# data[].attributes.headline
De antwoorden van de module vraag en aanbod

# data[].attributes.subject
De antwoorden van de module vraag en aanbod

# data[].attributes.body
De theorie...kort en duidelijk!....+ opgaven

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Domein D, Markt

De kandidaat kan in contexten analyseren dat keuzes en ruil die plaatsvinden worden gecoördineerd via de markt. Prijsvorming is het coördinatiemechanisme waarmee vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. De manier waarop prijsvorming plaatsvindt is afhankelijk van de marktstructuur (marktvormen) en heeft gevolgen voor toetreding, welvaart en economische politiek.

# data[].attributes.attachment_link.description
De kandidaat kan in contexten analyseren dat keuzes en ruil die plaatsvinden worden gecoördineerd via de markt. Prijsvorming is het coördinatiemechanisme waarmee vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. De manier waarop prijsvorming plaatsvindt is afhankelijk van de marktstructuur (marktvormen) en heeft gevolgen voor toetreding, welvaart en economische politiek.

# data[].attributes.headline
Lage rente probleem voor de pensioenfondsen 

# data[].attributes.subject
Lage rente probleem voor de pensioenfondsen 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het gaat goed met de economie, de werkloosheid blijft dalen en er ligt een Pensioenakkoord. Hoe kan het dat pensioenfondsen dan toch in zwaar weer zitten en misschien vanaf volgend jaar zelfs moeten korten?

Pensioenfondsen moeten genoeg geld in kas hebben zodat ook de pensioenen die nog uitbetaald moeten worden geen gevaar lopen. Maar hoeveel moet dat precies zijn en weten we zeker dat de huidige regels ook bij deze tijd passen?

Die discussie wordt sinds 2008 gevoerd. Door de financiële crisis die tien jaar geleden uitbrak, weten we dat er eigenlijk geen garanties voor pensioenen bestaan en dat het stelsel aan vernieuwing toe is.

Er ligt inmiddels een Pensioenakkoord, de crisisjaren liggen achter ons, de pensioenfondsen hebben ongeveer 1.600 miljard euro in kas, dat is nog nooit zoveel geweest.

Toch lopen de vier grootste fondsen gevaar: ABP (ambtenaren), PFZW (zorg), PME (metalektro) en PMT (metaal).

Hoe zit het ook alweer met die dekkingsgraden?

Het vermogen wordt uitgedrukt in de dekkingsgraad, het percentage waarmee de verhouding tussen de huidige en toekomstige verplichting wordt weergegeven. Is dat percentage 100, dan is er precies genoeg geld in kas om iedereen nu en in de toekomst uit te betalen. Duikt het getal daaronder, dan komt het fonds in de problemen.

Volgens de wet moet de beleidsdekkingsgraad (de gemiddelde dekkingsgraad van de afgelopen twaalf maanden) van een pensioenfonds minimaal 104 procent zijn. Zitten ze daaronder, dan moeten ze plannen bij toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) indienen over hoe de tekorten worden aangevuld.

Is de beleidsdekkingsgraad voor vijf jaar lang onder de 104 procent, dan moeten de fondsen de uitkeringen korten. Dat gebeurt voor gepensioneerden én voor deelnemers die nog werken. De kortingen mogen wel worden verspreid over tien jaar.

Inmiddels hebben de metaalfondsen PME (beleidsdekkingsgraad juli: 99,3 procent) en PMT (100,3 procent) deze kritische grens van vijf jaar een te lage dekkingsgraad bijna bereikt. Als hun financiële positie niet voor het einde van dit jaar verbetert, dan wordt er gesneden in de uitkeringen.

De beleidsdekkingsgraden in juli van de twee grootste fondsen ABP (99,7 procent) en PFZW (99,3 procent) hebben tot en met 2020 om orde op zaken te stellen, maar de dalende trend van het afgelopen jaar belooft niet veel goeds.

Maar er is toch een Pensioenakkoord gesloten?

Dat klopt. Na tien jaar overleggen lag er in juni eindelijk een akkoord op hoofdlijnen, de details worden nu uitgewerkt.

Met het akkoord is er niet opeens meer geld, maar de regels worden wel soepeler. Nu moeten fondsen dus een minimale beleidsdekkingsgraad van 104 procent hebben, dat wordt vanaf volgend jaar verlaagd naar 100 procent. Ze hoeven dus geen buffers aan te houden.

Het idee is dat pensioenen eerder omhoog kunnen als ze er goed voor staan, en eerder omlaag gaan als het tegenzit. Maar ook voor de vier grootste fondsen wordt die verlaagde grens van 100 procent een probleem. Er dreigen nog steeds kortingen, die worden alleen op zijn minst verzacht.

Waarom verliezen de pensioenfondsen zoveel geld?

Er worden wel winsten geboekt, alleen 'telt' dat werkelijk behaalde rendement niet. Pensioenfondsen hebben verplichte rekenregels om hun vermogen mee te waarderen; de zogenoemde rekenrente, een fictief rendement.

De rekenrente is de afgelopen jaren gedaald waardoor pensioenfondsen steeds meer geld in kas moeten hebben. Onlangs is zelfs afgesproken dat de rekenrente nóg verder daalt waardoor de financiële positie van pensioenfondsen verder verslechtert.

Aan de ene kant is het gek dat fondsen de echte winsten niet mogen gebruiken om de pensioenen te verhogen. Aan de andere kant mogen zij niet te veel risico lopen zodat er straks ook nog genoeg geld voor jongeren in de pot zit.

Dat is niet het enige probleem. Pensioenfondsen beleggen hun geld naast aandelen ook in staatsobligaties en de rente daarop is historisch laag, in sommige gevallen zelfs negatief. Dat hakt erin bij de rendementen van pensioenfondsen, die vanwege risicospreiding verplicht zijn in staatsobligaties te beleggen.

Een belangrijke oorzaak van deze lage rentes, is het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB). Er gaan geruchten dat er nieuwe stappen worden genomen.

Aan de aandelenportefeuille wordt goed verdiend de laatste jaren, maar Brexit en de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China pakken negatief uit. De seinen staan op "dieprood", concludeerde de Pensioenfederatie deze week.

Kan de politiek de kortingen nog voorkomen?

Eigenlijk niet. Ten eerste omdat de pensioenen van werknemers en werkgevers zijn. Zij hebben ervoor betaald en zitten in de besturen. De overheid bepaalt de spelregels.

Verantwoordelijk minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken zei onlangs in de Tweede Kamer dat hij met de pensioensector in gesprek gaat, maar hij liet al doorschemeren dat hij dankzij het Pensioenakkoord de pijn een beetje kan verzachten.

Andere fondsen staan er zo slecht voor, zegt Koolmees, "dat zij realistisch gezien niet op afzienbare termijn kunnen herstellen". Met andere woorden: die pensioenen gaan vanaf 2020 omlaag.

# data[].attributes.attachment_link.title
Er dreigen alsnog kortingen op de pensioenen: Hoe kan dat?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het gaat goed met de economie, de werkloosheid blijft dalen en er ligt een Pensioenakkoord. Hoe kan het dat pensioenfondsen dan toch in zwaar weer zitten en misschien vanaf volgend jaar zelfs moeten korten? Pensioenfondsen moeten genoeg geld in kas hebben zodat ook de pensioenen die nog uitbetaald moeten worden geen gevaar lopen.

# data[].attributes.headline
De structuur van onze (toekomstige) economie 

# data[].attributes.subject
De structuur van onze (toekomstige) economie 

# data[].attributes.body
De topsectoren waarmee Nederland de komende 20 jaar zijn inkomen gaat verdienen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Topsectoren zijn gebieden waar het Nederlandse bedrijfsleven en onderzoekscentra wereldwijd in uitblinken.

# data[].attributes.body
De in de opgave 2 beschreven trend stamt uit het begin van deze eeuw. Veel van de activiteiten die werden geoffshored of outsourced zijn of worden teruggehaald naar het land van oorsprong. Kun jij bedenken waarom?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als ondernemer in de IT branche, of eigenlijk: als ondernemer überhaupt, ben je al snel geneigd om alles zelf te doen. Je bent immers voor jezelf begonnen om alle processen in eigen hand te kunnen houden. Dit wordt vaak ook gezien als sterke eigenschap. Het geeft een gevoel van controle en een veelzijdige uitstraling van je bedrijf. Toch levert alles intern doen niet alleen maar voordelen op. In tegendeel. Het kan zorgen voor minder kwaliteit, gebrekkige focus en een langere doorlooptijd. Dingen die je absoluut wilt voorkomen. Om je heen zie je dat anderen ook werk uitbesteden, ook wel offshoring en outsourcing genoemd. De begrippen worden door elkaar gebruikt. Daarom zet ik in dit blog op een rijtje wat ze betekenen, wat de verschillen zijn en waarom dit belangrijk is voor jou.

Wat is outsourcing?

Te beginnen met outsourcing. De simpelste uitleg hiervan is: het uitbesteden van taken die voorheen intern werden uitgevoerd. Deze uitbesteding is meestal een strategische keuze. Vaak worden taken uitbesteed die niet behoren tot de kernactiviteiten van een bedrijf. Een voorbeeld is het uitbesteden van schoonmaken. In plaats van zelf werknemers aan te nemen, kies je ervoor om een ander bedrijf in te huren dat het voor je doet. Zij zijn waarschijnlijk efficiënter, wat kostenbesparend kan zijn. Outsourcing gebeurt meestal door bedrijven uit hetzelfde land. Nog een voorbeeld is het uitbesteden van je support afdeling aan een callcenter. Hierdoor kun jij je, samen met je werknemers, richten op de belangrijkste activiteiten van je bedrijf.

Wat is offshoring?

Het tweede begrip dat ik je in dit blog wil uitleggen, is offshoring. Bij offshoring gaat het, net als bij outsourcing, om uitbesteding van bedrijfsactiviteiten. Dit hoeft alleen niet per definitie om een extern bedrijf te gaan. Je kunt ook een deel van de bedrijfsactiviteiten uitbesteden aan een buitenlandse vestiging van je eigen bedrijf. Denk bijvoorbeeld aan de bedrijfsadministratie die door één van de vestigingen wordt gedaan voor alle vestigingen. Hiermee kan een efficiëntieslag worden gemaakt. Het verschil tussen offshoring en outsourcing zit 'm in de afstand. Bij outsourcing wordt vaak gekozen voor een bedrijf binnen Nederland of aan Nederland grenzend, terwijl offshoring gaat om het uitbesteden van werk aan een land ver buiten Nederland. Denk aan China of India. In deze landen liggen de lonen lager, waardoor kosten worden bespaard. Daarnaast wordt met offshoring vaak ook (een deel van de) kernactiviteiten uitbesteed, zoals het uitbesteden van software development.

Wat zijn voor- en nadelen?

Al met al zijn de verschillen tussen offshoring en outsourcing dus niet zo groot. Aan beide zitten voor- en nadelen. Die zet ik hieronder voor je op een rijtje:

Voordelen:

Door het uitbesteden van werk, kun je kosten besparen. In Nederland door meer efficiëntie van het bedrijf dat je inhuurt en buiten Nederland omdat de lonen en productiekosten vaak lager liggen.

Borging van kwaliteit. Doordat je bepaalde activiteiten uitbesteed aan specialisten, kun je ervan uitgaan dat het goed gebeurt. Een simpel voorbeeld: wanneer je schoonmaken uitbesteedt en dus niet zelf de poetsdoek in de hand neemt, blijft je werkomgeving schoner. Dit geldt natuurlijk ook voor complexere taken zoals development.

Grotere flexibiliteit. Het uitbesteden van werk geeft je meer flexibiliteit, je hoeft immers geen nieuwe collega's aan te nemen. Bevalt de samenwerking niet? Dan is deze vaak gemakkelijker te beëindigen dan een arbeidscontract. Je krijgt dus ook de ruimte om een bepaald product of een bepaalde dienst uit te proberen, zonder dat je ergens aan vastzit.

Betere focus. Door een deel uit te besteden, kun je focussen op dingen die voor jou als ondernemer echt belangrijk zijn. Hoe ziet jouw bedrijfsgroei er bijvoorbeeld uit? En natuurlijk kun je ook meer focussen op hoofdactiviteiten van je bedrijf.

Nadelen:

Uitbesteding van alle kerncompetenties. Dat andere landen goedkoper zijn, is zeker een voordeel. Een nadeel is dat je misschien geneigd bent om te veel kernactiviteiten uit te besteden, waardoor je de controle uit het oog verliest.

Onderschatting van de risico' Uitbesteden is relatief gemakkelijk, helemaal nu de hele wereld verbonden is via het internet. Dit betekent niet dat het volledig zonder risico's is. Wat als het andere bedrijf niet levert wat je hebt afgesproken? En wat staat er voor jou op het spel? Door een goede risicoanalyse vooraf te maken, kun je problemen voor een groot deel voorkomen.

Let op het intellectueel eigendomsrecht. Wie iets maakt, is de eigenaar ervan. Dat is hoe het vaak werkt. Helaas kan dit erg onpraktisch zijn als het bijvoorbeeld software betreft. Let er daarom op wie het intellectueel eigendomsrecht heeft van een development project en leg dit vooraf vast.

Wat is belangrijk voor jou?

Uiteindelijk maakt het niet zoveel uit of je kiest voor offshoring of outsourcing, het gaat erom dat je kiest voor een oplossing die past bij jouw bedrijf en bedrijfsvisie. Maak daarom een bedrijfsanalyse: waar kom je mankracht te kort, hoe kun je dit oplossen? Een trend in offshoring is om kernactiviteiten ook uit te besteden, dit kan een hele goede oplossing voor je zijn. Een tip die ik je graag mee wil geven: bouw aan partnerships, zodat je het maximale uit offshoring kunt halen. Maak offshoring of outsourcing een deel van je strategie. Het heeft een (onterecht!) negatief imago, maar kan juist zorgen voor een groeispurt van je bedrijf. Als je wilt weten wat nog meer nodig is voor die groei, raad ik je aan onderstaand e-book te downloaden.

Wat zijn jouw ervaringen met offshoring en outsourcing? Deel het in een reactie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Offshoring en outsourcing: wat zijn de verschillen en waarom is dit belangrijk? - ThoughtLine Europe

# data[].attributes.attachment_link.description
Om je heen zie je dat anderen ook werk uitbesteden, ook wel offshoring en outsourcing genoemd. De begrippen worden door elkaar gebruikt. Daarom zet ik in dit blog op een rijtje wat ze betekenen, wat de verschillen zijn en waarom dit belangrijk is voor jou.

# data[].attributes.headline
Overheidsingrijpen om de structuur van de economie te beinvloeden

# data[].attributes.subject
Overheidsingrijpen om de structuur van de economie te beinvloeden

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Domein D, Markt

De kandidaat kan in contexten analyseren dat keuzes en ruil die plaatsvinden worden gecoördineerd via de markt. Prijsvorming is het coördinatiemechanisme waarmee vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. De manier waarop prijsvorming plaatsvindt is afhankelijk van de marktstructuur (marktvormen) en heeft gevolgen voor toetreding, welvaart en economische politiek.

# data[].attributes.attachment_link.description
De kandidaat kan in contexten analyseren dat keuzes en ruil die plaatsvinden worden gecoördineerd via de markt. Prijsvorming is het coördinatiemechanisme waarmee vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. De manier waarop prijsvorming plaatsvindt is afhankelijk van de marktstructuur (marktvormen) en heeft gevolgen voor toetreding, welvaart en economische politiek.

# data[].attributes.body
Hoe is de economie, bedrijfsleven en overheid georganiseerd?. welke marktvormen bstaan binnen de structuur van een economie?

# data[].attributes.attachment_link.title
Examen economie - Marktstructuur (Markt)

# data[].attributes.headline
Veel informatie over de conjunctuur van Nederland!

# data[].attributes.subject
Veel informatie over de conjunctuur van Nederland!

# data[].attributes.body
gebruik de informatie om je voorspelling beter te ondertseunen...het blijft natuurlijk wel koffiedik kijken.....

# data[].attributes.body
We doen mee!

# data[].attributes.headline
Subsidie werkt tegenovergesteld van accijns 

# data[].attributes.subject
Subsidie werkt tegenovergesteld van accijns 

# data[].attributes.body
Susidie is een tegemoetkoming in de kosten vertrekt door de overheid. De vraag is natuurlijk hoeveel vann die subsidie wordt doorgegeven aan de consument

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Subsidie

Wanneer de overheid de producenten een subsidie geeft voor hun product, zullen zij bereid zijn hun producten voor een lager bedrag aan de consumenten aan te bieden. Een deel van de rekening wordt immers betaald door de overheid.

Door de subsidie gaat de aanbodlijn (die de leveringsbereidheid weer geeft) dus omlaag.

Subsidie met een vast bedrag per product

Zoals eerder besproken (aanbod, verkoopbereidheid) geeft de aanbodlijn aan welk bedrag producenten minimaal willen ontvangen voordat zij bereid zijn een bepaalde hoeveelheid te leveren.

In de eerste grafiek zien we de leveringsbereidheid van 5 producenten. Wanneer de prijs stijgt, zijn steeds meer producenten in staat / bereid om het product te leveren.

Producent 1 wil minimaal € 10
Producent 2 wil minimaal € 12,50
Producent 3 wil minimaal € 15
Producent 4 wil minimaal € 17,50
Producent 5 wil minimaal € 20

Wanneer de overheid de producenten een subsidie geeft van € 5:

om nog steeds €10 te verdienen, hoeft producent 1 nog maar € 5 aan de consumenten in rekening brengen. Er ontstaat nu een verschil tussen consumentenprijs (wat betaald moet worden) en producentenprijs (wat de producent verdient).

Producent 1 vraagt € 5 om zijn minimale € 10 te verdienen
Producent 2 vraagt € 7,50 om zijn minimale € 12,50 te verdienen
Producent 3 vraagt € 10 om zijn minimale € 15 te verdienen
Producent 4 vraagt € 12,50 om zijn minimale € 17,50 te verdienen
Producent 5 vraagt € 15 om zijn minimale € 20 te verdienen
De aanbodlijn gaat dus met het bedrag van de subsidie omlaag!

Maar hoe pakken we dit aan met een aanbodvergelijking?

Stel een aanbodvergelijking van Q a = 5P - 500
Er komt een subsidie van € 75

Stap 1 - verwissel Q en P van plek in de functie, zodat je bij elke hoeveelheid de minimale prijs (leveringsbereidheid) weet.
Q a = 5 P - 500
-5 P = -Q - 500
P = 0,2Q + 100

Stap 2 - haal de subsidie van de prijs af

Stap 3 - wissel P en Q van plek om er weer een aanbodfunctie van te maken
P = 0,2Q + 25
-0,2Q = -P + 25
Q' a = 5P - 125

Wanneer we al deze lijnen in de grafiek zetten, zien we dat de aanbodlijn naar beneden schuift. En wel met het bedrag van de subsidie.
Maar dat wil niet zeggen dat de marktprijs óók met dit bedrag daalt.

De nieuwe evenwichtssituatie (blauwe stip) geeft de concumentenprijs (p c).
De producent krijgt echter (p p) nog € 75 extra aan subsidie (oranje stip).

In eerste instantie lijken nu consumenten- en producentensurplus te stijgen, maar het subsidiebedrag moet natuurlijk door de belastingbetalers worden betaald. Er is dus geen sprake van een stijging van de welvaart.

Subsidie met een percentage van de prijs

We nemen dezelfde markt van volkomen concurrentie in de uitgangssituatie:
Q v = -2P + 500
Q a = 5P - 500

Nu geeft de overheid een subsidie van 40% van de prijs.
Hoe hoger de prijs, hoe meer euro's de aanbodlijn dus daalt.

Stap 1 - verwissel Q en P van plek in de functie, zodat je bij elke hoeveelheid de minimale prijs (leveringsbereidheid) weet.
Q a = 5 P - 500
-5 P = -Q - 500
P = 0,2Q + 100

Stap 2 - haal de subsidie van de prijs af (door de prijs met 0,6 te vermenigvuldigen halen we er 40% vanaf)

Stap 3 - wissel P en Q van plek om er weer een aanbodfunctie van te maken
P = 0,12Q + 60
-0,12Q = -P + 60
Q' a = 8,33P - 500

De consumenten betalen 60% van de werkelijke prijs.
Dat is de nieuwe consumentenprijs (p c), die we kunnen uitrekenen:

De producentenprijs (pp) is de wérkelijke prijs (100%).
Die kunnen we uitrekenen met behulp van de consumentenprijs:

De omvang van de subsidie per product kunnen we natuurlijk weer uitrekenen door het verschil te nemen tussen de consumenten en producentenprijs.

Randvoorwaarden en kanttekeningen

Wanneer een overheid een bepaalde sector wil steunen met subsidie, zal dezelfde overheid vaak buitenlandse concurrenten buiten willen/moeten houden. Op die manier is er sprake van oneerlijke concurrentie.

Het geven van subsidie maakt producten voor de consument wel goedkoop, maar kost hen ook belastinggeld. Wanneer er bovendien geen buitenlandse concurrenten worden toegelaten, is er voor de consumenten ook minder keuze.

Een voorbeeld uit de parktijk
bron: rtl

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanneer de overheid de producenten een subsidie geeft voor hun product, zullen zij bereid zijn hun producten voor een lager bedrag aan de consumenten aan te bieden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Inmiddels hebben veel mensen wel iets meegekregen van 'generatieve' AI, waarbij je beelden kunt maken door een tekst in te tikken. De resultaten zijn vaak verbazingwekkend goed. Maar hoe werkt het precies? Tegenlicht legt het uit.

# data[].attributes.body
met de antwoorden erbij....

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
vraag 1
Uit het antwoord moet blijken dat de economische groei gepaard gaat met stijgende inkomens waardoor de vraag naar vliegen met een prijsvechter afneemt.

vraag 2
Een voorbeeld van een juist antwoord is:
Easyfly heeft sterk op de dienstverlening bezuinigd zodat de loonkosten een veel kleiner deel van de kosten per product vormen dan bij ABCAir.
Daardoor zal een daling van de loonkosten per product bij ABCAir een veel groter effect op de kostprijs (en de verkoopprijs) hebben dan bij Easyfly.

vraag 3
Voorbeelden van een juist antwoord zijn:
− Blijkbaar kijken de (potentiële) klanten van ABCAir veel kritischer naar de prijs-kwaliteitverhouding van het product en zullen zij bij een prijsdaling van ABCAir sterk / in grote mate kiezen voor een vlucht met meer dienstverlening, terwijl (potentiële) klanten van het goedkopere Easyfly niet nog veel meer korte vluchten zullen boeken als Easyfly nog goedkoper wordt.
− Blijkbaar gaan (potentiële) klanten van Easyfly niet zo vlug / sterk minder korte vluchten boeken als het goedkopere Easyfly duurder
wordt, omdat de prijs zo laag is dat men vliegen niet als luxe beschouwt / vliegen niet te duur wordt in verhouding tot het budget, terwijl dat bij het duurdere ABCAir wel eerder het geval zal zijn.

vraag 4
Een voorbeeld van een juiste berekening is:
De afzet van Easyfly neemt met 0,6 × 5% = 3% af. Om de afzet weer met 3% te laten stijgen, moet de prijs dus met veranderen (daling van 4,3%).

Opmerking
Indien een kandidaat rekent met een stijging van de afzet van 3,1% (terug naar 100 vanuit 97 als basis) en als uitkomst een daling van 4,4% geeft, ook goed rekenen.

vraag 5
ja
Voorbeelden van een juiste verklaring zijn:
− Indien Easyfly reageert door ook de prijs te verlagen kan de afzet gelijk blijven maar zal de omzet dalen en als Easyfly niet reageert zal de omzet ook dalen, doordat bij een gelijke prijs de afzet daalt. Maar die laatste omzetdaling is kleiner omdat de procentuele afzetdaling kleiner is dan de procentuele prijsdaling.
− Om de afzet gelijk te houden moet de prijs met 4,3% dalen, hetgeen betekent dat de omzet ook met 4,3% daalt, terwijl bij het gelijk blijven van de prijs de afzet zal dalen met 0,6 × 5% = 3% en dus de omzet ook zal dalen met 'slechts' 3%.

vraag 6
Voorbeelden van een juist antwoord zijn:
− Een antwoord waaruit blijkt dat de verlaging van het tarief leidt tot een stijging van de afzet, waardoor de totale inkomsten aan omzetbelasting minder sterk afnemen / toenemen.
− Een antwoord waaruit blijkt dat de verlaging leidt tot meer werkgelegenheid, hetgeen de opbrengsten uit de inkomstenbelasting
kan doen toenemen.

vraag 7
Uit het antwoord moet blijken dat dit afgeleid kan worden uit het feit dat bij de kappersbranche de btw-verlaging in grotere mate (100%) leidt tot een lagere verkoopprijs dan bij de branche van fietsherstellers (80%).

vraag 8
Een voorbeeld van een juiste berekening is:
* prijsindex bij volledige doorberekening: → prijsverandering van −9,8%

dus bij 80% doorberekening: 0,8 × −9,8% = −7,84% prijsverandering

* de afzet stijgt dan met −0,91 × −7,84% = 7,13%

* de werkgelegenheid in arbeidsjaren stijgt met 0,7 × 7,13% = 5%

vraag 9
Uit het antwoord moet blijken dat de toename van de werkgelegenheid (in arbeidsjaren) blijkbaar vooral is opgevangen door deeltijdwerkers meer uren te laten werken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Opgave 1 In de Europese luchtvaart wordt onderscheid gemaakt tussen lange vluchten (intercontinentaal) en korte vluchten (binnen Europa). Een marketingbureau heeft onderzoek gedaan naar de concurrentiekracht van de luchtvaartmaatschappij Easyfly, een van de nieuwkomers op de markt voor korte vluchten. Deze prijsvechter concurreert zeer scherp met de prijs op de markt voor korte vluchten.

# data[].attributes.body
Bij een monopolist

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
vraag 1
Aflezen vanuit de GO-lijn: bij een prijs van 12 (€1200), hoort een hoeveelheid van 15 (150.000 stuks)

Bij een productieomvang van 15 geldt: MO=0.
Wanneer de marginale opbrengst 0 is, dan is de Totale Omzet maximaal.

vraag 2
Totale winst = Totale Opbrengst - Totale Kosten

We kunnen de benodigde getallen (GO, GTK en q) aflezen in de grafiek:

vraag 3
Maximale totale winst geldt bij een productieomvang waarbij geldt: MO=MK.

MK=6.
MO=6 bij een productieomvang van 11 (110.000).

Via de GO-lijn kunnen we aflezen dat er 110.000 spelers gekocht zullen worden als er een prijs van €1500 wordt berekend.

vraag 4
Oppervlakte rechtoek = lengte x breedte

De lengte is het aantal producten waarbij maximale winst wordt behaald (te vinden met het snijpunt MO=MK)
De breedte is de winst per product (GO-GTK)

vraag 5
st ap 1: bereken de procentuele verandering van de prijs van een Philips-recorder:

stap 2: bereken de procentuele verandering van de vraag
Gegeven: +8%

stap 3: bereken de kruisprijselasticiteit van de vraag naar Sony-recorders als gevolg van een prijswijziging van Philips-recorders

P Philips Q v Sony

# data[].attributes.attachment_link.description
Philips kwam afgelopen jaar weer met een nieuw product op de markt: de BRD-recorder. Hoewel concurrenten binnen afzienbare tijd met vergelijkbare producten zullen komen, kan Philips momenteel gezien worden als een monopolist op de markt van BRD-recorder.In onderstaande figuur zijn enkele kosten- en opbrengstenlijnen getekend.

# data[].attributes.headline
Wet van toe- en afnemende meeropbrengsten

# data[].attributes.subject
Wet van toe- en afnemende meeropbrengsten

# data[].attributes.body
Vele handen maken licht werk....maar ben je met te veel mensen dan loop je elkaar op een gegeven moment in de weg.

# data[].attributes.body
Een stukje macro economie...komt later in het jaar terug.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Conjunctuur en structuur

Bij het vak economie wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen de 'vraagzijde / conjunctuur' en de 'aanbodzijde / structuur' van de economie. Wat stelt dat nu eigenlijk voor?

Effectieve Vraag of Bestedingen

Productiecapaciteit (en factoren die de omvang daarvan beïnvloeden);
Concurrentiepositie.

Er wordt gekeken naar de korte termijn.

Dat wil zeggen dat er uitgegaan wordt van een constante productiecapaciteit.

Investeringen leiden wél tot meer vraag naar (kapitaal)goederen en dus tot meer productie, maar ze hebben (op korte termijn) geen effect op de maximale productieomvang (productiecapaciteit).

Er wordt gekeken naar de lange termijn.

Dat wil zeggen dat nu nadrukkelijk wél gekeken wordt naar het capaciteitseffect van de investeringen.

Centraal bij de conjunctuurzijde van de economie staat het begrip 'Effectieve Vraag' / de Bestedingen.
Het gaat hierbij om de totale vraag naar goederen en diensten in een land die leidt tot productie in dat land.
Hierbij maken we een onderverdeling:

- de vraag door consumenten (gezinnen) =
- de vraag door bedrijven =
- de vraag door de overheid =
- de vraag uit het buitenland =

Consumptie
Investeringen
Overheidsbestedingen
Export

- met name in de consumptieve vraag en de investeringen (maar ook bij de overheidsbestedingen) zit veel vraag naar producten die gemaakt worden in het buitenland (Import

[ M]). Omdat deze vraag niet leidt tot productie in eigen land, moet de vraag naar importgoederen in mindering worden gebracht op de overige bestedingen.

Bijvoorbeeld: je koopt een rekenmachine (made in Japan) bij de V&D. Deze aankoop valt onder de noemer 'consumptie'. Omdat de rekenmachine echter in Japan wordt geproduceerd en dus niet leidt tot productie in Nederland, moet de aankoop niet worden gerekend tot de effectieve vraag.

Veranderingen in de bestedingen veroorzaken verandering in het groeipercentage van het nationaal inkomen. We spreken van een conjunctuurgolf.
Deze golfbeweging van het nationaal inkomen ontstaat dus als gevolg van de schommeling in de effectieve vraag. Er zijn jaren van snelle groei, jaren waarin nauwelijks sprake is van groei (groeivertraging) en zelfs jaren waarin sprake is van een afname van de productie (krimp).
Een conjunctuurgolf beslaat meestal een periode van ongeveer zeven à tien jaar.

De gemiddelde groei over een lange periode, noemen we de trendmatige groei (of trend).

Gemiddeld genomen groeit de economie volgens deze grafiek met 2%. De bestedingen schommelen daaromheen. Wanneer de golf onder de stippellijn komt is er sprake van een recessie (krimp).

Aan de paarse lijn zien we de gemiddelde groei van het productievolume. De werkelijke ontwikkeling schommelt daaromheen.

Omdat de productie zich aanpast aan het niveau van de bestedingen, is de werkgelegenheid sterk afhankelijk van de omvang van de bestedingen.

Centraal bij de aanbodzijde van de economie staat het begrip 'productiecapaciteit' en alle factoren die van invloed zijn op de omvang van de productiecapaciteit.
Die factoren kunnen eenvoudig worden samengevat: "de kwaliteit en kwantiteit van de productiefactoren" bepalen de omvang van de productiecapaciteit. Ook verbetering van de arbeidsverdeling speelt hierbij een rol.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van enkele belangrijke factoren die invloed hebben om de kwaliteit en kwantiteit van de productiefactoren.

scholing van de arbeiders

gezondheidstoestand

omvang van de beroepsbevolking

omvang totale bevolking

deelnemingspercentage / participatiegraad

aanwezigheid van natuurlijke hulpbronnen

stand van de techniek

innovatie (waarbij scholing weer heel belangrijk is)

beschikbaarheid van financiële middelen (mogelijkheid te lenen hang af van de omvang van de besparingen)

"ondernemingsdrift" van de bevolking

investeringsklimaat in het land

Behalve de productiecapaciteit en de onderdelen die in bovenstaande tabel staan, staan nog enkele andere begrippen centraal in de structuurkant van de economie, zoals:

concurrentiepositie,

arbeidsproductiviteit en

loonkosten per eenheid product

Onderbesteding, overbesteding en bestedingsevenwicht

Het beroep op de productiecapaciteit door de effectieve vraag zal zelden 100% zijn.
In de loop van de tijd wisselen periodes van overbesteding (er wordt zoveel gevraagd dat de productiecapaciteit het niet aan kan: beroep op productiecapaciteit > 100%) en onderbesteding (er wordt minder gevraagd dan de productiecapaciteit zou aan kunnen: beroep < 100%) elkaar af.

Onderbesteding

In een periode van onderbesteding worden minder producten/diensten gevraagd dan er maximaal geproduceerd kan worden.
Oftewel: de bestedingen liggen onder de productiecapaciteit.

In een periode van onderbesteding worden minder producten/diensten gevraagd dan er maximaal geproduceerd zou kunnen worden.
Producenten zullen als reactie op de lage vraag hun productie ook verlagen (het heeft immers geen zin om maximaal te produceren terwijl de producten niet gevraagd worden). Een deel van de productiecapaciteit wordt niet gebruikt.
Door de lagere productie zijn ook minder mensen nodig: er ontstaat werkloosheid. Omdat de werkloosheid die ontstaat veroorzaakt wordt door een tegenvallende conjuncturele ontwikkeling, noemen we deze werkloosheid conjuncturele werkloosheid.

Als de periode van onderbesteding erg lang duurt, zullen producenten machines die al lang overbodig zijn gaan afstoten: in zo'n geval zal de productiecapaciteit gaan dalen.

Overbesteding

In een periode van overbesteding overtreffen de bestedingen de productiecapaciteit.
Omdat er meer producten worden gevraagd dan de productiecapaciteit aan kan, zullen de prijzen gaan stijgen: bestedingsinflatie.

Omdat de productiecapaciteit maximaal gebruikt wordt is er ook veel werk. De werkloosheid zal dus erg laag zijn. In ieder geval is er geen sprake meer van conjuncturele werkloosheid.
Bedrijven hebben moeite om aan (goed) personeel te komen. Tijdens zo'n krappe arbeidsmarkt hebben de lonen de neiging meer te stijgen dan normaal: hogere loonstijgingen. Er ontstaat het gevaar van een loon-prijs-spiraal en op (loonkosten)inflatie.

In het algemeen zullen we dus zien dat in een periode van overbesteding de prijzen relatief hard stijgen (relatief hoge inflatie).

Bestedingsevenwicht

In een periode van bestedingsevenwicht worden net zoveel producten/diensten gevraagd als er maximaal geproduceerd kan worden.
Oftewel: de bestedingen zijn gelijk aan de productiecapaciteit.

Omdat de productiecapaciteit maximaal gebruikt wordt is er ook veel werk. De werkloosheid zal dus erg laag zijn. Bedrijven hebben moeite om aan (goed) personeel te komen. Tijdens zo'n krappe arbeidsmarkt hebben de lonen de neiging meer te stijgen dan normaal. Dat drijft de inflatie op. Bovendien is er een groter gevaar op een loon-prijs-spiraal, waarbij loon- en prijsstijgingen elkaar opdrijven.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bij het vak economie wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen de 'vraagzijde / conjunctuur' en de 'aanbodzijde / structuur' van de economie. Wat stelt dat nu eigenlijk voor? Effectieve Vraag of Bestedingen Productiecapaciteit (en factoren die de omvang daarvan beïnvloeden); Concurrentiepositie. Er wordt gekeken naar de korte termijn.

# data[].attributes.body
Wat...,welke productiefactor bepaalt de mogelijkheden tot productie in een economie?