# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Okuryazarlık; bir dilin yazınlarını okuyabilme, okunan ögeleri algılama ve kavrama yetisine sahip olunmasıdır.

UNESCO'nun tanımına göre okuryazarlık; değişik türdeki yazılı kaynakları, kayıtları kullanarak tanımlama, anlama, yorumlama, bir araya getirme, iletişim kurma ve hesap yapma yeteneğidir. Toplumun geniş bir kitlesine hitap edebilmesi, bilgisini ve gücünü geliştirerek hedeflerine ulaşabilmesi için bireye olanak veren olgudur.

Günümüzde her yıl 8 Eylül günü Dünya Okuryazarlık Günü olarak kutlanır.

Pek çok araştırmacı okuma yazma bilme oranının direkt olarak insan için hayati önem taşıdığını öne sürer. Bu iddiayı savunanlara göre, köle pazarlarında okuma yazma bilenlerin daha pahalıya satılması, Hindistan'da 1960'ta yapılan eğitim reformunun ardından anne-bebek ölüm oranlarının hızla düşüş göstermesi bunun en açık kanıtıdır.

Dünya üzerinde okuryazarlık oranlarının en düşük olduğu bölgeler Güney Asya, Arap ülkeleri ve iç Afrika ülkeleridir. Bu bölgelerde okuryazar olmayan nüfus %40-50'lere kadar varmaktadır. Okuryazarlık oranının yakın zamana kadar çok düşük olduğu Çin, Vietnam gibi ülkelerde bugün okuryazarlık oranları hâlâ düşükken, Brezilya, Endonezya gibi gelişmekte olan ülkelerde bu oran hızla artış göstermektedir. Okuryazarlık oranlarının en yüksek olduğu ülkeler Avrupa ülkeleri ve SSCB'nin dağılması ile ortaya çıkmış olan Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Belarus gibi devletlerdir.

Okuryazarlık kavramının geçmişi binlerce yıl öncesine dayanır fakat okuryazarlığın dünya üzerinde yaygınlık kazanması çok yeni tarihlere, Endüstri Devrimi'nin yapılması ile kâğıt ve matbaanın ucuzlaması ile kitapların daha kolay ulaşılır hâle gelmesine dayanır. Bu nedenle okuryazarlık oranında çok hızlı bir artış yaşanmıştır. Avrupa'da okuryazarlığın hızla yayılmasının sebebi İncil'i kendi başına okuyabilme isteği idi. 1840'lı yıllarda İngiltere'de evlilik kâğıtlarını parmak boyaları ile işaretleyen erkeklerin oranı %33 iken, kadınlarda bu oran %44 idi. Fakat bu oranlar ucuz kitap kolaylığının doğmasına denk gelen zamanda artmaya başladı.

Okuryazarlık geçmişte halkı sınıflandırmak ve kolayca yönetmek için kullanılmıştır. Geçmişte Amerika Birleşik Devletleri'nde oy kullanma hakkına sahip olabilmek için kişinin okuryazar olma şartı var idi.

Okuryazarlığın yavaş yayılımına bakıldığında, lacivert renkle gösterilmiş bölgelerde M.Ö. 2300'lerde, koyu yeşil ile gösterilmiş bölgelerde M.Ö. 1800'lerde, açık yeşil ile gösterilmiş bölgelerde de M.Ö. 300'lerde okuryazarlığın hâkim olduğunu söyleyebiliriz. Dünyanın diğer yerlerine kıyas ile okuryazarlık oranının çok yüksek olduğu bu alanlarda bile okuryazarlık sadece belli bir statüye erişebilmiş elit kesimin öğrenmeye güç yetirebildiği zor bir olguydu. (Aynı dönemlerde okuryazarlığın yaygın olduğu Japonya, Çin gibi alanlar haritada gösterilmemiştir.)

Pompei gibi bazı eski Roma şehirlerinde duvar kalıntıları üzerinde bulunan grafiti ve tabelalar bir dönem buralarda da halkın tabelalar ile yönlendirilebilecek kadar okuryazar olduğunu gösterir.

Bunun yanında semavi dinlerden olan İslam'a göre okumak Tanrı'nın ilk buyruğudur. Buna göre İslamiyet kişinin okumasını, daha da fazlası ilim öğrenmesini emreder. Büyük İslamî kişiliklerden biri olan Ali (halife) ise; "Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum." diyerek okuma yazma hakkındaki görüşlerini belirtmiştir. Araplar, İslamiyet'in doğuşunu müteakip birkaç yüzyıl boyunca dünyada en fazla okuryazar nüfusa sahip millet idi.

Orta Çağ'da, Avrupa'da okuryazar Yahudilerin oranı, Hristiyan nüfusa oran ile çok daha yüksek idi. Birçok Yahudi en azından İbranice okuma ve yazmayı öğrenirdi. Yahudilik Tanah ve Talmud'u okumayı emrettiği ve okunmasına büyük önem verdiği için birçok Yahudi o zamanlarda okuma ve yazma bilirdi.

İngiltere'de okuryazarlık 17. yüzyılın ikinci yarısında %50'lerin üzerindeydi. Bu oran 1710'da %70'i aştı. Amerikan Devrimi zamanında %90'ları buldu. Bu artışın sebebi İncil'i her zaman her yerde okuyabilme isteği idi. Öyle ki Griffth Jones adlı bir devrimcinin Galler'deki okullarda başlattığı, herkesi İncil'i okuyabilir hâle getirme amacı sayesinde 1750'lerde Galler bölgesi dünyada okuryazar nüfus oranının en yüksek olduğu yerdi.

Okuma yazma öğretmenin çeşitli yöntemleri vardır. Bunlardan en yaygını heceleme ve ayrık harf özellikleridir. Buna göre ayrık harf yönteminde her harf sahip olduğu sese göre öğretilirken, heceleme özelliğinde harfler cümle içinde bulunabilecekleri durumlara göre öğretilir.

ba, be, bo, bö, bu, bü, bı, bi...

Her dilde okuma yazma zorluğu, kullanılan alfabeye, yazım sistemine göre değişkenlik gösterir. Latin ¹, Kiril², Yunan³ alfabelerinde olduğu gibi ayrıntısız ses göstergelerine sahip olunabileceği gibi, Çincedeki ⁴ gibi karmaşık karakterlerde olabilir. Japonca ⁵ gibi bazı dillerde harfler ba, so, he, zu gibi heceleri ifade ederken, Arap ⁶ alfabesinde olduğu gibi bir sesli harf cümle içinde kullanımına göre birkaç sesi karşılayabilir.

1. Latin harfleri : K, U, R, W, J, G, I

2. Kiril harfleri : Б, Д, Я, Л, Й, З, Ж

3. Yunan harfleri : β, Π, Γ, Ω,Ψ, Ξ, Θ

4. Çin harfleri : 疵, 疑,畖, 痒, 疗, 疇, 畑

5. Japon harfleri : ぺ (pe), ゴ (go), ヅ (zu), く (ku), プ (pu), ギ (gi), い (i)

6. Arap harfleri : ت (tu), ر (ru), ك (k) (harfleri ile oluşturulan تُرُك birleşimi ile Türk ve Tork yazılabilir).

1 Kasım 1928 tarihinde gerçekleştirilen Harf Devrimi ile Türkiye'de okuryazarlık için Latin kökenli Yeni Türk Alfabesi alfabesi kabul edilmiştir.

Türkiye'de 2013 yılı itibarı ile okuryazarlık oranı %95.78'dir. [1]8 Ağustos 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Ülke genelinde düzenlenen pek çok kampanya, belediye kurslarının açılması, kırsal kesimde kızların okula gönderilme çalışmaları sayesinde bu oran her geçen yıl artmaktadır.

# data[].attributes.attachment_link.description
Okuryazarlık; bir dilin yazınlarını okuyabilme, okunan ögeleri algılama ve kavrama yetisine sahip olunmasıdır. UNESCO'nun tanımına göre okuryazarlık; değişik türdeki yazılı kaynakları, kayıtları kullanarak tanımlama, anlama, yorumlama, bir araya getirme, iletişim kurma ve hesap yapma yeteneğidir. Toplumun geniş bir kitlesine hitap edebilmesi, bilgisini ve gücünü geliştirerek hedeflerine ulaşabilmesi için bireye olanak veren olgudur.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
İlk çeyreğini birkaç yıl sonra dolduracağımız 21'inci yüzyıl, kalan yıllarının nasıl olacağıyla ilgili önemli fikir ve mesajlar veriyor. Bu fikir ve mesajları almış veya alan birey ve toplumlar yüzyılımızın kalan yıllarına damgasını vuracakmış gibi duruyor. İçinden geçtiğimiz küresel salgın süreci ise bu mesaj ve fikirleri almayan, alamayan ya da almamakta direnen birey ve toplumlara adeta bunu dayatıyor.

Bu yüzden çağımızı 'iyi okumalıyız'. Kuşkusuz okuma-yazma becerisi her zaman ve devirde önemli oldu ancak hiçbir zaman 21'inci yüzyıldaki kadar önemli olmadı. Bu yüzyılda her kavramın, kuralın, kuramın, olayın, olgunun kısacası her şeyin yeniden tanımlandığı gibi okuryazarlığın da yeniden tanımlanmasına ihtiyaç var.

OKUMA YAZMA VE OKURYAZARLIK
İlkokul yılları çocuğun birçok alandaki gelişimi bakımından kritik öneme sahiptir ve bu yılları çocuk mutlaka okulda öğretmeniyle geçirmeli. Henüz bir bilimsel araştırmaya dönüşmemiş olmakla birlikte küresel salgın sürecinden geçtiğimiz şu günlerde ülkemizde birinci sınıfta okuyan çocuklarımızın okuma yazma becerileriyle ilgili olarak; birinci sınıf öğrencileri, aileleri, öğretmenleri ve okul yöneticileriyle yapılan görüşme ve gözlem sonuçlarına göre ciddi bir sorun olmadığı anlaşılıyor. Özellikle daha önce birkaç kez birinci sınıf okutmuş öğretmenlerin "yüz yüze eğitimde okuma yazmaya geçemeyen öğrenci oranıyla uzaktan eğitimde geçemeyenlerin oranı birbirine yakın" şeklindeki görüşleri anlamlıdır. Ancak buradan okula gitmeden de okuma yazma öğrenilebilir sonucu asla çıkarılmamalıdır. Okuma yazma bireyin yaşam boyu kullandığı, farklı birçok alana transfer ettiği temel bir beceridir ve salt okuma yazmadan ibaret değildir.

OKURYAZARLIK OKUMA YAZMANIN ÖTESİNDE BİR KAVRAM
En genel anlamıyla okuma yazma, satıra harflerin kullanılması suretiyle şifreler oluşturma ve satırdaki bu şifrelerin çözülmesi işlemidir. Çocuklara ilkokulun ilk yılında okuma yazma öğretimi bu şifreleme sisteminin öğretiminden başka bir şey değildir. Okuryazarlık ise okuma yazmanın ötesinde bir kavramdır. Okuma yazma "satırları" oluşturma ve "satırları" anlamaya çalışma iken okuryazarlık "satır aralarını" oluşturma ve "satır aralarını" anlamaktır. Bu iki kavramın daha iyi anlaşılması için UNESCO'nun yaptığı okuryazarlık tür/düzeylerine şu açılardan bakmakta yarar var:

Temel Okuryazarlık: Kelimeleri seslendirme ve cümleleri anlama. İlkokul birinci sınıfta okuma yazma öğretim süreciyle başlar tüm harflerin öğretimi bittikten sonra birinci sınıfın sonuna kadar tamamlanması beklenir.

İşlevli (Fonksiyonel) Okuryazarlık: Okuma, yazma ve aritmetik işlemlerle ilgili bilgi ve becerilerini, bireysel, sosyal ve kültürel alanda kullanma. İlkokul ikinci sınıfta başlar, temel eğitimin ikinci kademesinde önemli oranda şekillenir ve sonraki eğitim kademelerinde gelişimini sürdürerek olgunlaşması beklenir.

Çok İşlevli (Multi Fonksiyonel) Okuryazarlık: Bireyin kapasitesini sonuna kadar kullanma ve okuma yazma becerilerini kullanarak içinde yaşadığı toplumun ilerlemesi için çaba gösterme. Giriş becerileri temel eğitim kademelerinde verilmiş olmakla birlikte ortaöğretimde başlar, yükseköğretimde ve yaşam boyu gelişimini sürdürür. UNESCO bu düzey ve bunların eğitim kademelerine göre gelişimini bu şekilde belirtmiş olsa da okuryazarlığın gelişimi -sınıf ve dönemlerden bağımsız olarak- becerinin öğretimine verilen öneme, becerinin kullanım sıklığına ve kişiden kişiye değişebilir.

METİN KAVRAMINDAKİ DEĞİŞİM VE YENİ OKURYAZARLIKLAR
Geleneksel olarak metin; yazı, yazı parçası veya bir yazıyı oluşturan her bir bölüm olarak tanımlansa da 21. yüzyılda metin kavramı değişti. Ressamın çizdiği bir tablo, müzik notaları, rakamlar, doğada gördüklerimiz, başımızdan geçen bir olay, televizyonda izlediğimiz bir çizgi film, film, belgesel, reklam veya haber, internet ve teknolojik aletler, her bir insan veya insanlar, diğer canlılar... Kısacası etrafımızda gördüğümüz her şey bir metindir. Metin kavramındaki bu değişim okuryazarlık kavramına yüklenen anlamda da değişime yok açtı. Öyle ki günümüzde artık sanat okuryazarlığı, müzik okuryazarlığı, matematik okuryazarlığı, doğa okuryazarlığı, medya okuryazarlığı, ağ okuryazarlığı, teknoloji okuryazarlığı, ekonomi okuryazarlığı, hukuk okuryazarlığı, hastane okuryazarlığı gibi kavramlarını sıkça duyar olduk. Bu okuryazarlık çeşitleri bilginin artık bizlere sadece geleneksel metin formatında değil çok farklı formatlarda geldiğini göstermesi bakımından önemli. Ancak öğrencilere bu okuryazarlıkların ve bu yüzyılda daha sonraları ortaya çıkacak olan diğer okuryazarlıkların "nasıl öğreneceği" öğretmek gerekiyor. Bu açıdan bakıldığında diğer tüm okuryazarlıkların kapısını açan bir anahtar beceri olan "bilgi okuryazarlığı" becerisi eğitiminin verilmesi hayati derecede önem taşıyor.

NİÇİN BİLGİ OKURYAZARLIĞI?
Hatırlanacağı üzere 1999, 2000 ve 2001 yıllarında 21. yüzyıla hangi ismin verileceği hususunda yoğun tartışmalar yaşanmış ancak "Bilgi Çağı" isminde neredeyse herkes hemfikir oldu. Çağımızda bilgi olağanüstü "miktarda" üretilmekte ve olağanüstü bir "hızla" yayılıyor. Bilgi miktarı ve hızı ile ilgili olarak fikir vermesi bakımından şu araştırma sonuçları oldukça manidar: Son beş yılda basılı dokümanlardaki artış yazının bulunmasından bu yana kadar üretilen dokümanlardan daha fazla ve son üç yıl içindeki elektronik içerik ondan önceki yıllarda üretilenlerin tamamı kadar. Bilgi miktar ve hızındaki bu artış modayı hızla demode ederken, güncel ve "yeniyi" hızla eskitiyor. Evet, "bilgi güçtür". Buradan hareketle bilgi okuryazarlığı ise "süper güçtür". Gelecek bilimci Alvin Toffler "geleceğin cahilleri okuma yazma bilmeyenler değil, bilgiye nasıl erişileceğini bilmeyenler olacak" derken esasen bilgi okuryazarlığının önemini vurguluyor.

Bilginin tamamını okullarda öğretmek hem teknik olarak hem de zaman olarak imkânsız. Buradan hareketle -bilgi okuryazarlığını da içerecek şekilde- eğitim programlarımız hızla güncellenmeli ve "niçin öğreteceğiz, ne öğreteceğiz, nasıl öğreteceğiz ve ne kadar öğreteceğiz" soruları gelecek perspektifiyle yeniden cevaplanmalı.

PROF. DR. İBRAHİM COŞKUN KİMDİR?
Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği programından 1996 yılında mezun oldu. Yüksek lisans eğitimini 2006 yılında Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü'nde, doktora eğitimini ise 2010 yılında Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü'nde tamamladı. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı'nda 2011 yılında 'Yardımcı Doçent', 2015 yılında 'Doçent' ve 2021 yılında da 'Profesör' unvanını aldı. Çalışma ve uzmanlık alanları arasında öğretmen yetiştirme ve eğitim bilimleri, okuma- yazma öğretimi, Türkçe öğretimi, okuma ve yazma güçlükleri, birleştirilmiş sınıflarda öğretim ve araştırma teknikleri yer almaktadır. Yazarın yukarıdaki uzmanlık alanlarıyla ilgili yurtiçinde ve yurtdışında yayınlanmış 28 makale, 16 kitap ve kitap bölümü, 42 kongre ve sempozyum bildirisi ile farklı birçok akademik alanda faaliyetleri bulunuyor. Ayrıca Avrupa Birliği, TÜBİTAK ve bölgesel kalkınma ajansları tarafından fonlanan çeşitli projelerde görevler üstlendi. Prof. Dr. İbrahim Coşkun halen Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı başkanlığını yürütüyor.

# data[].attributes.attachment_link.title
21'inci yüzyılda okuma yazma ve yeni okuryazarlıklar

# data[].attributes.attachment_link.description
İlk çeyreğini birkaç yıl sonra dolduracağımız 21'inci yüzyıl, kalan yıllarının nasıl olacağıyla ilgili önemli fikir ve mesajlar veriyor. Bu fikir ve mesajları almış veya alan birey ve toplumlar yüzyılımızın kalan yıllarına damgasını vuracakmış gibi duruyor. İçinden geçtiğimiz küresel salgın süreci ise bu mesaj ve...

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Açıköğretim Sistemi - Anadolu Üniversitesi

# data[].attributes.attachment_link.title
Dijital Okuryazarlık Becerisi Kazanılması Gereken En Önemli Yetkinliklerden Biri

# data[].attributes.attachment_link.description
Dijital okuryazarlık becerisi bir diğer anlamıyla “dijital çağda hayatta kalma becerisi” olarak düşünülebilir. 21. Yüzyılın beraberinde hızla g

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dijital okuryazarlık akıllı telefonlar, tabletler, dizüstü bilgisayarlar ve masaüstü bilgisayarlar gibi ağ cihazları aracılığı ile bilgiyi bulma, anlama, analiz etme, sentezleme ve paylaşabilme becerilerinin tümünü ifade eder. Yani teknolojiyi güvenli, hedef odaklı, sorumlu ve etkin bir şekilde kullanmak için gereken becerilerin tümünü kapsar. Dijital okuryazarlık, bilgisayar okur yazarlığı veya dijital becerilerden farklıdır. Bilgisayar okuryazarlığı ya da bilgi okuryazarlığı kavramlarından da farklıdır.

Teknoloji günlük yaşamda giderek daha fazla kök salmaya devam ettikçe, dijital okuryazarlık becerilerini öğrenmenin önemi giderek daha fazla ortaya çıkıyor.

Dijital okuryazarlık, esasında dijital ve okur-yazarlık kavramlarının bir araya gelmesinden oluşmuştur. İşin içinde hem dijital dünya hem de okuryazarlık vardır ancak kavram olarak iki terimden oluşan bir kombinasyondan çok daha fazlasıdır.

Dijital bilgi, verilerin sembolik bir temsilidir ve okuryazarlık ise bilgiyi okumak, tutarlı bir şekilde yazmak, kullanmak ve bu bilgiyi eleştirel olarak düşünebilme becerisini ifade eder.

Dijital okuryazar bir birey çeşitli dijital becerilere sahiptir. Akıllı cihazlar ve sosyal ağların temel prensipleri, dijital topluluklar ve sosyal medya ile etkileşim, bilgiye ulaşma ve onu analiz etme, eleştirel düşünme gibi beceriler bunlardan bazılarıdır. Bu becerilere sahip olma bireyin dijital deneyimlerini farklı medya platformlarında güçlendirir. Dijital medyanın evrimi ile birlikte bu beceri daha da evrilecektir.

Dijital Okuryazarlık Neden Önemlidir?

1. Eğitimde teknolojinin kullanımı: Dijital okuryazarlığın önemli olmasının ilk nedenlerinden biri, eğitimde teknolojinin kullanımının artmasıdır. Pandemi ile birlikte internet üzerinde devam etmesi gereken eğitim sürecinde bilgisayar, tablet gibi araçların K-12 ve üniversitelerde yoğun olarak kullanımı ile dijital okuryazarlık giderek daha fazla öne çıkmıştır. Dijital okuryazarlık becerilerine sahip öğrenciler bu öğrenme platformlarında daha rahat ve kendinden emin olarak çalışırlarken; dijital okuryazarlık becerisine sahip olamayanlar ise yetersizlik veya güven eksikliği nedeniyle derslerden geri kalma riski ile karşı karşıya kalmaktalar. Buna ek olarak, sınavların artık çoğunluğunun çevrimiçi olarak uygulanmasıyla, öğrencilerin testlerde teknolojiyi rahat kullanmaları veya dikkatlerini dağıtmak yerine söz konusu materyale odaklanma güvenine sahip olmaları da giderek daha önemli hale gelmiştir.

2. Online güvenliği sağlamak: Internet'te çevrim içi olduğumuz her an esasında risk altındayızdır. Bu riskler karmaşıktır ve sürekli değişmektedir, güncellenmektedir. Dijital okuryazarlığın artması kişilerin çevrimiçi güvenlik sorunlarıyla karşılaşmasını engelleyemese de güvenliklerini ve mahremiyetlerini mümkün olduğunca korumaya yardımcı olmak için onları önemli bilgiler, araçlar, süreçler ve kaynaklarla güçlendirebilir. En azından bilgilerini yani çalışmalarını korumanın olmazsa olmaz temel formüllerini dijital okuryazarlıkla bilirler ve öğrenirler.

3. Dijital Sorumluluk: Çevrimiçi güvenliğin yanı sıra dijital okuryazarlık, bilgileri çevrim içinde etik olarak tüketme ve iletme yeteneği olan dijital sorumluluğun önemini de öğretir. Artan teknoloji bağımlılığı, öğrencileri telif hakkı ve intihal, siber zorbalık, bilgi kaynaklarını inceleme ve başkalarıyla sorumlu bir şekilde etkileşime girme ile ilgili zorluklara maruz bırakır. Dijital okuryazarlık becerileri, öğrencilerin bu zorlukları anlama ve etkin bir şekilde yönetme becerilerinde ustalaşmalarına yardımcı olarak onları daha sorumlu dijital vatandaşlar haline getirir.

4. Dijital Eşitliğin Gelişmesi: Dijital okuryazarlığın önemli olmasının bir başka nedeni de dijital uçurumu kapatmaya yardımcı olmasıdır. Evlerde ve eğitim kurumlarında teknolojinin yaygınlaşmasına rağmen, özellikle ülkemizde hala sınırlı dijital okuryazarlık becerilerine sahip birçok insan ya da şirket var. Ülkemizde dijital okuryazarlığın yükselmesi için öncelikle eğitim sistemimizin değişmesi, daha doğrusu güncellenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Dijital okuryazarlık konusunun k12 eğitim sistemi içine alınması ve aşağıdaki temel konuların en azından işlenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Teknolojinin tarihçesi, gelişimi

Temel donanım bilgisi

Bulut teknolojisi

İşletim Sistemlerini Anlama

Yazılım Modelleme

Algoritma Analizi

Yazılım Testi

Proje Yönetimi

Veri Yapıları

Veri Tabanı

Etkin Programlama vb. konular

Lisede temel dijital okuryazarlık becerisine sahip olan gençler, bu beceri ile üniversite eğitimlerine başlayabilirler. Bilgi çağının artık dönüşüm hatta kripto çağı adını aldığı ve iş yaşamının çoğunlukla online sürdüğü günümüzde kişiler artık iş dünyasında dünya çapındaki yaşıtları ile rekabet halindeler. Yani bir konuda uzman olmak da yetmiyor; bunun yanı sıra İngilizce dil bilgisi uzmanlığı ve dijital okuryazarlık yetkinliği başarıda iki çok önemli bileşen haline geliyor. Eğitim kurumları kadar, şirketler de çalışanlarına, dijital okuryazarlığı bir öncelik haline getirerek, gelişmesinde büyük rol sahibi olabilirler.

Yaşam Boyu Becerilerin Desteklenmesi: Teknoloji sürekli değişip gelişirken, dijital okuryazarlık kişileri hem şu anki hem de teknolojinin gelecekteki türevlerinde ihtiyaç duyulabilecek temel bilgi ve becerilerle güçlendirir. Örneğin, giriş/çıkış, uygulama işlemleri, donanım aygıtlarını ayırt etme ve bunların nasıl kullanılacağı gibi temel kavramları öğrenmek yeni ve gelişmekte olan teknolojilere uygulanabilecek temel aktarılabilir bilgileri sağlayabilir.

Dijital okuryazarlığın 4 ilkesi

1. Anlama: Açık ve örtük fikirlerin çıkarılması

2. Karşılıklı bağımlılık: İlgili ve simbiyotik dijital medyayı anlamlı bir şekilde birbirine bağlamak

3. Sosyal faktörler: İlgili ağlarda zamanında ve ilgili verilerin paylaşılması

4. Küratörlük: Verileri erişilebilir yollarla saklama ve düzenleme

Dijital Okuryazarlığın Önemi

Dijital okuryazar olmanın, teknolojiyi nasıl kullanacağını bilmekten daha fazlası olduğunu anlamak önemlidir; dijital olarak geliştirilmiş bir ortamda etkin bir şekilde gezinmeyi bilmektir. Bu sosyal, kültürel yaşamınızda, öğrenme yaşamınızda ve/veya çalışma yaşamınızda olabilir. Bu, bir durumdan öğrendiğiniz dijital becerileri transfer etme ve bir platformda sorunsuz bir şekilde başka bir uygulamaya geçme yeteneğini tanımakla ilgilidir. Tek yapmanız gereken sağlam bir temel oluşturmak ve ardından dijital ayak izinizi güçlendirmek için çalışmaktır.

Ayrıca dijital okuryazarlık gelecekte profesyonel dünyaya geçtiğinizde, gerçekten daha da önemli hale geliyor. Profesyonel kariyerlerde dijital becerilere duyulan gereksinim yukarda da belirttiğim gibi daha yüksektir. Avrupa Komisyonu tarafından 2017 yılında yapılan bir araştırma, profesyonellerin %90'ının en azından temel dijital becerilere sahip olması gerektiğini ortaya koymuştur. İş yerinizde, dijital ortamlarda insanlarla etkileşim kurmanız, projeleri yönetmeniz, bilgileri uygun şekillerde kullanmanız, depolamanız, raporlamanız ve iş birliği içinde yeni fikirler ve ürünler yaratmanız istenecektir. Her şeyden önce, dijital dünya hızla değişmeye devam ederken dijital kimliğinizi ve refahınızı korumanız gerekecektir.

Dijital okuryazarlık yetkinlikleri olmadan, insanlar teknoloji odaklı bir toplumda gelişmek için mücadele ederler. Sözgelimi, iş dünyası aşağıdaki yetkinliklere sahip mezunlara ve çalışanlara sürekli ihtiyaç duyuyor:

İletişim yetkinliği yüksek

Bilgi ve dijital okuryazarlığı yüksek

Analitik ve kritik düşünme becerisi olan

Çözüm odaklı bakan

Proje yönetimi tecrübesi olan ve

Ekip çalışmasına yatkın bireyler.

Dijital Okuryazarlık Yetkinlikleri

Kritik düşünme

Sosyal medya

Bilişsel yetenekler

Kültürel duyarlılık

Teknik beceriler

Araştırma

eGüvenlik

Yaratıcılık

Dijital Okuryazarlığın Unsurları

1. Doğru Bilgiye Ulaşmak: Amaçlanan doğru bilgiye ulaşmak, doğru - yanlış bilgiyi birbirinden ayırt edebilmek; anlamlı-anlamsız bilgiyi birbirinden ayırt edebilmek; doğru bilginin doğru kaynağına ulaşabilmek, sorunu doğru tanımlayıp google'da Türkçe veya İngilizce doğru sorgulama yapabilmek; bilgiyi sınıflandırabilmeyi ve saklamayı bilmek

2. İletişim: Dijital ortamlarda iletişim kurabilmek; kaynaklar/araçlar paylaşabilmek; iş birliği yapabilmek, etkileşimde bulunmak; topluluklar ve ağlar kurmak

3. İçerik oluşturma: Yeni içerikler oluşturabilmek ve düzenleyebilmek (belge, resimler, videolar vb.); öncekini entegre edebilmek ve yeniden detaylandırabilmek; yaratıcı medyalar üretebilmek, programlar yapabilmek; fikri mülkiyet hakları ve lisanslarına duyarlı olmak

4. Güvenlik: Kişisel verilerin korunması, dijital kimlik koruması, güvenlik önlemleri, güvenli ve sürdürülebilir kullanım

5. Problem çözme: Dijital ihtiyaç ve kaynakları belirleme, amaca göre bilinçli kararlar vermek, teknolojileri yaratıcı bir şekilde kullanmak, teknik sorunları çözmek, kendi ve diğerlerinin yetkinliğini güncelleyebilmek

Sonuç olarak baktığımızda, dijital okuryazarlığın yüksek olmasındaki amacımız:

Bilginin ve teknolojinin size hizmet etmesini sağlamak. Doğru bilgiye ulaşmanın yolunu öğrenmek.

İşlerinizi kolaylaştıracak uygulamaları bilmek ve öğrenmek.

Dijital dünyanın geldiği yer ve yapabilirlikleri hakkında farkındalık ve bilinç kazanmak.

Yönetim & Dijital Dönüşüm Danışmanlığı ve Eğitimlerim hakkında bilgi almak ve toplantı planlamak için tıklayın!

# data[].attributes.attachment_link.title
Dijital Okuryazarlık Nedir? - Gülay Savaş

# data[].attributes.attachment_link.description
Dijital okuryazarlık akıllı telefonlar, tabletler, dizüstü bilgisayarlar ve masaüstü bilgisayarlar gibi ağ cihazları aracılığı ile bilgiyi bulma, anlama, analiz etme, sentezleme ve paylaşabilme becerilerinin tümünü ifade eder. Yani teknolojiyi güvenli, hedef odaklı, sorumlu ve etkin bir...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
İSTANBUL (AA) - Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gül Esra Atalay, kontrolsüz ve denetimsiz mecralar olan sosyal medyada yalan haber, yanlış bilgi ve dezenformasyonlar yaşandığını belirterek, yeni medya okuryazarlık düzeyinin artırılmasına yönelik sosyal politikalara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Üsküdar Üniversitesi'nden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Atalay, dijital medyanın toplum ve toplumsal olaylar ile ilişkisi hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Toplum ve medyanın karşılıklı olarak birbirini etkileyen sistemler olduğunu belirten Atalay, 'Medya, toplumsal olaylar ile toplumu kendi perspektifinden ele alır ve kitlelerin gerçeğe dair algılarına etki eder. Yaşadığımız dünyanın nasıl bir yer olduğunu, toplumsala dair birçok bilgiyi ve fikri medya yoluyla da ediniriz. Özellikle günümüzde karmaşık toplumsal yapılar içerisinde yaşayan modern insanın günlük yaşamında kitle iletişim araçları çok önemli bir yer tutuyor.' ifadelerini kullandı.

Toplumun medyadan birçok açıdan etkilendiğini vurgulayan Atalay, 'Medya için 'toplumun aynasıdır' ifadesi kullanılır fakat bu ifade medyanın insan yaşamını ne denli şekillendirdiği gerçeğini görmezden gelir. Medya sadece toplumda olup biteni yansıtan bir ayna olmaktan öte, toplumsalı şekillendiren bir kurumdur.' değerlendirmesinde bulundu.

Atalay, dijital medya teknolojilerinin geleneksel medyadan çok daha etkili şekilde toplumu değiştirip dönüştürdüğünü belirterek, şöyle devam etti:

"Bunun en önemli nedeni yeni medyanın etkileşimli yapısı. Yeni medya mecralarının özellikle de sosyal medyanın kullanımı günlük yaşamda olmazsa olmaz bir rutine dönüştü. Mobil cihazların da yaygınlaşmasıyla her an her yerde yeni medya mecralarına ulaşıyoruz ya da sosyal medya kullanıyoruz. Sosyal medya interaktif, insanların sürekli birbirleriyle bağlantıda kalmasına imkan tanıyor ve kullanıcı üretimi içeriğe dayanıyor. Dolayısıyla tüm kullanıcıların sürekli olarak içerik ürettiği, fikirlerini, görüşlerini paylaştıkları, bazen tepkilerini dile getirebildikleri bu mecralar toplumu çok yönlü olarak etkiliyor. Bu noktada dijital medyanın toplumu hem iyi yönde hem de kötü yönde etkilediğini söylemek mümkün.'

- 'Yeni medya okuryazarlık düzeyi artırılmalı'

Gül Esra Atalay, medyanın bilgiye her an hızlı ulaşım, zaman ve mekan engeline takılmadan iletişim kurabilme ve bankacılık, alışveriş ve bunun gibi işlemleri hızla çevrimiçi olarak yapabilme gibi olumlu yönlere sahip olduğuna dikkati çekti.

Atalay, "Öte yandan kontrolsüz ve denetimsiz mecralar olan sosyal medya mecralarında yalan haber, yanlış bilgi ve dezenformasyon problemleri söz konusu. Dezenformasyona karşı alınabilecek bireysel önlemler yeni medya mecralarından ulaşılan bilgilerin sağlamasının yapılması, birkaç farklı kaynaktan bilginin doğruluğunun teyit edilmesi, çevrimiçi ortamda güvenilir platformların tespiti ve kullanımı şeklinde olabilir. Genel olarak toplumun her kesiminin, yeni medya okuryazarlık düzeyinin artırılmasına yönelik sosyal politikaların geliştirilmesine ihtiyacı var.' ifadelerini kullandı.

İletişim sosyolojisi perspektifinden bakıldığında medyanın bir toplumsallaşma aracı olduğunu aktaran Atalay, şunları kaydetti:

'Bu demektir ki; bireyler içinde yaşadıkları toplumdaki normları, yani neyin kabul edilebilir neyin kabul edilemez olduğunu medyadan da öğreniyorlar. Toplumun geri kalanıyla medya sayesinde de iletişime girer, gördüklerinden ve duyduklarından etkilenerek değişir. Bu nedenle toplumsal sistemler içerisinde medya çok önemli bir kurumdur. Medya temsilleri toplumun farklı kesimlerini çeşitli şekillerde yansıtarak toplumsal gerçekliği yorumlar. Bu nedenle medya mesajlarının çoğulcu, tarafsız ve toplumun düzgün şekilde işleyişine hizmet eder düzeyde olması önem arz ediyor.'

- 'Yüz yüze iletişim çok daha önemliydi'

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü Öğretim Üyesi Atalay, özellikle elektronik iletişim teknolojilerinin gelişmesinden önce yüz yüze iletişimin çok daha önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı.

İlişkilerin yoğun olarak yüz yüze gerçekleştirildiğini hatırlatan Atalay, şunları kaydetti:

'Gazete gibi kitle iletişim araçlarında geribildirim oldukça kısıtlıydı. Enformasyon akışı tek taraflı olarak gerçekleşiyordu. Oysa günümüzde etkileşimli ve kullanıcı üretimi içeriğe imkân tanıyan, senkronize ve asenkronize şekilde iletişim kurmayı mümkün kılan yeni medya mecralarıyla enformasyon akışı çok daha karmaşık bir hal aldı. İmkanlar arttı. Bugün ülkenin ya da dünyanın ücra bir köşesindeki bir gelişme anında her yerden duyulabiliyor, görülebiliyor.

Dolayısıyla etkileşimin yapısı da değişiyor. Danah Boyd'un terimiyle ağlaşmış kamular oluşuyor. Yeni medya mecralarının kalıcılık, aranabilirlik, kopyalanabilirlik özellikleri ve kimliği bilinmez, görünmez ve sonsuz sayıda bir izleyici/ okuyucu kitlesine ulaşıyor oluşu sosyal ilişkilerden benlik sunumuna, ekonomiden sağlığa, ticaretten politikaya kadar her alanda değişim ve dönüşüme neden oluyor.'

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
gazetecilik bölümü öğretim üyesi doç. dr. gül esra atalay

# data[].attributes.attachment_link.title
Dezenformasyona karşı yeni medya okuryazarlığı artırılmalı

# data[].attributes.attachment_link.description
İSTANBUL (AA) - Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gül Esra Atalay, kontrolsüz ve denetimsiz mecralar olan sosyal medyada yalan haber, yanlış bilgi ve dezenformasyonlar yaşandığını belirterek, yeni medya okuryazarlık düzeyinin artırılmasına yönelik sosyal politikalara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Google 28 Mart'ta kullanıcıların arama sonuçlarında karşılaştıkları içeriklerin doğruluğundan emin olmaları için kullanabileceği "bu sonuç hakkında" özelliğini tüm dünyada uygulamaya başladığını duyurdu. Bunun yanı sıra "Perspektifler" ve "Bu yazar hakkında" özelliklerinin sınırlı ülkede ve dilde uygulamaya başlandığı açıklandı.

Tüm bu özellikler kullanıcıların karşılaştıkları bilgilerin doğruluğundan emin olmasını, kaynakların güvenilirliğini değerlendirebilmesini ve farklı bakış açılarıyla üretilmiş içeriklere kolay erişebilmesini amaçlıyor. Merak ettiğimiz konu hakkında bilgi edinmek, karmaşık konuları anlamak ve gerçekleri kurgudan ayrıştırmak için elimiz hızla arama motorlarına gidiyor. Arama motorları arasında en fazla kullanıcı sayısına ve trafiğe sahip olan Google da, bilgi ekosisteminde etkili bir aktör.

Nasıl çalışıyor?

Yanlış bilgiye karşı bağışıklık kazanmanın önemli yollarından biri, bilginin kaynağını sorgulamak, güvenilir olduğundan emin olmak. "Bu sonuç hakkında" özelliği tam da bu aşamada kullanıcıları desteklemeyi hedefliyor.

Arama sonuçlarının listelendiği sayfada, her sonucun sağ üst köşesinde beliren üç noktaya tıklamak, karşınıza çıkan bilgilerin hangi kaynaktan geldiğini görmenize ve kaynak hakkında detaylı bilgi almanıza yarıyor.
Kaynak: Google
"Bu sonuç hakkında" özelliği, Google arama sonuçlarında belirli bir web sayfası veya kaynak hakkında bilgi verirken, kullanıcılara daha fazla bağlam sağlamak için ek bilgiler sunmaya yarıyor. Bu özellik kullanıcıların arama sonuçlarını daha etkili bir şekilde değerlendirmelerine yardımcı olabileceğinden, dezenformasyonla mücadelede kıymetli bir adım olabilir. Örneğin, "bu sonuç hakkında" özelliği, arama sonuçlarında belirli bir web sitesi hakkında bilgi verirken, sitenin hangi hangi politik görüşe yakın olduğunu ya da hangi konularda içerik ürettiğini belirtebilir.

"Perspektifler" ve "Bu yazar hakkında" özellikleri şimdilik sınırlı ülkede ve dilde erişilebilir nitelikte. Arama sonuçlarında çıkan içeriğin yazarı hakkında daha detaylı bilgiye ulaşmayı kolaylaştıran "bu yazar hakkında" ve en çok okunan haberlerin hemen altında yer alacak perspektifler bölümüyse haberle ilgili farklı bakış açılarıyla üretilmiş içeriklere, görüşlere ve yorumlara daha kolay erişilebilmesini amaçlıyor. Bu değişim bilgiyi tükettiğimiz alanları çeşitlendirmek ve yankı fanuslarını yıkmak için kıymetli bir adım olabilecek nitelikte.

Google'ın yanlış bilgiyle alan açan tartışmalı iş modeli: Reklamlar

Bilgiyle ve çevrimiçi dünyayla kurduğumuz ilişkide kilit rollere sahip teknoloji şirketlerinin, bilgi düzensizliği probleminde sorumlululuk üstlenmesi ve medya okuryazarlığı perspektifiyle çözümler geliştirme yükümlülüğü teyitçilerin uzun süredir vurguladığı meselelerden.

Google açıklamasında medya ve bilgi okuryazarlığı alanındaki eğitimleri ve çözümleri destekleyeme devam ettiklerini de hatırlatıyor.

Propublica'nın yakın zamanda yayınladığı araştırma Google'ın dezenformasyonla mücadele konusunda kamuya açıkladığı taahhütlere rağmen, yanlış ve yanıltıcı içerikler yaydığı bilinen sitelerin Google reklamlarından gelir elde etmesine izin verdiğini ortaya koymuştu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bu sonuç hakkında: Google'ın medya okuryazarlığı odaklı yeni özelliği - Teyit

# data[].attributes.attachment_link.description
Google 28 Mart'ta kullanıcıların arama sonuçlarında karşılaştıkları içeriklerin doğruluğundan emin olmaları için kullanabileceği "bu sonuç hakkında" özelliğini tüm dünyada uygulamaya başladığını duyurdu. Bunun yanı sıra "Perspektifler" ve "Bu yazar hakkında" özelliklerinin sınırlı ülkede ve dilde uygulamaya başlandığı açıklandı. Tüm bu özellikler kullanıcıların karşılaştıkları bilgilerin doğruluğundan emin olmasını, kaynakların güvenilirliğini değerlendirebilmesini ve farklı bakış açılarıyla üretilmiş içeriklere kolay erişebilmesini amaçlıyor.

# data[].attributes.attachment_link.title
21. YY Becerileri: Yeni Medya Okuryazarlığı Becerisi