# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Volgens het SCP hebben ongeveer 2,3 miljoen Nederlanders een IQ tussen de 50 en 85, een licht verstandelijke beperking (LVB). In combinatie met een verslaving aan alcohol of drugs leidt dat tot grote problemen die niet goed worden aangepakt, aldus onderzoeker Marion Kiewik. Zij is op dit onderzoek gepromoveerd. 'Deze mensen komen vaak terecht in een carrousel van doorplaatsingen, weinig instellingen willen ze hebben.'

Het probleem in de hulpverlening bij verslaving van mensen met een LVB is dat de verstandelijke beperking niet tijdig wordt opgemerkt. Veel behandelingen werken daarom niet, omdat de behandeling niet door cliënten wordt begrepen of omdat cliënten niet komen opdagen. Dit heeft als gevolg dat hulporganisaties een behandeling afsluiten omdat cliënten niet gemotiveerd zouden zijn. 'Daarmee los je niet het verslavingsprobleem op en komen mensen met LVB hulpeloos op straat terecht', zegt onderzoeker Marion Kiewik.

Verslaving

Mensen met een licht verstandelijke beperking zijn voor behandeling van een verslaving niet goed op hun plek in zowel de gehandicaptenzorg, als in de

Wil je dit premium artikel verder lezen?

Sluit eenvoudig een gratis proefmaand af of neem een abonnement om dit artikel en alle andere premium berichten onbeperkt te lezen. Wil je dit?

Ben je al abonnee? Log dan in en lees verder

# data[].attributes.attachment_link.title
'We moeten stoppen met doorplaatsen van verslaafden met LVB' - Zorg+Welzijn

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens het SCP hebben ongeveer 2,3 miljoen Nederlanders een IQ tussen de 50 en 85, een licht verstandelijke beperking (LVB). In combinatie met een verslaving aan alcohol of drugs leidt dat tot grote problemen die niet goed worden aangepakt, aldus onderzoeker Marion Kiewik. Zij is op dit onderzoek gepromoveerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Meer doorverwijzing door wijkteams goed of juist niet? - Zorg+Welzijn

# data[].attributes.attachment_link.description
Uit onderzoek van het Centraal Planbureau blijkt dat wijkteams veel meer doorverwijzen naar professionele zorg dan hun ambtelijke collega´s van het Wmo loket. ´Dat hoeft niet perse negatief te zijn', aldus CPB-onderzoeker Van Eijkel, 'zorgprofessionals hebben meer zicht op wat nodig is'.

# data[].attributes.body
Armoede

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hulp tegen armoede in Nederland komt voort uit 'de beste bedoelingen', maar is niet altijd effectief. Daarom is onderzoek nodig en meer kennis over de aanpak. Aldus lector Roeland van Geuns, een van de auteurs van het nieuwe boek: "Hulp bij armoede". 'Mensen in armoede zijn verschillend, daar moet je op aansluiten.'

Het onderzoek naar de aanpak van armoede en de instrumenten die daarvoor nodig zijn, heeft in de afgelopen tien jaar een hoge vlucht genomen, zegt Roeland van Geuns. Hij is lector Armoede Interventies en werkzaam hij het Amsterdams Kenniscentrum voor Maatschappelijke Innovatie van de Hogeschool van Amsterdam. De kennis en vaardigheden van professionals die mensen in armoede ondersteunen is achtergebleven, aldus Van Geuns. 'Er is veel meer bekend over wat armoede met mensen doet en hoe professionals daar invloed op kunnen hebben.'

Onderzoek aanpak armoede

"Hulp bij armoede, bouwstenen voor effectieve hulpverlening bij armoede en schulden" heet het boek onder redactie van Roeland van Geuns, Lisette Desain en Rianne van der Weijden, allen medewerkers van het Amsterdams Kenniscentrum voor Maatschappelijke Innovatie: AKMI. Het boek bevat de kennis en de resultaten van zes jaar onderzoek naar armoede en naar de aanpak ervan in de praktijk. Met het boek "Hulp bij armoede" willen de auteurs juist aan professionals praktische instrumenten overdragen die ze kunnen gebruiken bij de aanpak van armoede.

Roeland van Geuns is één van de sprekers op het Zorg+Welzijn congres Armoede en Schulden doorgrond op 11 april 2019. De vijfde editie van dit congres biedt je een volledig geactualiseerd programma met de thema's, inzichten en sprekers van dit moment. Meer informatie of aanmelden >>

Kennis en vaardigheden

Wat mist in de kennis op het gebied van armoede is, aldus Van Geuns, de implementatie van die kennis in de opleidingen. 'Er is zoveel meer bekend over wat armoede doet met mensen en wie die mensen in de spreekkamer van professionals zijn. Professionals missen behalve die kennis vaak ook de juiste vaardigheden om deze burgers op een goede manier te helpen.'

Effectieve methode

Dat heeft volgens Van Geuns ook te maken met de traditionele hulpverleningsstructuur in Nederland, 'die voort komt uit de beste bedoelingen van de hulpverlener, maar niet uit een vooraf goed doordachte en effectieve methode. Wat goedbedoeld is, is nog lang niet altijd effectief', zegt Van Geuns. 'Vaak wordt een pilot opgezet om armoede aan te pakken en na drie jaar wordt gevraagd aan de klant: "Wat vond je ervan?" Mensen vinden het natuurlijk altijd goed dat er iets gebeurt aan hun situatie. Maar er wordt niet gezocht naar de toegevoegde waarde van de professionele aanpak en naar wat er beter kan.'

Uitgangspunt hulpverlening

De hulpverlening aan burgers tegen armoede is niet een kwestie van één groep, één aanpak, zegt de Lector Armoede Interventies. 'Je moet altijd rekening houden met de persoon, zijn achtergrond en zijn mogelijkheden. Dat houdt in dat je als professional een open houding hebt, luistert naar de klant en dat je niet een algemene vragenlijst op tafel legt. Het uitgangspunt voor goede hulpverlening bij armoede zijn de behoeften en mogelijkheden van de klant. Deze mensen hebben meestal geen hbo-opleiding en zijn ook niet vaardig met administratie. Dan moet je ook niet verwachten dat ze dat wel even zelf kunnen doen.'

Pleisters plakken

Hulp bij armoede kan zeker wel effectief zijn, is de overtuiging van Van Geuns. 'Er zijn twee vormen van hulpverlening; pleisters plakken bij directe nood, bijvoorbeeld als de koelkast het begeeft. De tweede vorm van hulp zien we terug in maatschappelijke initiatieven en gemeentelijke projecten. Meestal is effectiviteit ervan een kwestie van zeer lange adem en een complex van interventies. Wij denken dat meer onderzoek naar instrumenten voor de aanpak van armoede de hulp effectiever maakt. Het boek biedt een overzicht van onze kennis op het gebied van armoedeaanpak en de resultaten ervan.'

Meer weten over effectieve hulpverlening rondom armoede en schulden? Lees dan het boek Hulp bij armoede van Roeland van Geuns, Lisette Desain en Rianne van der Weijden. Meer info of bestellen >>

# data[].attributes.attachment_link.title
Roeland van Geuns: 'Goedbedoelde hulp is niet effectief bij armoede' - Zorg+Welzijn

# data[].attributes.attachment_link.description
Hulp tegen armoede in Nederland komt voort uit 'de beste bedoelingen', maar is niet altijd effectief. Daarom is onderzoek nodig en meer kennis over de aanpak. Aldus lector Roeland van Geuns, een van de auteurs van het nieuwe boek: "Hulp bij armoede". 'Mensen in armoede zijn verschillend, daar moet je op aansluiten.'

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Drie jaar nieuwe Jeugdwet. Die was hard nodig, zeggen Jo Hermanns en Robert Vermeiren. Maar de uitvoering in de praktijk blijkt zeer weerbarstig. 'Jeugdteams moeten hun eigen mensen gaan opleiden.'

Ze hadden elkaar eigenlijk in het Leids Universitair Medisch Centrum de hand moeten schudden. Jo Hermanns en Robert Vermeiren (zie kaders). Het eerste winterweer en het daaruit voortvloeiende verkeersinfarct gooiden roet in het eten. De conferencecall doet echter niets af aan de geestdrift van de heren.

Reden voor het gesprek is de aanhoudende stroom aan zeer kritische berichtgeving over de ontwikkeling van de hulpverlening aan kinderen en jongeren sinds de invoering van de Jeugdwet, 1 januari 2015. Grote financiële tekorten bij gemeenten, zeer kwetsbare kinderen en jongeren die maar geen ondersteuning krijgen, onderzoeken die vingers op telkens weer andere pijnlijke

Wil je dit premium artikel verder lezen?

Sluit eenvoudig een gratis proefmaand af of neem een abonnement om dit artikel en alle andere premium berichten onbeperkt te lezen. Wil je dit?

Ben je al abonnee? Log dan in en lees verder

Bloem

# data[].attributes.attachment_link.title
'Professionele kwaliteit jeugdteams moet beter'

# data[].attributes.attachment_link.description
Drie jaar nieuwe Jeugdwet. Die was hard nodig, zeggen Jo Hermanns en Robert Vermeiren. Maar de uitvoering in de praktijk blijkt zeer weerbarstig. 'Jeugdteams moeten hun eigen mensen gaan opleiden.' Ze hadden elkaar eigenlijk in het Leids Universitair Medisch Centrum de hand moeten schudden. Jo Hermanns en Robert Vermeiren (zie kaders).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mantelzorg kun je niet alleen

De druk voor mantelzorgers kan heel hoog zijn. Uit onderzoek blijkt dat bijna 40 procent van de mantelzorgers binnen 2 jaar ernstige depressieve symptomen ontwikkelt. Een ander onderzoek laat zien dat het aantal mantelzorgers sterk toeneemt, maar dat mensen zich minder belast voelen. Professionals zijn cruciaal voor mantelzorgers. Lees in dit dossier waarom.

Er zijn zo'n 1,7 miljoen mantelzorgers, die een naaste of buren helpt , dan wel verzorgt. En dat aantal is groeiend. Een op de zes - dat is 16 procent - mantelzorgers helpt en zorgt meer dan acht uur per week. Onder hen doet een half miljoen mensen dat vaak gedurende langere tijd. De meeste mantelzorgers zorgen voor hun familie. Van alle mantelzorgers is 41 procent man. Het grootste aandeel in mantelzorg heeft de categorie tussen de 45 en 65 jaar, namelijk 45 procent.
De politiek en het werkveld hebben inmiddels de omslag in de zorg gemaakt naar langer zelfstandig thuis wonende patiënten en cliënten. Die omslag brengt ook een groeiende vraag naar mantelzorg mee. Maar deze groep heeft het moeilijk. Niet alleen omdat ze vaak zwaar worden belast, maar ook omdat er heel wat hindernissen worden opgeworpen om de zorg voor een naaste goed op je te nemen. Zoals de mantelzorgboete, de korting die je opgelegd krijgt op je inkomen als je iemand in huis verzorgt.
Belasting
Zo geeft bijvoorbeeld 34 procent van de mantelzorgers aan tegen problemen aan te lopen bij het aanpassen van de huidige woning en heeft ruim negen procent problemen bij het realiseren van een mantelzorgwoning. Naast tegenwerking op het gebied van wonen, blijken mantelzorgers ook tegen andere problemen aan te lopen. 'Bureaucratie en regeldruk' worden door 38 procent van de ondervraagde mantelzorgers genoemd als een probleem.
Opmerkelijk genoeg laat een ander onderzoek laat zien dat mantelzorgers zich minder belast voelen dan twee jaar geleden. Terwijl het aantal personen dat mantelzorg verleent sinds 2014 ieder jaar is toegenomen, ervaren mantelzorgers minder belasting van hun mantelzorgende taken. In 2016 ontving 41 procent van de Nederlanders die hulpbehoevend was, zorg van een naaste. Vergeleken met een jaar eerder is dit een toename van bijna tien procent.
Deze toename is vooral te wijden aan de verdubbeling van de incidentele mantelzorg. Het aantal mantelzorgontvangers dat niet wordt verzorgd, maar wel regelmatig of af en toe wordt geholpen, is in 2016 bijna dubbel zo hoog als in 2015: 27 procent versus 13 procent. Sinds 2014 zijn er ieder jaar meer mantelzorgers bij gekomen. Vergeleken met de situatie voor de transities, zijn vooral de intensieve mantelzorg (van 4 naar 14 procent) en de vrijwillige ondersteuning (van 37 naar 41 procent) toegenomen.
Depressief
Lang niet altijd worden behoefte en problemen van mantelzorgers onderkend. Vaak omdat mantelzorgers zelf geen reden zien om - professionele- hulp in te roepen. Maar ook omdat de behoeften van mantelzorgers te weinig worden "gezien" door professionals Om dat probleem te voorkomen, moet bij het vaststellen van de zorgvraag, door professionals meer gekeken worden naar de gehele situatie rondom de patiënt, zegt voorzitter Dianda Veldman van Patiëntenfederatie NPCF.
Dat mantelzorg vaak mensen boven het hoofd groeit, wordt in veel artikelen duidelijk. Het blijkt bijvoorbeeld dat in een onderzoeksgroep van Karlijn Joling (VUmc) bijna veertig procent van de mantelzorgers binnen twee jaar ernstige depressieve symptomen ontwikkelt. Vijf procent overweegt zelfs zichzelf iets aan te doen of heeft zelfmoordgedachten. Professionele ondersteuning en de zogenoemde respijtzorg zijn dus hard nodig.
Een kwart van de 1,7 miljoen mantelzorgers die zware zorg verleent, heeft behoefte aan respijtzorg, blijkt uit cijfers van onder andere Het Sociaal en Cultureel Planbureau. Onder respijtzorg wordt verstaan: het tijdelijk of volledig overnemen van de zorg van een mantelzorger, met het doel om de mantelzorger vrije tijd te bezorgen. Uit een onderzoek van het SCP blijkt dat er een grote groep is van mantelzorgers die respijtzorg willen, maar er geen gebruik van maakt. 'Bijvoorbeeld omdat ze zich er niet bij thuis voelen en denken dat hulp bij mantelzorg niet bij hen past', zegt Kitty van den Hoek van Movisie in een artikel op de website van Zorg+Welzijn. 'Daarom is het belangrijk dat er meer verscheidenheid wordt aangebracht aan de vormen van mantelzorgondersteuning.'

# data[].attributes.attachment_link.description
De druk voor mantelzorgers kan heel hoog zijn. Uit onderzoek blijkt dat bijna 40 procent van de mantelzorgers binnen 2 jaar ernstige depressieve symptomen ontwikkelt. Een ander onderzoek laat zien dat het aantal mantelzorgers sterk toeneemt, maar dat mensen zich minder belast voelen. Professionals zijn cruciaal voor mantelzorgers.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mishandeling is een taboe, nog steeds

Geweld in de privésfeer is de omvangrijkste vorm van geweld in de Nederlandse samenleving. Het gaat om mishandeling van de partner, van kinderen, maar ook van ouderen en eer gerelateerd geweld. Jaarlijks hebben naar schatting tussen de 200.000 en 230.000 mensen te maken met ernstig of herhaaldelijk huiselijk geweld. Sociaal werkers komen achter de voordeur en kunnen signaleren, hulp verlenen en samenwerken met het landelijke meld- en adviespunt: Veilig Thuis.

Veilig Thuis is de organisatie die vanaf 2015 is opgericht om de hulpverlening en melding van mishandeling en huiselijk geweld te bundelen. Er zijn 26 Veilig Thuis-organisaties opgericht, verdeeld over evenzoveel regio's. Niet alleen - een vermoeden van - mishandeling van kinderen kan worden gemeld, ook ouderenmishandeling, eer gerelateerd geweld en partnergeweld zijn problemen waar Veilig Thuis in is gespecialiseerd. De meldcode is voor professionals een belangrijk instrument om met signalen van huiselijk geweld om te gaan.

Recent is gebleken dat sinds 2015 de meldcode kindermishandeling nog niet in orde is. Uit onderzoek van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ) blijkt dat: 'De signalering, aanpak en hulp in situaties van geweld in afhankelijkheid een continue alertheid en aandacht vereisen. Zowel in het durven zien en bespreken van signalen, als in het zorgen dat de slachtoffers de juiste hulpverlening krijgen.' IGZ onderzoekt sinds 2012 in verschillende sectoren van de gezondheidszorg of er wordt gewerkt met een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling en of die meldcodes op de juiste manier worden gebruikt.

Mishandeling

Rond mishandeling, beter nog: het melden van mishandeling, hangt nog steeds een taboe. Ook bij professionals. Vooral als het gaat om ouderenmishandeling. Volgens Anja Jonkers, hoofdinspecteur bij de IGZ zullen ouderen die slachtoffer zijn van mishandeling dat niet snel melden: 'Aan de ene kant omdat ze zich schamen, aan de andere kant omdat ze door te melden aangeven dat ze kwetsbaar zijn en het zelf niet meer kunnen oplossen. Het is natuurlijk ook enorm moeilijk om als ouder te moeten vertellen dat bijvoorbeeld je eigenkind of schoonzoon je iets aandoet.'

Van kindermishandeling wordt vaker melding gedaan dan van ouderenmishandeling. Dit betekent niet dat kindermishandeling vaker voorkomt. Volgens Marianne van der Krans, projectleider ouderenmishandeling bij Veilig huis Utrecht, heeft de 'maatschappij inmiddels geaccepteerd dat je aan de bel kan trekken bij een instantie als het gaat om het welzijn van kinderen. Maar gaat het om volwassenen, dan vinden we het lastig.' Volgens Van der Krans kent iedereen 'die met zijn voeten in de klei staat en kennis heeft van wat ouderenmishandeling is, wel een situatie van ouderenmishandeling.'

Signaleren

Professionals in wijkteams en in de hulpverlening staan dichtbij slachtoffers van mishandeling. Omdat ze bij de mensen achter de deur komen en omdat ze gezamenlijk op zoek gaan naar een oplossing voor de problemen die er zijn. Zo is het bijvoorbeeld belangrijk dat het wijkteam wordt ingezet als moeder en kind uit de Vrouwenopvang komen. Omdat doorlopende hulp dan cruciaal is om de veiligheid van moeder en kind te borgen. Het blijkt dat daar nog een wereld te winnen is. Vaak ontbreekt een "integraal plan" voor nazorg na de opvang. Bovendien is er nog veel te doen aan de samenwerking tussen hulporganisaties.

In dit dossier "Huiselijk geweld" vind je informatie en opinies over signaleren van huiselijk geweld, over het gebruik en ontwikkelingen rondom de meldcode en over behandeling en nazorg van slachtoffers en plegers van huiselijk geweld. Sociale professionals blijven op de hoogte van de recente ontwikkelingen en discussies over hulpverlening aan slachtoffers van huiselijk geweld.

# data[].attributes.attachment_link.title
Huiselijk geweld en seksueel misbruik - Zorg+Welzijn

# data[].attributes.attachment_link.description
Geweld in de privésfeer is de omvangrijkste vorm van geweld in de Nederlandse samenleving. Het gaat om mishandeling van de partner, van kinderen, maar ook van ouderen en eer gerelateerd geweld. Jaarlijks hebben naar schatting tussen de 200.000 en 230.000 mensen te maken met ernstig of herhaaldelijk huiselijk geweld.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Volgens het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) zet iets minder dan de helft van de Nederlanders die vijftien jaar of ouder zijn zich minimaal eens per jaar vrijwillig in. Dit kan eens per jaar zijn, bijvoorbeeld tijdens NLDoet of tijdens een toernooi van een lokale sportclub, of op regelmatige basis als bijvoorbeeld maatje of begeleider bij de scouting. De meeste vrijwilligers zijn actief voor sportverenigingen (14,5 procent) of scholen (11,5 procent).

Feiten en cijfers

Hoe actief Nederlanders zijn als vrijwilliger, verschilt volgens het CBS per bevolkingsgroep. Kijkend naar opleidingsniveau, zijn mensen met een hogere opleiding vaker actief als vrijwilliger dan laagopgeleiden. Van de hoogst opgeleide groep Nederlanders deed namelijk 62 procent vrijwilligerswerk, van de laagst opgeleide groep was dit ongeveer de helft, 33 procent. Hoger opgeleiden zijn daarnaast vaker dan lager opgeleiden actief voor school, een sportvereniging, een culturele vereniging, een vakbond of een politieke partij. Bij vrijwilligerswerk voor een hobby- of gezelligheidsvereniging, een kerk of moskee is er minder verschil te zien tussen opleidingsniveaus. De hoogst en laagst opgeleiden zijn, ongeacht hun leeftijd, vrijwel even actief in jeugd- en buurthuiswerk en verzorging of verpleging.

Tussen mannen en vrouwen is weinig verschil. Uit cijfers van 2012 bleek dat iets meer mannen dan vrouwen vrijwilligerswerk deden, volgens de laatste cijfers (over het jaar 2015) is het aantal mannen en vrouwen nu ongeveer gelijk. Wel zijn mannen en vrouwen actief op andere gebieden. Vrouwen zetten zich vaker in op scholen, mannen zijn vaker actief voor de sportvereniging.

Het CBS stelt verder dat bij de meeste vormen van vrijwilligerswerk allochtonen en autochtonen even actief zijn. Allochtonen doen wel minder vaak dan autochtonen vrijwilligerswerk op gebied van sport en zorg. Westerse allochtonen zijn minder vaak dan autochtonen én niet-westerse allochtonen actief als vrijwilliger voor hun kerk, moskee of andere levensbeschouwelijke organisatie.

Steeds meer vraag naar vrijwilligers

Bij Humanitas, één van de grootste vrijwilligersorganisaties van Nederland, merken ze dat er steeds meer vraag is naar vrijwilligers. In 2015 maakten bijvoorbeeld 65.845 mensen gebruik van het aanbod van Humanitas, een stijging van bijna negen procent tegenover een jaar eerder (60.506 mensen). Deze groei is volgens de organisatie een gevolg van de decentralisatie. 'Omdat er minder geld beschikbaar is dan voorheen, doen lokale overheden steeds vaker een beroep op de informele zorg van onder andere Humanitas. De decentralisatie heeft daarmee geleid tot een duidelijke verschuiving van formele naar informele zorg. Dit is in de cijfers van 2016 terug te zien.'

Volgens André Hudepohl, directieadviseur bij Humanitas, leidt dit grotere beroep op informele zorg tot financiële problemen. 'Het beroep dat op ons gedaan wordt groeit enorm, terwijl de financiële middelen niet in die mate toenemen of juist afnemen. Veel gemeenten betalen bijvoorbeeld wel voor de activiteiten die wij organiseren, en zijn ook bereid om wat meer te betalen nu de vraag toeneemt, maar ze betalen vaak alleen voor de kosten die direct samenhangen met de activiteit die in hun gemeente plaatsvindt. Dat betekent dus dat indirecte kosten die wij moeten maken voor bijvoorbeeld administratie, werkplekken, scholing en communicatie niet gedekt zijn. Als we er niet in slagen om die indirecte kosten ook door te kunnen berekenen, blijven we op de activiteiten toeleggen en komt de bodem van ons eigen vermogen in zicht. Dan kunnen we op enig moment de deuren sluiten. Gemeenten vragen steeds meer naar informele hulp. Dat kan en is inhoudelijk tot op zekere hoogte ook verantwoord. Maar het kost meer dan er geld voor beschikbaar wordt gesteld.'

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) zet iets minder dan de helft van de Nederlanders die vijftien jaar of ouder zijn zich minimaal eens per jaar vrijwillig in. Dit kan eens per jaar zijn, bijvoorbeeld tijdens NLDoet of tijdens een toernooi van een lokale sportclub, of op regelmatige basis als bijvoorbeeld maatje of begeleider bij de scouting.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het probleem van de verwarde personen

Het aantal bedden in de ggz is de afgelopen jaren, als gevolg van de ambulantisering, met een derde afgenomen. Er duiken sindsdien steeds meer berichten op over 'verwarde personen' in de wijk. Is dit een logisch gevolg van de ambulantisering? Volgens Onno Hoes, voorzitter van het Schakelteam Personen met Verward Gedrag, wel. 'De afbouw van de bedden is sneller gegaan dan de opbouw van de alternatieven.'

Een aantal ernstige incidenten rond personen met verward gedrag en de jaarlijkse toename van de meldingen hierover leidden september 2015 tot de oprichting van het Aanjaagteam Verwarde Personen. In opdracht van de ministeries van VWS en V&J heeft het Aanjaagteam gewerkt aan een plan om het complexe probleem rondom de toename van het aantal verwarde personen op te lossen. Een tweede team, het Schakelteam Personen met Verward gedrag, gaat in 2017 en 2018 onder leiding van Onno Hoes, het plan implementeren in de samenleving. Hun missie? Hoes: 'In de ondersteuning, opvang en zorg van mensen met verward gedrag is het van groot belang dat de persoon zelf en zijn familie centraal staan. Dat hulpverleners nauw samen werken en niet loslaten voordat een ander het overgenomen heeft. Zo raakt niemand tussen wal en schip.'

Tussen wal en schip

En dat tussen wal en schip raken, gebeurt nu nog wel. Hoes: 'Als mensen al bij een instantie aankloppen of in beeld komen, krijgen ze soms niet meteen het juiste antwoord. Vaak worden ze bijvoorbeeld doorverwezen, maar doen ze daar iets mee? Zorg als sociaal professional dat je deze mensen zelf met de juiste personen in contact brengt. Het feit dat ze in beeld komen of om hulp vragen, is al heel wat. Laat ze dan niet vallen. Nu zijn hulpverleners soms bang dat ze iets niet mogen of dat er financiële consequenties aan hun handelen zitten. Daar moeten we vanaf. Help mensen eerst en kijk daarna naar de financiële en juridische gevolgen. Doe je dat niet, raken mensen steeds verder van het pad af.'

Het Schakelteam wil dit voorkomen door partijen te verbinden en door te stimuleren en faciliteren om zo een werkbare, sluitende aanpak te krijgen rondom het probleem verwarde personen. Een aanpak waarin de persoon met verward gedrag en zijn familie centraal staan. De verantwoordelijkheid voor het realiseren van een sluitende aanpak, ligt volgens Hoes bij alle betrokken ketenpartners, zowel lokaal als regionaal, onder regie van de gemeente. De verantwoordelijkheid voor het realiseren van landelijke randvoorwaarden ligt bij de overheden en de landelijke partners, waaronder de zorgverzekeraars.

Geen vaststaande groep

Psychiater en auteur Jules Tielens voegt op deze website overigens een belangrijke kanttekening toe aan het verhaal van Hoes: pas op dat je verwarde personen niet als een vaststaande groep ziet. 'De verwarde mensen die bij professionals worden aangediend, hebben niet allemaal dezelfde problemen. Als deskundigen moeten we die problematiek eerst afpellen voor we een mening geven. Anders scheren we mensen die, plat gezegd, schijt hebben aan alles over één kam met mensen die niet weten wat ze doen. Bijvoorbeeld tokkies versus mensen in een psychose. Als we de problematiek beter ontleden, weet iedereen beter wat hij moet doen en komen we eerder tot een juiste benadering van de persoon in kwestie.'

Volgens Tielens is het bovendien niet alleen zo dat er meer echt 'verwarde personen' op straat te zien zijn. De 'normale' mens misdraagt zich ook gemakkelijker. En ook die personen komen soms in aanraking met de politie en worden met het stempel verward naar bijvoorbeeld een crisisdienst gebracht. 'Jan en alleman kijkt dan naar deze mensen. Vervolgens wordt een conclusie getrokken. Moet iemand door de psychiatrie behandeld worden of niet? Ook hier is het van belang dat we veel helderder communiceren over wie daarna welke taak heeft want er ontstaat nu vaak erosie aan de verantwoordelijkheden.'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het aantal bedden in de ggz is de afgelopen jaren, als gevolg van de ambulantisering, met een derde afgenomen. Er duiken sindsdien steeds meer berichten op over 'verwarde personen' in de wijk. Is dit een logisch gevolg van de ambulantisering? Volgens Onno Hoes, voorzitter van het Schakelteam Personen met Verward Gedrag, wel.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zingeving en participatie

Dit filmpje (3 min) uit 2014 laat zien op welke wijze aandacht voor zingeving een bijdrage levert aan participatie.

https://youtu.be/2bCCbEy7hqg

Welzijn

Sociaal werkers, zoals (vrijwillige) ouderenadviseurs, ouderenwerkers, activiteitenbegeleiders en maatschappelijk werkers komen levensvragen bij ouderen tegen en kunnen bijdragen aan een zinvolle dagbesteding voor cliënten.
Een goed signaleringsnetwerk met thuiszorg, kerken en vrijwilligersorganisaties helpt om eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen te voorkomen. Eenzaamheid en zingeving liggen vaak in elkaars verlengde: veel levensvragen ontstaan uit gebrek aan intimiteit, en wanneer je alleen bent is het moeilijk om wat er ten diepste in je omgaat te kunnen uiten.

Wmo

Om eigen regie en eigen kracht aan te spreken helpt het Wmo consulenten wanneer ze kiezen voor een brede verheldering van vragen van burgers. Wanneer je weet wie iemand is en hoe iemand leeft, wat iemand zelf kan en waar ondersteuning bij nodig is, kan er gerichter en effectiever hulp worden geboden als dat nodig is. In die brede vraagverheldering is het belangrijk om ook aandacht te geven aan de zingevingsdimensie omdat daarmee 'de vraag achter de vraag' te voorschijn komt en kan worden aangesloten bij datgene wat iemand in zijn of haar leven als zinvol ervaart.

Publicaties

Hieronder staat een aantal publicaties over zingeving en levensvragen in Wmo en sociaal werk.

Kennisdossier Zin in zelfredzaamheid

Het kennisdossier Zin in zelfredzaamheid gaat over zingeving en welbevinden in de Wmo. Het is ontwikkeld door kennisinstituut Vilans in samenwerking met VNG.

De Wmo heeft tot doel de participatie en zelfredzaamheid van mensen met een ziekte, beperking of aandoening te vergroten. Aandacht voor zingeving tijdens het keukentafelgesprek of in de dagelijkse ondersteuning van cliënten door mantelzorgers, vrijwilligers of professionals helpt om een betekenisvolle invulling aan deze Wmo-doelen te geven. Cliënten krijgen beter zicht op de 'bronnen' die bijdragen aan hun welbevinden. Denk bij bronnen bijvoorbeeld aan relaties, hobby's of vrijwilligerswerk. Aandacht voor zingeving versterkt hiermee de eigen regie: cliënten kiezen voor oplossingen die daadwerkelijk bij hen passen.

In het kennisdossier 'Zin in zelfredzaamheid - Zingeving en welbevinden in de Wmo' wordt beschreven dat aandacht voor zingeving in de Wmo:

Noodzakelijk is om te zorgen dat cliënten betekenisvol kunnen participeren, gebruik kunnen maken van hun eigen en elkaars kracht en na verlies en rouw toch weer verder kunnen.

Nodig is om mantelzorgers en vrijwilligers goed te begrijpen en begeleiden.

Belangrijk instrumentarium is voor professionals om cliënten te ondersteunen bij participatie en zelfredzaamheid, en hun eigen kracht te stimuleren.

Het kennisdossier is bedoeld als hulpmiddel voor leden van Wmo-raden en regionale en lokale belangenbehartigers. Het is een aanmoediging om met elkaar en met de gemeente in gesprek te gaan over de speciale aandacht die zingeving binnen de Wmo vraagt. In het kennisdossier staan tips voor Wmo-raden en regionale en lokale belangenbehartigers om het thema zingeving in het gemeentelijke beleid en in de lokale uitvoering van de Wmo te borgen. In het dossier staan bovendien veel goede voorbeelden en succesvolle aanpakken rond zingeving uit de praktijk.

Download het kennisdossier 'Zin in zelfredzaamheid - Zingeving en welbevinden in de Wmo' (pdf) op Aandachtvooriedereen.nl

Boek Kiezen en verbonden blijven

Het boek Kiezen en verbonden blijven: krachtgericht werken met ouderen in de wijk (2015) biedt ruim aandacht voor zingeving (hoofdstuk 3) en waarden en inspiratie (hoofdstuk 10).

Zie ook films en downloads van Coutinho.

Zingeving in de Wmo

Download de VNG-brochure over zingeving in de Wmo: Het gesprek deel III (pdf, VNG)

Levensvragen en levensloopbenadering

Download de presentatie over levensvragen en levensloopbenadering (pdf) van Anja Machielse, onderzoeker en expert sociaal isolement.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit filmpje (3 min) uit 2014 laat zien op welke wijze aandacht voor zingeving een bijdrage levert aan participatie. https://youtu.be/2bCCbEy7hqg Sociaal werkers, zoals (vrijwillige) ouderenadviseurs, ouderenwerkers, activiteitenbegeleiders en maatschappelijk werkers komen levensvragen bij ouderen tegen en kunnen bijdragen aan een zinvolle dagbesteding voor cliënten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Veel ouderen en mantelzorgers voelen zich eenzaam. Over eenzaamheid en sociaal isolement is veel onderzoek gedaan. Hieruit blijkt dat aandacht voor levensvragen en zingeving bij eenzame ouderen essentieel is, zeker wanneer van activering geen sprake meer kan zijn. Eenzame ouderen blijken veel zin te ervaren door een 1-op-1 contact met een professional of vrijwilliger.

Integrale bestrijding van eenzaamheid bij ouderen kan 1 miljard à 2 miljard euro besparen. Dat concludeert bureau Booz & Company in een onderzoek naar een alternatieve agenda voor de langdurige zorg. 'Uit internationaal onderzoek blijkt dat dat eenzame mensen vaker naar het ziekenhuis gaan en een grotere kans hebben om dementie te ontwikkelen,' zegt Ab Klink. Vanaf 1 januari volgend jaar gaat Amsterdam experimenteren met de integratie van ouderenzorg en welzijnswerk in vijf wijken verspreid over de stad. Cordaan wil dat eenzaamheidsbestrijding een van de speerpunten wordt en dat wordt gemeten of de integrale aanpak leidt tot minder gebruik van duurdere zorg.

Intimiteit en seksualiteit

Mensen die zich eenzaam voelen ervaren ook gebrek aan intimiteit of seksuele contacten. Zorgmedewerkers krijgen hiermee te maken. Om het onderwerp beter bespreekbaar te maken heeft de stichting Rutgers WPF het boek Van alle leeftijden gepubliceerd. Een onderzoek naar de seksuele levensloop van conceptie tot op hoge leeftijd. Dit onderzoek ondersteunt zorgmedewerkers om het onderwerp seksualiteit bespreekbaar te maken in de zorg. Tips & tools zijn te vinden op de website Seksindepraktijk.nl

Handboek en materialen

Movisie heeft een handboek en materialen ontwikkeld om professionals te trainen het gesprek aan te gaan over eenzaamheid. In de training 'Verbinden met eenzaamheid' worden professionals zich bewust van hun eigen schroom en weerstand en leren ze zich te verbinden met de eenzaamheid van de ander.

Download het handboek (pdf)

Boek: Mag een mens eenzaam zijn?

In onze tijd beschouwen we eenzaamheid als een groot maatschappelijk probleem dat we moeten bestrijden. Instanties, professionals en vrijwilligers houden zich hiermee bezig. De vraag is echter of eenzaamheid zich wel laat bestrijden en of het een probleem is dat slechts negatief moet worden opgevat. In de bundel Mag een mens eenzaam zijn? werpen zeven auteurs uit verschillende wetenschappelijke disciplines een breed licht op deze vraag. Mariëlle Cuijpers (Vilans) schreef over de relevantie van het boek voor het werk van professionals in zorg en welzijn. Lees hier haar reactie op het boek (pdf)

Werkboek: Eenzaam ben je niet alleen

Hoe voorkom of verminder je eenzaamheid bij jouw cliënten of bewoners? Daarover gaat dit praktische werkboek. Je kunt dit gratis downloaden en samen met je collega's en anderen gebruiken. Gebruik van het werkboek zorgt ervoor dat je bewust en zorgvuldig een persoon kunt ondersteunen. Het vraagt goed luisteren en aansluiten bij de mogelijkheden en kracht van een persoon.

Download het werkboek via de website Zorg tegen Eenzaamheid of bestel het voor € 9,95..

Lees meer

# data[].attributes.attachment_link.description
Veel ouderen en mantelzorgers voelen zich eenzaam. Over eenzaamheid en sociaal isolement is veel onderzoek gedaan. Hieruit blijkt dat aandacht voor levensvragen en zingeving bij eenzame ouderen essentieel is, zeker wanneer van activering geen sprake meer kan zijn. Eenzame ouderen blijken veel zin te ervaren door een 1-op-1 contact met een professional of vrijwilliger.