownie kłapiąc szczypcami, które, dla uzyskania lepszych efektów akustycznych, muszą posiadać odpowiednie rozmiary - oczywiście w stosunku do wielkości całego zwierzaka. Dlatego krewetki pistoletowe wyhodowały sobie obcęgi, osiągające niemal połowę długości ich odwłoka, czyli całkiem sporo. Oczywiście inne zwierzaki, np. kraby czy homary, mają szczypce dużo bardziej okazałe. Z tym, że powolne.

Natomiast krewetka pistoletowa jest naprawdę szybka. Błyskawiczne zatrzaśnięcie jej szczypiec powoduje powstanie bańki, pędzącej z prędkością niemal 100 km/h. Kiedy tak rozpędzony bąbelek pęka i „zapada się", zachodzi tzw. kawitacja, czyli bardzo gwałtowne przejście z fazy ciekłej w gazową.

Zjawisku towarzyszy huk oraz emisja ciepła; w bezpośrednim sąsiedztwie takiej mikroeksplozji eksplozji temperatura wody gwałtownie się podnosi i na ułamek sekundy osiąga wartości zbliżone do tych, jakie możemy obserwować na powierzchni Słońca.
Jak głośna jest krewetka?
Bardzo głośna. Naprawdę: bardzo, może bowiem wytwarzać dźwięk o natężeniu 210 decybeli. Dla porównania, wystrzał z prawdziwego pistoletu to hałas na poziomie ok. 150 decybeli, a startujący odrzutowiec to zaledwie 120.

Nic dziwnego, że dźwięk, jaki wywołuje ten mały skorupiak, potrafi porządnie ogłuszyć, a w niektórych przypadkach wręcz zabić przeciwnika. I to nawet znacznie większego, niż sama krewetka. Żeby było jeszcze weselej, hałas wywołany gwałtowną implozją bąbelka rozchodzi się na spore odległości - podobno nawet na kilometr - co przy rozmiarach zwierzaka (czyli całych pięciu centymetrach długości) jest całkiem przyzwoitym wynikiem.
Zwyczaje krewetek
Co ciekawe, zwierzak wyposażony w tak niesamowitą (i w dodatku „czystą", bo nie wymagającą bezpośredniego kontaktu z przeciwnikiem) broń, jest jednak dosyć delikatny.

I chyba dobrze wie, że jest smaczny, bowiem woli trzymać się w grupach (zawsze to w kupie raźniej), tworząc „społeczeństwa", liczące nawet kilkanaście tysięcy osobników. Przy takiej ilości oczywiście niemożliwe jest, by wszyscy żyli w idealnej zgodzie, toteż do czasu do czasu dochodzi tam do konfliktów, a nawet padają „strzały".

Dopóki słyszą je tylko morskie zwierzaki, jest OK. Gorzej, jeśli pod wodę zejdą nerwowi ludzie w mundurach, w dodatku pilnie nasłuchujący, co też tam się dzieje w oceanie...
Wojskowa kariera krewetki
Początki kariery krewetek pistoletowych były dość spektakularne. Kiedy po raz pierwszy stwierdzono ich obecność na naszej planecie, akurat trwała wojna. Światowa. Taka, która angażuje wiele krajów i motywuje je do budowania licznych, uzbrojonych jednostek, których głównym celem jest posłanie na dno innych uzbrojonych jednostek.

Krewetki nic o tym nie wiedziały i nadal żyły sobie po swojemu, a aktywność takich krewetkowych społeczeństw często rejestrowały łodzie podwodne. Początkowo marynarze dochodzili do wniosku, że słyszą wystrzały z broni palnej, co w warunkach głębinowych było dość niezwykłe, a z pewnością - niepokojące. Skoro bowiem radar nie wykazuje obecności wroga, a ewidentnie słychać, że ktoś strzela, to albo mamy kiepski radar, albo coś jest mocno nie w porządku. W każdym razie, nie jest dobrze.

Ponieważ jednak działania wojenne się przedłużały, w końcu ludzkość odkryła, kto jest prawdziwym źródłem podejrzanych „wystrzałów". I postanowiła to wykorzystać.

Pod koniec wojny, w latach 1944-1945, US Navy używała kolonii krewetek pistoletowych w charakterze ekranów akustycznych. Dzięki temu, amerykańskie łodzie podwodne mogły uniknąć nasłuchu i przemykały się niepostrzeżenie tuż pod nosem japońskich hydrofonów.
Przyjaciółki
Mimo epizodu w wojsku i posiadania tak skutecznej broni, krewetki pistoletowe są całkiem sympatyczne, a nawet towarzyskie. Łatwo zaprzyjaźniają się nie tylko z przedstawicielami własnego gatunku, ale nawet z zupełnie różnymi od nich stworami. Szczególnie dobrze czują się w towarzystwie ryby babki, głównie odmian Stonogobiops dracula, Amblyeleotris guttata oraz Stonogobiops yashia.

Na czym polega ta osobliwa przyjaźń? Otóż, krewetka jest krótkowidzem. Niespecjalnie ułatwia jej to życie i polowanie, a przecież jeść musi. Natomiast rybka babka ma ograniczone możliwości kopania jamek w twardym podłożu, za to posiada świetny wzrok.

Krewetka pozwala więc rybce mieszkać w swojej jamce, a oba gatunki żyją w idealnej zgodzie, dzieląc się nawet posiłkami: rybka wypatruje zarówno drapieżników, jak i żarełka, a krewetka, która cały czas dotyka rybki jednym „wąsem", otrzymuje od niej cynk, czy należy się chować, czy też rozpoczynać polowanie. W razie niebezpieczeństwa, obie przyjaciółki natychmiast czmychają do jamki, skąd bezpiecznie obserwują świat, siedząc sobie ramię w ramię (albo odnóże w płetwę).
Górnik na przodku
Niektóre krewetki pistoletowe używają kawitacji nie tylko po to, by ogłuszyć lub zabić ofiarę, ale też by... wiercić w skałach. I to bazaltowych - a więc całkiem twardych.

Trudno powiedzieć, skąd mały skorupiak wie, jak dobrać odległość, częstotliwość i inne parametry, ale radzi sobie całkiem nieźle, wiercąc dźwiękiem norki tam, gdzie inne zwierzaki wymiękają.

A my, dumne człowieki, wymyśliliśmy soniczne szczoteczki do zębów dopiero pod koniec XX wieku. Trochę obciach w sumie...

# data[].attributes.attachment_link.description
Krewetka: mały, dziwaczny, wodny stworek. Zdecydowana nadwyżka nóg. Oczka na szypułkach. Podobno afrodyzjak. A przy okazji... tajniak, i to pomimo faktu, że jest to najgłośniejsze zwierzę świata. Tak, świata. Wszelkie papugi, wyjce jaskiniowe, a nawet nasz ulubiony sąsiad z wiertarą, mogą się przy nim schować. Poznajcie krewetkę pistoletową. Czym strzela krewetka?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Marcin Sielezniew jest entomologiem, entuzjastą motyli myrmekofilnych, czyli takich, które do swojego rozwoju wykorzystują mrówki. To dla nich przeniósł się z Warszawy do Białegostoku, a w przyszłości planuje zamieszkać na podlaskiej wsi, by mieć jeszcze bliżej do obiektów swych badań. Ostatnio ze swoją drugą połówką Izabelą Dziekańską, która dzieli jego pasję, wydali pierwszy w Polsce fotograficzno-rysunkowy atlas motyli we wszystkich postaciach.

Skąd właściwie u motylka pomysł, żeby zainwestować w mrówki?

Być może było tak: gdzieś w stepach Mongolii, gdzie lata są krótkie, a zimy długie i mroźne, żyły sobie gąsienice żywiące się nasionami. To pokarm o stosunkowo wysokiej zawartości białka, o wiele treściwszy niż liście. Stąd już tylko mały krok do poszerzenia diety o białko innego, zwierzęcego pochodzenia. Zaś w mongolskich stepach było wtedy sporo mrówek tylko dwóch rodzajów: Myrmica i Formica. U obu w mrowiskach jest mnóstwo smacznych larw. Trzeba było tylko znaleźć sposób, jak dostać się do tej spiżarni. I modraszki tego dokonały. Ich gąsienice nauczyły się udawać mrówcze larwy.

Tak po prostu?

O nie, w końcu mrówki nie są głupie. Przez miliony lat ewolucji wykształciły skomplikowany system komunikacji, którego celem jest także sprawne wykrywanie zagrożeń i intruzów. Chemiczna mowa mrówek to przykład połączenia skomplikowania i prostoty. Opiera się na kilku związkach zwanych węglowodorami powierzchniowymi. Ich mieszanka w odpowiednich proporcjach tworzy kod rozpoznawczy konkretnej kolonii. Modraszek musi ten kod złamać.
Czyli musi mrówkę zmanipulować? Jak mu się to udaje?
No cóż, zwykle larwa zaczyna udawać, że jest larwą mrówki, co ułatwia jej fakt, że mrówki kiepsko widzą. Podstawową rolę w komunikacji odgrywają u nich wspomniane sygnały chemiczne, istotny jest też dotyk i dźwięki. Najważniejsze zatem dla gąsienicy to odpowiednio pachnieć - jak larwa mrówki. Jeśli jeszcze ćwierka jak ona i umie uzyskać pokarm, stukając w dolną wargę aparatu gębowego niepodejrzewającej niczego mrówki, można powiedzieć, że jest w domu. To potrafią właśnie modraszki alkony. Są przez mrówki czyszczone, a nawet przenoszone razem z całą kolonią. Mają jeszcze lepiej niż prawdziwe larwy. Szczytem perfidii jest imitowanie dźwięków wydawanych przez mrówczą królową. Wszystko po to, by dostawać jeszcze lepszy wikt i opiekę.
Ale jak się zaczęła cała przygoda z mrówkami? Skąd motyl „wiedział", że powinien udawać mrówczą larwę?
Cóż, motyle, a najbardziej ich gąsienice, są smacznym kąskiem. Nic dziwnego, że zaczęły wykształcać strategie ułatwiające przetrwanie. Sposoby są bardzo różne. Można np. żerować tylko w określonych porach dnia (albo nocy), można się chować np. w specjalną rurkę, pod ziemię albo pod wodę. Można też zaufać współpracy. Tak robi np. modraszek argus, którego gąsienice niemal nie rozstają się ze swoimi mrówczymi ochroniarzami z gatunków hurtnica czarna lub hurtnica podobna. Żeby ich utrzymać, produkują rozmaite substancje. Ich gruczoł nektarowy wytwarza odpowiednik spadzi zawierający cukry i aminokwasy. Ale najpierw pojawiły się gruczoły uspokajające, których wydzieliny wyciszają mrówczą agresję. Na przykład „eliksir łagodności" produkcji czerwończyków, dzięki któremu nie są one przez okoliczne mrówki traktowane jak przekąska.
Czyli najpierw był pakt o nieagresji?
Można tak powiedzieć. Na pewnym etapie ewolucji motyle zapewne „zauważyły", że obecność mrówek w pobliżu odstrasza wiele potencjalnych drapieżników. Zaczęły się więc starać, żeby mrówki przyciągnąć. To były relacje fakultatywne, czyli jak jest mrówka, to świetnie, ale i bez mrówki da się od biedy jakoś przeżyć. Potem niektóre gatunki przeszły do związków obligatoryjnych - bez mrówki nie ma rozwoju. Nie wypada określić tego symbiozą, bo mrówki radzą sobie bez motyli zupełnie dobrze, natomiast niektóre gatunki motyli, np. modraszek argus, bez mrówek już żyć nie potrafią. Najbardziej zaawansowaną formą myrmekofilii jest jednak tzw. pasożytnictwo społeczne. Tu przestajemy mieć do czynienia z wymianą handlową, a zaczyna się czysta manipulacja.

Że też te mrówki się nie zorientują, choćby po paru pokoleniach?

Nie tylko się nie orientują, ale bywa, że troszcząc się o motyle, doprowadzają własne gniazdo do ruiny. Modraszki potrafią bowiem pachnieć ładniej niż prawdziwe larwy mrówek, dzięki czemu robotnice karmią je w pierwszej kolejności. Bywa też, że larwy pasożytów społecznych zjadają larwy swoich żywicielek. I potem, na wiosnę w gnieździe mrówek można spotkać np. kilka, a nawet kilkanaście modraszków i żadnych mrówek, bo albo zostały zjedzone, albo zginęły z głodu. To jest najbardziej wyrafinowana forma eksploatacji.
Można by pomyśleć, że najwyższą formą współżycia jest symbioza. Tymczasem wśród entomologów...
No tak, my uważamy, że pasożytnictwo to najbardziej zaawansowana myrmekofilia, choć można powiedzieć, że to trochę boczna ścieżka ewolucji. Tylko cztery nasze gatunki modraszków obligatoryjnie wymagają „przejścia przez mrowisko", a w całej Palearktyce znanych jest zaledwie kilka innych, co świadczy o tym, że to naprawdę rzadkie i trudne do wypracowania zjawisko. Widocznie to nie taki świetny interes. Zresztą, nie zawsze bilans jest dla mrówek tak niekorzystny - tak jak u wspomnianego argusa. Najbardziej chyba znanym przykładem myrmekofilii jest współpraca mrówek z mszycami, która daje korzyści obu stronom. Zasada jest prosta: mrówki chronią mszyce przed wrogami, a w zamian mogą spijać słodki sok, uboczny produkt mszycowego odżywiania. Mszyca też zyskuje, bo nie musi się starać o usuwanie poza miejsce żerowania spadzi, która jest produktem łatwo się psującym. Gąsienice fakultatywnie myrmekofilnych modraszków nie mają tego problemu, bo ich nektar nie jest wydalany, lecz wydzielany na wyraźne życzenie robotnic ze specjalnego gruczołu. Stwierdzono, że niewielka kolonia gąsienic tych motyli może z powodzeniem zaopatrywać w energię małą kolonię mrówek. Zyski są obopólne. Mrówki wtedy dosłownie „żyją z pasterstwa". Dwie trzecie gatunków modraszków tworzy właśnie takie związki.
Ale taki na przykład modraszek arion zamiast współpracować, po prostu mrówki niecnie wykorzystuje.
Z tym „niecnie" to przesada. To po prostu świetnie przystosowany pasożyt społeczny ściśle związany nie tylko z mrówkami, ale i z jedną jedyną rośliną żywicielską - macierzanką, na południu czasem i lebiodką. Arion składa jajo do nierozwiniętego kwiatostanu macierzanki. Po ok. 5 dniach do tygodnia wylęga się larwa, która przez jakieś 3 tygodnie odżywia się kwiatami i nasionami, ale rośnie wtedy tylko niewiele - do ok. 5 mg. Potem schodzi na ziemię i wtedy zaczyna się prawdziwy hazard: znajdzie mnie mrówka czy nie znajdzie... Proszę pamiętać, że samica ariona latając po łące, nie wie, gdzie są mrówki, nie ma zdolności ich wykrywania. Co innego modraszek argus. Ten potrafi wyniuchać miejsca odwiedzane przez zaprzyjaźnione gatunki mrówek. Gąsienica ariona ma natomiast na zwabienie żywicielki zaledwie 48 godzin. W tym czasie pięknie pachnie i wydziela apetyczny nektar. Potem robi się... nieświeża, zwyczajnie starzeje się i jej szanse na tzw. adopcję ostro spadają.
Jak dochodzi do adopcji?
Najpierw gąsienica daje mrówce znak „nie gryź mnie". Potem, przy dalszym badaniu czułkami przez potencjalną „mamkę", larwa zaczyna wydzielać po kropelce wabiący nektar. W końcu zmienia swoją sylwetkę, przepompowując hemolimfę do przednich segmentów. Być może także „ćwierka" zachęcająco „weź mnie, weź mnie". W tym momencie staje się dla mrówki ergonomicznym, atrakcyjnym tłumoczkiem, który jest zanoszony do mrowiska. W przypadku modraszków kukułczych, takich jak np. modraszek alkon, adopcja jest jeszcze bardziej bezpośrednia. Kiedy robotnica trafi na taką larwę, nie musi nawet dostać nektaru, bo bierze ją za własną młodszą siostrzyczkę. Po prostu chwyta przyszłego motyla w żuwaczki i zanosi do mrowiska. Ale jeśli to nie jest właściwy gospodarz, inne robotnice opiekujące się potomstwem indentyfikują ją jako intruza i czasem już po kwadransie wyrzucają martwą poza mrowisko.
Właściwy gospodarz? Więc nie każda mrówka daje się oszukać?
Nie każda, i żeby było ciekawiej, to mamy jeszcze geograficzną zmienność. I tak np. pewien ekotyp modraszka alkona w Pieninach wiąże się z jednym gatunkiem mrówek, a w Przemyślu z dwoma innymi. Wszystkie trzy są blisko spokrewnione. Jeśli larwa motyla trafi do niewłaściwej kolonii, jest przez mrówki zabijana. Specyficzność bywa jeszcze większa, wręcz wewnątrzgatunkowa. Mrówki tego samego gatunku, ale z innych kolonii, mogą się różnić chemicznie. Takie różnice chemiczne są jak ludzkie języki - jeśli się sąsiedzi zza granicy nie dogadają, to się pobiją. W zasadzie to między modraszkami a mrówkami trwa wyścig zbrojeń. Mrówki mogą modyfikować swój chemiczny kod, niczym zamek w drzwiach, a modraszki muszą się do tych zmian dopasować. Modraszek zaadaptowany do określonej chemicznej mowy i przeniesiony na inne stanowisko może zostać zjedzony albo wyrzucony, bo się „nie dogada".
Jak motyl szuka „swojej" mrówki?
Pierwsze badania robione na arionach w Anglii wykazały, że te motyle mają spore szanse ukończenia rozwoju tylko w gniazdach jednego z kilku występujących na tamtejszych murawach gatunków mrówek - Myrmica sabuleti, czyli po naszemu wścieklica Sabuleta. Ale w Polsce na wielu stanowiskach, np. na Podlasiu tych mrówek praktycznie nie ma, a arion całkiem dobrze żyje w gniazdach mrówek hurtnic i wścieklic, choć przeżywalność nie jest duża. Dlaczego zadomawia się tylko w niektórych mrowiskach? Nie wiemy. Te mrówcze gospodynie nie budują kopców, a uaktywniają się po południu lub nocą. No, czasem wychodzą pożerować, gdy dzień jest pochmurny. Można je wypatrzyć głównie podstępem. Rozsypuje się na „podejrzanym" terenie cukier albo ciasteczka. Na to każda mrówka się skusi. A my patrzymy, w jakim kierunku taki okruszek sobie idzie. Motyle nie mają ciasteczek, więc muszą zdać się na ślepy los. Tak zapewne wyewoluowały. Być może początkowo modraszki dawały się wnosić do gniazd wszystkich napotkanych mrówek, ale w kolejnym sezonie wykluwały się z poczwarek tylko te, które miały co jeść. A tu różnica między mrówkami jest zasadnicza: u rodzaju Formica larwy pojawiają się tylko w sezonie letnim, u Myrmica są także zimą i wiosną. Dlatego motyle zimując w mrowiskach tych pierwszych - wiosną nie miały co jeść i ginęły.
Czyli wystarczy być sprytnym, by przetrwać zimę cudzym kosztem.
Można tak powiedzieć, ale do tego trzeba jeszcze mieć sporo szczęścia. Jak to w życiu. Po pierwsze: trzeba zostać znalezionym w odpowiednim momencie. Po drugie trzeba trafić do przyjaznego mrowiska. A to nie wszystko, bo np. jeśli do jednej kolonii trafi kilka larw, konkurencja może okazać się zabójcza. Może nie starczyć mrówek i wtedy giną też wszystkie motyle. Dlatego nie byłoby dobrze, gdyby samice modraszków wiedziały, w których miejscach są właściwe mrówki. Zagęszczenie larw mogłoby bowiem zbytnio osłabić mrowiska przed kolejnym sezonem. Na modraszki czyhają zresztą i inne zagrożenia.
Co może być groźne dla tak sprytnego społecznego pasożyta?
Wiele gatunków modraszków jest dziesiątkowanych przez tzw. parazytoidy - wewnętrzne pasożyty, które prawie zawsze zabijają żywiciela. Są np. błonkówki zwane kruszynkami, zresztą dalekie kuzynki mrówek, które składają jaja do jajeczek motyli. I potem zamiast gąsieniczki z takiego jaja wychodzi kruszynek. Z kolei same gąsienice padają ofiarą błonkówek z innych rodzin, np. niewielkich baryłkarzy, które składają jajo do wnętrza gąsienicy. Zwykle jedno, ale już w środku może się podzielić na kilkadziesiąt osobników, które wyjadają motyla od środka i z poczwarki wykluwają się właśnie one. Są też wreszcie gąsieniczki, a wśród nich także gatunki prześladujące pasożytnicze modraszki. Larwa drapieżnego ariona jest atakowana, jeszcze gdy znajduje się na macierzance. Parazytoid uaktywnia się dopiero wtedy, gdy zaatakowana przez niego gąsienica się przepoczwarczy. Czasem można zobaczyć jego poczwarkę w poczwarce motyla, jak rosyjskie matrioszki. Z niej wychodzi gąsienicznik. Parazytoidy modraszków kukułczych porażają gąsienice dopiero w mrowisku, wywołując mrówcze wojny domowe. „Robią dym", dezorientują bronią chemiczną sześcionogich ochroniarzy i porażają gąsienice.
Rozumiem, że dorosłe motyle są wolne od takich zakusów?
Tak, ale i one bywają wykorzystywane. Do transportu. Na przykład bielinki kapustniki przenoszą samice pasożytującego na ich jajach kruszynka na nowo składane jajeczka. Pasożyty załapują się na jazdę na odwłoku samicy bielinka, a wyszukują ją po feromonach.
A czy są jeszcze inne przykłady takiej asymetrycznej współpracy?
O tak! Chrząszcze z rodziny kłusakowatych też dają się wnosić do mrowisk i są tam karmione. Są i takie chrząszcze, które żebrzą o pokarm, naśladując mrówcze larwy. Bywa, że w pewnym momencie mrówki się orientują i zaczynają atakować intruzów, ale grube chrząszczowe pokrywy chronią przed atakiem, a po pewnym czasie mrówki zwykle zapominają o przyczynie swej złości. Wiemy też o innych niż mrówki owadach społecznych, które dają się wykorzystywać. Np. zmierzchnica trupia główka, jeden z największych naszych motyli, podbiera pszczołom miód, stosując chemiczny kamuflaż, a także wykazując się odpornością na jad pszczeli.
Niesamowite. A wracając do modraszków: co można zrobić, żeby nie zniknęły z naszego krajobrazu?
To frustrujące, ale zachowanie motylka jest trudniejsze niż żubra czy jelenia. Czasem siedlisko na pierwszy rzut oka jest nienaruszone, a mimo to motyli nie ma, bo nie ma odpowiednich mrówek albo jest ich za mało, bo np. zaprzestano wypasu. Teren może być zbyt otwarty, zbyt zarośnięty albo za mały, żeby samce mogły ustanowić swoje terytoria. Dopiero jak jakiś gatunek znika i nie potrafimy temu przeciwdziałać, trafiamy na wielkie pole naszej niewiedzy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Marcin Sielezniew jest entomologiem, entuzjastą motyli myrmekofilnych, czyli takich, które do swojego rozwoju wykorzystują mrówki. To dla nich przeniósł się z Warszawy do Białegostoku, a w przyszłości planuje zamieszkać na podlaskiej wsi, by mieć jeszcze bliżej do obiektów swych badań.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ile mrówek żyje na Ziemi i # ciekawostki Mrówki

# data[].attributes.attachment_link.description
mrówki są naprawdę fascynującym owadem. Od podnoszenia 100 razy ciężaru ciała po najdłuższą długość życia każdego owada, te stworzenia są zdolne do niesamowitych rzeczy. Dowiedz się więcej o mrówkach, sprawdzając interesujące fakty poniżej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nić pajęcza może w pewnych warunkach zachowywać się jak mięsień i kurczyć się w ściśle kontrolowany sposób - uważają naukowcy z University of Akron.

# data[].attributes.attachment_link.title
Głosy ptaków - 290 gatunków ptaków z dźwiękiem i obrazem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Odkryj ptaki Polski dzięki dźwiękom i obrazom. Całkowicie za darmo.

# data[].attributes.attachment_link.title
Durrani Matin, Kalaugher Liz - Kudłata nauka. Mądrość w świecie zwierząt

# data[].attributes.attachment_link.title
Płetwal Błękitny - największe zwierzę jakie kiedykolwiek żyło na Ziemi

# data[].attributes.attachment_link.title
Hipermięsożerne, szablastozębne, zabójcze koty – ewolucja kotowatych

# data[].attributes.attachment_link.title
WĘGORZ ELEKTRYCZNY - najdziwniejsze zwierzęta świata #3

# data[].attributes.attachment_link.title
Olbrzymy z głębin – ewolucja WALENI! + KONKURS!

# data[].attributes.attachment_link.title
Dziobak - najdziwniejszy ssak jaki żyje obecnie na Ziemi

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fotografie: Pascal Dubois (PD), Lech Krzysztofiak (LK), Marek Maciantowicz (MM), Aleksandra Mackiewicz (AM), Agnieszka i Damian Nowak (ADN), Grzegorz Okołów (GO), Maciej Romański (MR), Pierre-Yves Vaucher (PYV), Gracjan Ziółek (GZ)

Rysunki: Anna Krzysztofiak

Głosy płazów: Tomasz Ogrodowczyk

Przewodnik wydano w ramach projektu „ Ochrona płazów na obszarach Natura 2000 w północno-wschodniej Polsce " LIFE12 NAT/PL/000063, współfinansowanego ze środków instrumentu finansowego Unii Europejskiej LIFE, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Białymstoku oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie

# data[].attributes.attachment_link.title
Płazy Polski - przewodnik terenowy - Człowiek i Przyroda

# data[].attributes.attachment_link.description
Fotografie: Pascal Dubois (PD), Lech Krzysztofiak (LK), Marek Maciantowicz (MM), Aleksandra Mackiewicz (AM), Agnieszka i Damian Nowak (ADN), Grzegorz Okołów (GO), Maciej Romański (MR), Pierre-Yves Vaucher (PYV), Gracjan Ziółek (GZ) Rysunki: Anna Krzysztofiak Głosy płazów: Tomasz Ogrodowczyk Przewodnik wydano w ramach projektu „ Ochrona płazów na obszarach Natura 2000 w północno-wschodniej Polsce " LIFE12 NAT/PL/000063, współfinansowanego ze środków instrumentu finansowego Unii Europejskiej LIFE, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Białymstoku oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie

# data[].attributes.attachment_link.title
How does a jellyfish sting? - Neosha S Kashef

# data[].attributes.attachment_link.title
Jellyfish predate dinosaurs. How have they survived so long? - David Gruber

# data[].attributes.attachment_link.title
OBCE | Inwazyjne Gatunki Zwierząt w POLSCE

# data[].attributes.attachment_link.title
Bestie Polskich Wód Polują Nawet Na Ptaki - Szczupak, Sum

# data[].attributes.attachment_link.title
Siła, Kły, Inteligencja - DZIK - Postrach Lasu, Koszmar Rolników

# data[].attributes.attachment_link.title
Podcast pt. ryby Bałtyku dla dzieci w wieku 9 lat

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W Polsce żyje 120 gatunków ryb, z czego 82 gatunki to ryby słodkowodne. Aż 35% tych ryb to gatunki obce.

Oto wykaz wszystkich przedstawicieli gatunków ryb żyjących w naszym kraju, o których piszemy w naszym portalu, w podziale na gromady, rzędy i rodziny:

Gromada: Ryby kostnoszkieletowe (Osteichtyes)

Rząd: Karpiokształtne (Cypriniformes)

Rząd: Łososiokształtne (Salmoniformes)

Rząd: Okoniokształtne (Perciformes)

Rząd: Ciernikokształtne (Gasterosteiformes)

Rząd: Śledziokształtne (Clupeiformes)

Rząd: Dorszokształtne (Gadiformes)

Rząd: Płastugi, flądrokształtne, bokopływy (Pleuronectiformes)

Rząd: Jesiotrokształtne (Acipenseriformes)

Rząd: Węgorzokształtne (Anguilliformes)

Rząd: Sumokształtne (Siluriformes)

Rząd: Belonokształtne (Beloniformes)

Rząd: Skorpenokształtne (Scorpaeniformes)

Rząd: Szczupakokształtne (Esociformes)

Gromada: Ryby chrzęstnoszkieletowe (Chondrichthyes)

Rząd: Żarłaczokształtne (Carcharhiniformes)
Koleń pospolity

Koleń pospolity (Squalus acanthias) to gatunek ryby z rodziny koleniowatych, obecny w naszym Bałtyku. Brak płetwy odbytowej. Grzbiet jest ciemnoszary, czasem z brązowym odcieniem. Brzuch jaśniejszy lub biały.

© Media Nauka

Gromada: Śluzice (Myxini), minogi i pokrewne (Cephalaspidomorphii)

Rząd: Minogokształtne (Petromyzontiformes)
Minóg morski

Minóg morski (Petromyzon marinus) to gatunek z rodziny minogowatych - nasz największy minóg. Ma węgorzowaty kształt ciała, w części ogonowej ciało jest lekko bocznie spłaszczone. Skóra pozbawiona jest łusek, za to obficie wydziela śluz.

Minóg rzeczny

Minóg rzeczny (Lampetra fluviatilis) to jeden z naszych minogów. Ubarwienie od kremowo-szarego u larw do srebrnego z białym spodem u młodych osobników i do brązowawego u osobników dorosłych.

Minóg strumieniowy

Minóg strumieniowy to jeden z naszych minogów. Ma robakowaty kształt ciała. Grzbiet u osobników dorosłych jest ciemny, spód jasny. Larwy są zielonkawobrązowe z jaśniejszym spodem.

# data[].attributes.attachment_link.description
W Polsce żyje 120 gatunków ryb, z czego 82 gatunki to ryby słodkowodne. Aż 35% tych ryb to gatunki obce. Oto wykaz wszystkich przedstawicieli gatunków ryb żyjących w naszym kraju, o których piszemy w naszym portalu, w podziale na gromady, rzędy i rodziny: Koleń pospolity Koleń pospolity (Squalus acanthias) to gatunek ryby z rodziny koleniowatych, obecny w naszym Bałtyku.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W przypadku odłowienia któregoś z gatunków z powyższego wykazu w wodach otwartych, tak jak wszelkich innych gatunków obcych, w tym gatunków ozdobnych (jak porzucone zwierzęta akwariowe), nie wolno ich uwalniać z powrotem. Dotyczy to również hodowlanych, ozdobnych odmian gatunków rodzimych m.in. złotego jazia, złotej orfy ( Leuciscus idus) czy złotego lina ( Tinca tinca). Uwaga! Należy uwzględnić, że w obu wymienionych przypadkach osobniki mające cechy odmian hodowlanych mogą występować sporadycznie w populacjach naturalnych, nie należy ich uznawać wówczas za odmiany hodowlane. Szczególną uwagę należy zwrócić tu na akcje „ratowania karpia wigilijnego", które również w tym przypadku nie są zgodne z prawem.

Swoją drogą uwagę przyciąga fakt, że w powyższym wykazie widnieje wyłącznie karaś złocisty ( Carassius auratus), czyli karaś chiński lub też złota rybka, a brak jest karasia srebrzystego ( Carassius gibelio), zwanego japońcem. Wynika to z tego, że oba te gatunki traktowano łącznie tj. jako osobne podgatunki - odpowiednio Carassius auratus auratus i Carassius auratus gibelio. Do dziś często można je znaleźć tak właśnie opisane. To też dobra okazja by podkreślić, że pomimo złocistego ubarwienia rodzimy karaś nazywa się karasiem pospolitym ( Carassius carassius), podczas gdy nazwa karaś złocisty jest nazwą gatunkową obcego, udomowionego karasia i tym samym nie należy stosować ich zamiennie. Oczywiście karasia pospolitego nie ma w wykazie, gdyż jest gatunkiem rodzimym.

Inwazyjny gatunek obcy oznacza gatunek obcy, którego wprowadzenie lub rozprzestrzenianie się zagraża - jak stwierdzono - bioróżnorodności i powiązanym usługom ekosystemowym lub oddziałuje na nie w niepożądany sposób.

gdzie:

Gatunek obcy oznacza każdego żywego osobnika gatunku, podgatunku lub niższego taksonu zwierząt, roślin, grzybów lub drobnoustrojów wprowadzonego przez człowieka poza jego naturalny zasięg; pojęcie to obejmuje wszelkie części, gamety, nasiona, jaja lub diaspory tych gatunków, jak również hybrydy, odmiany lub rasy zdolne do przeżycia i rozmnażania;

Wprowadzenie oznacza przemieszczenie gatunku poza jego naturalny zasięg na skutek interwencji człowieka;
Na podstawie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 z dnia 22 października 2014 r. w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gatunki obce ryb w polskich wodach - Łowca Obcych

# data[].attributes.attachment_link.description
W przypadku odłowienia któregoś z gatunków z powyższego wykazu w wodach otwartych, tak jak wszelkich innych gatunków obcych, w tym gatunków ozdobnych (jak porzucone zwierzęta akwariowe), nie wolno ich uwalniać z powrotem. Dotyczy to również hodowlanych, ozdobnych odmian gatunków rodzimych m.in. złotego jazia, złotej orfy ( Leuciscus idus) czy złotego lina ( Tinca tinca).