# data[].attributes.body
Książka, która pomoże znaleźć odpowiedzi na nurtujące pytania i da pewność siebie w roli rodzica.

„To jedna z najcenniejszych pozycji dla rodziców nastolatków na rynku książki. Jako psycholog i suicydolog, cenię wyczerpujące podejście do tematu wyzwań dzisiejszej młodzieży, a zwłaszcza depresji i samobójstw. Książka chwilami boli, ale jest piekielnie potrzebna...”

Anna Matusiak

# data[].attributes.attachment_link.description
Podcast Fundacji Instytut Cyfrowego Obywatelstwa dla tych, którzy czują się zmęczeni nadmiarem informacji i ekranów. Rozmawiamy o tym, jak uregulować ich obe…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Każdy współczesny rodzic, jeśli chce w pełni zatroszczyć się o swoje dziecko, musi znać zasady higieny cyfrowej. W końcu nie da się uciec od nowych technologii i bycia online, które stały się dla nas codziennością.
Dla kształtowania zdrowych nawyków cyfrowych dzieci i młodzieży kluczowym miejscem jest dom, a osobami - rodzice lub opiekunowie. Szkoła jest ważnym ogniwem w procesie nabywania wiedzy i kompetencji w obszarze higieny cyfrowej, ale to najbliższe, domowe otoczenie kształtuje postawy w sposób najbardziej zauważalny. Dlatego więc, aby najmłodsi potrafili używać ekranów w sposób chroniący zdrowie, rodzice i opiekunowie powinni sami stosować się do zasad higieny cyfrowej i rozumieć jej sens.

Nowe technologie stały się nieodłącznym elementem naszej codzienności, zmieniając sposób, w jaki pracujemy, uczymy się, komunikujemy i spędzamy czas wolny. Oferują nam wiele korzyści i ułatwiają różne sprawy, jednak nieumiejętne i nadmierne korzystanie z urządzeń ekranowych może negatywnie wpływać na zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Brak higieny cyfrowej i odpowiednich zasad dotyczących ekranów może prowadzić do problemów takich jak:

# data[].attributes.attachment_link.title
Higiena cyfrowa w domu - Higiena Cyfrowa

# data[].attributes.attachment_link.description
Higiena cyfrowa w domu Każdy współczesny rodzic, jeśli chce w pełni zatroszczyć się o swoje dziecko, musi znać zasady higieny cyfrowej. W końcu nie da się uciec od nowych technologii i bycia online, które stały się dla nas codziennością. Dla kształtowania zdrowych nawyków cyfrowych dzieci i młodzieży kluczowym miejscem jest dom, a osobami - rodzice lub opiekunowie.

# data[].attributes.body
Książka „Wychowanie przy ekranie”

Jak przygotować dzieci do życia w sieci? Magdalena Bigaj odpowiada na to pytanie w swojej książce skierowanej do dorosłych.

Książka „Twój telefon, Twoje zasady”

W swojej najnowszej książce skierowanej do młodzieży Magdalena Bigaj podpowiada nastolatkom, jak dzięki higienie cyfrowej żyć po swojemu.

# data[].attributes.headline
Moje dziecko nie jest lubiane, co robić? Cz. 1

# data[].attributes.subject
Moje dziecko nie jest lubiane, co robić? Cz. 1

# data[].attributes.attachment_link.title
Moje dziecko nie jest lubiane, co robić? Cz. 1

# data[].attributes.attachment_link.description
Przyjaźń to ważny element życia. Większości z nas zależy na byciu lubianym. Posiadanie bliskich kole…

# data[].attributes.headline
Moje dziecko nie jest lubiane, co robić? Cz. 2

# data[].attributes.subject
Moje dziecko nie jest lubiane, co robić? Cz. 2

# data[].attributes.attachment_link.title
Moje dziecko nie jest lubiane, co robić? Cz. 2

# data[].attributes.attachment_link.description
Kiedy dziecku doskwiera samotność, czuje się odrzucone przez rówieśników, z pewnością potrzebuje wsp…

# data[].attributes.attachment_link.title
zatrzymaj samobójstwo - Życie warte jest rozmowy

# data[].attributes.attachment_link.description
Miejsce, gdzie pomoc uzyskają zarówno osoby w kryzysie samobójczym, jak i szukające wsparcia dla kogoś, kto przeżywa trudności psychiczne czy żałobę po samobójczej śmierci bliskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
#7: Lekcja Higieny Cyfrowej nr 1: Jak działa mój mózg w świecie nowych technologii?

# data[].attributes.attachment_link.description
Listen to this episode from Instytut Cyfrowego Obywatelstwa on Spotify. To, co nazywamy higieną, nigdy nie było ludziom objawione z góry. Zawsze dochodziliśmy do tego metodą prób i błędów, opornie akceptując nowe zachowania chroniące zdrowie. Nie należy się więc dziwić, że higienę cyfrową, uważaną dzisiaj przez środowiska medyczne za nowe zachowanie prozdrowotne, przyjmujemy opornie, choć potrzebują jej całe społeczeństwa i każdy, bez względu na wiek.

# data[].attributes.attachment_link.title
Higiena cyfrowa a zdrowie - cyfroweobywatelstwo.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zachowania te można podzielić na cztery obszary. Przedstawiamy je poniżej i wyjaśniamy, jaki mają związek z twoim zdrowiem i codziennym funkcjonowaniem. Mamy nadzieję, że zrozumienie, dlaczego warto tak postępować, zachęci cię do pracy nad swoją higieną cyfrową.

# data[].attributes.body
Dynamiczna gra idealna, gdy mamy mało czasu. Każdy z graczy otrzymuje 6 kart, które bez podglądania układa przed sobą na stole. Przed rozpoczęciem rundy każdy wybiera dowolną ze swoich kart i ją odkrywa. Karty mają określone wartości od -2 do 10. Naszym celem jest uzbieranie takiej kombinacji kart, która da nam jak najmniej punktów, zanim skończy się runda. Ta zaś dobiega końca, gdy ktokolwiek odkryje swoją szóstą kartę.

# data[].attributes.body
Konkretny i praktyczny przewodnik dla współczesnych rodziców!
Książka, który uczy, jak sprawić, by relacja dziecka z cyfrowym światem była zdrowa i bezpieczna.
Ile czasu dziecko może spędzać przed ekranem? Kiedy dać mu pierwszy smartfon? Czy pozwalać na granie w gry? Jak nauczyć je radzić sobie z hejtem? I jak Internet wpłynie na jego rozwój?

„Wychowanie przy ekranie” nie tylko dostarcza niezbędnej wiedzy na temat higieny cyfrowej, lecz także dodaje rodzicom otuchy. Autorka nie moralizuje, za to dzieli się z czytelniczkami i czytelnikami solidną dawką wiedzy niezbędnej każdemu współczesnemu rodzicowi oraz praktycznymi radami popartymi swoim unikatowym doświadczeniem, w którym łączy role edukatorki, badaczki, pracowniczki świata nowych technologii oraz matki.

# data[].attributes.body
Ciekawy artykuł o tym, jak gry planszowe pozwalają rozwijać umiejętności ważne nie tylko dla sportowców.

# data[].attributes.attachment_link.title
Trening mentalny i gry planszowe | Mateusz Minda

# data[].attributes.attachment_link.description
Trening mentalny w domu jest możliwy i realny do wykonania. Jednym ze sposobów, który wykorzystuję także w pracy ze sportowcami w gabinecie są gry planszowe! Celowy wybór gry może mieć korzystny wpływ na wychowanie i nauczanie dziecka, ponieważ planszówki, obok tego, że dostarczają masy zabawy, także edukują.

# data[].attributes.body
"Duuuszki" to świetna gra imprezowa dla dzieci i dorosłych. Wylosuj kartę i złap odpowiedni przedmiot szybciej niż przeciwnicy!

# data[].attributes.body
Podczas rozgrywki gracze rywalizują ze sobą, wykonując z pozoru proste wyzwania, jak np. zapisanie na kartce swojego imienia, wykonanie papierowej piłeczki i rzucenie jej do przeciwnika czy przybicie piątki, podczas gdy na oczach mają okulary, przez które całe otoczenie jest odwrócone do góry nogami!

# data[].attributes.body
"Wyścig do sałaty" to świetna rozrywka dla całej rodziny. Dzięki prostym zasadom, mogą w nią grać już dzieci 5 letnie. Emocje gwarantowane!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Marta siedzi przy biurku, przed nią leżą książki i zeszyty, w różnych miejscach umieszczone są samoprzylepne karteczki ze wzorami z chemii. Dziewczynka wolno odkleja kolejne notatki i w skupieniu składa je na stosik. Myślami jest zupełnie gdzie indziej: "Trójka... I to byłoby na tyle... Cała moja robota, wysiłek... Trójka...".

Jest piątek. W domu Marty panuje rozgardiasz, bo jutro odbędą się urodziny mamy. Rodzina szykuje się na przyjazdu dziadków i siostry mamy z krewnymi. Marta lubi te spotkania, także przygotowania do nich, ale dzisiaj nie ma nastroju do radości. Tata z Wojtkiem, starszym bratem Marty, ustawiają krzesła, rozkładają stół w jadalni.

Docenianie wysiłku dziecka - scenariusz 1

- Marta, pomóż mi proszę z tym ciastem. Ubijesz pianę, a ja zajmę się przygotowaniem formy... - mama zaaferowana kręci się po kuchni - Potem trzeba przygotować krem, galaretka już tężeje na balkonie... - mama kontynuuje, nie zauważając na nastrój córki.
- Dostałam trójkę z chemii na półrocze! - wypala Marta, nie mogąc dłużej tłumić napięcia - Wiem, że was zawiodłam... Jestem do niczego... Ale teraz już nic nie da się zrobić!
- Słucham?! - mama zatrzymuje się gwałtownie przed Martą - Jak to trója? Przecież się uczyłaś... Mówiłaś, że chyba umiesz, że mamy się nie martwić...
- To masz super prezent dla mamy na urodziny... - dokłada tata, stając w drzwiach - Może jednak nie dość się uczyłaś? Przecież każdy chyba wie, czy umie, czy nie umie? To jak to oceniłaś?
- Wiem, że zawiodłam - mówi Marta przez łzy - ale ja naprawdę myślałam, że sobie poradzę... Te zadania na ostatnim sprawdzianie były jakieś inne... Kompletnie się pogubiłam... Poza tym jeszcze tamta jedynka z kartkówki... I teraz mam trójkę na półrocze...
- A jakie masz szanse, żeby na koniec roku mieć lepszą ocenę? Przecież jesteś w ósmej klasie! To nie są żarty! To twoja przyszłość! - teraz rodzice mówią jednocześnie.
- Przepraszam... - duka Marta i wychodzi gwałtownie do swojego pokoju.

Co teraz myśli i czuje Marta

"Zawiodłam ich. Jestem do niczego. Tak się starałam, ale jak zwykle nic to nie dało. Znowu są rozczarowani. Ale ja przecież się uczyłam, Nie nadaję się do chemii i już,. Co jeszcze mam zrobić. Wojtek miał zawsze piątki. Ukochany synek. A ja? Trójka z chemii, wstyd. I jeszcze te urodziny mamy".

Dlaczego Marta może tak myśleć

Rozmowa i przemyślenia Marty nieustająco oscylują wokół zadowolenia (a raczej braku zadowolenia) rodziców. Dziewczynka mocno przeżywa nie tyle trójkę z chemii (bo wie, że włożyła wiele wysiłku w naukę, ale ma kłopot z tym przedmiotem), ale przede wszystkim rozczarowanie rodziców. W przedstawionej rozmowie zarówno mama, jak i tata, potwierdzają jej przekonanie. Rodzice skupiają się na własnych emocjach, aspiracjach, oczekiwaniach, zupełnie nie reagując na kolejne sygnały świadczące o destrukcyjnym schemacie myślenia córki (powtarzane "Zawiodłam", "Jestem do niczego", "Starałam się"). Nie usłyszała od swoich rodziców ani jednego zdania, które mogłoby ją wzmocnić, pozwolić spojrzeć na sytuację, jak na kłopot, a nie dramat życiowy i potwierdzenie swojej nieudolności.

Docenianie wysiłku dziecka - scenariusz 2

Marta staje w drzwiach kuchni.
- Marta, pomóż mi proszę z tym ciastem. Ubijesz pianę, a ja zajmę się przygotowaniem formy... - mama zaaferowana kręci się po kuchni - Potem trzeba przygotować krem, galaretka już tężeje na balkonie... - mama kontynuuje, nie zauważając uwagi na nastrój córki.
- Dostałam trójkę z chemii na półrocze! - wypala Marta, nie mogąc dłużej tłumić napięcia - Wiem, że was zawiodłam... Jestem do niczego... Ale teraz już nic nie da się zrobić!
- Co mówisz kochanie? - mama zatrzymuje się gwałtownie przed córką, dostrzega łzy w jej oczach i wyraźne przygnębienie. Podchodzi do dziewczyny, obejmuje ją i prowadzi w stronę krzesła - Jesteś bardzo poruszona, opowiedz, co się stało.
- Bo wiesz, ile czasu siedziałam nad tą głupią chemią, a teraz już nic nie mogę zrobić, decyzja zapadła, będę miała trójkę. Zawiodłam Was... - Marta wypłakuje się na ramieniu mamy.
- Czekaj, córcia, po kolei - mama ociera dziewczynie łzy - Po pierwsze i najważniejsze, nikogo nie zawiodłaś!
- Potwierdzam! - od drzwi mówi tata, który od dłuższej chwili przysłuchiwał się rozmowie.
- Po drugie: kochamy Cię, reszta jest dodatkiem, który w żaden sposób nie wpływa na naszą miłość do Ciebie i na przekonanie, że jesteś cudowną osobą!
- Potwierdzam! - od drzwi ponownie odezwał się tata, uśmiechając się do zapłakanej Marty.
- I po trzecie - podpowiada zdecydowanym tonem mama - Doceniamy i jesteśmy pełni podziwu, ile wysiłku włożyłaś, żeby poprawić wyniki. Rozumiemy i akceptujemy, że chciałaś sama sobie poradzić z tym kłopotem. Jeśli zechcesz, wspólnie poszukamy możliwości, żebyś mogła się pewniej poczuć, ucząc się chemii i na koniec szkoły mieć lepszy stopień. Co o tym myślisz?
- Ale ja jestem za słaba, żeby się tego nauczyć! - przerywa Marta.
- Nie kochanie, masz kłopot z chemią i poszukamy sposobu, abyś mogła sobie z tym utrapieniem poradzić - zdecydowanym tonem odezwał się tata.
- Ale ja tak bardzo chciałam, żebyście byli ze mnie dumni... - Marta znowu ma łzy w oczach.
- Córeczko, przyglądaliśmy się w ostatnich tygodniach, jak zrezygnowałaś z wyjścia z koleżankami, oglądania filmów, zajmowania się ulubionymi czynnościami, bo cały czas walczyłaś z chemią. Doceniamy to! - Rodzice mówią teraz jednocześnie - I chcemy Cię wspierać. Pozwól, że razem poszukamy innych możliwości. Dobrze?
- A teraz myślę, że odpoczynek od tych emocji jest niezbędny. Od poniedziałku zajmiemy się szukaniem rozwiązań Twojego kłopotu. Dobrze? - mama jeszcze raz mocno przytula córkę.
- To od czego zaczynamy? Krem czy piana z białek? - Marta energicznie zrywa się z krzesła, ale jeszcze w przelocie całuje ojca w policzek i uśmiecha się do niego.

Co teraz myśli i czuje Marta

"Może oni faktycznie mają rację? Może to nie jest jeszcze stracona sprawa. Ale najważniejsze, że nie są zawiedzeni tą trójką. A tak się martwiłam. I widzieli, że się uczę. Mogłam jednak z nimi wtedy pogadać, gdy mi proponowali pomoc. Ale nic, w poniedziałek wrócimy do sprawy, może faktycznie coś wymyślą".

Dlaczego Marta może tak myśleć

Marta, która trójkę z chemii postrzega jak porażkę, ma wyraźny kłopot z przyjęciem właściwej miary wydarzenia. W emocjach skupia się na zadowoleniu rodziców, a nie na swoich odczuciach. Rodzice - uważnie obserwując i słuchając córki - reagują dokładnie tak, jak ona tego potrzebuje. Dają wsparcie, doceniają i akcentują wysiłek, jaki Marta włożyła w naukę. Koncentrują się na rozwiązaniu problemu, a nie na tych aspektach, których już zmienić nie można. Doceniają i wzmacniają córkę, co skutkuje wyciszeniem negatywnych emocji i optymistycznym spojrzeniem w przyszłość.

Dlaczego warto doceniać wysiłek

Dzieciństwo i młodość to czas uczenia się życia. W tym okresie czynnikami warunkującymi zdrowy rozwój są poczucie bezpieczeństwa (bezwarunkowa miłość, akceptacja, poszanowania autonomii oraz wolności wyboru) i wyzwania, które pozwalają ćwiczyć kompetencje niezbędne do poradzenia sobie w dorosłym życiu. Mowa tutaj m.in. o samodzielności, poczuciu własnej wartości i wysokiej samoocenie, radzeniu sobie ze stresem oraz emocjami. W drugiej rozmowie rodzice Marty zadbali o równowagę tych dwóch czynników: dali wsparcie i docenili samodzielność w działaniach, wspierając samoocenę córki.

Maria Tuchowska
Nauczyciel dyplomowany, polonista i teolog. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą w placówkach integracyjnych różnego poziomu, edukator, coach, przeprowadziła ok. 600 szkoleń z zakresu kompetencji psychospołecznych nauczycieli, prawa oświatowego, pracy z dziećmi i młodzieżą z różnego typu zaburzeniami. Specjalizuje się również w tematyce dotyczącej zagadnień związanych z obecnością rodziców w szkole.

# data[].attributes.attachment_link.description
Marta siedzi przy biurku, przed nią leżą książki i zeszyty, w różnych miejscach umieszczone są samoprzylepne karteczki ze wzorami z chemii. Dziewczynka wolno odkleja kolejne notatki i w skupieniu składa je na stosik. Myślami jest zupełnie gdzie indziej: "Trójka... I to byłoby na tyle... Cała moja robota, wysiłek... Trójka...". Jest piątek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dysleksja rozwojowa to specyficzne trudności w uczeniu się. Występuje wtedy, gdy uczeń ma kłopot z nauczeniem się płynnego czytania, pisania, a czasem liczenia. Dysleksja będzie towarzyszyć dziecku przez całe życie i dlatego potrzebuje ono od rodziców cierpliwości, życzliwość, ale przede wszystkim terapii w postaci zajęć korekcyjno-kompensacyjnych. Jak konkretnie rodzic może wspierać syna lub córkę z diagnozą dysleksji?

Kiedy diagnozowana jest dysleksja

Dysleksję rozwojową diagnozuje się w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Uczniowie, którzy otrzymują diagnozę specyficznych trudności w uczeniu się, nie tylko mają kłopot z pisaniem i czytaniem, ale i problemy poznawcze np. z zapamiętywaniem informacji przeczytanych i usłyszanych czy z przypomnieniem sobie rzeczy wcześniej wyuczonych. Kłopoty te mogą mieć bardzo różne nasilenie i wielokrotnie być źródłem stresu oraz frustracji. Symptomy dysleksji można zaobserwować już we wczesnym dzieciństwie, ale trudności diagnozuje się w okresie szkolnym - w klasach I-III ryzyko dysleksji, a od klasy IV dysleksję rozwojową. Towarzyszyć jej mogą inne zaburzenia np,

Zespół Aspergera.

ADHD i ADD - deficyt uwagi z nadpobudliwością ruchową.

Dyspraksja - zaburzenie związane z uczeniem się, planowaniem i przewidywaniem ruchu.

SLI - specyficzne zaburzenia językowe.

Specyficzne trudności w uczeniu się nie są diagnozowane, kiedy u dziecka rozpoznano niepełnosprawność intelektualną lub zaburzenia neurologiczne, np. epilepsję czy mózgowe porażenie dziecięce.
Szacuje się, że w Polsce około 10-15% dzieci ma dysleksję rozwojową, a 3-4 % głęboką dysleksję, która daje prawo zwolnienia z nauki drugiego języka obcego.

Typy dysleksji

Wzrokowa - występują głównie zaburzenia w percepcji wzrokowej i pamięci wzrokowej. Dziecko ma kłopot z zapamiętaniem graficznej strony liter, szczególnie tych wyglądających podobnie jak g-d-b-p.

Słuchowa - występuje głównie zaburzenie percepcji słuchowej i pamięci słuchowej. Dziecko ma kłopot z różnicowaniem głosek o podobnym brzmieniu np. k-g, w-f, podziałem wyrazów na głoski, sylaby, z tworzeniem ze słyszanych głosek i sylab wyrazów, jak również z tworzeniem nowych wyrazów (pomija pierwszą lub środkową literkę w wyrazie). Ma również kłopot z zapamiętaniem treści edukacyjnych czy poleceń podawanych ustnie. Może to oznaczać, że np. w domu kierowane do dziecka polecenia muszą być proste, krótkie i jasne.

Integracyjna - zarówno percepcja wzrokowa i słuchowa jest zgodna z wiekiem, ale zaburzony jest proces integralności (łączenia) bodźców napływających z różnych zmysłów.

Wsparcie dziecka z dysleksją - propozycja ćwiczeń

Diagnoza dysleksji rozwojowej nie oznacza tzw. „spoczęcia na laurach" i tłumaczenia trudności opinią z poradni. Zdarza się, że rodzice mówią „moje dziecko ma dysleksję, więc powinno być traktowane w szkole ulgowo". Oczywiście uczeń ze zdiagnozowaną dysleksją ma prawo liczyć w szkole na objęcie pomocą psychologiczno-pedagogiczną oraz dostosowanie metod pracy i sprawdzania wiedzy. Jednak z drugiej strony diagnoza dysleksji oznacza dodatkową pracę zarówno w domu, jak i w szkole. W domu możemy pracować z wykorzystaniem np. zeszytów do ortografii, jak również skorzystać z poniższych wskazówek.

1. Ćwiczenia funkcji wzrokowych dla dzieci młodszych.

Układanie puzzli.

Układanie z klocków typu mozaika według wzoru.

Segregowanie przedmiotów według określonej zasady, np. zgodnie z kolorem, kształtem (od największego do najmniejszego) lub przeznaczeniem (np. coś do jedzenia, do ubrania) itp.

Szukanie różnic w obrazkach.

Łączenie punktów po kolei, aż powstanie rysunek.

Szukanie, czego brakuje na obrazku, wyszukiwanie brakujących elementów.

Szukanie, co nie pasuje do obrazków np. owoce + warzywo, meble + coś do jedzenia itp.

Układanie historii obrazkowych według kolejności zdarzeń i proszenie, aby dziecko opowiedziało, co się zdarzyło na początku, co było potem, a co na końcu.

Wyszukiwanie z ciągu liter konkretnej i skreślanie jej.

Wyszukiwanie z ciągu liter podobnych do siebie np. bppdbpgdppbb.

Kolorowanie mandali.

Układanie wzorów geometrycznych.

2. Ćwiczenia funkcji wzrokowych dla dzieci starszych.
Wszystkie te, które są propozycją dla dzieci młodszych, jeśli będą sprawiać dziecku radość i będą dla niego dobrą zabawą. Ponadto:

Rozwiązywanie labiryntów i szukanie z niego wyjścia.

Wyszukiwanie konkretnych elementów na ilustracji, np. poszukaj piłki pod stołem, poszukaj pudełka do gry na półce.

Wykorzystanie gier ortograficznych, literowych, pamięciowych, np. memory.

Zabawy obrazkowe, np. szukanie dwóch takich samych obrazków z kilku pokazanych, przyglądanie się kilku obrazkom przez parę sekund, następnie dziecko zamyka oczy, rodzic zmienia ich kolejność albo zabiera jeden obrazek, a dziecko ma powiedzieć, co się zmieniło, czego brakuje itp.

3. Ćwiczenia funkcji słuchowych dla młodszych dzieci.

Śpiewanie piosenek, uczenie się na pamięć prostych rymowanek.

Gra na różnych instrumentach.

Wsłuchiwanie się w odgłosy z zewnątrz i opowiadanie, jakie dziecko słyszało dźwięki.

Przysłuchiwanie się dźwiękom z otoczenia i próba odszukania ich źródła, np. możemy wypełnić plastikową butelkę grochem i potrząsać nią w różnych miejscach mieszkania.

Zabawa w głuchy telefon czy szeptanie „sekretów do ucha".

Uważne słuchanie opowiadań czytanych przez rodzica, a potem opowiedzenie treści. Warto, aby czytane treści nie były za długie, lepiej podzielić dłuższy tekst na kilka krótszych.

Słuchanie audiobooków i opowiadanie, co dziecko zapamiętało.

Dzielenie wyrazów na głoski, sylaby, a następnie składanie całych wyrazów z usłyszanych głosek i sylab.

Wyszukiwanie przedmiotów zaczynających się na taką samą literę, np. podczas spaceru.

4. Ćwiczenia funkcji słuchowych dla dzieci starszych.

Tworzenie rymowanek - rodzic podaje wyraz a dziecko tworzy do niego rym np. Jurek-ogórek.

Gry słowne - np. jedna osoba podaje wyraz, a druga inny zaczynający się na ostatnią literę poprzedniego wyrazu itd.

Tworzenie słów zaczynających się na tą samą literę.

Porównywanie długości wyrazów np. rodzic mówi wyraz, a dziecko zgaduje, ile ma liter, sylab.

Układanie wierszyka czy krótkiego opowiadania z podanych słów. Na początku może to być 6 słów, a potem w miarę nabierania wprawy należy zwiększać ich liczbę. Ważne, aby tworzone opowiadania czy historyjki były pełne humoru i abstrakcji.

Konkurs na to, kto znajdzie najdłuższy wyraz w słowniku, gazecie.

Konkurs na to, kto znajdzie najmniej używany wyraz.

Układanie wyrazów z pomieszanych sylab np. (te-le-wi- zor) zor- le- te- wi.

Szukanie wyrazów ukrytych w innych np. adres - dres.

Zasada wykonywania ćwiczeń z dzieckiem jest zawsze jedna - bez przymusu, z humorem i radością. Ważne, żeby był to miło i wspólnie spędzony czas na zabawie. Fakt, że rodzic ćwiczy z dzieckiem jest niejako obok. Na rynku wydawniczym są dostępne różne gry dydaktyczne, które pozwalają ćwiczyć funkcje wzrokowe, słuchowe i koncentrację np.

Pus-y.

Gra wzory-kolory-kształty.

Kto szybszy.

Dobble.

Ubongo.

Układanka kamelot.

Metro smart games.

Piotruś słuchowy.

Pamięć dźwiękowa.

Tropimy dźwięki.

Dziecko z diagnozą dysleksji nie jest ani niezdolne, ani leniwe. Na pewno nie zmotywujemy go do pracy wyśmiewając, krzycząc czy karząc za to, że nie potrafi nauczyć się, wydawałoby się prostych umiejętności, jak czytanie i pisanie. Z dysleksji nie da się „wyleczyć", bo to nie jest choroba. To specyficzne trudności w uczeniu się, które wymagają specjalnego podejścia do nauki czytania i pisania. Pocieszający jest fakt, że wielu znanych i uznanych w świecie ludzi też było dyslektykami np. Hans Christian Andresen, Albert Einstein czy Winston Churchill.

Literatura:

Uczeń z dysleksją w domu. Anna Andryjanek, Małgorzata Rożyńska. Marta Bogdanowicz. Wydawnictwo Operon. 2014.

Jestem rodzicem dziecka z dysleksją. Marta Badowska. Wydawnictwo Operon

Marzena Jasińska
Trener, dyplomowany coach, doradca rodzinny. Od lat wspiera rodziców w konsultacjach indywidualnych oraz warsztatach psychoedukacyjnych. Swoją pracę opiera na filozofii Jespera Juula, założeniach Rodzicielstwa Bliskości oraz Porozumienia Bez Przemocy. Specjalizuje się w zakresie neurodydaktyki oraz uczenia się uczniów. Ekspert rozwoju osobistego, komunikacji, negocjacji. W swojej pracy zajmuje się także tematyką mediacji szkolnych, procesów grupowych, zarządzania zmianą w organizacji i zarządzania zespołem. Prywatnie mama dwóch dorosłych synów.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dysleksja rozwojowa to specyficzne trudności w uczeniu się. Występuje wtedy, gdy uczeń ma kłopot z nauczeniem się płynnego czytania, pisania, a czasem liczenia. Dysleksja będzie towarzyszyć dziecku przez całe życie i dlatego potrzebuje ono od rodziców cierpliwości, życzliwość, ale przede wszystkim terapii w postaci zajęć korekcyjno-kompensacyjnych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„Bo teraz wojna na dobre zawitała do domu.
Nie taka, którą Inga widziała w telewizji
i o której czytała w gazecie,
ale inna wojna.
Wojna Mamy i Taty."

W sytuacji rozwodu dziecko potrzebuje możliwie jak najlepszej jakości rodzicielstwa, relacji i więzi, ukojenia, dodania otuchy oraz okazania empatii dla jego uczuć straty, strachu i gniewu. Niestety, właśnie wtedy rodzice najmniej potrafią to zapewnić. Często bowiem sami nie radzą sobie z własnymi emocjami, więc zadbanie o emocje dziecka staje się niemal niemożliwe. Jednak pozostawienie dziecka samemu sobie z trudnymi emocjami, które pojawiają się w związku z sytuacją panującą w domu może mieć poważne skutki dla jego zdrowia psychicznego i fizycznego oraz dla jego przyszłego rozwoju.

Co więcej, według badań to nie rozwód rodziców jako taki powoduje dystres u dziecka, a właśnie atmosfera konfliktu panującą w rodzinie lub między rodzicami po rozstaniu. Może ona być przyczyną problemów emocjonalnych lub behawioralnych dziecka.

Dlatego warto wiedzieć jakiego rodzaju błędy mogą zostać popełniane w trakcie rozstania, by znając je móc je skutecznie wyeliminować.

„Inga musi pomagać mamie w przekazywaniu Tacie wiadomości.
Inga musi pomagać Tacie w pamiętaniu o różnych rzeczach.
Musi opowiadać Mamie jak jest u Taty.
A mama pyta i pyta.
Inga musi być szpiegiem w tej Wojnie,
musi słuchać, obserwować i dostarczać,
musi być podwójnym agentem na zlecenie
i przesmykiwać się przez granicę,
z jednej strefy do drugiej,
raz szpiegować dla Taty, za chwilę dla Mamy,
opowiadać o tym, o czym nikt nie może się dowiedzieć,
o tajemnicach i słabościach.
Bo musi pomagać."

Rodzice traktują dziecko jak szpiega, tajnego agenta czy posłańca - przekazują za pośrednictwem dziecka wiadomości („powiedz mamie, że załatwiłem ci wyjazd na zieloną szkołę"), posługują się nim, żeby coś uzyskać („przekaż tacie, żeby ci kupił kurtkę, bo mama nie ma pieniążków"), wypytują dziecko o sytuację osobistą drugiego rodzica („czy na tym wyjeździe był z mamą jakiś kolega?").
Co robić?
Nie proś dziecka by przekazało wiadomość drugiemu rodzicowi. To stawia go pośrodku relacji rodzicielskiej, kładzie na nie więcej odpowiedzialności niż może unieść.

Jeśli dziecko przekazuje wiadomości od byłego partnera warto postawić wyraźne granice i powiedzieć wyraźnie, że chcesz dostawać takie informacje bezpośrednio, a nie przez dziecko. Jeśli zorientujesz się, że dziecko jest wypytywane o twoją sytuację osobistą, to w bezpośredniej rozmowie powiedz drugiej stronie, że cię to niepokoi i dlaczego.

„Bo Mama i Tata nie rozmawiają ze sobą.
Nawet na siebie nie patrzą,
nawet się nie witają,
nie chcą, nie mogą.
Bo teraz są wrogami,
znajdują się po przeciwnych stronach w tej wojnie,
a wrogowie się nie witają.
Bo wrogowie nie mogą być przyjaciółmi.
Bo nad zasiekami i spaloną ziemią
nie ma żadnych mostów."

Gdy małżeństwo kończy się w atmosferze konfliktów i agresji, pełne napięcia relacje między rodzicami mogą przybrać formę zdeklarowanej wrogości. W skrajnych przypadkach jeden z rodziców zabrania lub ogranicza dziecku możliwość widywania się z tym drugim. Wierzy przy tym, że czyni tak dla jego dobra, pragnie na przykład ochronić je przed rozczarowaniem i narażać na trudne doświadczenia. Dziecko zostaje postawione w sytuacji, gdzie będzie musiało dokonać wyboru pomiędzy miłością i lojalnością do ojca lub matki. Na tym układzie traci dziecko, które jest zmuszone do dokonywania nienaturalnych i krzywdzącego wyborów.
Co robić?
Przedstawiając drugiego rodzica jako wroga, krzywdzisz dziecko. Dziecko nie chce żyć z poczuciem, że jedno z jego rodziców jest złą osobą, bo to podkopuje dobre zdanie również o nim samym. Zamiast podsycać złe emocje spróbuj sobie z nimi poradzić (być może z pomocą terapeuty).

Rodzice nie muszą być przyjaciółmi po rozwodzie, natomiast we wzajemnych relacjach powinni zachować szacunek. Dobrym rozwiązaniem jest pozostawanie w relacji „biznesowej" z byłym małżonkiem i traktowanie go jak partnera w interesach. Misją tego „przedsiębiorstwa" jest jak najlepsze wychowanie dzieci.

„ [...]Wojna chce, żeby Inga stanęła po którejś ze stron barykady.
Bo kiedy jest wojna, oddziały stoją na przeciwko siebie,
dwie grupy żołnierzy, każda po przeciwnej stronie.
Ale Inga nie może wybrać, nie chce.
Bo jest żołnierzem i Mamy, i Taty.
Bo mama ciągnie ją na swoją stronę, a tata na swoją.
A ona stoi w środku wojny,
Mimo wszystko i między wszystkimi."

Często zdarza się, że rodzice robią z dziecka swego sojusznika w walce z byłą żoną lub mężem. Pytają którego z rodziców kocha bardziej, z kim chciałoby mieszkać, z kim jechać na wakacje czy spędzić święta. Rodzice zabiegają o poparcie dziecka w swoich staraniach np. o zwiększenie kwoty alimentów („jeśli twój ojciec nie zgodzi się na podwyższenie alimentów, nie stać nas będzie na wycieczkę szkolną i na te klocki, o których ostatnio wspominałeś") lub o zmianę terminów kontaktów z dzieckiem („jeśli mama nie zgodzi się na zmianę dnia naszych spotkań, to nie będziesz mógł pójść ze mną na sobotni mecz").

Takie pytania i stwierdzenia stawiają dziecko przed koniecznością niechcianego wyboru jednego rodzica. Dziecko, wybierając jednego rodzica czuje, że zawodzi drugiego opiekuna, pojawia się konflikt lojalności i poczucie winy. Dziecko ukrywa swoje emocje w stosunku do jednego rodzica (miłość, tęsknotę), by nie ranić drugiego. Może odrzucić jedno z rodziców, by zadowolić drugie, pozbyć się napięcia, lecz zapłaci za to wysoką cenę.
Co robić?
Każde dziecko potrzebuje kochać i szanować oboje rodziców, a także być przez nich kochanym oraz szanowanym. Nie mów źle o byłym partnerze w obecności dziecka. Zachęcaj dziecko do kontaktów z drugim rodzicem. Jeśli dziecko skarży się na byłego małżonka, zachęć je, aby przedyskutowało to z nim, wyraź pewność, że oboje rozwiążecie ten problem. Uszanuj to, że dziecko może tęsknić za drugim rodzicem. Daj mu odczuć, że ma prawo mówić o różnych emocjach związanych z rozwodem i może liczyć na Twoją empatię (a nie krytykę).Świadomość własnych emocji jest niezwykle istotna w trakcie rozwoju, a emocje wzbudzają gotowość do działania i wpływają na relacje z innymi ludźmi.

„Inga musi też odprowadzać Larsa i Olka do autobusu,
bo jest teraz dużą dziewczynką,
musi też zarządzać pieniędzmi,
powiedzieć, gdzie chcą jechać, zapłacić i wziąć bilet.
Inga ma ramiona długie na sto metrów,
bo musi dźwigać torbę jedną i drugą, i plecak,
i trzymać je tak wysoko,
żeby się nie zamoczyły od spodu,
żeby od spodu się nie zabrudziły,
bo Inga jest już dużą dziewczynką,
i musi zająć się wszystkim, czym trzeba się zająć."

Wielu dzieciom nikt nie pomaga uporać się z problemami wywołanymi rozejściem się rodziców. Stawiane są natomiast przed nimi kolejne wyzwania związane z oczekiwaniami rodziców. W rezultacie dzieci w szybkim tempie przenoszą się z dzieciństwa do pełnego problemów świata dorosłych, w którym zostają obciążone zbyt wieloma faktami na temat konfliktów w związkach, sporów finansowych, spraw sądowych, kłótni.
Co robić?
Zachowuj się odpowiedzialnie, by dziecko miało poczucie, że to dorosły sprawuje opiekę nad nim, a nie na odwrót. Powierzanie dziecku odpowiedzialności za obszary, które nie należą do niego nie może mieć miejsca.

Jednocześnie ustalenie z dzieckiem jego zakresu obowiązku i jasne określenie obszarów, na które powinno mieć wpływ oraz przedstawienie niezbędnych zasad zapewnia poczucie bezpieczeństwa. Dzięki wspólnym ustaleniom dziecko wie, czego się spodziewać. Tym samym uczy się określania granic, przestrzegania zasad i norm, by w odpowiednim momencie swojego życia dokonywać świadomych wyborów, nie raniąc siebie i innych.

Rozwód to rzeczywiście bardzo trudne doświadczenie. Na płaszczyźnie emocjonalnej odzyskiwanie równowagi i osadzenie w nowej sytuacji może trwać długo po samym rozwodzie, rozumianym jako orzeczenie sądu. To, jak duży wpływ na przyszłe funkcjonowanie dziecka będzie miał rozwód rodziców, zależy w dużej mierze od atmosfery, w jakiej małżonkowie się rozstają. Choć w sytuacji rozpadu małżeństwa czasem trudno zachować spokój i nie dać się ponieść emocjom, z całą pewnością warto pamiętać o kosztach, jakie przy długotrwałych sporach poniesie dziecko.

Bibliografia:
K. Oatley, J.M. Jenkins, Zrozumieć emocje, Warszawa 2003.
J. Sakowska, Jak kochać i wymagać, Warszawa 2016.
M. Sunderland, Odwrócona relacja. Kiedy problemy rodziców zabierają dzieciństwo, Gdańsk 2019.
M. Tański, Sytuacja psychologiczna dziecka rozstających się rodziców, Warszawa 2016.

Grafiki i cytaty pochodzą z książki Gro Dahle, Kaia Dahle Nyhus, „Wojna", Wyd. Ene Due Rabe

Artykuł ukazał się w monografii pod redakcją dr Ewy Golbik-Madej, która powstała w ramach konferencji „Rozwiedzione dziecko" zorganizowanej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w Gliwicach.

# data[].attributes.attachment_link.title
Błędy, które popełniają rodzice w trakcie rozwodu - Emocje Dziecka

# data[].attributes.attachment_link.description
„Bo teraz wojna na dobre zawitała do domu.Nie taka, którą Inga widziała w telewizjii o której czytała w gazecie,ale inna wojna.Wojna Mamy i Taty." W sytuacji rozwodu dziecko potrzebuje możliwie jak najlepszej jakości rodzicielstwa, relacji i więzi, ukojenia, dodania otuchy oraz okazania empatii dla jego uczuć straty, strachu i gniewu.

# data[].attributes.body
Dowiedzcie się, co i o czym mówią nam uczucia, skorzystajcie też ze wskazówek Miśka Zdziśka, dzięki którym poradzicie sobie w każdej sytuacji. „Wielka księga o uczuciach” to nie tylko wspaniała literacka przygoda z bohaterami serii „Basia”, lecz także nieoceniony pomocnik każdego rodzica.

# data[].attributes.attachment_link.title
Psychologija.pl - Darmowa pomoc psychologiczna

# data[].attributes.attachment_link.description
Psychologija jest to poradnia, która jest skierowana do dzieci i młodzieży. W ramach kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia prowadzimy nieodpłatną pomoc psychologiczno-psychoterapeutyczną, bez skierowania.

# data[].attributes.attachment_link.title
Odporność psychiczna dziecka - Psychologia Dziecka

# data[].attributes.attachment_link.description
Myślimy, że dzieciństwo to błogi czas, tymczasem dzieci muszą sobie radzić z wieloma trudnościami w szkole, domu i kontaktach z rówieśnikami. Chcielibyśmy

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
Odporność psychiczna dziecka

# data[].attributes.attachment_link.title
WspieraMY relacje - Rodzice - Odporność psychiczna dziecka i rodzica

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W ciągu ostatnich lat, także w Polsce, Pozytywna Dyscyplina rozwija się odpowiadając na potrzeby rodziców, nauczycieli i specjalistów, którzy na względzie mają pomaganie dziecku we wzrastaniu w poczuciu własnej wartości i przynależności do społeczności.

Pozytywną Dyscyplinę można praktykować od momentu urodzin przez dosłownie całe życie - nigdy nie jest za wcześnie ani za późno, by rozpocząć poznawanie i stosowanie Pozytywnej Dyscypliny. U jej podstaw są relacje oparte na wzajemnym szacunku, w których szanuje się zarówno dziecko jak i samego siebie.

Gdyby podejście to skupiało się tylko na potrzebach dziecka (zbytnia uprzejmość), a lekceważyło potrzeby dorosłych, nie można by mówić o wzajemnym szacunku. Takie podejście pozbawiałoby dzieci odwagi i uzależniało je od starszych. Taki dorosły pozwałby dziecku panować nad nim, robić to, na co tylko ma ochotę. To dziecko miałoby nad nim kontrolę, to ono by wychowywało. Dorosły byłby osobą nadopiekuńczą, która nie daję dziecku dobrych okazji, by uczyło się na jego przykładzie.

Gdyby podejście to skupiało się wyłącznie na potrzebach dorosłych (zbytnia stanowczość), również nie byłoby mowy o wzajemności i taki sposób postępowania wzbudzałby w dzieciach lęk, uległość czy bunt. Taki dorosły nadmiernie narzucałby własne zdanie dziecku, nie przyjmując od niego sprzeciwu. Zdanie dziecka nie miałoby dla niego żadnego znaczenia, nie byłby więc przykładem postawy proaktywnej. Dorosły byłby osobą, która doraźnie reaguję i która chce jak najszybciej znaleźć winnego i go ukarać.

Pozytywna Dyscyplina kładzie nacisk na równowagę pomiędzy stanowczością i uprzejmością oraz okazywanie szacunku zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Nie oznacza ani pobłażliwości, ani surowości, więc wnosi do relacji nadzieję i życzliwość oraz pomaga dzieciom zdobywać życiowe umiejętności. Dziecko jest dla dorosłego ważne, lecz nie można traktować go ze zbytnią uległością. Dorosły dba o jego rozwój, szanuję jego decyzje. Jednocześnie wie, że pewne granice muszą być określone, aby wzajemny szacunek między nim a dzieckiem był zachowany.

Tak, kluczem jest równowaga pomiędzy szacunkiem i uprzejmością a stanowczością i rozsądnym stawianiem granic. Znalezienie równowagi pomiędzy uprzejmością a stanowczością pozwala stworzyć więź z dziećmi, nauczyć je pożądanych umiejętności i cieszyć się czasem spędzanym razem.

Równowaga pomiędzy uprzejmością a stanowczością w zachowaniu dorosłego wpływa nie tylko na dziecko, ale również na niego samego. Obie strony mogą popełniać błędy, ponieważ jest to coś naturalnego. One pozwalają kształcić swoją osobowość. Jeśli zatem dorosły zdaje sobie z tego sprawę i nie karci dziecka za niedoskonałość, to tym samym daje mu szansę na swobodne zaczynanie od początku. A od tego właśnie zaczyna się budowanie dobrej relacji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pozytywna Dyscyplina - o co chodzi z tą jednoczesną uprzejmością i stanowczością? - Emocje Dziecka

# data[].attributes.attachment_link.description
W ciągu ostatnich lat, także w Polsce, Pozytywna Dyscyplina rozwija się odpowiadając na potrzeby rodziców, nauczycieli i specjalistów, którzy na względzie mają pomaganie dziecku we wzrastaniu w poczuciu własnej wartości i przynależności do społeczności. Pozytywną Dyscyplinę można praktykować od momentu urodzin przez dosłownie całe życie - nigdy nie jest za wcześnie ani za późno, by [...]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„Gdyby nie nuda, człowiek nigdy nie pojąłby własnej kreatywności"
T. Belton

Jak podaje nam jedno z internetowych źródeł, nuda to negatywny stan emocjonalny. To uczucie wewnętrznej pustki, które może być spowodowane brakiem zmian w otoczeniu, jakichkolwiek bodźców, ale też chorobą. To stan obojętności i braku zainteresowań. Odmianą nudy jest frustracja, stres, czyli pewien rodzaj dyskomfortu. Niemal każdy z nas nudzi się od czasu do czasu. Kiedy dziecko się nudzi, rodzic zwykle słyszy słowa: „nie mam co robić...". Jak to jest z tą nudą? Czym jest dziecięca nuda i jak na nią reagować?

Wielu dorosłych uważa, że współczesne dzieci nie powinny się nudzić. Przecież mają tyle ciekawych zabawek, różnych zajęć do wyboru. Zwykle część z nas mówi „to niemożliwe, wymyślasz, zobacz, ile masz zabawek, pobaw się którąś z nich". Do tego dochodzi jeszcze trochę poirytowany ton głosu. Inni odbierają komunikat dziecka jako pretensje i natychmiast chcą temu zaradzić, aby jak najlepiej wywiązać się ze swojej rodzicielskiej roli. Czy te obawy i myśli są słuszne?

Chcę się do Ciebie przytulić

Zachęcam, żeby następnym razem, gdy dziecko powie, że się nudzi, wziąć je na kolana, przytulić i porozmawiać. Często nie chodzi o poszukiwanie aktywności, a wręcz przeciwnie o potrzebę uwagi czy bliskości. Zwykle po 5-10 minutach przytulania i nasycenia się kontaktem z rodzicem, dziecko samo wpada na pomysł, co mogło by robić lub zachęcone przez rodzica, zaczyna pomagać mu w codziennych czynnościach w domu. Słowa „nudzę się", mogą oznaczać: potrzebuje Cię, popatrz na mnie, chcę być blisko Ciebie.

Kiedy się nudzimy, zwykle odczuwamy swego rodzaju pustkę, którą chcemy jak najszybciej zapełnić. Może być tak, że ta pustka wcale nie wynika z braku stymulacji, ale z ogólnego braku kontaktu z bliskimi. Dlatego też, im bardziej rodzic stara się ową pustkę zapełnić kolejnymi bodźcami, tym bardziej ją pogłębia. Dziecko za każdym razem jest przez chwilę zainteresowane zaproponowaną przez rodzica aktywnością, po czym znowu oznajmia, że się nudzi. Dlatego następnym razem, kiedy dziecko powie „nudzi mi się", przytul je mocno, pocałuj, porozmawiaj o tym, że czasem tak bywa, że się nudzimy i że to nic złego. Zapewnij, że je kochasz i że jest dla Ciebie najważniejsze na świecie. Dziecko nasycone kontaktem z rodzicem poczuje bezpieczną więź, co jest podstawą radości, inicjatywy, kreatywności i energii życiowej.

Nuda jest super!

Jesper Juul w swoich licznych książkach pisze, że w dzisiejszym świecie dzieci za dużo jest obecności dorosłych, że „nie istnieje dla nich żadna przestrzeń wolna od dorosłych". Tzw. „helikopterowy rodzic" kontroluje bezlitośnie swoje dzieci, ich czas, sposób, w jaki go spędzają. Dostarcza dziecku różnorodnych rozrywek, zapisuje na zajęcia pozalekcyjne, organizuje dziecięce imprezy tylko z udziałem dzieci z tzw. „dobrych rodzin". Dzieci te nie mają szansy, żeby się ponudzić czy pobawić według własnych reguł. Ich grafiki są tak napięte, że nie ma czasu na spontaniczną zabawę. Nawet jeśli oglądają bajkę czy grają w grę na komputerze, to tylko i wyłącznie edukacyjną. Podróżując z mamą samochodem, słuchają wybranych przez nią audiobooków. Nie wymaga to od dzieci żadnej kreatywności, innowacyjności czy pomysłowości. Wszystko jest już gotowe, chciałoby się rzec „podane na tacy". Nie trzeba nic wymyślać, nad niczym się zastanawiać.

Tymczasem dziecko potrzebuje snuć się bez celu po mieszkaniu, popatrzeć w niebo, posiedzieć w zadumie. Ponieważ właśnie dzięki nudzie ma szansę wyciszyć się, uspokoić, odetchnąć i zastanowić, co chce, na co ma ochotę? Nuda to czas na marzenia, na kreatywność, na wymyślanie i realizowanie nawet najbardziej „odjechanych" dziecięcych pomysłów. Takie "nicnierobienie" jest ważne w rozwoju dziecka. Doktor Magdalena Śniegulska psycholog dziecięcy z Uniwersytetu SWPS mówi, że rodzice powinni pozwalać dzieciom na nudę, bo ma to wpływ na ich późniejsze już dorosłe życie. Nuda uczy tego, jak dobrze czuć się samemu ze sobą oraz polubić siebie i swoje towarzystwo. Nie powinno się mylić tego stanu z samotnością. Jeśli w dzieciństwie nie nauczyliśmy się tego, że spędzanie czasu samemu ze sobą jest w porządku, to w dorosłości możemy być narażeni na tzw. chroniczną nudę, a jest to stan dość niebezpieczny dla naszego życia i zdrowia. Wynika to z faktu, że osoby dorosłe cierpiące na chroniczną nudę są częściej skłonne do ryzykownych zachowań.

Dlaczego nuda jest potrzebna?

1. Daje dziecku możliwość spędzenia wolnego czasu w taki sposób, na jaki ma ochotę - to jeden z elementów budowania osobowości człowieka.

2. Zapewnia dziecku możliwość decydowania o sobie i szukania tego, co je interesuje.

3. Pozwala na poszukiwanie takiego sposobu spędzania czasu, który będzie dla dziecka przyjemny.

4. Uczy, jak samodzielnie zaplanować czas - dzieci, które tego nie potrafią, stają się marudne, domagają się nieustannej uwagi, nie potrafią być samodzielne.

Sposób na nudę - zrób szczęśliwą listę

Kiedy następnym razem Twoje dziecko powie Ci, że się nudzi, usiądź obok niego z kartką i długopisem, na której zapiszecie wszystkie czynności, które mogą mu sprawić przyjemność. Dopilnuj, aby to dziecko zapisywało większość pomysłów, choć i Ty możesz też dodać co nieco od siebie.

Co może się znaleźć na takiej liście?

Skakanie na skakance.

Podlewanie kwiatków w ogrodzie, w domu.

Skakanie na trampolinie.

Zaproszenie kolegi do domu/rozmowa z przyjacielem (telefoniczna lub na komunikatorze jako alternatywa podczas kwarantanny).

Rodzinne gotowanie, pieczenie ciast.

Układanie puzzli.

Gra w piłkę z tatą.

Rodzinny wieczór planszówek.

Domowe eksperymenty i doświadczenia.

Czytanie książki.

Zbudowanie zamku z klocków.

Rysowanie/malowanie.

Wymyślenie własnej gry planszowej.

Stworzenie mapy do ukrytego w domu skarbu.

Wyreżyserowanie domowego teatrzyku.

Lista zależy od inwencji twórczej dziecka. Możecie raz na jakiś czas uzupełniać ją o nowe pomysły. Kiedy następnym razem usłyszysz od dziecka, że się nudzi, poproś, aby skorzystało z przygotowanej listy przyjemności.
Przyczyny nudy - jak sobie z nimi radzić?

(za Katarzyną Mitschke)

1. Nuda maskująca potrzebę odpoczynku, wynikająca z przestymulowania, z nadmiaru bodźców i ze stresu. Pomocne może być obserwowanie dziecka i tego, co się dzieje bezpośrednio przed i po przestymulowaniu. Zwróćmy uwagę, jakiego rodzaju bodźce szczególnie eksploatują układ nerwowy dziecka. Warto również zadbać o: regularny sen, ograniczenie używania urządzeń elektronicznych po godzinie 20.00, wyeliminowanie głośnej muzyki, wietrzenie pokoju, ruch na świeżym powietrzu.

2. Nuda skrywająca potrzebę autentycznego kontaktu. Warto poobserwować swój kontakt z dzieckiem. Na ile jest on bliski i uważny. Aktywne słuchanie dziecka, poświęcanie mu czasu i uwagi całym sobą - to środek zaradczy.

3. Nuda wynikająca z braku decyzyjności. Warto pozwolić dziecku na ćwiczenie podejmowania samodzielnych decyzji i badania swoich możliwości. Umożliwiaj mu szukanie zajęć i form aktywności na własną rękę, nie zapewniaj dziecku nieustannych rozrywek.

Podobnie jak wiele rzeczy, tak i nuda powinna nam towarzyszyć w życiu w odpowiednich ilościach. W nadmiarze może negatywnie wpływać na samopoczucie i dobrostan psychiczny naszego dziecka. Okazuje się, że kiedy się nudzimy nasz mózg wydziela mniej dopaminy (hormon szczęścia), co jednocześnie obniża nasz nastrój. Należy obserwować dziecko, aby nie pomylić zwykłej nudy z depresją, tak aby „życie naszych dzieci nie stało się płaską równiną pozbawioną wydarzeń" (S. Marai).
Mimo że nuda nie ma raczej dobrych skojarzeń, jak chociażby w powiedzeniu „umrzeć z nudów", to jednak ten stan pewnego dyskomfortu związanego z brakiem aktywności może być zbawienny dla naszych przestymulowanych dzieci. Popatrzmy na nudę jak na czas odpoczynku, wyciszenia pobudzonego układu nerwowego. Pozwala nam ona wzmocnić w dziecku uważność, dostrzec szczegóły, a także poszukać odpowiedzi na pytanie „co mogę zrobić, żeby się nie nudzić, jakie mogę zapewnić sobie atrakcje". Dlatego też, nie odbierajmy dzieciom nudy, ona jest im po prostu potrzebna.

Literatura:

Kiedy szkoła jest problemem. Katarzyna Mitschke. Wydawnictwo Natuli. Warszawa 2019

https://dziecisawazne.pl/nudzi-mi-sie-no-to-chodz-sie-przytulic/- dostęp 09.04.2020

https://zwierciadlo.pl/psychologia/czy-nuda-moze-przyniesc-korzysci - dostęp 09.04.2020

https://miastodzieci.pl/czytelnia/dziecku-potrzebna-jest-nuda-przeczytaj-dlaczego/- dostęp 09.04.2020

Marzena Jasińska
Trener, dyplomowany coach, doradca rodzinny. Od lat wspiera rodziców w konsultacjach indywidualnych oraz warsztatach psychoedukacyjnych. Swoją pracę opiera na filozofii Jespera Juula, założeniach Rodzicielstwa Bliskości oraz Porozumienia Bez Przemocy. Specjalizuje się w zakresie neurodydaktyki oraz uczenia się uczniów. Ekspert rozwoju osobistego, komunikacji, negocjacji. W swojej pracy zajmuje się także tematyką mediacji szkolnych, procesów grupowych, zarządzania zmianą w organizacji i zarządzania zespołem. Prywatnie mama dwóch dorosłych synów.

# data[].attributes.attachment_link.description
„Gdyby nie nuda, człowiek nigdy nie pojąłby własnej kreatywności" T. Belton Jak podaje nam jedno z internetowych źródeł, nuda to negatywny stan emocjonalny. To uczucie wewnętrznej pustki, które może być spowodowane brakiem zmian w otoczeniu, jakichkolwiek bodźców, ale też chorobą. To stan obojętności i braku zainteresowań.

# data[].attributes.body
Trzydzieści opowiadań Maríi Menéndez-Ponte pomoże dziecku rozpoznać różne emocje i nad nimi zapanować.
Dzięki przygodom sympatycznych bohaterów okaże się, że to niełatwe zadanie może być wręcz zabawne. Uzupełnieniem opowiadań są zestawy podpowiedzi przygotowane przez ośrodek specjalizujący się w edukacji emocjonalnej.

Powyższy opis pochodzi od wydawcy.

# data[].attributes.body
Książka "Wszystko o emocjach", autorstwa Felicity Brooks i Frankie Allen, w sposób bardzo obrazowy i zrozumiały dla dziecka opisuje, skąd biorą się emocje i czym one są. Dzięki tej lekturze mały człowiek uczy się nazywać emocje towarzyszące mu w ciągu dnia, a także zwracać uwagę na to, co czują inni.

# data[].attributes.headline
"Prosiaczek wspiął się na paluszkach i szepnął:– Puchatku…!– Co Prosiaczku?– Nic – odparł Prosiaczek biorąc Puchatka za łapkę– chciałem się tylko upewnić czy JESTEŚ…" - Alan Alexander Milne

# data[].attributes.subject
"Prosiaczek wspiął się na paluszkach i szepnął:– Puchatku…!– Co Prosiaczku?– Nic – odparł Prosiaczek biorąc Puchatka za łapkę– chciałem się tylko upewnić czy JESTEŚ…" - Alan Alexander Milne

# data[].attributes.body
Na humorystycznych ilustracjach i w merytorycznych opisach dzieci mają okazję skonfrontować swoje obawy, pytania i poszerzyć wiedze. Bez tematów tabu, z wrażliwością i humorem – tzn. najlepiej. Pomóż dziecku przygotować się na nadchodzące zmiany!

# data[].attributes.body
Każdy piątek 12 - 15 konsultacje anonimowe z prawnikiem: 800 100 100

# data[].attributes.body
Baza przydatnych adresów w razie różnych trudności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fundacja "Nagle sami" - oswajanie żałoby w wymiarze indywidualnym i społecznym.

"TUMBO pomaga" - pomoc pacjentom będącym pod opieką hospicjów, jak i dzieciom, które straciły tam swoich bliskich, a także osobom zmagającym się z chorobą nowotworową.

# data[].attributes.attachment_link.title
Linki - Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 23

# data[].attributes.attachment_link.description
Fundacja "Nagle sami" - oswajanie żałoby w wymiarze indywidualnym i społecznym. "TUMBO pomaga" - pomoc pacjentom będącym pod opieką hospicjów, jak i dzieciom, które straciły tam swoich bliskich, a także osobom zmagającym się z chorobą nowotworową.

# data[].attributes.body
Baza ważnych adresów antydepresyjnych

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Forum Przeciw Depresji | Kampania Społeczna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Antydepresyjny Telefon Forum Przeciw Depresji
(czynny w każdą środę - czwartek od 17.00 do 19.00)
koszt połączenia jak na numer stacjonarny
wg taryfy Twojego operatora telefonicznego
Telefon zaufania dla osób dorosłych
w kryzysie emocjonalnym
(poniedziałek-piątek od 14:00-22:00, połączenie bezpłatne)
Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży ITAKA - Antydepresyjny telefon zaufania
Czynny od poniedziałku do piątku tel. 22 484 88 01
od 15:00 do 20:00
ITAKA - Telefon Zaufania Młodych
tel. 22 484 88 04
Dyżury psychologów od poniedziałku do soboty, od 12:00 do 20:00

Warszawski Ośrodek Interwencji Kryzysowej
woik.waw.pl
Pomoc udzielana jest nieodpłatnie w poniższych lokalizacjach na terenie m.st. Warszawy.

Interwencja Kryzysowa i Krótkoterminowa Pomoc Psychologiczna
Punkt Interwencyjny (Śródmieście)
Pl. Dąbrowskiego 7, 00-057 Warszawa
tel./fax: 22 837 55 59, kom. 535 430 902
czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-20.00

Dział Interwencji Kryzysowej (Ursynów)
ul. 6-go Sierpnia 1/5, 02-843 Warszawa
tel./fax: 22 855 44 32, kom. 514 202 619
interwencjakryzysowa@woik.waw.pl
czynne całodobowo

Przeciwdziałanie Przemocy w Rodzinie
Poradnia ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie (Mokotów)
ul. Belgijska 4, 02-511 Warszawa
tel/fax: 22 845 12 12, kom. 667 833 400
poradnia-przemocdomowa@woik.waw.pl
czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-20.00
Bezpłatna linia wsparcia dla osób po stracie bliskich Telefoniczna Pierwsza Pomoc Psychologiczna Telefon interwencyjny w sprawie zaginionych dzieci - Linia Nadziei
Stowarzyszenia Animo - Odważ się żyć!
Wsparcie psychologiczne osób trudności z powodu zaburzeń lękowych.

tel. 22 270 11 65
Infolinia (w języku polskim) czynna jest od poniedziałku do czwartku w godzinach 18:00-21:00

Porady mailowe (w języku polskim i angielskim) pod adresem:
psycholog@stowarzyszenieanimo.pl

Więcej o stowarzyszeniu:
stowarzyszenieanimo.pl
facebook.com/StowarzyszenieAnimo/

POMOC DLA NAUCZYCIELI I RODZICÓW
Całodobowa bezpłatna infolinia dla dzieci, młodzieży, rodziców i nauczycieli Telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci Infolinia dla wychowawcy - pierwszy ogólnopolski telefon zaufania dla nauczycieli POMARAŃCZOWA LINIA - program informacyjno-konsultacyjny dla rodziców dzieci pijących alkohol i zażywających narkotyki
POMOC DLA DZIECI I MŁODZIEŻY
Całodobowa bezpłatna infolinia dla dzieci, młodzieży, rodziców i nauczycieli
Biuro Rzecznika Praw Pacjenta
Bezpłatna infolinia

Dziecięcy Telefon Zaufania
Rzecznika Praw Dziecka
Infolinia Rzecznika Praw Obywatelskich Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży Młodzieżowy Telefon Zaufania
Młodzieżowy telefon zaufania do rozmów o seksie
Piątkowe Pogotowie Pontonowe
Telefon dla dzieci i nastolatków zaniedbanych, seksualnie wykorzystywanych, których rodzice piją - Telefon Stowarzyszenia Opta
(poniedziałek-piątek od 15:00 do 18:00)

POMOC DLA OFIAR PRZEMOCY
Ogólnopolski Telefon Dla Ofiar Przemocy w Rodzinie
„Niebieska Linia"Poradnia Telefoniczna „Niebieskiej Linii"Policyjny Telefon Zaufania
ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie
tel. 800 120 226
(poniedziałek-piątek, od 9.30-15.30, połączenie bezpłatne)
Telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci Całodobowy telefon dla kobiet doświadczających przemocy Anonimowa policyjna linia specjalna - zatrzymać przemoc Telefon zaufania dla kobiet w ciąży i rodziny Telefon zaufania - Centrum Praw Kobiet Telefon Interwencyjny - Centrum Praw Kobiet Telefon zaufania dla osób dotkniętych przemocą seksualną w Kościele
Telefon wsparcia działa we wtorki w godzinach 19:00-22:00.
Kontakt telefoniczny przeznaczony jest przede wszystkim dla osób,
które same doświadczyły wykorzystywania seksualnego, oraz ich najbliższych.
Inicjatywę tworzą świeccy katolicy, telefon świadczy pomoc osobom dorosłym.
Więcej informacji: www.zranieni.info

POMOC DLA OSÓB Z UZALEŻNIENIAMI
Ogólnopolski Telefon Zaufania „Uzależnienia behawioralne"
tel. 801 889 880
(Czynny codziennie od godz. 17.00-22.00 z wyjątkiem świąt państwowych)
Dzwoniąc płacisz tylko za pierwszy impuls połączenia
Ogólnopolski Telefon Zaufania
„Narkotyki - Narkomania"
tel. 801 199 990
(codziennie od godz. 16.00-21.00)
Dzwoniąc płacisz tylko za pierwszy impuls połączenia
Infolinia stowarzyszenia Karan (problemy narkotykowe)Infolinia pogotowia makowego „POWRÓT Z U"
tel. 801 109 696
(poniedziałek - piątek od 10:00 do 20:00, sobota od 10:00 do 19:00)
Narkomania - pomoc rodzinie infolinia towarzystwa rodzin i przyjaciół dzieci uzależnionych „POWRÓT Z U"
CENTRUM POSZUKIWAŃ LUDZI ZAGINIONYCH

Numery 24/H - linie wsparcia
Telefon w sprawie zaginionego dziecka i nastolatka
tel. 116 000
POMOC ZWIĄZANA Z OBAWĄ ZAKAŻENIA HIV/AIDS
Telefon Zaufania HIV/AIDS
tel. 22 692 82 26 lub 801 888 448
(poniedziałek-piątek od 9:00 do 21:00)
połączenie płatne tylko za pierwszą minutę

# data[].attributes.attachment_link.title
Ważne telefony antydepresyjne | Forum Przeciw Depresji

# data[].attributes.attachment_link.description
POMOC W KRYZYSIE PSYCHICZNYM Antydepresyjny Telefon Forum Przeciw Depresji tel. 22 594 91 00 (czynny w każdą środę - czwartek od 17.00 do 19.00) koszt połączenia jak na numer stacjonarny wg taryfy Twojego operatora telefonicznego Telefon zaufania dla osób dorosłych w kryzysie emocjonalnym tel.

# data[].attributes.headline
Jak zadbać o zdrowie psychiczne dziecka?

# data[].attributes.subject
Jak zadbać o zdrowie psychiczne dziecka?

# data[].attributes.body
SPACER! Dlaczego?

Aktywność fizyczną wykorzystuje się w terapii zaburzeń depresyjnych i lękowych. Jeśli może być ona elementem terapii, może stanowić też świetną profilaktykę zdrowia psychicznego.

Aktywność fizyczna powoduje obniżenie stężenia adrenaliny i kortyzolu we krwi (hormonu stresu), a pobudza wydzielanie tzw. „hormonów szczęścia” (serotoniny, dopaminy, norepinefryny).

Ruch pomaga nam także podnieść poziom energii potrzebny, by sprostać codziennym wyzwaniom.

Ruch na świeżym powietrzu sprzyja dotlenieniu tkanek i narządów, w tym mózgu.

Zajmuje nasze myśli, a powtarzalny ruch mięśni rąk i nóg pozwala wprowadzić umysł w stan spokoju.

Wspólny czas z dzieckiem pozwala na zacieśnienie relacji w oderwaniu od codziennej rutyny.

Stając się rodzinnym zwyczajem może stanowić przeciwwagę dla sytuacji konfliktowych i trudnych.

Sprzyja uważności na to, co tu i teraz oraz rozmowie.

*ciekawostka*

Ruch na świeżym powietrzu, w otoczeniu przyrody, jej widoku i odgłosów, skuteczniej niweluje skutki stresu, niż ta sama aktywność (np. spacer, bieg) wzdłuż ruchliwej ulicy.
na podstawie i.wez.tu.sie.dogadaj

# data[].attributes.headline
Propozycja dla młodszych, ale i nieco starszych również. 

# data[].attributes.subject
Propozycja dla młodszych, ale i nieco starszych również. 

# data[].attributes.body
Można grać samemu lub w towarzystwie. Ćwiczymy równocześnie wyobraźnię przestrzenną oraz sprawność ręki

# data[].attributes.body
Niezbędnik mówi wprost. W pełen wyczucia sposób prezentuje informacje, które dzieci posiadać powinny przed okresem dojrzewania. Podpowiada jak zmienia się ciało na zewnątrz i wewnątrz organizmu. Zachęca do prawidłowego odżywiania, właściwej higieny osobistej i dbania o aktywność fizyczną.

# data[].attributes.body
Świetna gra rodzinna. Zasady gry są niezwykle proste, jednak wymagają zarówno taktycznego myślenia.

# data[].attributes.body
Wystarczy zapamiętać, gdzie... Reguły gry są bardzo proste, ale rozgrywka dynamiczna i emocjonująca. Celem gry jest zebranie 6 jajeczek, a ponieważ zbierać można "ze stołu", jak i z planszy przeciwnika, każda rozgrywka wywołuje wiele emocji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zastanów się nad osobowością swojego dziecka. Czy jest elastyczne, czy raczej trudno przystosowuje się do nowych sytuacji? Jak przeżywa sukcesy i porażki? Jak reaguje na rywalizację? Czy lubi nowe wyzwania? Od odpowiedzi na te pytania zależy sposób motywowania młodego człowieka do nowych działań.
Jakie twoje dziecko ma słabe i mocne strony, zainteresowania i pasje? Jak szybko zapamiętuje nowe treści? Jak radzi sobie z ocenami nauczycieli? Jak reaguje na zasady i reguły? Czy unika tego, co sprawia mu trudność? Czy umie się skupić na zadaniu? Czy szybko się nudzi? Czy dąży wytrwale do celu? Kiedy najchętniej zabiera się do nauki? Co mu w tym pomaga, co przeszkadza? Znając odpowiedzi na te pytania, zwróć uwagę na to, w jaki sposób komunikujesz się z dzieckiem. Jeśli chcesz mu pomóc, na pewno:

nie strasz - "Jeśli nie nauczysz się wiersza, to dostaniesz słabą ocenę i twoja nauczycielka będzie na ciebie zła. Zobaczysz!";

nie oceniaj i nie karz - "Ponieważ bazgrolisz w zeszycie, nie pojedziesz w niedzielę na urodziny do Pauliny";

nie nagradzaj - "Dostaniesz rower na koniec roku, jeśli będziesz mieć świadectwo z czerwonym paskiem" (kiedy perspektywa otrzymania nagrody jest zbyt odległa, sama nagroda traci na wartości);

nie porównuj - "Kasia to dopiero dobrze się uczy, mógłbyś brać z niej przykład";

nie stawaj zawsze po stronie nauczyciela czy wychowawcy - "Gdybyś się nauczył, dostałbyś lepszy stopień, za mało się przykładasz, weź się do roboty".

To, jak mówisz do dziecka, jest niezwykle ważne. Warto zmienić swoje nastawienie i zrozumieć, że źródłem osiągnięć, kompetencji i szacunku dla samego siebie nie jest zewnętrzna lecz wewnętrzna motywacja dziecka. Rodzice spodziewają się, że dzieci automatycznie rozwiną w sobie wewnętrzną motywację do nauki, jako bezpośredni rezultat stosowania przez dorosłych kontroli zewnętrznej, na przykład nagradzania czy chwalenia.

Co to jest pochwała?

Pochwała jest słownym komunikatem, który wyraża pozytywną ocenę dziecka, dotyczy jego osiągnięć, zachowania, zalet. Wszystkie te komunikaty są używane zawsze w drugiej osobie liczby pojedynczej. Jeżeli często używasz pochwały, by zmotywować dziecko do czytania, liczenia, odrabiania zadań domowych, grzeczniejszego zachowania, wykonywania różnych aktywności, twoją intencją jest nagrodzić słownie zachowanie, które uważasz za słuszne. Dzieci nadmiernie chwalone szybko uczą się wybierać tylko te rzeczy, które ich zdaniem spodobają się rodzicom. Unikają więc robienia tego, co spotyka się z ich obojętnością. W konsekwencji częste stosowanie pochwał prowadzi do podważania wewnętrznej motywacji dziecka, co może owocować rezygnacją z różnych form działania. Ponadto, w dłuższej perspektywie, kiedy dziecko przyzwyczai się do różnych sposobów nagradzania, ich brak może być odbierany jako dezaprobata, a otrzymywanie wielu pochwał lub nagród może osłabić ich znaczenie. Często także pochwała może nie odpowiadać własnej samoocenie dziecka.

Ukryta myśl

Chwalenie zawsze zawiera tak zwaną "ukrytą myśl". Kiedy mówisz: "Jesteś tak inteligentny, że możesz mieć najlepsze oceny" - ukryta myśl brzmi: "Dlaczego ich nie masz? Czemu się tak mało starasz? Zrób coś z tymi ocenami, nie jestem z ciebie do końca zadowolony". Albo: "Naprawdę bardzo ładnie dzisiaj odrobiłeś lekcje" - ukryta myśl: "Mam nadzieję, że tak już będzie zawsze, wtedy naprawdę będę zadowolona i spokojna".

Ukrytą myślą w pochwałach jest również subtelnie wyrażony krytycyzm, który, niestety, czasem jest zalecany jako skuteczny sposób motywowania dzieci. Na przykład:

"Aniu, uczysz się znacznie lepiej niż w pierwszym semestrze, ale nadal musisz poświęcić dużo uwagi nauce."

"Bardzo ładnie się nauczyłeś tego wiersza. Byłabym jeszcze bardziej zadowolona, gdybyś nauczył się do sprawdzianu z matematyki tak jak prosiłam, ale naprawdę widać, że się starałeś."

"Marku, bardzo dobrze, że dostałeś piątkę z matematyki, ale ta trójka z polskiego to chyba wymaga poprawy."

"Bardzo ładnie, że odrobiłeś już lekcje Filipie. Jeszcze bardziej byś mi się podobał gdybyś wyszczotkował sobie włosy, ale naprawdę widać, że się starasz."

Czym zastąpić pochwały?

Komunikaty pozytywne typu JA wprowadził w 1964 roku Dr Thomas Gordon. Jest to jasny komunikat, który pokazuje, jak zachowanie dziecka wpływa na ciebie - wysyłającego ten komunikat rodzica. Podczas wszystkich kursów Treningu Skutecznego Rodzica zachęcam, aby rodzice nauczyli się wysyłać właśnie takie komunikaty zamiast "typowych" pochwał. Oto kilka przykładów komunikatów typu JA:

"Podoba mi się, że tak starannie odrobiłeś lekcje, naprawdę to doceniam";

"Uważam, że jesteś inteligentna, i to jest twoja mocna strona";

"Kasiu, doceniam, ile wysiłku włożyłaś w to, aby czytać coraz lepiej, jetem z ciebie dumna";

"Marku, ogromnie się cieszę z twojej piątki z matematyki. Moje gratulacje";

"Jestem pod wrażeniem, że już odrobiłeś lekcje, Filipie";

W przeciwieństwie do zwykłych pochwał, komunikaty tego typu mówią o tobie, osobie która je sformułowała, nie oceniają dziecka. Aby pozytywne komunikaty były dla dzieci wiarygodne, muszą być uczciwe i prawdziwe, wolne od wszelkich ukrytych podtekstów.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zastanów się nad osobowością swojego dziecka. Czy jest elastyczne, czy raczej trudno przystosowuje się do nowych sytuacji? Jak przeżywa sukcesy i porażki? Jak reaguje na rywalizację? Czy lubi nowe wyzwania? Od odpowiedzi na te pytania zależy sposób motywowania młodego człowieka do nowych działań. Jakie twoje dziecko ma słabe i mocne strony, zainteresowania i pasje?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wychowanie dziecka to jedna z najtrudniejszych ról, jaką otrzymują rodzice. To oni odpowiadają za przygotowanie go do życia i wprowadzenie w świat dorosłych. Nierzadko zastanawiamy się jakie rozwiązania i metody wychowawcze stosować. Najczęściej wychowujemy dziecko nieświadomie, stosując wzorce zaczerpnięte z naszych domów rodzinnych - czyli wychowujemy nasze dzieci tak, jak sami byliśmy wychowywani.

Co to jest wychowanie?

Wychowanie to celowe, świadome działanie - interakcja między rodzicem a dzieckiem - które ma na celu wywołanie względnie stałych pozytywnych zmian w zachowaniu i osobowości dziecka.

Karać czy nie?

W zasadzie każdy z nas rodziców, stosuje jakiś sposób karania i nagradzania. Jeśli trzymamy się pewnych zasad, metody te są ogromnie wspierające w procesie wychowania. Natomiast nadużywanie ich, może nas nie tylko oddalić od osiągnięcia celu wychowawczego, ale również prowadzić do pogłębienia problemów oraz, niejednokrotnie, do pojawienia się nowych.

Kara - to sztucznie lub naturalnie wywołana sytuacja, która sprawia dziecku przykrość, budzi niezadowolenie, utrudnia zaspokojenie potrzeb, mająca przede wszystkim zahamować ten rodzaj zachowania, który ją wywołał.

Wymierzając karę powinniśmy znać zasady karania. Kara nie przyniesie oczekiwanego efektu, jeśli udzielamy jej będąc źli, zdenerwowani, zmęczeni. Kiedy udzielamy kary będąc w takim stanie, będzie ona prawdopodobnie nieadekwatna do popełnionego czynu.

Nie tylko kara jest ważna, ale również atmosfera z nią związana. Kara spełni oczekiwania tylko wtedy, gdy dziecko zrozumie, ze zachowało się źle, gdy obudzi się w nim chęć poprawienia zachowania i unikania w przyszłości zachowań niewłaściwych. Kara nie może stanowić odwetu, który stosujemy na dziecku za własne niepowiedzenia, nie może być wynikiem bezsilności czy złości. I najważniejsze - kara spełni swą funkcję tylko wówczas, gdy istnieje uczuciowa więź i przekonanie o wzajemnej życzliwości.

10 złotych zasad bezpiecznego stosowania kar

1. Nie należy karać zbyt ostro za błahe lub jednorazowe przewinienie.

2. Karać tylko wtedy, gdy dziecko jest świadome popełnionego czynu, tzn. zna obowiązujące normy postępowania i konsekwencje ich przekroczenia, a jednak normy te przekracza.

3. Stosować kary naturalne, tzn. polegające na tym, że dziecko, które postąpiło źle, powinno samo naprawić wyrządzoną szkodę.

4. Nie wolno karać bez wysłuchania wyjaśnień i ewentualnych usprawiedliwień winowajcy, przy czym skrucha winna wpłynąć na złagodzenie kary.

5. Kara nie powinna poniżać dziecka, ani godzić w jego ambicję i godność osobistą.

6. Przy wymierzaniu kary należy stopień jej surowości oceniać z punktu widzenia potrzeb dziecka.

7. Zbyt częste i surowe kary pobudzają dziecko do kłamania i wykrętów w celu ich uniknięcia.

8. Jesteśmy konsekwentni w stosowaniu kar - tylko wtedy przyniosą one pożądany skutek - czyli wyeliminowanie negatywnego zachowania.

9. Dziecko karane nie powinno wątpić w dobre intencje rodzica, dlatego należy oceniać postępek, a nie osobę.

10. Nigdy nie stosujemy przemocy fizycznej. To środek, który poniża godność dziecka, budzi w nim skłonność do okrucieństwa i agresji wobec osób słabszych, a jednocześnie żal i nienawiść do osoby karzącej. Dzieci bite często kłamią i oszukują. Rezultatem bicia jest rozwinięcie osobowości zamkniętej w sobie i nieszczerej. Stosowanie tej metody powoduje, że dziecko staje się niewrażliwe na łagodne środki dyscyplinujące.

Warto być świadomym tego, że jeśli decydujemy się na stosowanie kar wobec własnego dziecka, to karanie trzeba łączyć z nagrodą. Po pierwsze więc - karzemy niewłaściwe zachowanie dążąc do jego wyeliminowania, a następnie doprowadzamy do wystąpienia zachowania pozytywnego i je nagradzamy.

Mądre nagradzanie

Nagroda - jest wszystkim tym, co sprawia dziecku przyjemność, budzi zadowolenie. To sposób aby pokazać, że dane zachowanie nam się podoba i je aprobujemy. Nagroda zachęca do powtarzania danego zachowania, tym samym utrwala wzory postępowania akceptowane przez środowisko.

Nagroda w wychowaniu dziecka ma ogromną wartość. Jest dla dziecka dowodem, że naprawdę dostrzegamy jego wysiłek i dobre chęci. Warto wiedzieć, że nagrody, które długotrwale budują dobrą samoocenę dziecka i utrwalają pożądane zachowania to nagrody niematerialne. Nagrody materialne przyczyniają się do powstania jednorazowo pożądanego zachowania, ale aby to zachowanie wystąpiło wielokrotnie - dziecko zazwyczaj oczekuje kolejnych materialnych nagród.

Nagrody, które długotrwale wzmacniają dane zachowanie to takie, które są przejawem miłości rodziców.

Nagrodą może być wspólna zabawa, spacer, zaproszenie kolegów do domu, a także wyrażenie radości i miłości. Wspólne spędzanie czasu razem to nagroda, lecz jednocześnie sposób aby dzieci szybciej się uczyły, lepiej rozwijały i odważniej sięgały po nowe doświadczenia. Nagradzanie dziecka daje mu wiarę we własne siły, poczucie sensu dla tego co robi, zaspokaja jego potrzebę uznania i sukcesu.

Gdy prawidłowo będziemy używali nagrody, początkowo dziecko będzie spełniało polecenia rodziców by uzyskać ich aprobatę, z czasem jednak będzie je wypełniało z własnej woli.

5 zasad stosowanie nagród

1. Nagroda musi być dostosowana do wieku i rozwoju poznawczego dziecka.

2. Nagroda powinna zaspokajać pragnienie dziecka.

3. Dziecko musi wiedzieć, za co zostało nagrodzone.

4. Nagroda powinna być urozmaicana.

5. Powinna być stosowana znacznie częściej niż kara.

Aby wychować szczęśliwe dziecko, trzeba je kochać mądrze. Mądra miłość rodzicielska to umiejętne rozwijanie sfer: emocjonalnej, poznawczej oraz tej nastawionej na działanie. Niezbędny jest tu tzw. „zdrowy rozsądek" oraz jasno określony cel i kierunek prowadzenia dziecka. Wbrew pozorom, mały człowiek wcale nie oczekuje całkowitej swobody i braku jakichkolwiek zasad czy ograniczeń. Przeciwnie - potrzebuje jasno określonych norm i granic oraz konsekwentnego ich przestrzegania. Stosując w procesie wychowania system kar i nagród każdy rodzic musi pamiętać o ważnej zasadzie wychowawczej, jaką jest indywidualne podejście do dziecka.

Każde dziecko jest inne, różni się pod względem stopnia wrażliwości i odporności systemu nerwowego. Zatem dobór nagród i kar powinien być starannie dobrany, tak aby przynosił same pożądane skutki i nie wyrządzał dziecku krzywdy. Zapewnia mu to podstawowe poczucie bezpieczeństwa i co za tym idzie - prawidłowy rozwój

Jeśli dziecko czuje się kochane - wszelkie zakazy płynące z ust rodziców, nawet gdy wywołują krótkotrwały bunt czy rozpacz na pokaz, w końcu zostaną zaakceptowane.

Zbyt rygorystyczna postawa wychowawcza sprowadza się do tresury i tłumi spontaniczny rozwój dziecka, natomiast wychowanie bezstresowe zaburza poczucie bezpieczeństwa dziecka, gdyż dla dzieci reguły i konsekwentne się ich trzymanie to podstawa poczucia bezpieczeństwa. Wychowanie bezstresowe (liberalne) może prowadzić w dłuższej perspektywie do dominacji dziecka nad rodzicami i chęci dominacji nad otoczeniem.

Artykuł przygotowany przez:

# data[].attributes.attachment_link.description
Wychowanie dziecka to jedna z najtrudniejszych ról, jaką otrzymują rodzice. To oni odpowiadają za przygotowanie go do życia i wprowadzenie w świat dorosłych. Nierzadko zastanawiamy się jakie rozwiązania i metody wychowawcze stosować. Najczęściej wychowujemy dziecko nieświadomie, stosując wzorce zaczerpnięte z naszych domów rodzinnych - czyli wychowujemy nasze dzieci tak, jak sami byliśmy wychowywani.

# data[].attributes.body
Kości opowieści to prosta i wciągająca gra dająca wiele możliwości. Przede wszystkim rozwijają wyobraźnię i pomagają ćwiczyć kreatywność.

# data[].attributes.body
Autorzy, wybitni specjaliści na co dzień pracujący z cierpiącymi na depresję nastolatkami i ich rodzinami, przygotowali tę książkę, aby pomóc zrozumieć i zaakceptować depresję młodego człowieka oraz właściwie na nią zareagować.

# data[].attributes.body
Ważna książka dla rodziców nastoletnich dzieci. Napisana w formie praktycznego poradnika.

# data[].attributes.body
Dr Aleksandra Piotrowska, w rozmowie z Ewą Świerżewską, w przystępny sposób wyjaśnia  przyczyny pewnych postaw i  czasem niepokojących zachowań, pokazuje również możliwe rozwiązania.

# data[].attributes.body
Zabawna i ciepła opowieść o miłości siostrzano-braterskiej. Ratunku! Moja siostra jest nosorożcem! Mój brat jest małpką!

# data[].attributes.body
„Ubongo” to światowy bestseller, który zdobył popularność dzięki bardzo prostym zasadom i błyskawicznej rozgrywce.

Ubongo to ponad 400 niepowtarzalnych zadań.

Dwa poziomy trudności łamigłówek umożliwiają dostosowanie gry do wieku i doświadczenia graczy.

# data[].attributes.body
Książka zawiera 15 historii ukazujących różne problemy - wejście do nowej grupy, tęsknota za domem, pierwsze pójście do szkoły, pokonywanie wstydu, zazdrość i rywalizację, a także z choroba bliskiej osoby czy pojawienie się rodzeństwa. Po każdym rozdziale zamieszczony jest dodatkowy tekst dla rodziców, zwierający rady, jak rozmawiać z dzieckiem.

# data[].attributes.body
Jedna z najczęściej polecanych książek dla rodziców. Wiele rad i praktycznych wskazówek, jak budować relacje z dziećmi.

# data[].attributes.body
Zasady są proste: gracze wyklaskują rytm popularnej piosenki We Will Rock You i pokazują gesty wg otrzymanych kart. Trzeba mieć szeroko otwarte oczy i refleks.

# data[].attributes.body
Zasady gry są proste - wystarczy z posiadanych liter ułożyć słowa. Ponieważ gra jest dostępna na rynku od wielu lat do wyboru mamy różne wersje np. travel, speed, junior

# data[].attributes.body
Kooperacyjna gra, której celem jest przegonienie potworów.  Nie tylko dla tych, którzy boją się ciemności i miewają koszmary

# data[].attributes.body
Wciągająca gra ekonomiczna. dodatkowym efektem jest powstające w trakcie gry miasteczko 3D