# data[].attributes.headline
Naar een groen herstel van onze economie?

# data[].attributes.subject
Naar een groen herstel van onze economie?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Overview

The European Commission set up a Technical expert group on sustainable finance (TEG) to assist it in developing, in line with the Commission's legislative proposals of May 2018

The TEG commenced its work in July 2018. Its 35 members from civil society, academia, business and the finance sector, as well as additional members and observers from EU and international public bodies work both through formal plenaries and subgroup meetings for each workstream. To allow it to conclude its technical work and retain the expertise before the future Platform on sustainable finance is set up, the mandate of the TEG has been extended until 30 September 2020.

For more information about the TEG's work and the legislative proposals that guide it, see also the frequently asked questions.

In order to present and discuss the final reports of the TEG on the EU taxonomy as well as further user guidance in relation to its recommendations for an EU Green Bond Standard, the Commission hosted a web-based stakeholder dialogue on 12 March 2020.

In its 26 April 2020 statement on the Covid-19 crisis (also available in French, Italian and Spanish), the TEG encourages governments and the private sector to use EU Taxonomy, the Green Bond Standard and the Climate Benchmarks as tools to ensure a 'resilient, sustainable and fair' recovery.

The TEG followed up to this statement on 15 July 2020 with a short paper outlining 5 high-level principles for recovery & resilience, focused on applying the taxonomy.

EU taxonomy

The TEG has been working on developing the EU taxonomy for climate change mitigation and climate change adaptation. In December 2018, the TEG published an early feedback report which contained a first set of climate change mitigation activities and their technical screening criteria, together with a call for feedback on the proposed criteria. The call for feedback closed on 9 January 2019.

The TEG also engaged with over 200 additional experts in the first half of 2019 to develop technical screening criteria for the second round of climate change mitigation and adaptation activities.

Preparatory work: Final report of the TEG

In order to inform its work on the action plan, including on the EU taxonomy, the European Commission established a Technical Expert Group (TEG) on sustainable finance in July 2018.

Within the framework of the Taxonomy Regulation, the TEG was asked to develop recommendations for technical screening criteria for economic activities that can make a substantial contribution to climate change mitigation and adaptation, while avoiding significant harm to the four other environmental objectives (sustainable use and protection of water and marine resources, transition to a circular economy, pollution prevention control, and protection and restoration of biodiversity and ecosystems).

On 9 March 2020, the TEG published its final report on EU taxonomy. The report contains recommendations relating to the overarching design of the EU taxonomy, as well as extensive implementation guidance on how companies and financial institutions can use and disclose against the EU taxonomy. The report is supplemented by a technical annex containing

Updated technical screening criteria for 70 climate change mitigation and 68 climate change adaptation activities, including criteria for do no significant harm to other environmental objectives

An updated methodology section to support the recommendations on the technical screening criteria

The TEG has also prepared excel tools to help users of the Taxonomy to implement it in their own activities.

This report builds on the work that the TEG published in June 2019 and the early feedback report published in December 2018. Both reports were subject to an open call for feedback to gather views from stakeholders. The responses authorised for publication can be found below:

In order to respond to the most frequently asked questions by stakeholders about the TEG's final report and the Commission's next steps, a joint document with frequently asked questions has been published by the Commission and the TEG.

During its mandate, the TEG also engaged with over 200 additional experts to develop their recommendations for the technical screening criteria.
More on the EU taxonomy
EU Green Bond Standard

The TEG has been working on recommendations for the development of an EU Green Bond Standard, with a view to increasing transparency and comparability of the green bond market, as well as to provide clarity to issuers on the steps to follow for an issuance, in order to scale up sustainable finance.
More on the EU Green Bond Standard
EU climate Benchmarks and disclosures for benchmarks

The TEG has been working on recommendations for the European Commission on the definition of minimum standards for the methodology of the 'EU Climate Transition' and 'EU Paris-aligned' benchmarks, that are aligned with the objectives of the Paris Agreement and addressing the risk of greenwashing. It has also worked on disclosure requirements in relation to Environmental, Social and Governance (ESG) factors in the benchmark statement and the benchmark methodology for all types of benchmarks (except interest rate and foreign exchange benchmarks) including the standard format to be used to report such elements.

The TEG engaged extensively with experts in the field, organising several roundtables and workshops in order to obtain the best possible expertise and input.
More on the Benchmarks and disclosures for benchmarks
Climate-related disclosures

The TEG work on climate-related disclosures had a slightly different timeline than the other three tasks.
More on the Climate-related disclosures Sustainable finance

# data[].attributes.attachment_link.title
Technical expert group on sustainable finance (TEG)

# data[].attributes.attachment_link.description
The Commission has set up a technical working group which will assist it in the implementation of the action plan on sustainable finance

# data[].attributes.body
Bedoeld om onze europese economie te vergroenen/verduurzamen en klimaatdoelstellingen beter te kunnen nastreven.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
European Commission - European Commission

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The European Green Deal of 11 December 2019 underlined the need for long-term signals to direct financial and capital flows to green investments. It announced that the Commission will present a renewed sustainable finance strategy in the third quarter of 2020, focusing on a number of actions, including making it easier for investors to identify sustainable investments and ensuring that they are credible. The European Green Deal Investment Plan of 14 January 2020 announced that the Commission will establish an EU Green Bond Standard (GBS).

Green bonds play an increasingly important role in financing assets needed for the low-carbon transition. However, there is no uniform green bond standard within the EU. Establishing such a standard was a recommendation in the final report of the Commission's High-Level Expert Group on sustainable finance. It was then included as an action in the 2018 Commission action plan on financing sustainable growth. And finally it was assessed by the Commission's Technical Expert Group on Sustainable Finance (TEG), which provided detailed input on this subject in its recommendation for an EU GBS in June 2019 and provided further usability guidance and an updated recommendation in its March 2020 report.

Commission next steps on EU Green Bond Standard

Building on the work of the TEG (see details of its recommendations below), the Commission launched an inception impact assessment and a call for feedback to explore the possibility of a legislative initiative for an EU Green Bond Standard. However, the ultimate decision on how and in what legal form to take forward the EU GBS, will be made on the basis of the outcome of the targeted consultation on the EU GBS, and will be taken in the context of the Renewed Sustainable Finance Strategy.

TEG Recommendations for an EU Green Bond Standard

On 18 June 2019, the TEG published its report on EU Green Bond Standard, accompanied by a two-pager summarising its key recommendations. The report proposes that the Commission creates a voluntary EU Green Bond Standard to enhance the effectiveness, transparency, comparability and credibility of the green bond market and to encourage the market participants to issue and invest in EU green bonds. The proposal builds on best market practices.

This report builds on the interim report that was published on 6 March 2019. More than 100 organisations provided feedback on the interim report and the feedback received was generally positive. A large majority of the respondents supported the creation of a voluntary EU GBS. The TEG has carefully studied the detailed feedback received from participating stakeholders and has created an improved version of the EU GBS.

Building on the recommendations of the June 2019 report, the TEG published on 9 March 2020 their usability guide for the EU Green Bond Standard. This guide offers market actors guidance on the use of the proposed standard and the set-up of a market-based registration scheme for external verifiers. The usability guide contains an updated proposal for a green bond standard (annex 1).

In order to respond to the most frequently asked questions by stakeholders about the TEG's final report and the Commission's next steps, a joint document with frequently asked questions has been published by the Commission and the TEG.

The European Commission is exploring the possibility of a legislative initiative for an EU Green Bond Standard in the context of the public consultation on the renewed sustainable finance strategy, taking place from 6 April to 15 July 2020, and the targeted consultation on the establishment of an EU Green Bond Standard, that builds and consults on the work of the TEG, and is running for an extended period of 16 weeks between 12 June and 2 October 2020.

Based on the outcome of these two consultations, as well as ongoing bilateral stakeholder dialogues, the Commission will take a decision in Q4 2020 on how to take the Green Bond Standard forward.

The TEG mandate has been extended until September of this year, during which time it will function in an advisory capacity.

Documents

# data[].attributes.attachment_link.description
The European Green Deal of 11 December 2019 underlined the need for long-term signals to direct financial and capital flows to green investments. It announced that the Commission will present a renewed sustainable finance strategy in the third quarter of 2020, focusing on a number of actions, including making it easier for investors to identify sustainable investments and ensuring that they are credible.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Eurobonds zijn obligaties (dat wil zeggen leningen) die voor de gezamenlijke rekening van de 18 lidstaten van de eurozone worden uitgebracht. De groep lidstaten leent dan geld tegen een bepaalde rente; de opbrengst komt ten goede aan lidstaten die geld nodig hebben. Dit om te voorkomen dat lidstaten in grote financiële problemen komen en de eurozone uit elkaar valt. Omdat niet alle eurolanden zich erin kunnen vinden, zijn er nog geen eurobonds uitgebracht.

Omdat eurobonds worden uitgebracht door een groep landen, zouden ze kunnen rekenen op vertrouwen bij beleggers. Door sterke obligaties (van bijvoorbeeld Duitsland en Nederland) te mengen met zwakkere (van bijvoorbeeld Italië, Portugal of Spanje) worden de risico's ingeperkt. Daardoor is de te betalen rente lager dan wanneer landen die in financiële problemen zitten, zelf geld zouden lenen. Het gevolg is wel dat Nederland en Duitsland dan iets meer zouden betalen om geld te lenen, terwijl Italië en Portugal juist minder zouden betalen dan wanneer zij zelf obligaties zouden uitgeven. Tegenstanders van de eurobonds wijzen erop dat landen als Nederland uiteindelijk zouden kunnen opdraaien voor Italiaanse en Spaanse staatsschulden. Voordeel van eurobonds is dat een dure reddingsactie door het Europees Stabiliteits Mechanisme (ESM) zou worden voorkomen.

Tijdens de coronacrisis in 2020 is de vraag naar een gezamenlijk antwoord op de crisis toegenomen. Daaronder vallen ook de eurobonds. Om die reden worden ze ook wel 'coronabonds' genoemd.

Eurobonds werden in 2011 in een groenboek geïntroduceerd door de Europese Commissie. Hierin stelde de Commissie verschillende mogelijkheden voor om deze eurobonds in werking te stellen. Nadien is er geregeld op aangedrongen om eurobonds in te voeren. Maar landen als Duitsland en Nederland bleven tegenstander.

Terug naar boven

# data[].attributes.attachment_link.description
Eurobonds zijn obligaties (dat wil zeggen leningen) die voor de gezamenlijke rekening van de 18 lidstaten van de eurozone worden uitgebracht. De groep lidstaten leent dan geld tegen een bepaalde rente; de opbrengst komt ten goede aan lidstaten die geld nodig hebben.

# data[].attributes.body
Europese landen (overheden) worden gezamenlijk verantwoordelijk voor elkaars schulden.....

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Alleen samen krijgen we corona onder controle, luidt de strijdleus. Dat geldt ook voor de landen in Europa. De vraag is hoe: met geld lenen of met geld geven? Moeten er eurobonds ('coronabonds') uitgegeven worden zoals de Fransen, Italianen en Spanjaarden willen, of gaat er een collectebus rond, zoals de Nederlandse minister Hoekstra heeft voorgesteld?

De coronacrisis kost een vermogen, helemaal voor de zwaarst getroffen landen Italië en Spanje. Er is geld nodig om die enorme economische schade op te vangen en de gezondheidszorg overeind te houden, en om allerlei steunregelingen van de overheid te betalen.

De Europese Centrale Bank (ECB) trekt de portemonnee met 1100 miljard euro. Daarmee worden staatsleningen opgekocht waardoor geld lenen voor overheden goedkoper wordt. Daarbij was er ook meteen de oproep aan landen om zelf ook meer te doen. Eurolanden moeten elkaar helpen met geld, uit solidariteit en eigenbelang. "Als alles valt, vallen we mee. Als we hen niet redden, redden we onszelf ook niet", stelde oud-DNB-president Nout Wellink.

Bijna elk euroland heeft ideeën hoe het aangepakt moet worden. Vanavond hakken de ministers van financiën knopen door. Welke ideeën liggen op tafel en welke maken de beste kans?

Eurobonds

Het meest gehoorde plan is eurobonds, dat geldt als het summum van solidariteit en gezamenlijkheid. 'Bond' is het Engelse woord voor obligatie, een schuldlening. Overheden en bedrijven kunnen obligaties uitgeven waarmee ze hun (staats)schuld, investeringen of uitgaven financieren.

Grote en kleine beleggers, pensioenfondsen en investeerders lenen geld uit tegen een rentevergoeding; hoe riskanter de lening, hoe hoger de rente. De lening heet een obligatie omdat je verplicht bent om af te lossen, net als bij een hypotheeklening. Een obligatie of eurobond is dus geen gift.

Het probleem is alleen dat er nog geen eurobonds bestaan. Het gaat niet om leningen in euro's of in Europa uitgegeven schuldpapier. Een echte eurobond kan alleen maar uitgegeven worden als de eurolanden een gezamenlijke rekening hebben, een gezamenlijke staatshuishouding voeren, en die is er (nog) niet.

Elk euroland heeft zijn eigen nationale begroting en huishoudboekje, zijn eigen inkomsten en uitgaven, belastingen en schulden en dus kan er niet met en namens andere eurolanden schuld uitgeschreven worden. De Italiaanse of de Belgische staatsschuld is de onze niet.

Voor financieel zwakkere landen pakt gezamenlijk lenen goed uit. Ze betalen dan een lagere rente dan als ze in hun eentje geld zouden lenen. Voor landen die er relatief goed voor staan, zoals Nederland, pakt het slechter uit. De rentekosten lopen voor die landen juist op.

Als Italië meer geld nodig heeft kan het zijn staatsschuld verhogen. Dat land heeft weliswaar al de op een na hoogste staatsschuld in de eurozone, bijna 2300 miljard euro en 132 procent van het bbp, nog enkele tientallen miljarden meer maakt niet veel uit.

Italië heeft trouwens nog steeds toegang tot de kapitaalmarkten tegen een aanvaardbare rente, dus zo nijpend is het probleem ook niet.

Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM)

Eurobonds zijn dus lastig, maar wat er het meest op lijkt zijn de leningen die het ESM, het Europees Stabiliteitsmechanisme, uitgeeft. Dat is een leningenprogramma van eurolanden voor eurolanden, dat in de crisisjaren na 2008 is opgericht om landen als Griekenland en Spanje te redden.

Het reddingsfonds is gevuld met 80 miljard euro van de 19 eurolanden. Nederland heeft er 4,6 miljard ingestopt. Met dat door overheden gegarandeerde kapitaal kunnen obligaties uitgegeven worden en kan dus geld opgehaald op financiële markten tot bijna het negenvoudige, in totaal 700 miljard euro.

Het fonds werkt als een hefboom. Met weinig geld meer geld ophalen is het idee, immers: de 19 eurolanden staan er gezamenlijk voor in en hebben een gemeenschappelijk doel, namelijk elkaar redden van de financiële ondergang, een soort een voor allen en allen voor een.

Uit die pot kan nog voor 410 miljard euro aan leningen opgehaald worden, en dat lijkt genoeg voor de grootste nood. Mocht er meer nodig zijn, dan kunnen de eurolanden eventueel hun nationale bijdragen wat verhogen.

Om het ESM in te zetten als een speciale coronakredietlijn is het wel nodig om de spelregels aan te passen. Het ESM verstrekt nu uitsluitend leningen onder voorwaarden zoals strikte hervormingsprogramma's en bezuinigingen, maar dat gaat nu met de coronacrisis niet werken.

Coronafonds

Wat ook kan is een nieuw speciaal 'coronafonds' oprichten, naast het ESM. Dat werkt volgens hetzelfde principe: eurolanden storten daar geld in, zo'n 25 miljard euro waarmee leningen worden uitgegeven. Voor Nederland komt dat neer op 1 tot 1,5 miljard euro. Deze coronabonds zijn dan specifiek gekoppeld aan de coronacrisis.

Collectebus

Nederland heeft nog een optie op tafel gelegd. Geen eurobonds of schuldverhogende leningen, maar een gift. Wopke Hoekstra, de Nederlandse minister van Financiën, opperde een soort liefdadigheidsfonds waarin eurolanden vrijwillig geld kunnen stoppen en waaruit elk land geld kan krijgen om de problemen het hoofd te bieden. Nederland was van plan daar 1 miljard euro in te stoppen.

Maar Italië voelt niet veel voor zo'n fooienpot. Die komt te veel neer op hand ophouden, is te veel gericht op zwakke landen en te weinig op Europese solidariteit.

Wat het gaat worden? Het Wopke-fonds en een speciaal coronafonds hebben de minste kans van slagen, de coronakredietlijn bij het ESM des te meer. Dat is in lijn met het manifest van 100 Nederlandse economen. Gecombineerd met een Europees werktijdverkortingsfonds en een faciliteit van 200 miljard euro bij de Europese Investeringsbank (EIB) ligt er voldoende zwaar geschut op tafel, zo is het gevoelen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Eurobonds, coronabonds of collectebus, hoe gaan landen elkaar helpen?

# data[].attributes.attachment_link.description
Alleen samen krijgen we corona onder controle, luidt de strijdleus. Dat geldt ook voor de landen in Europa. De vraag is hoe: met geld lenen of met geld geven? Moeten er eurobonds ('coronabonds') uitgegeven worden zoals de Fransen, Italianen en Spanjaarden willen, of gaat er een collectebus rond, zoals de Nederlandse minister Hoekstra heeft voorgesteld?

# data[].attributes.body
De uitgifte van Euro's, het vaststellen van het officiele rente tarief en economisch beleid zijn de belangrijkste activiteiten van de ECB.

# data[].attributes.attachment_link.title
Officiële website van de Europese Unie | Europese Unie

# data[].attributes.attachment_link.description
European Union - Official website of the European Union

# data[].attributes.headline
Groot-Brittannie van Europese speler tot wereldspeler?

# data[].attributes.subject
Groot-Brittannie van Europese speler tot wereldspeler?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een record was het volgens Liz Truss, de Britse minister van internationale handel, zo snel als het Verenigd Koninkrijk een handelsakkoord met Japan had gesloten. In oktober zette ze haar handtekening onder een pakket afspraken over de onderlinge relaties na brexit, tegelijk met de Japanse minister van buitenlandse zaken. Gewoonlijk kost zoiets jaren onderhandelen, nu duurde het drie maanden.

Hoe ging dat zo snel? De Britten hadden het Europese handelsverdrag met Japan erbij gepakt. In die tekst veranderden ze steeds 'EU' in 'Verenigd Koninkrijk', zo blijkt uit een Brits overheidsdocument met alle verschillen tussen het eigen en het Europese verdrag met Japan. Bovenaan die lijst staat het: EU is overal veranderd in VK. De invoerregels voor veel goederen zijn vrijwel identiek gebleven.

Handelsminister Truss was trots, omdat het verdrag liet zien wat het VK kan bereiken als onafhankelijke handelsnatie. Japan is de derde handelspartner van de Britten buiten Europa. De handel in diensten en goederen bedroeg in 2019 28 miljard pond. Dankzij het handelsakkoord daalden onder meer de invoertarieven voor Brits lamsvlees en auto-onderdelen voor de Nissan-fabriek in Engeland. Ook voor Japan was het belangrijk om tot een overeenkomst te komen; dat maakte onderhandelen iets makkelijker dan met andere landen.

Sinds 1 januari staan de Britten er alleen voor in de wereldhandel. Voorheen konden ze meeliften met Europese handelsverdragen met derde landen, zoals het Ceta-verdrag met Canada. Die tijd is voorbij. Daarom zijn ze nu druk bezig om eigen handelsverdragen te sluiten. Behalve met Japan liggen er al afspraken met Turkije, Mexico, Canada en Vietnam, en voor sommige landen is er een overbruggingsregeling gekomen.

Toch moet er nog veel gebeuren. In 2022 willen de Britten voor 80 procent van al hun import en export een handelsverdrag hebben afgesloten. Zonder handelsafspraken worden goederen duurder als gevolg van invoerheffingen. De Wereldhandelsorganisatie schrijft dat zo voor. Daarom was het VK opgelucht dat er een akkoord met de EU lag, vlak voor Kerst.

Wat het VK heeft te bieden? Het bedrijf Rodda's is de allergrootste clotted cream-producent

Wat heeft het Verenigd Koninkrijk de wereld te bieden? In een toespraak gaf Truss voorbeelden van internationaal succesvolle Britse bedrijven. Zuivelproducent Rodda's uit Cornwall is wereldwijd de grootste producent van clotted cream, een dikke soort room. De zwarte thee van Yorkshire Tea is te koop in dertig landen, vertelde ze. En wat te denken van het bedrijf Tharsus uit Blyth? Hun robotica is overal gewild.

Verder prees ze de computerspel-industrie: bekende spellen zoals Assassin's Creed en Grand Theft Auto komen uit Newcastle en Edinburgh. Er is geen reden waarom het VK geen wereldwijde hotspot kan worden voor de dienstensector en de technologiehandel, zei Truss. Het meest waardevolle technologiebedrijf in Groot-Brittannië, chipontwerper Arm, komt overigens voor 40 miljard dollar in de Amerikaanse handen van chipconcern Nvidia.

"Het volk dat ooit werd bespot door Napoleon als een land vol winkeliers, kan zich oprichten als een natie van handelaren, vernieuwers en ondernemers", zei Truss vol zelfvertrouwen. " Global Britain zal het ongelijk van de twijfelaars bewijzen."

Global Britain, dat is de term waarmee brexit-voorstanders de stralende toekomst van het Verenigd Koninkrijk verkopen. Het begrip doet de Britse schrijfster en wetenschapper Sally Tomlinson denken aan de wereldkaart die in de jaren zestig van de vorige eeuw in klaslokalen hing. Groot-Brittannië had nog allerlei koloniën, zoals in Afrika, en een flink deel van die wereldkaart was daarom rood gemarkeerd: Brits. Vaak hingen die kaarten er ook nog in de jaren zeventig, toen de generatie van premier Boris Johnson (1964) naar school ging.

Veel oudere Britten hebben nog altijd een prettige associatie bij het voormalige wereldrijk, zegt Tomlinson, die verbonden is aan de universiteit in Oxford en onderzoek deed naar het Britse wereldbeeld en het onderwijs. Nog altijd geloven ze dat hun land een bijzondere positie heeft. Tomlinson noemt dat een 'gevaarlijk misverstand'.

Ze verbindt de nostalgie naar het Britse wereldrijk met brexit, in het boek Rule Britannia: Brexit and the End of Empire, dat ze schreef met Danny Dorling. De brexit-campagne was doordrenkt van een vreemde imperialistische fantasie over werelddominantie, schrijven ze. De slogan Global Britain is daarvan een uiting.

Waarom is het zo lastig om handelsafspraken te maken met de Britten, vroeg Tomlinson zich af, toen de onderhandelingen tussen het VK en de EU voortduurden. Mede omdat de Britten eeuwenlang gewend waren de wereld leeg te roven, is haar provocerende antwoord. In de hoogtijdagen van het Britse rijk ging het niet over handelsafspraken, maar over dominantie.

Afspraken maken is lastig, 'omdat de Britten gewend waren de wereld leeg te roven'

Tomlinson: "De Britten maakten maar weinig handelsafspraken, of hielden zich zelden aan de deals die er wel kwamen. Het hele idee achter het optuigen van een wereldrijk was immers landen bestelen van hun grondstoffen, voedsel en arbeid, aanvankelijk zelfs door slavernij."

Tussen de Britse verovering van Bermuda in 1609 en het einde van het wereldrijk in de tweede helft van de vorige eeuw, genoot Groot-Brittannië allerlei economische voordelen, zoals goedkope arbeid in de koloniën en een gegarandeerde afzetmarkt. In de negentiende eeuw konden ze textiel uit Manchester helemaal in Nieuw-Zeeland dumpen. De voorloper van de slogan Buy British was vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw Imperial Preference, schrijft Tomlinson. Rond die term werd een hele marketingstrategie opgezet, bedoeld om de koloniale handel te stimuleren.

Geen wonder dat het Verenigd Koninkrijk floreerde, zegt ze.

Vanaf de jaren vijftig en zestig veranderde dat. Land na land dwong onafhankelijkheid af en Groot-Brittannië kreeg het economisch lastiger. Het werd moeilijker voor werkgevers om spullen in het buitenland te verkopen. Tot die tijd konden ze hun goederen tegen te hoge prijzen kwijt in dat wereldrijk. Nu moesten ze voor het eerst echt concurreren.

De financiële sector in de Londense City staat door brexit onder druk

Vanaf de jaren tachtig kreeg de financiële sector alle ruimte en werd de maakindustrie ondergeschikt aan de City, het financiële centrum in Londen dat nu als gevolg van brexit onder druk staat. De gouverneur van de Engelse centrale bank zei vorige week dat daar vijf- tot zevenduizend banen zijn verdwenen.

Tomlinson zegt niet te geloven dat de wereldwijde ambities van de overheid realistisch zijn. "Wat heeft het VK z'n voormalige koloniën te bieden, behalve financiële diensten en militaire apparatuur? Gaan we ons geld verdienen met computergames en robots, sectoren waarin China en Japan ons voorbij zijn? De klimaatindustrie wordt genoemd, maar de windmolenbouwers zitten in Denemarken, Duitsland en China. En de VS zullen eerst een handelsverdrag met de EU willen sluiten, voordat ze naar ons omkijken."

Een van de Britse plannen is om handel te verschuiven naar de snelst groeiende regio's in de wereld. Zoals Azië, waar het VK wil aansluiten bij een handelsblok van elf landen rondom de Stille Oceaan, TPP-11.

Stefan Koopman, senior markteconoom bij de Rabobank, twijfelt aan die strategie. "Het zal voor het Verenigd Koninkrijk zeer moeilijk zijn om de focus van zijn handel te verleggen naar andere landen of handelsblokken dan de Europese Unie."

Hij verwijst naar een economisch model van de Nederlandse econoom Jan Tinbergen (1903-1994). "Dat zwaartekrachtmodel voorspelt minder handel tussen landen naarmate de afstand toeneemt. Deze afstand kan geografisch zijn, waardoor de kosten van transport hoog zijn. Ook kunnen culturele verschillen tot afstand leiden. En verder kun je denken aan bureaucratie." Die laatste factor remt nu de handel tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk af, zelfs al ligt er een handelsverdrag.

Van wereldklasse is de Britse dienstensector, maar die is ondergesneeuwd in de gesprekken

Koopman: "Het staat de Britten vrij om over hun eigen handelsverdragen met derden te onderhandelen en dat is ook gelukt met Canada, Mexico en Japan. Goed nieuws. Maar door de grote afstand zal het economische effect beperkt zijn. Zelfs een felbegeerde deal met de Verenigde Staten, voor veel brexiteers de heilige graal, kan op de lange termijn maar 0,2 procentpunt aan de economie bijdragen." Dat is een fractie van het verlies als gevolg van het vertrek uit de EU.

Hoe kan het VK wél succesvol zijn dankzij brexit? Koopman: "Echt van wereldklasse zijn de Britten in de dienstensector en export van diensten is zelfs groter dan die van goederen. Denk aan financiële en zakelijke dienstverlening, zoals accountants en advocaten. Of aan architectuur, telecom, onderwijs en marketing."

Maar deze sectoren zijn ondergesneeuwd in de onderhandelingen met de EU. "Het vrije verkeer van personen is voorbij en voor elk Europees land gelden straks aparte regels voor Britten die er een dienstenklus willen uitvoeren." Het is cruciaal dat de Britten blijven investeren in deze sectoren, willen ze hun netwerken onderhouden, zegt Koopman. "Wat een mazzel dat Engels de standaardtaal is."

Het VK is dit jaar gastheer van de G7, een groep van zeven grote economieën, en ook op de VN-klimaatconferentie eind 2021 in Glasgow wil premier Boris Johnson laten zien dat de Britten niet langer vooral met zichzelf bezig zijn.

Brexit is een protectionistisch project, enigszins misleidend verkocht als Global Britain

Wat de economie betreft is industriepolitiek een optie, zegt Koopman. "Met subsidies of investeringen, of met algehele loonmatiging kan het VK de exportcapaciteit vergroten. Dat zie ik deze regering wel proberen. Toch is dat makkelijker gezegd dan gedaan." Er zit een duidelijke limiet aan staatssteun, gezien de afspraken met de EU, zegt Koopman. Ook beperkt de pandemie grootschalige investeringsplannen.

"Hoe hard ik mijn best ook doe, het is moeilijk om heel positief te zijn over brexit. Veel economen denken er net zo over. Je kunt er niet omheen dat brexit een protectionistisch project is, dat enigszins misleidend wordt verkocht onder de vlag van Global Britain."
Brexit

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe moet een onafhankelijk Global Britain eigenlijk z'n geld verdienen?

# data[].attributes.attachment_link.description
Een record was het volgens Liz Truss, de Britse minister van internationale handel, zo snel als het Verenigd Koninkrijk een handelsakkoord met Japan had gesloten. In oktober zette ze haar handtekening onder een pakket afspraken over de onderlinge relaties na brexit, tegelijk met de Japanse minister van buitenlandse zaken.