# data[].attributes.attachment_link.title
Áo giao lĩnh ngũ thân nhà Nguyễn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Áo Tứ Điên, Trang phục Nhà Lý, Trần

# data[].attributes.body
ÁO TỨ ĐIÊN

01/08/2016

Mô tả người Việt thời Lý, Lĩnh Ngoại Đại Đáp của Chu Khứ Phi người Tống có viết như sau, “Những người còn lại, ngày thường trên thì vận áo Sam đen cổ tròn bó sát, bốn vạt như áo Bối Tử, gọi là áo Tứ Điên; dưới thì vận thường đen.” (Nguyên văn: 其餘平居，上衣則上緊蟠領頸皂衫，四裾如背子名曰四顛. Dịch bởi Trần Quang Đức. Nguồn: Ngàn Năm Áo Mũ).

Sang thời Trần, sứ thần nhà Nguyên là Trần Cương Trung trong Nguyên Thi Kỷ Sự cũng mô tả người Đại Việt như sau, “Người trong nước đều mặc màu đen, áo đen bốn vạt, cổ tròn làm bằng là.” (Nguyên văn: 国皆衣黑，皂衫四裾，盤領以羅為之. Dịch bởi Trần Quang Đức. Nguồn: Ngàn Năm Áo Mũ).

Như vậy loại áo cổ tròn bốn vạt là một dạng áo phổ biến của người Đại Việt thời Lý và thời Trần. Dựa trên miêu tả này cùng hình ảnh minh hoạ người Giao Chỉ trong Tam Tài Đồ Hội triều Minh, ĐVCP xin được dựng lại áo Tứ Điên thời Lý – Trần như sau:

Dành cho thường dân nam giới: cổ tròn bốn vạt dài phối với thường đen và quần

# data[].attributes.body
Áo tứ thân dài gần chấm gót thường đi kèm với chiếc quần lĩnh đen và thắt lưng lụa màu. Đi cùng với chiếc áo tứ thân là cái khăn vuông mỏ quạ. Ngoài ra còn có chiếc nón quai thao được dùng như phụ kiện diện cùng với bộ trang phục.

Những chiếc áo tứ thân như này thường có màu sắc tự nhiên, do được các bà, các mẹ khi đó sử dụng củ nâu, lá bàng giã nhỏ hay bùn dẻo dưới ao để làm màu nhuộm.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lê dynasty cross-collar robe (giao lĩnh). On the right is a 17th century portrait of Nguyễn Quán Nho (1638-1708), a mandarin working for the Trịnh clan. Credit to Đại Việt Phong Hoa.

# data[].attributes.attachment_link.title
Giao lĩnh. Final picture is historical portrait of 17th century scholar Nguyễn Quý Đức.

# data[].attributes.body
Bà Chúa Nhất, phong hiệu Mỹ Lương công chúa, tên thật là Nguyễn Phúc Tốn Tùy, sinh năm 1872 trong tấm áo Nhật Bình

# data[].attributes.attachment_link.title
à Chúa Nhất, phong hiệu Mỹ Lương công chúa, tên thật là Nguyễn Phúc Tốn Tùy, sinh năm 1872 trong tấm áo Nhật Bình

# data[].attributes.attachment_caption
Giao lĩnh là dạng áo có cổ giao nhau. Đây là loại áo cổ xưa nhất trong văn minh Hoa Hạ, được thấy rất nhiều trên các tượng đời Hán. Cổn Miện – phục sức cao nhất

# data[].attributes.body
Giao lĩnh vạt ngắn dài không quá thân trên, thường dùng cho phụ nữ. Tại Việt Nam thời Lê, giao lĩnh vạt ngắn có thường quây bên ngoài, tương tự các thời kỳ trước của Trung Quốc, có nét tương đồng với giao lĩnh quây hakama của Nhật.

Tuy nhiên giao lĩnh vạt ngắn quây thường triều Lê có thể phân biệt với giao lĩnh vạt ngắn quây thường của các triều đại ở Trung Quốc ở chỗ chiếc thường bên ngoài ngắn hơn chiếc thường (hoặc váy) bên trong, để lộ hai lớp váy. Trong khi đó, ở Trung Quốc (cũng như Nhật Bản và Triều Tiên), chiếc thường bên ngoài dài đến sát đất, che kín chiếc thường (hoặc váy) bên trong.

# data[].attributes.attachment_caption
Giao lĩnh tay chẽn quấn thường - Vietnam Centre img_17 Dạng áo giao lĩnh vạt ngắn nhiều lớp với vạt áo phủ bên ngoài thường và khoá

# data[].attributes.attachment_link.title
Giao lĩnh tay chẽn quấn thường - Vietnam Centre img_17 Dạng áo giao lĩnh vạt ngắn nhiều lớp với vạt áo phủ bên ngoài thường và khoác áo đối khâm - Pinterest                       

# data[].attributes.body
Giao lĩnh vạt dài dài quá đầu gối, cả nam lẫn nữ đều mặc. Khi mặc thì áo phủ bên ngoài thường (1 loại váy quây che hạ thể, cố định bởi 1 dây buộc lụa ở vùng hông). Dạng phục trang này phổ biến tại cả 4 nước Việt, Trung, Hàn, Nhật, song thay đổi qua các thời kỳ và nhiều khác biệt về tiểu tiết có thể dùng để nhận dạng.

Điểm đặc biệt của áo lĩnh vạt dài triều Lê là có cổ cong võng. Kiểu cổ giao lĩnh này được thấy khá phổ biến từ đời Tống về trước, song đến triều Minh, cổ giao lĩnh thẳng hơn và kéo kín hơn, làm nên sự khác biệt giữa giao lĩnh triều Lê và Minh cũng như Triều Tiên (vốn chịu ảnh hưởng bởi phục sức Minh).

Một điểm nữa có thể dùng để nhận biết là váy của Minh và Triều Tiên thường có nếp gấp còn váy thời Lê thì không.

# data[].attributes.attachment_caption
Giao lĩnh nam triều Lê - Nam Văn Hội Quán

# data[].attributes.body
Trước năm 1744, người Việt vẫn thường mặc áo giao lĩnh có cổ đan chéo trước ngực, để tóc dài và buông xõa. Tuy nhiên tới năm 1744, chúa Nguyễn Phúc Khoát với tâm lý muốn độc lập hoàn toàn một cõi, nên bên cạnh những cải cách về chính trị - xã hội, ông cũng tiến hành những cải cách trang phục ở Đàng Trong.

Ông đã quy định toàn bộ người dân Huế và các vùng đất phía Nam nằm trong sự cai trị, cát cứ của ông phải mặc kiểu áo mới: cổ đứng, cài khuy về bên phải, tay áo hẹp, kết hợp với chiếc quần hai ống, được gợi ý từ kiểu áo của người Trung Hoa. Kiểu tóc lúc này cũng không còn buông xõa như trước đây, mà thay vào đó, người ta búi chúng lại, rồi dùng vải che tóc, quấn quanh đầu. Chính nhờ những cải cách này mà chiếc áo ngũ thân cổ đứng đã được ra đời.

# data[].attributes.body
Áo Ngũ Thân cổ đứng

# data[].attributes.attachment_caption
Áo ngũ thân nam – Nguyên Phong Đoạn Lĩnh

# data[].attributes.attachment_link.title
Áo ngũ thân nam – Nguyên Phong Đoạn Lĩnh

# data[].attributes.attachment_link.title
Mây vân sóng nước là chi tiết trang trí phổ biến trên long bào của vua chúa nhà Nguyễn

# data[].attributes.attachment_link.title
Các chữ Phúc, Lộc, Thọ đại tự được thêu nổi trên áo vua theo lối chữ triện, như lời chúc phúc dành cho người quyền lực nhất vương triều

# data[].attributes.attachment_link.title
Áo Nhật Bình của mệnh phụ quý tộc triều Nguyễn - Nguyên Phong Đoạn Lĩnh

# data[].attributes.attachment_link.title
Áo Nhật Bình của mệnh phụ quý tộc triều Nguyễn - Nguyên Phong Đoạn Lĩnh 2

# data[].attributes.body
điện Kiến Trung

# data[].attributes.body
Thời kỳ | Tên triều đại |  Các vị vua | Năm trị vì | Tuổi thọ
Việt Nam thời kỳ dựng nước | Truyền thuyết Kinh  Dương Vương và Hồng Bàng Thị |   | 2879-258 TCN |
Nước Văn Lang và các vua Hùng |   |   |
Nhà Thục và nước Âu Lạc | An Dương Vương
(Thục Phán) | 257 - 207 TCN |
Nhà Triệu và nước Nam Việt | Triệu Vũ Vương | 207 - 137 TCN |
Triệu Văn Vương | 137 - 125 TCN |
Triệu Ai Vương | 113 - 112 TCN |
Triệu Dương Vương | 112 - 111 TCN |
Thời kỳ Bắc thuộc lần thứ nhất và thứ hai | Giao Chỉ và nhà Tây Hán |   | 111 TCN - 39 |
Nhà Đông Hán |   | 25 - 220 |
Hai Bà Trưng | Trưng Trắc - Trưng Nhị | 40 - 43 |
Nhà Đông Ngô |   | 222 - 280 |
Bà Triệu | Triệu Thị Trinh | 248 | 23
Nước Vạn Xuân độc lập | Nhà Tiền Lý | Lý Nam Đế
(Lý Bí) | 544 - 548 | 48
Triệu Việt Vương
(Triệu Quang Phục) | 549 - 571 |
Hậu Lý Nam Đế
(Lý Phật Tử ) | 571 - 602 |
Nhà Tùy - Đường và các cuộc khởi nghĩa (Bắc thuộc lần thứ ba) | Nhà Tùy Đường
(603 - 939) | Mai Hắc Đế
(Mai Thúc Loan) | 722 |
Bố Cái Đại Vương
(Phùng Hưng) | 766 - 791 |
Dương Thanh | 819 - 820 |
Khúc Thừa Dụ | 906 - 907 |
Khúc Hạo | 907 - 917 |
Khúc Thừa Mỹ | 917 - 923 |
Dương Đình Nghệ - Kiều Công Tiễn | 931 - 938 |
Triều Ngô
(939 - 965) | Ngô Quyền | 939 - 944 | 47
| Dương Tam Kha |   |
Hậu Ngô Vương | - Ngô Xương Ngập
- Ngô Xương Văn
- Ngô Xương Xí | 950 - 965 |
Sự nghiệp thống nhất nước nhà (cuối thế kỷ X) | Nhà Đinh | Đinh Tiên Hoàng
(Đinh Bộ Lĩnh) | 968 - 979 | 56
Phế Đế
(Đinh Toàn) | 979 - 980 | 27
Nhà Tiền Lê
(980 - 1009 ) | Lê Đại Hành
(Lê Hoàn) | 980 - 1005 | 65
Lê Trung Tông
(Long Việt) | 1005 | 23
| 1005 - 1009 | 24
Từ thế kỷ XI đến thời kỳ thuộc Pháp                                                                           | Triều Lý
(1010 - 1225) | Lý Thái Tổ
(Lý Công Uẩn) | 1010 - 1028 | 55
Lý Thái Tông
(Lý Phật Mã) | 1028 - 1054 | 55
Lý Thánh Tông
(Lý Nhật Tông) | 1054 - 1072 | 50
Lý Nhân Tông
(Lý Càn Đức) | 1072 - 1127 | 63
Lý Thần Tông
(Dương Hoán) | 1128 - 1138 | 23
Lý Anh Tông
(Lý Thiên Tộ) | 1138 - 1175 | 40
Lý Cao Tông
(Lý Long Cán) | 1176 - 1210 | 38
Lý Huệ Tông
(Lý Sảm) | 1211 - 1224 | 33
Lý Chiêu Hoàng
(Lý Phật Kim) | 1224 - 1225 | 60
Triều Trần
(1225 - 1400) | Trần Thái Tông
(Trần Cảnh) | 1225 - 1258 | 60
Trần Thánh Tông
(Trần Hoảng) | 1258 - 1278 | 51
Trần Nhân Tông
(Trần Khâm) | 1279 - 1293 | 50
Trần Anh Tông
(Trần Thuyên) | 1293 - 1314 | 54
Trần Minh Tông
(Trần Mạnh) | 1314 - 1329 | 58
Trần Hiến Tông
(Trần Vượng) | 1329 - 1341 | 23
Trần Dụ Tông
(Trần Hạo) | 1341 - 1369 | 33
Trần Nghệ Tông
(Cung Tĩnh Vương) | 1370 - 1372 | 74
Trần Duệ Tông
(Trần Kính) | 1372 - 1377 | 40
Trần Phế Đế
(Trần Hiền) | 1377 - 1388 | 27
Trần Thuận Tông
(Chiêu Định Vương) | 1388 - 1398 | 22
Trần Thiếu Đế | 1398 - 1400 |
Triều Hồ
(1400 - 1407) | Hồ Quý Ly | 1400 |
Hồ Hán Thương | 1401 - 1407 |
Triều Hậu Trần
(1407 - 1413) | Giản Định Đế
(Trần Quỹ) | 1407 - 1409 |
Trần Quang Đế
(Trần Quý Khoáng) | 1409 - 1413 |
Kỷ Thuộc Minh |   | 1414 - 1417 |
Triều Lê Sơ
(1428 - 1527) | Lê Thái Tổ
(Lê Lợi) | 1428 - 1433 | 49
Lê Thái Tông
(Lê Nguyên Long) | 434 - 1442 | 20
Lê Nhân Tông
(Lê Bang Cơ) | 1443 - 1459 | 19
Trần Nghi Dân | 1459-1460 |
Lê Thánh Tông
(Lê Tư Thành) | 1460 - 1497 | 56
Lê Hiến Tông
(Lê Tranh) | 1497 - 1504 | 44
Lê Túc Tông
(Lê Thuần) | 1504 | 17
Lê Uy Mục
(Lê Tuấn) | 1505 - 1509 | 22
Lê Tương Dực
(Lê Dinh) | 1510 - 1516 | 24
Lê Chiêu Tông
(Lê Y) | 1516 - 1522 | 26
Lê Cung Hoàng
(Lê Xuân) | 1522 - 1527 | 21
Triều Mạc
(1527 - 1592) | Mạc Đăng Dung | 1527 - 1529 |
Mạc Đăng Doanh | 1530 - 1540 |
Mạc Phúc Hải | 1541 - 1546 |
Mạc Phúc Nguyên | 1546 - 1561 |
Mạc Mậu Hợp | 1562 - 1592 | 31
Triều Hậu Lê
(Lê Trung Hưng)
Nam - Bắc Triều  | Lê Trang Tông
(Lê Duy Ninh) | 1533 - 1543 | 34
Lê Trung Tông
(Lê Huyên) | 1548 - 1556 | 22
Lê Anh Tông
(Lê Duy Bang) | 1556 - 1573 | 42
Lê Thế Tông
(Lê Duy Đàm) | 1573 - 1599 | 33
Lê Kính Tông
(Lê Duy Tân) | 1600 - 1619 |
Lê Thần Tông
(Lê Duy Kỳ) | 1619 - 1643 | 56
Lê Chân Tông
(Lê Duy Hiệu) | 1643 - 1649 | 19
Lê Thần Tông
(Lê Duy Kỳ) | 1649 - 1662 | 56
Lê Huyền Tông
(Lê Duy Vũ) | 1663 - 1671 | 18
Lê Gia Tông
(Lê Duy Khoái) | 1672 - 1675 | 15
Lê Hy Tông
(Lê Duy Hợp) | 1676 - 1704 | 54
Lê Dụ Tông
(Lê Duy Đường) | 1705 - 1728 | 52
Hôn Đức Công | 1729 - 1732 |
Lê Thuần Tông
(Lê Duy Phương) | 1732 - 1735 | 37
Lê Ý Tông
(Lê Duy Thận) | 1735 - 1740 | 40
Lê Hiển Tông
(Lê Duy Diên) | 1740 - 1786 | 70
Lê Chiêu Thống
(Lê Mẫn Đế) | 1787 - 1789 | 28
Triều Tây Sơn | Thái Đức Hoàng đế
(Nguyễn Nhạc) | 1778 - 1793 |
Quang Trung Hoàng đế
(Nguyễn Huệ) | 1789 - 1792 | 40
Cảnh Thịnh Hoàng đế
(Nguyễn Quang Toản) | 1792 - 1802 | 20
Chúa Trịnh
(1545 - 1786) | Trịnh Kiểm | 1545 - 1570 | 68
Trịnh Tùng | 1570 - 1623 | 74
Trịnh Tráng | 1623 - 1652 | 81
Trịnh Tạc | 1653 - 1682 | 77
Trịnh Căn | 1682 - 1709 | 77
Trịnh Cương | 1709 - 1729 | 44
Trịnh Giang | 1729 - 1740 | 51
Trịnh Doanh | 1740 - 1767 | 48
Trịnh Sâm | 1767 - 1782 | 44
Trịnh Tông | 1782 - 1786 | 24
Trịnh Bồng | 1786 - 1787 |
Chúa Nguyễn
(1600 - 1802) | Nguyễn Hoàng | 1600 - 1613 | 89
Nguyễn Phúc Nguyên | 1613 - 1635 | 73
Nguyễn Phúc Lan | 1635 - 1648 | 48
Nguyễn Phúc Tần | 1648 - 1687 | 68
Nguyễn Phúc Trăn | 1687 - 1691 | 43
Nguyễn Phúc Chu | 1691 - 1725 | 51
Nguyễn Phúc Chú | 1725 - 1738 | 43
Nguyễn Phúc Khoát | 1738 - 1765 | 52
Nguyễn Phúc Thuần | 1765 - 1777 | 24
Nguyễn Phúc Ánh | 1781 - 1802 | 59
Triều Nguyễn thời kỳ độc lập
(1802 - 1883) | Gia Long Hoàng Đế
(Nguyễn Ánh) | 1802 - 1819 | 59
Minh Mệnh Hoàng đế
(Nguyễn Phước Đảm) | 1820 - 1840 | 50
Thiệu Trị Hoàng đế
(Miên Tông) | 1841 - 1847 | 41
Tự Đức Hoàng đế
(Hồng Nhậm) | 1848 - 1883 | 55
Thời kỳ bắt đầu thuộc Pháp | Dục Đức
(Ưng Chân) | 1883 (làm vua 3 ngày) | 30
Hiệp Hòa
(Hồng Dật) | 6/1883 - 11/1883 | 36
Kiến Phúc
(Ưng Đăng) | 12/1883 - 8/1884 | 15
Hàm Nghi
(Ưng Lịch) | 8/1884 - 8/1885 | 64
Đồng Khánh
(Ưng Đường) | 1885 - 1888 | 25
Thành Thái
(Bửu Lân) | 1889 - 1907 | 74
Duy Tân
(Vĩnh San) | 1907 - 1916 | 46
Khải Định
(Bửu Đảo) | 1916 - 1925 | 41
Bảo Đại
(Vĩnh Thụy) | 1926 - 1945 | 85

# data[].attributes.body
Điện Kiến Trung chỉ còn lại nền điện và hàng lan can trong khu vực Tử Cấm Thành cho tới này nay

# data[].attributes.attachment_link.title
Điện Kiến Trung chỉ còn lại nền điện và hàng lan can trong khu vực Tử Cấm Thành cho tới này nay

# data[].attributes.body
Reference

# data[].attributes.attachment_caption
Vua Khải Định làm việc tại điện Kiến Trung

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoàng Hậu Nam Phương trong bộ Phượng bào

# data[].attributes.attachment_caption
Hia của vua (hiện vật gốc ở Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế). Hia này bị mất hết các hạt kim sa, cũng như lớp vải đoạn lót mầu 

# data[].attributes.attachment_link.title
Hia của vua (hiện vật gốc ở Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế). Hia này bị mất hết các hạt kim sa, cũng như lớp vải đoạn lót mầu vàng bên trong. 2

# data[].attributes.body
Áo tế Giao của vua triều Nguyễn (phía sau).

# data[].attributes.attachment_link.title
Áo tế Giao của vua triều Nguyễn (phía sau).

# data[].attributes.body
Áo bằng sa thâm khoác bên ngoài áo cổn tế Giao của vua triều Nguyễn (hiện vật gốc tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế).

# data[].attributes.attachment_link.title
Áo bằng sa thâm khoác bên ngoài áo cổn tế Giao của vua triều Nguyễn (hiện vật gốc tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế).  

# data[].attributes.attachment_caption
Vua Đồng Khánh (trái) và vua Kiến Phúc (phải).

# data[].attributes.attachment_link.title
Vua Đồng Khánh (trái) và vua Kiến Phúc (phải).

# data[].attributes.attachment_caption
Miện Bình thiên của vua triều Nguyễn (phục chế, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Hà Nội).

# data[].attributes.attachment_link.title
Miện Bình thiên của vua triều Nguyễn (phục chế, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Hà Nội).

# data[].attributes.attachment_caption
Mão Xung thiên Đại triều của vua triều Nguyễn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Mão Xung thiên Đại triều của vua triều Nguyễn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hia của vua (hiện vật gốc ở Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế). Hia này bị mất hết các hạt kim sa, cũng như lớp vải đoạn lót mầu vàng bên tron

# data[].attributes.attachment_caption
Long bào Đại triều của vua triều Nguyễn (hiện vật gốc ở Bảo tàng Lịch sử TPHCM).

# data[].attributes.attachment_link.title
Long bào Đại triều của vua triều Nguyễn (hiện vật gốc ở Bảo tàng Lịch sử TPHCM).

# data[].attributes.attachment_caption
Chân dung vua Thành Thái (ảnh gốc bên trái mặc áo long trấn, đầu đội đường cân).

# data[].attributes.attachment_link.title
Chân dung vua Thành Thái (ảnh gốc bên trái mặc áo long trấn, đầu đội đường cân).

# data[].attributes.attachment_caption
Chân dung vua Kiến Phúc (bên phải mới vẽ lại), còn ảnh gốc bên trái thật ra là ảnh vua Duy Tân

# data[].attributes.attachment_link.title
Chân dung vua Kiến Phúc (bên phải mới vẽ lại), còn ảnh gốc bên trái thật ra là ảnh vua Duy Tân

# data[].attributes.body
Chân dung vua Khải Định.

# data[].attributes.body
Chân dung vua Hiệp Hòa, bên trái là do con cháu vẽ theo tưởng tượng, bên phải là chân dung mới phóng tác

# data[].attributes.attachment_link.title
Chân dung vua Hiệp Hòa, bên trái là do con cháu vẽ theo tưởng tượng, bên phải là chân dung mới phóng tác

# data[].attributes.body
Chân dung vua Hàm Nghi

# data[].attributes.body
Chân dung vua Đồng Khánh do họa sĩ đương thời vẽ trực tiếp, chuẩn xác bên trái và chân dung mới mới phóng tác ở bên phải.

# data[].attributes.attachment_link.title
Chân dung vua Đồng Khánh do họa sĩ đương thời vẽ trực tiếp, chuẩn xác bên trái và chân dung mới mới phóng tác ở bên phải.

# data[].attributes.body
Chân dung vua Bảo Đại.

# data[].attributes.attachment_caption
Chân dung mới vẽ lại của vua Thiệu Trị (bên trái) và vua Tự Đức (bên phải)

# data[].attributes.attachment_link.title
Chân dung mới vẽ lại của vua Thiệu Trị (bên trái) và vua Tự Đức (bên phải)

# data[].attributes.body
Áo tấc

hiểu nôm na là chiếc áo quan trọng dùng trong những dịp trọng đại, đặc biệt là trong cưới hỏi. Áo tấc khá phổ biến ở thời nhà Nguyễn, không phân biệt tầng lớp nên mỗi người dân đều lựa chọn để mặc trong ngày trọng. Áo có tay dài và rộng từ 30-50 cm, tà áo dài không quá đầu gối 10 cm. Áo tấc cho đến ngày nay vẫn có một số người sử dụng, đặc biệt là trong các lễ ăn hỏi truyền thống hay bộ phim về nông thôn Việt.

# data[].attributes.attachment_caption
In Central & South Vietnam, it is traditional for bride to wear a áo tấc lục điều (lục refer to the color on the outside, while điều is the red color insde) on 