# data[].attributes.body
1951 yılında kurulan ÖFM daha sonra Film Radyo Grafik Merkezi (FRGM) adını alan kuruluş, yeterli donanıma sahip olmasından dolayı 1981 yılında okuma-yazma seferberliğine televizyon programlarıyla destek vermiştir. Afiş, broşür, levha, radyo programları gibi kitle iletişim araçlarının etkin bir şekilde kullanılmasında ilk ismiyle Öğretici Filmler Merkezi'nin büyük katkısı vardır.
Kaynakça;
Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (Ocak,2015). Yeğitek Dergisi. MEB. https://docplayer.biz.tr/6493317-Sunus-yegitek-ogretici-filmler-merkezi-radyo-1966.html

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1 TC 12 UZAKTAN E T M

2 "Öğretici Filmler Merkezi Radyo, 1966" SUNUŞ Bilişim teknolojilerinin hayatımızın her alanında yaygınlaşması, bugün hepimizin sıkça karşılaştığı birçok soruyu da beraberinde getirmektedir. Uzaktan eğitim, yüz yüze eğitimin yerini alır mı? Öğretmenin öğrenci üzerindeki etkisini azaltır mı? Bundan sonraki süreçte öğrenme ortamı olarak sınıf geri planda kalır mı? Bu ve buna benzer onlarca soru Bu sorular, tıpkı sinemanın ortaya çıktığı günlerde tiyatronun; televizyonun hayatımıza girdiği günlerde sinemanın önemini kaybedeceği veya tamamen yok olacağına yönelik endişeler barındırıyor. Neyse ki bugün, hem tiyatro hem de sinema eskiye göre çok daha yaygın ve önemli bir yer tutmaktadır. Peki, uzaktan eğitim nedir ve bu eğitim yönteminin tarihsel seyir içindeki gelişimi nasıldır? Uzaktan eğitimin kayıtlı ilk şekli mektupla eğitimdir ve 18. yüzyılda İngilizce eğitimi vermek amacıyla kullanılmıştır. Bu tip uzaktan eğitimde, öğrencilerin öğretmenlerle iletişimini sağlamak için mektuptan istifade edilmiştir lü yıllara gelindiğinde ise radyo, teyp gibi araçların iletişimde yer bulması ile birlikte uzaktan eğitimde bu araçlar kullanılmaya başlanmıştır. Avustralya, halkın birbirinden uzakta yaşamaları nedeniyle uzaktan eğitim alanına 1914 yılında Mektupla Eğitim Sistemi kurarak girmiştir. II. Dünya Savaşı sonrasında ülkelerin eğitim düzeyini artırmak için uzaktan eğitim sistemi önem kazanmıştır. Türkiye de uzaktan eğitim 1920 li yıllarda özellikle öğretmen eğitimlerinde kullanılması fikriyle doğmuş, 1951 yılında Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından kısa adıyla FRTEB in, Film Radyo Televizyonla Eğitim Başkanlığının kurulmasıyla eğitim teknolojileri köylere kadar ulaşmıştır. Bugün, uzaktan eğitimin ihtiva ve hedefine ilişkin yapılan araştırmalarda, kişilere kendi kendilerine öğrenme olanağı sağladığı, sınırsız tekrar imkânı sunduğu, öğrenciye kendi öğrenme hızında öğrenme fırsatı verdiği, eğitimi bireyselleştirdiği, bireye ilgi ve yetenekleri doğrultusunda öğrenme sorumluluğu kazandırdığı, esnek ve şahsi şartlara uygulanabilir olduğu ortaya çıkmaktadır. Uzaktan eğitim, uzaklığın eğitim almaya engel olabileceği durumlarda, fiziksel bir engeli ya da hastalığı nedeniyle eve bağımlı olanların, bir sebeple örgün eğitim imkânlarından faydalanamayanların ve kendilerini geliştirmek isteyen yetişkinlerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamalarına yönelik olarak ortaya çıkmış bir eğitim modelidir. Sonuç olarak uzaktan eğitim örgün eğitime alternatif olamayacağı gibi, bir sebeple örgün eğitim imkânlarından uzak kalanlar için çok önemli bir fırsat ve imkân eşitliği sağlamaktadır. FATİH Projesi ve EBA ile ilgili çok önemli gelişmelerin yanı sıra uzaktan eğitim ve açık öğretim sistemini konu alan dopdolu bir dergiyle karşınızdayız, keyifli okumalar dileriz. YEĞİTEK

3 İÇİNDEKİLER T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü Dergisi Üç Ayda Bir Yayımlanır Ocak-Şubat-Mart 2015 Yönetim Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü Adına Sahibi Dinçer ATEŞ Genel Koordinatör Muhammed Sadık ARSLAN KİTLE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN GELİŞİM SÜRECİNDE ÖFM DEN YEĞİTEK E Alparslan TURAN UZAKTAN EĞİTİMİN ALTI EVRESİ DOSYA KONUSU Kitle İletişim Teknolojilerinin Gelişim Sürecinde ÖFM den YEĞİTEK e / Alparslan TURAN Sınırsız Öğretime Açılan Kapı Bütüncül Bir Bakıştan Açık ve Uzaktan Eğitim / Prof. Dr. Kerim BANAR, Yrd. Doç. Dr. Mehmet FIRAT Uzaktan Eğitimin Altı Evresi / Arş. Gör. Merve ERGÜNEY Uzaktan Eğitimde Kaliteyi Yakalamak / Dr. Hale ILGAZ Uzaktan Eğitime Bir de Böyle Bakalım / Hasan YILMAZ Örgün Eğitim-Öğretim ile Yaygın Eğitim-Öğretim İkilemi Üzerine / Prof. Dr. Ahmet ÇİFTÇİ Mülakat - Uzaktan Eğitim Öğrencisi Ne Dedi? / Hatice BİLDİRİCİ, Murat DOĞAN KÜLTÜR- SANAT 2014 te En Çok Satan Kitaplar / Ebru AKTAŞ Necip Fazıl Ödülleri nin İlki Verildi / Hatice BİLDİRİCİ Türk Sinemasının 100. Yılında En İyi 100 Film / Hacer YILDIZ 2014 Türk Sineması / Hacer YILDIZ Editör Esra BALLIM Arş. Gör. Merve ERGÜNEY PORTRE Birûnî / Arş. Gör. Fatma Seda ŞENGÜL 60 Yayın Kurulu Zeynep Tuba ÖTER Murat DOĞAN Ebru AKTAŞ Oya BAYRAK Hatice BİLDİRİCİ Hacer YILDIZ Ayten BAYTOK Grafik Tasarım Tanzer ÖZDER Fotoğraf Münevver KARABACAK Ahmet İhsan CİHAN Arşiv İhsan AKŞEHİRLİ Web Yayın Ertan KOCABAŞ Adres Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü Teknikokullar - ANKARA NECİP FAZIL ÖDÜLLERİ NİN İLKİ VERİLDİ Hatice BİLDİRİCİ 2014 TÜRK SİNEMASI Hacer YILDIZ FATİH PROJESİNE BİR ÖDÜL DE İTALYA DAN Fatih Projesi Nedir? YEĞİTEK HABER 12. Bursa Yurtiçi-Yurtdışı Eğitim Fuarı 19. İzmir Kitap Fuarı Erg-Eğitimde Reform Girişimi Yeğitek, Cebit Bilişim Eurasia 2014 Fuarındaydı Türkiye, Pekin Uluslararası Kitap Fuarında Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü, Moskova Uluslararası Eğitim Fuarındaydı Yeğitek, 33. Uluslararası İstanbul Kitap Fuarına Katıldı Yenilikçi Teknolojiler Eğitimle Buluştu Namibya Eğitim Bakanı Dr. Davıd Namwandı, Genel Müdürlüğümüzü Ziyaret Etti Ürdün Eğitim Bakanı Dr. Muhammed Thneıbat, Genel Müdürlüğümüzü Ziyaret Etti Fas Krallığı Heyeti, Meb Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğümüzü Ziyaret Etti Tunus Heyetinden Yeğitek Ziyareti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Eğitim Bilişim Ağı (Eba) İçeriklerini Kullandı Millî Eğitim Bakanı Nabi Avcı Brüksel' de Dijital Çağda Eğitim Konferansına Katıldı Meb Müsteşar Yardımcısı Muhterem Kurt: "Türkiye nin Eğitim Geleceğine Yön Verdiniz" Yeğitek te Öğretmenler Günü Kutlandı Fatih Projesine Bir Ödül de İtalya dan T.C Başbakanlık BYEGM İle YEĞİTEK Arasında Fotoğraf Arşivi Paylaşımı Protokolü İmzalandı Millî Eğitim Bakanlığı'ndan Öğrencilere Teog Desteği Engelsiz Eba Projesi Eba Kadraj Eba Film Eba Çizgi Karikatür Yarışması Sonuçlandı İletişim Tel :0 (312) Faks:0 (312) YEĞİTEK BASINDAN SEÇTİKLERİMİZ 78 Ocak 2015 "YEĞİTEK "5

4 "Öğretici Filmler Merkezi Film Çekim Çalışmaları, 1972" 6" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "7

5 DOSYA KONUSU Kitle İletişim Teknolojilerinin Gelişim Sürecinde ÖFM'den YEĞİTEK'e Alparslan TURAN KİTLE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN GELİŞİM SÜRECİNDE ÖFM DEN YEĞİTEK E Toplumsal bir varlık olan insanın en önemli özelliklerinden birisi de bilgi, beceri ve deneyimlerini yeni kuşaklara iletme ihtiyacını duymasıdır. Kitle iletişim araçları, bu iletişim ihtiyacına yönelik çalışmaların sonucudur. İletişim alanında en büyük ve kapsamlı gelişmelerin yaşandığı çağ, yirminci yüzyıl olmuştur. Bu yüzyılla beraber kişilerin, uzakları yakın ederek birbirleriyle iletişim kurmalarını sağlayan telsiz, telefon gibi cihazlar yaygınlaştıkça yeni iletişim teknolojileri de gelişmeye başlamıştır. Bunlar sırasıyla sinema, radyo, televizyon ve İnternettir. Teknolojileri üretenler kadar bunlardan yararlananlar da hızlı gelişimin etkisinde kalmaktadır. Bu gelişim karşısında iletişim araçları; halkı eğlendirmek, haber vermek özelliğinin dışında eğitim amaçlı olarak da kullanılmaktadır. Bu gelişim sürecine bağlı olarak içinde bulunduğumuz zaman dilimi "bilgi çağı" olarak adlandırılmaktadır. Bu çağın ihtiyaçlarıyla oluşan toplum ise "bilgi toplumu" olarak nitelendirilmektedir. Bilgi toplumunda sinema, radyo, televizyon, İnternet gibi okul dışında biriken salt iletişim oranı, okuldaki iletişim oranını çok fazla aşmış ve mekânsal olarak okulda verilen bilgi oranını geçmiştir. Bu durum okul duvarlarını çatlatmıştır. Bu süreç; eğitim-öğretim hizmetlerinin daha geniş kitlelere götürülmesi ve bunun yapılırken de sistem yaklaşımı esas alınarak uygulanması eğitim teknolojisi disiplin alanını ortaya çıkarmıştır. Eğitim teknolojisinin gelişimi ise uzaktan eğitim, mikro öğretim, bağımsız öğretim ve benzeri uygulama modelleri gibi yeni ve dinamik sistemler kurulmasını gerektirmiştir. Bu yeni kurulan dinamik sistemlerin ülkemizdeki tarihsel sürecine baktığımızda; eğitimin her kademesi ve türü için kitle iletişim teknolojilerinin etkin olarak kullanılması gereği ile 1952 yılında Öğretici Filmler Merkezi kurulmuştur. Kuruluşun amacı, her dereceli okul ve yetişkinler için göze ve kulağa hitap eden eğitim ve öğretim araçları hazırlayıp sunmaktır. Daha ilginç ders, daha yerleşik bilgi için Öğretici Filmler Merkezi Öğretici Filmler Merkezinin ilk çalışmaları diya(slayt) serileri olmuştur. Bu, illerimiz ve bölgelerimizin tanıtımını amaçlayan bir seridir. Daha ilginç ders, daha yerleşik bilgi anlayışı ile önemli başarı kazanan bu çalışmalar doğrultusunda Gezici Gösteri Ekipleri kurularak elektriği olmayan yurt köşelerinde okullara ve halka yönelik eğitici film gösterimleri düzenlenmiştir. İletişim teknolojilerinin etkisi ile ölçme ve değerlendirme alanındaki gelişmelere destek vermek ve bu çalışmaları bilimsel bir temele oturtmak amacıyla önemli bir gelişme olarak 1953 yılında Test Araştırma Bürosu (TAB) kurulmuştur. Test Araştırma Bürosu test, ölçme vb. kavramların bilimsel bir yaklaşımla tartışılması çalışmalarına katkıda bulunmuş, testler kullanılarak giriş sınavı yapılmasına ve bu yolla öğrenci alınmasına öncülük etmiştir yılında diyaların yanında film şeritlerinin yapımına da başlanmıştır. Elektriği olmayan bölgelerde bunların izlenebilmesi için bir tür petrol lambasından geliştirilmiş hava basınçlı film şeridi makineleri yurtdışından getirtilerek bu bölgelere dağıtılmıştır yılında örgün öğretim okullarının ihtiyaç duyduğu ders araçlarının üretimi için Ders Aletleri Yapım Merkezi kurulmuştur. Aynı zamanda dış kaynaklı öğretici filmlerin Türkçe seslendirmeleri yapılarak öğretim materyallerinin çeşitliliği artırılmıştır de Radyo ile Eğitim Ünitesi" kurulunca Öğretici Filmler Merkezi "Film Radyo Grafik Merkezi (FRGM) adını almıştır. Aynı yıl ders levhaları üretmek üzere bir ipek baskı atölyesi de açılmıştır. Ders levhaları, deney malzemeleri gibi araçlar geliştirilerek okullarda kullanılmaya başlanmıştır yılına gelindiğinde radyo ile deneme eğitim yayınları başlamıştır. Bu değişimle beraber Öğretici Filmler Merkezinin adı Film Radyo Grafik Merkezi ne dönüşmüştür. Okullara yönelik ve müfredat programlarına dayalı radyo yayınlarına ise öğretim yılında geçilmiştir öğretim yılında ise faaliyetler daha da genişletilerek okullara ve yetişkinlere yönelik ders programları Türkiye radyolarından yayınlanmaya başlanmıştır. Türkiye de ilk televizyon deneme yayını, 1962 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi tarafından gerçekleştirilmiştir yılında TRT nin resmi olarak kurulması ile birlikte Film, Radyo, Grafik Merkezinin de yapımına yeni başlanan hizmet binasında televizyon stüdyoları kurulması planlanmıştır. Merkezin bugüne kadar hizmet verdiği yani binasındaki stüdyoları ülkemizdeki televizyon amaçlı mimari olarak tasarlanmış ilk bina olma özelliğine sahiptir. Film Radyo Televizyonla Eğitim Merkezi (FRTEM), YAY- KUR Ülkemizde resmi televizyon yayınları ilk olarak 1968 yılında başlamıştır. Film, Radyo, Grafik Merkezi de televizyon yayınlarına TRT ile aynı dönemde başlamıştır de televizyonla eğitim yayınlarına TRT ile aynı anda başlayan ve film, radyo, televizyon gibi etkili iletişim teknolojileri ile hizmet veren merkezin adı değişimlere paralel olarak Film Radyo Televizyonla Eğitim Merkezi (FRTEM) olmuştur yılında Okul Televizyonu yayınları başlamıştır. Bu yayınlar 1973 yılında yeni eğitim müfredatını destekleyici modern matematik, modern fen ve benzeri programlar olarak paket yayınlarla izleyiciye sunulmuştur. Özellikle 1950 li yıllardan sonra uzaktan eğitim kavramı bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmış ve bu ihtiyaç üzerine 1975 te Yaygın Yüksek Öğretim (YAYKUR) uygulaması başlamıştır. FRTEM, YAYKUR projesini televizyon programlarını hazırlayarak yayınlamıştır li yıllara gelindiğinde; döneminin televizyon teknolojisi açısından yeterli donanımına sahip olan FRTEM, 1981 yılında başlatılan Okuma Yazma 8" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "9

6 Kitle İletişim Teknolojilerinin Gelişim Sürecinde ÖFM'den YEĞİTEK'e Kitle İletişim Teknolojilerinin Gelişim Sürecinde ÖFM'den YEĞİTEK'e Seferberliğine televizyon programlarıyla destek vermiştir. Bu etkin iletişim aracıyla TV Okulu Projesi ders destek programları hazırlanmıştır. Afiş, broşür, harita, ders levhası gibi basılı materyallerin yanında slaytların, radyo ve televizyon programlarının çokluğu ve çeşitliliği, kitle iletişim teknolojilerinin etkin olarak işe koşulmasında FRTEM in üstlendiği başarıyı kanıtlamaktadır. Bilgisayar teknolojisindeki hızlı gelişim kısa sürede eğitim dünyamıza da yansımıştır. Sınav hizmetlerini yürüten Test Araştırma Bürosunun bilgisayar ve bilişim teknolojilerini etkin kullanmaya başlamasıyla 1982 yılında "Bilgi İşlem Daire Başkanlığı" kurulmuş, 1992 yılında ise Bilgi İşlem Daire Başkanlığı "Bilgisayar Hizmetleri ve Eğitim Genel Müdürlüğü" ne dönüşmüştür yılına gelindiğinde farklı kollardan gelişerek büyüyen FRTEM ile Bilgisayar Hizmetleri ve Eğitim Genel Müdürlüğü (BİLGEM), tek bir kurum çatısı altında birleştirilmiştir. Kurum "Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (EĞİTEK)" adını almıştır. Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü Yeni veya iyileştirilmiş fikirlerin yeni getiriler sağlaması ve üretim faaliyetlerine yansıtılabilmesi ihtiyacıyla 2011 yılında kurumun adı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (YEĞİTEK) olarak değişmiştir. Kitle iletişim araçlarının gelişim sürecine paralel olarak kurumsal değişikliklerimizi değerlendirdiğimizde bilgi çağı sürecinde özellikle İnternetin yaygın olarak kullanılması, bilginin paylaşımını ve bilgiye erişimi çok daha kolay ve hızlı hale getirmiştir. Eğitim politikaları, bireylerin bilgi düzeyi ve öğrenme becerilerine göre öğrenebilmelerine imkân sağlanması üzerine kurulmaktadır. Bu ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilen Eğitimde Fatih Projesi nin sorumlu birimi olarak Genel Müdürlüğümüz görevlendirilmiştir. Eğitimde FATİH Projesi ve Eğitim Bilişim Ağı (EBA) Eğitimde Fatih Projesi, eğitim kurumlarımızın bilgi ve iletişim teknolojileri ile donatılması yanında çağdaş teknoloji anlayışı olarak bunların etkin olarak işe koşulması, işletilmesi ve öğrenme süreçlerini de kapsamaktadır. Bu noktada etkili materyal kullanımını destekleme ve teknolojinin eğitime entegrasyonunu sağlama gereği Eğitim Bilişim Ağı nın (EBA) geliştirilmesini sağlamıştır. Eğitim Bilişim Ağı, mektupla öğretim ile başlayan radyo, TV ve bilgisayarlı ortamlarla gelişen eğitim kavramı ile günümüzde gelişmiş teknolojiyi temel alan, web tabanlı eğitim ve e-öğrenme kavramının birlikte değerlendirildiği sosyal eğitim platformu olarak gelişmiştir. İnternet (web) üzerinden verilmek üzere hazırlanmış, zamandan ve mekândan bağımsız olarak erişim imkânları Web Tabanlı Eğitim yanında insanların öğrenme ihtiyaçlarını, yüksek teknolojiye dayalı olarak geleneksel eğitim dışında yeni imkânlarla sağlayan bir sistemler bütünüdür. Eğitsel içerikli birçok modülden oluşan bu platform(eba) içerisinde, z-kitaplar, oyunlar, yardımcı uygulamalar, videolu anlatımlar ve sesli hikâyeler gibi içerikler, EBA Portal ve EBA Market olmak üzere iki platform altında kullanıcılara sunulmaktadır. EBA Portal, öğretmen, öğrenci ve velilere bilgi paylaşım ortamı sağlayan bir platformdur. EBA Market ise FATİH Projesi kapsamında dağıtılan tablet bilgisayarlar, tabletler ve ilgili donanımları destekleyen içerikleri kapsayan uygulama marketidir. EBA içeriğinde öğretmen ve öğrencilerimize yönelik hemen her alanda materyaller üretilmeye ve yayınlanmaya devam etmektedir. Ders kitaplarını zenginleştirme, görsel ve sesli materyallerle destekleme çalışmaları yapılmakta, böylelikle öğrenmenin etkisi ve kalıcılığı daha da genişlemektedir. E-ders videoları Bu kapsamda önemli bir uygulama da ve 8. sınıf öğrencileri için hazırlanan "e-ders" videolarıdır. Müfredat doğrultusunda okulda işlenen konuları evde tekrar etmek isteyen veya çeşitli nedenlerle okula devam edemeyen öğrencilere yönelik küçük kazanım modülleri olarak hazırlanan e-ders videoları aynı zamanda yetiştirme kurslarına devam eden öğrenciler için de önemli bir içerik desteği sunmaktadır. Eğitim amaçlı hazırlanan veriler ve bu verilerin ihtiyaç duyana ulaştırılması için tasarlanmış teknoloji, EBA öğrenme ekosisteminin temel bileşenlerini oluşturmaktadır. Eğitim Bilişim Ağı ekosistem modeli içerisinde içeriğin geliştirilmesi ve etkin uygulamalara yönelik kavramsallaştırılma sürecini gösteren Eğitim Bilişim Ağı Öğrenme Ekosistemi Modeli aşağıdaki şekilde sunulmuştur. EBA öğrenme ekosistemi görüldüğü üzere öğrenciye uygun içeriklerin hazırlanması, depolanması, montajlanması ve ulaştırılması işlevlerini yerine Kaynakça: getiren, çok kullanıcılı, etkileşimli ve ağ tabanlı bir sistemdir. Bu görünür kısmın altında; arama, değerlendirme ve e-laboratuvar/oyun/simülasyon motorları veri tabanı, öğrenme yönetim ve içerik yönetim sistemleri, sanal sınıf ve web konferansı uygulamaları ile elektronik kütüphane, öğrenme ve bilgi nesneleri yer almaktadır. Film şeridi üretimiyle başlayıp film, EBA EKOSİSTEMİ grafik, radyo, televizyon alanlarında süregelen ve EBA eğitim portali gibi dünyada en geniş kapsamlı eğitim portallerinden birini gerçekleştirmeye kadar geçen süreç içerisinde kurumsal değişim sürecini incelediğimizde gelinen noktanın istenilen üst düzeyde bir başarı olduğu gerçektir. Alkan, C.(1992), Eğitim Ortamlarının Düzenlenmesi, Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Alkan, C. (1984) Eğitim Teknolojisi. Ankara: Yargıçoğlu Matbaası. Ankara. Alkan, C. (1996), Uzaktan Eğitimin Tarihsel Gelişimi, Uluslararası Uzaktan Eğitim Sempozyumu Ankara: MEB Film Radyo Televizyonla Eğitim Başkanlığı. Deryakulu, D.(1998b), Etkileşimli Sistemler Çağdaş Eğitimde Yeni Teknolojiler (Ed: B. Özer), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Hızal, A. (1983), Uzaktan Eğitim Süreçleri ve Yazılı Gereçler Eğitim Teknolojisi Açısından Yaklaşım, Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları. Kaya, Z. (2006) Öğretim teknolojileri ve Materyal Geliştirme. Ankara: PEGEMA Yayıncılık. Kaya, Z. (2002) Uzaktan Eğitim. Ankara: PEGEMA Yayıncılık Wilkinson, Diana L. (2002), The Intersection of Learning Architecture and Instructional Design in e-learning Switzerland Davos: Proceedings of the 2002 etee Conference August 2002, 10" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "11

7 " Kodak Analyst 16mm Film Projektörü -1971" YEĞİTEK İletişim Müzesi

8 DOSYA KONUSU Sınırsız Öğretime Açılan Kapı "Geçmişte çeşitli nedenlerle eğitim sürecinden ayrılmak zorunda kalmış olanlar, eğitimde hiçbir şey için geç kalmış sayılmazsınız!" Açık Öğretim Ortaokulu Açık Öğretim Ortaokulu, 1998 yılında kurulmuştur öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü bünyesinde Açık İlköğretim Okulu adıyla devam etmiş ve 14 Eylül 2011 tarihinde Resmî Gazete de yayımlanan 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlanmıştır. Açık öğretim okullarının örgün eğitim kurumlarında yapılan iş ve işlemleri, verilen hizmetin yaygınlaştırılması, hızlandırılması ve vatandaşların bu hizmete erişimlerinin kolaylaştırılması amacıyla 2012/45 no lu Genelge ile halk eğitim merkezi ve meslekî eğitim merkezi müdürlüklerine devredilmiştir. Açık Öğretim Ortaokulu, 1998 yılında kurulmuş, kurulduğu tarihten bugüne kadar okula öğrenci kayıt olmuş ve bu öğrencilerden si mezun edilmiştir. Açık Öğretim Ortaokulunda bir yıl 3 dönemden oluşmaktadır ve kayıt yaptıran öğrenciler sınava girdikleri derslerden başarılı olmak kaydıyla 4 dönemde mezun olabilmektedir. SINIRSIZ ÖĞRETiME AÇILAN KAPI AÇILAN KAPI SINIRSIZ ÖĞRETiME "Herkesin hayatta ikinci bir şansı vardır!" Açık Öğretim Lisesi Bilginin sürekliliği, hızı, engelsiz olması ve daha kolay ulaşılabilirliği gibi konular, bilgi ve iletişim teknolojilerinin tam kapasite ile eğitimde kullanılması zorunluluğunu beraberinde getirmekte, aynı zamanda bireylerin çalıştıkları alanlarda daha bağımsız, özgün, yaratıcı ve daha etkin olmaları da beklenmektedir. İşte hayat boyu eğitim kavramı da bu noktada kendini göstermekte, ülkemizde ve dünyada uzaktan eğitim yaklaşımı ve uygulamaları daha da ağırlık kazanmaktadır. Uzak mekânların ulaşım sorununa çözüm olması, eğitimde fırsat eşitliği sağlaması, engellilere ve çeşitli sebeplerle eğitim yapamamış veya yarıda bırakmış olanlara şans tanıması, yaşam seyrini bozmadan ekonomik zaman kullanımı, uzaktan eğitimin gelişimini artırmaktadır. Bu bağlamda amacı, kişilere ikinci bir eğitim fırsatı verebilmek olan ve hayat boyu öğrenme açısından önemli bir görev üstlenen Açık Öğretim Lisesi Müdürlüğü, 1992 yılından bu yana uzaktan öğretim teknolojilerini kullanarak lise öğreni- "Açık Öğretim Lisesi, kız çocuklarının okullaştırılmasında önemli bir görev üstlenmiştir" mi vermekte ve bu hizmeti merkezî sistemle yürütmektedir. İlk olarak Film Radyo ve Televizyonla Eğitim Başkanlığı bünyesinde kurulan Açık Öğretim Lisesi, hâlen Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü bünyesinde daha aktif ve daha kapsamlı çalışmalar yapmak üzere yeni bir yönetim anlayışı ile çalışmalarını sürdürmektedir. Her yaşta eğitim, herkese eğitim 2006 yılından itibaren gelişen teknolojiye paralel olarak Açık Öğretim Lisesi öğrencilerinin ilk defa kayıt, kayıt yenileme, ders seçme, öğrencilerin kendi durumlarını kontrol ve takip etme işlemleri, geliştirilen web tabanlı yazılım ile İnternet ortamına taşınmıştır. Açık Öğretim Lisesi öğrencilerinin coğrafi, sosyal ve zaman kısıtlamaları göz önüne alınarak sınav merkezlerinin sayısı arttırılıp vatandaşlarımızın kendilerine en yakın halk eğitim merkezleri ile meslekî eğitim merkezlerinden kayıt işlemlerini yaptırmalarına imkân sağlanmıştır. Ayrıca sınav öncesi ve sonrasında on üç bin öğrenciye, aileleri ile de iletişime geçilerek moral desteği veren bir ekiple çalışmalar sürdürülmektedir. Hizmette sınırları aştık vatandaşımız neredeyse biz de oradayız Batı Avrupa ve Ortadoğu programı kapsamında başta Almanya olmak üzere Avrupa ülkeleri ile Suudi Arabistan daki vatandaşlarımızın yararlandığı açık öğretim hizmetleri İran, Kuveyt, Azerbaycan ve Kıbrıs ta da başlatılmıştır. Ayrıca talepler doğrultusunda diğer ülkelerde de yaşayan vatandaşlarımız ile bu hizmetten faydalanmak isteyen başka ülkelerin vatandaşlarına da hizmet vermek üzere gerekli çalışmalar sürdürülmektedir. Sürdürülebilir dünyada başarı, toplumda fark yaratan insanların olacaktır Türkiye nin gelişmişlik endeksi ve eğitim katsayısına da önemli destek sağlayan Açık Öğretim Lisesi program içeriği bakımından örgün eğitimdeki genel liselerin program içerikleriyle aynı olmasına karşın, yapısı ve işleyişi bakımından diğer örgün eğitim kurumlarından farklı, kendine özgü ve merkezî nitelikli bir modeldir. Hâlen yönetmelik gereği ders geçme ve kredi sistemine göre mezun vermektedir. Açık Öğretim Lisesinde yüz yüze öğretim uygulaması yoktur. Burada okutulan ortak ve seçmeli dersler, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca örgün öğretime paralel olarak belirlenmiştir. Bu nedenle örgün eğitim genel lise programı uygulanan bir liseden alınan diploma ile Açık Öğretim Lisesinden alınan diploma birbirine denktir. İlköğretim okulu/ortaokuldan mezun olanlar ile ortaokul ve imam hatip ortaokulunu tamamlayanlar, orta öğretim okullarının ara sınıflarından (meslek liseleri dâhil) tasdikname alanlar ile yurtdışında öğrenim görmüş olup öğrenim düzeylerini gösteren denklik belgesini yaptıranlar, denklik düzeylerine göre Açık Öğretim Lisesine kayıt yaptırabilirler. Başvuru sırasında 18 yaşını doldurmamış olanlar velileri ile doldurmuş olanlar ise bizzat kendileri en yakın Açık Öğretim Lisesi irtibat bürolarına (halk eğitim merkezleri ve meslekî eğitim merkezleri) müracaat edebilirler. Açık Öğretim Lisesine kayıtlarda yaş sınırı yoktur. Örgün eğitime gidememiş ya da çeşitli nedenlerle eğitim sürecinden ayrılmak zorunda kalmış vatandaşlarımız için hizmet veren Açık Öğretim Lisesinin toplam öğrenci sayısı bugün dir. Bu sayılar bize gösteriyor ki sınırsız öğretime aralanan bu kapı, umudunu yitirmeyenler için ardına kadar açılmıştır. Açık Öğretim Lisesi olarak kuruluşundan bu yana hayallerini gerçekleştiren bin öğrencimizi mezun ettik. Açık Öğretim Lisesi aynı zamanda kız çocuklarının okullaştırılmasında da önemli bir görev üstlenmiştir. Çünkü son yıllardaki öğrenci sayısı oranlarına bakıldığında yurt dışı programlarımız da dâhil olmak üzere aktif kız öğrenci sayımızın binlere ulaştığını ve önemli oranda arttığını gururla söyleyebiliriz yılında aktif kız öğrenci sayımızın 80 binlerde olduğunu düşünürsek özellikle kadınlarımız için açık öğretimin önemi daha da iyi anlaşılmaktadır. Açık Öğretim Lisesi mezunlarından üniversiteye yerleşen öğrenci sayısının küçümsenemeyecek kadar fazla ve başarı oranlarının da bir o kadar yüksek olması bizleri mutlu etmektedir. Eğitim ayrıcalık değil haktır Çeşitli sorunlardan dolayı eğitimine ara vermiş birçok insan için bir okuldan mezun olmak artık bir hayal değil. Çünkü hâl bir milyona yakını aktif olmak üzere iki milyonu aşkın kayıtlı öğrencisi olan okulumuza yılda ortalama 300 bin civarında da yeni kayıt yapılmakta ve her yıl yaklaşık olarak 50 binden fazla öğrencimiz mezun olmaktadır. Geçmişte çeşitli nedenlerle eğitim sürecinden ayrılmak zorunda kalmış olanlar, Eğitimde hiçbir şey için geç kalmış sayılmazsınız... Diplomanız hazır yeter ki siz bir adım atın. 14" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "15

9 Sınırsız Öğretime Açılan Kapı Sınırsız Öğretime Açılan Kapı Mesleki Açık Öğretim Lisesi Meslekî Açık Öğretim Lisesi, 1995 yılında uzaktan öğretim teknolojilerine yüz yüze eğitimi de katarak Açık Öğretim Lisesi bünyesinde tarihine kadar hizmet vermiştir. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler, yüz yüze eğitimi ve staj çalışmaları ile bugüne kadarki uygulamalardan alınan geri bildirimler sonucunda, Açık Öğretim Lisesinde mevcut olan meslekî orta öğretim programlarının daha etkin bir şekilde uygulanabilmesi için Meslekî Açık Öğretim Lisesinin kuruluşu zorunlu hâle gelmiştir. Bu amaçla tarihli ve sayılı, Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelikte Meslekî Açık Öğretim Lisesinin kurulmasına ilişkin hükümler yer almıştır tarih ve 1461 sayılı Bakanlık makamının onayı ile Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü bünyesinde "MESLEKÎ AÇIK ÖĞRETİM LİSESİ" kurulmuştur. Meslekî Açık Öğretim Lisesi program içeriği bakımından örgün eğitimdeki meslek liselerinin program içerikleriyle aynı olmasına karşın, yapısı ve işleyişi bakımından diğer örgün eğitim kurumlarından farklı, kendine özgü bir modeldir. Hâl yönetmelik gereği ders geçme ve kredi sistemine göre mezun vermekte olan Meslekî Açık Öğretim Lisesinde uzaktan öğretimin temel süreçlerinden yararlanılmaktadır yılında tüm okulların 4 yıla çıkarılmasıyla birlikte Meslekî Açık Öğretim Lisesi de 4 yıla çıkarılmış ve Yönetmeliği de bu çerçevede yeniden düzenlenerek sistem değiştirilmiştir. Bu tarihten itibaren gelişen teknolojiye paralel olarak Meslekî Açık Öğretim Lisesi kayıt ve kayıt yenileme işlemleri artık İnternet üzerinden yapılmaktadır. Meslekî Açık Öğretim Lisesinde okutulan ortak ve seçmeli dersler Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca örgün öğretime paralel olarak belirlenmiştir. Eğitim TV ve Radyo ile yapılmakta basılı materyallerle desteklenmektedir. Meslek dersleri eğitimi ise yüz yüze yapılmaktadır. Basılı materyaller öğrencilerin adreslerine posta yolu ile gönderildiği gibi e-kitap olarak İnternet üzerinden de yayımlanmaktadır. Meslekî Açık Öğretim Lisesine yılları arasında kayıt yaptıran öğrenciler en erken 3 yıl (6 dönem) sonunda mezun olabilirler. Meslekî Açık Öğretim Lisesine 2006 yılından sonra Ortaokul/İlköğretim Okulu mezunu olarak kayıt yaptıran öğrenciler en erken 4 yıl (8 dönem) sonunda mezun olabilirler. Meslekî Açık Öğretim Lisesinde bir öğretim yılı iki dönemden oluşur. Öğrenciler çalışma takviminde belirtilen zamanlarda her dönem (yılda 2 kez) İnternet üzerinden kayıt yenilemek zorundadır. İki dönem üst üste kayıt yenilemeyen öğrencilerin kaydı silik duruma düşer. Silik durumdaki öğrencilerin daha önceki kredileri saklı tutulur ve tekrar kayıt yaptırarak kaldıkları yerden devam edebilirler. Mesleki Açık Öğretim Lisesine kayıt olan öğrenciler genel açık liseden farklı olarak kayıtlı oldukları alan ile ilgili meslek liselerinde uygulama ve beceri eğitimi alırlar. Öğrenci bu derslere okulun belirlediği plan çerçevesinde hafta sonu veya akşamları devam etmek zorundadır. Buna yüz yüze eğitim adı verilir. Yüz yüze eğitim Yüz yüze eğitim ile alınması gereken dersler bu eğitimin alınacağı okul tarafından seçilir. Öğrenci her dönem verilen dersleri okula devam ederek alır. Yüz yüze eğitimlerini tamamlayan öğrencilerin durumları sisteme işlenir ve tamamlama belgesi düzenlenir. Yüz yüze eğitimi tamamlamayan öğrenciler mezun olamazlar. Sınavlar ve değerlendirme Meslekî Açık Öğretim Lisesi uzaktan eğitimle yapılan sınavları; dönem sonlarında, Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünün belirlediği okullarda, merkezî sistem sınavıyla ve çoktan seçmeli test yöntemiyle yapılmaktadır. Mezuniyet şartları ve diploma denkliği Meslekî Açık Öğretim Lisesi mezuniyet için gerekli tüm koşulları yerine getirenlere Millî Eğitim Bakanlığı Mesleki Açık Öğretim Lisesi diploması verilir. Bu diploma, Türkiye'de örgün eğitim verilen liselerden alınan diplomalarla eşdeğerdedir. Bu eşdeğerlilik hukuken de güvence altına alınmıştır. Diplomaların yurtdışında geçerliliği, yaşanılan ülkelerin yerel mevzuatıyla ilgilidir. "Diplomanız hazır yeter ki siz bir adım atın" 16" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "17

10 DOSYA KONUSU Bütüncül Bir Bakıştan Açık ve Uzaktan Eğitim: Türkiye Özeli Prof. Dr. Kerim BANAR Anadolu Üniversitesi AÖF Dekanı Yrd. Doç. Dr. Mehmet FIRAT Anadolu Üniversitesi AÖF Öğretim Üyesi BÜTÜNCÜL BİR BAKIŞTAN Açık ve Uzaktan Eğitim: Türkiye Özeli "Uzaktan eğitim; belirli merkezlerden yürütülen, bireyin kendi kendine öğrenmesini amaçlayan, eğitsel içeriklerin öğrenenlere özel olarak hazırlanmış araçlarla ve çeşitli ortamlar yoluyla sağlandığı bir öğretim yöntemi olarak tanımlanabilir." Eğitimin tarihsel gelişim süreçleri boyunca enformasyon ve iletişim teknolojilerinde meydana gelen gelişmeler günün eğitim sistemlerini derinden etkilemiş ve yeniliklerin önünü açmıştır. Bunun temel sebebi ise öğrenen ile öğreten arasındaki iletişimin başarılı bir eğitimin olmazsa olmazlarından biri olmasıdır. Bir iletişimin oluşması için en az bir kaynak, bir alıcı ve bir mesaja ihtiyaç vardır (McQuail, 1987). Eğer iletişimdeki bu mesaj eğitsel ise bunun için öğretmen ve öğrenciyle birlikte iletişimin oluşabileceği bir ortam da gereklidir. Dewey (1916) e göre sadece sosyal yaşam ile iletişim büyük oranda kesiştiği için değil toplumsal yaşamın tüm gerçek deneyimleri ve tüm iletişimleri de eğiticidir. Geleneksel eğitim örneklerinde bu ortamlar, sınıflar gibi öğrenen ile öğretenin aynı ortamda bulunmasını gerektiren mekânlar olmuştur. Ancak kitle iletişim araçlarının hızla gelişmesi ve yaygınlaşmasıyla birlikte yüz-yüze eğitim olanağının bulunmadığı durumlarda bu araçlardan faydalanılabileceği anlaşılmış ve böylece açık ve uzaktan eğitim çalışmalarının önü açılmıştır. Uzaktan eğitimin başarısı ise öğrenen ile öğreten arasındaki diyalogun içeriğine ve eğitsel süreçte iletişim sisteminin etkililiğine bağlıdır (Moore, 1990). Uzaktan eğitim nedir? Enformasyon ve iletişim teknolojilerinin yüksek bir ivmeyle geliştiği ve yaygınlaştığı günümüzde, uzaktan eğitimin tanımlanması iki temel nedenden dolayı büyük önem taşımaktadır. Bunlardan ilki uzaktan ifadesinin birçok anlama gelebilmesi, ikincisi ise uzaktan eğitim ifadesinin geniş kitlelere çok çeşitli ortamlar yoluyla hizmet eden farklı programlar için kullanılmasıdır (Schlosser ve Anderson, 1994). Bu sebeple alan yazınında uzaktan eğitim kavramının farklı yazarlarca yapılmış çok sayıda tanımıyla karşılaşmak mümkündür (Keegan, 1996; Garrison, 2000; Holmberg, 2005; Moore ve Kearsley, 2011). Bununla birlikte uzaktan eğitimin farklı yönlerini vurgulayan bu tanımlamaları kapsayıcı bir tanıma ulaşmak mümkündür. Buna göre uzaktan eğitim; geleneksel öğrenme-öğretme yöntemleri ve ortamlarındaki sınırlılıklar nedeniyle ortaya çıkan, yüz yüze eğitim etkinliklerinin yürütülmesinin mümkün olmadığı durumlarda, belirli merkezlerden yürütülen, bireyin kendi kendine öğrenmesini amaçlayan, eğitsel içeriklerin öğrenenlere özel olarak hazırlanmış araçlarla ve çeşitli ortamlar yoluyla sağlandığı bir öğretim yöntemi olarak da tanımlanabilir. Mektupla başlayan serüven İlk ciddi açık uzaktan eğitim çalışmaları 1800 lü yılların sonlarına doğru ABD de mektup yoluyla başlamasına rağmen geçtiğimiz yüzyılda açık ve uzaktan eğitim dünya genelinde büyük ilgi görmüş ve yaygınlaşmıştır. ABD de 1919 yılında eğitim ile ilgili ilk radyo istasyonu kurulmuş, 1951 de Western Reserve Üniversitesi bazı dersleri televizyon yoluyla vermeye başlamış, 1970 ten sonra kablo ve uydu aracılığıyla eğitsel TV yayınları verilmeye başlanmış, 1974 yılında ise İngiltere de günümüzdeki açık üniversitenin çekirdeğini oluşturan National College (NEC) kurulmuştur (Hakan, Özgür, Toprak, Aydın ve Fırat, 2014). Özellikle 1980 li yıllarda başlayan ağ teknolojileri ve İnternet ile birlikte uzaktan eğitimdeki ilerleme büyük bir ivme kazanmıştır. Bu gelişmenin merkezinde ise mevcut eğitim kapasitelerinin artan eğitim talebini karşılayamamasıyla birlikte bilgisayar ve İnternet teknolojilerinin uzaktan eğitim için sağladığı kolaylıklar yer almaktadır. Posta, radyo ve televizyon gibi kitle iletişim araçlarına 1990 lı yıllardan itibaren katılan bilgisayar ve İnternet teknolojileri, öğrenen ile öğreten arasındaki iletişimi gerçekleştiren çok daha hızlı ve etkileşimli ortamlar sağlamıştır. Böylece uzaktan eğitim hizmetlerini sağlayan kurumların 18" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "19

11 Bütüncül Bir Bakıştan Açık ve Uzaktan Eğitim: Türkiye Özeli Bütüncül Bir Bakıştan Açık ve Uzaktan Eğitim: Türkiye Özeli "Zaman ve mekândan bağımsız, çeşitliliğe açık, esnek ve çok yönlü olması, fırsat eşitliği sağlaması ve kitlesel eğitime uygun olması açık ve uzaktan eğitimi Türkiye için birçok açıdan önemli kılmaktadır." 1970 li yıllarda Mektupla Öğretim ve YAYKUR gibi geniş çaplı açık öğretim uygulamaları gerçekleştirilmiştir. sayısı dünya genelinde artmış ve dünya geneline yayılan eğitimde fırsat eşitliğiyle çok sayıda kişinin eğitim ihtiyaçlarını gidermeye başlamıştır. Türkiye de açık ve uzaktan eğitim ile ilgili ilk olarak okuma yazma için açık öğretim ve uzaktan eğitim çalışmalarıyla ilgili çeşitli önerilerin ileri sürüldüğü görülmektedir. Bunun yanında bazı akademi ve üniversitelerin açık öğretim ve uzaktan eğitim yoluyla yükseköğrenim hizmeti verme çalışmaları başlamıştır li yıllarda Mektupla Öğretim ve YAYKUR gibi geniş çaplı açık öğretim uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Anadolu Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Sistemi 1981 yılında yürürlüğe giren ve Türk Yükseköğretimini yeniden düzenleyen 2547 sayılı kanunun 5. ve 12. maddeleri, Türk Üniversitelerine sürekli ve açık öğretim yapma hakkını tanımıştır. Daha sonra 20 Temmuz 1982 de çıkartılan 41 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bu görev bilimsel birikim, akademik deneyim, nitelikli insan kaynağı ve uluslararası standartlarda teknik/ teknolojik altyapıya sahip olan Anadolu Üniversitesi ne verilmiştir (Anadolu Üniversitesi, 2014). Ayrıca bugün Türkiye de 70 e yakın üniversite çeşitli yoğunluklarda ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyde uzaktan eğitimden yararlanmaktadır. Yeni Yükseköğretim Kanunu ile 1982 yılında kurulan Anadolu Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Sistemi kısa zamanda gördüğü büyük talep ile Türk Yükseköğretiminde yerini almıştır. Türk Yükseköğretiminde 32. yılını kutlayan Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Sistemi, iki milyona yaklaşan öğrenci sayısı ve geniş bir yelpazede ihtiyaca yönelik sunduğu çok sayıda programla dünyanın büyük üniversiteleri arasında sayılmaktadır. Anadolu Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Sistemi, ülkemizde çağdaş anlamda Açık öğretim sistemi ile yeni ihtiyaçların karşılanması konusunda hızla harekete geçebilen esnek bir yapıya, güçlü bir organizasyona sahiptir (Anadolu Üniversitesi, 2014). Teknik altyapısı, kaliteli ve üretken insan kaynağıyla günün şartlarına uygun olarak kendini sürekli yenileyen uzaktan eğitim modeliyle Anadolu Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Sistemi, uluslararası iş birlikleri için de bir cazibe merkezi haline gelmiştir (Anadolu Üniversitesi, 2014). Global köy Artık dünya için Global Köy metaforunun sıklıkla dile getirildiği günümüzde her düzeyde eğitim, sadece yerel ihtiyaçlara değil küreselleşmeyle gelen ihtiyaçlara da cevap vermek durumundadır. Bu nedenle enformasyon ve iletişim teknolojilerinin sağladığı potansiyel, geleneksel sınıf etkinliklerinin güçlendirilmesiyle sınırlandırılmamalı, okul bina ve zamanı tarafından sınırlandırılan geleneksel eğitim parametrelerinin dönüştürülmesini sağlayacak çevrimiçi ve uzaktan eğitimin kolaylaştırılması için kullanılmalıdır (Ellis, 2005). Bu bağlamda Türkiye de genelde eğitimin geleceğine ilişkin, özelde açık ve uzaktan eğitimin bu gelecekte oynayacağı rollere yönelik kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olduğu düşünülmektedir. Geleneksel eğitim parametrelerinin dönüştürülmesi için açık ve uzaktan eğitimin güçlendirilmesi, eğitimcilerin mesleki ve kişisel deneyimlerini paylaşabilecekleri ortamların oluşturulması (Fırat, 2010), okul/sanayi/devlet iş birliğinin pekiştirilmesi, küresel anlayışı ve ortaklığı beraberinde getirecek stratejilerin geliştirilmesi (Odabaşı ve Odabaşı, 2007), okulların hareket kabiliyetlerini genişletmeleri ve küresel gelişmeler karşısında yenilikçi yaklaşımların geliştirilmesi gerçekleştirilecek bu çalışmaların odağında yer alması önerilen konulardan bazılarıdır. Uzaktan eğitimin yakın ettikleri Türkiye de açık ve uzaktan eğitim, gerek üniversitelerin yeni yeni kurmaya başladığı uzaktan eğitim merkezleriyle gerekse de özel sektörün personel eğitimi ve uygulama geliştirme çalışmalarıyla yaygınlaşmaktadır. Bununla birlikte açık ve uzaktan eğitime yönelik araştırmaların yetersiz olması açık ve uzaktan eğitimin özelde Türkiye için öneminin yeterince anlaşılmadığını göstermektedir. Zaman ve mekândan bağımsız, çeşitliliğe açık, esnek ve çok yönlü olması, fırsat eşitliği sağlaması ve kitlesel eğitime uygun olması açık ve uzaktan eğitimi Türkiye için birçok açıdan önemli kılmaktadır. Türkiye nin sosyo-ekonomik yapısının yanında artan genç nüfusu ve bu gençlerin eğitilmesinde, kırsal kesimlerde yaşayan öğrencilere eğitim hizmetlerinin ulaştırılmasında, eğitimde fırsat eşitliğinin pekiştirilmesinde, eğitim kadrolarındaki yetersizliğin giderilmesinde ve her yaştan insanın sürekli eğitimi için hayat boyu eğitim anlayışının yaygınlaştırılmasında açık ve uzaktan eğitim tartışmasız olarak başat ve yeri doldurulamaz bir role sahiptir. İlerleyen yıllarda bu rolün giderek daha da fazla önem kazanacağı düşünülmektedir. Kaynakça Anadolu Üniversitesi, (2014). Açıköğretim ve Uzaktan Eğitim Sistemi. 12 Kasım 2014 tarihinde adresinden alınmıştır. Dewey, J. (1916). Democracy and education: An Introduction to the Philosophy of Education. New York: The Macmillan Company. Ellis, A. (2005). Building Schools for the Future, An opportunity to personalise learning and fundamentally re/think the business of education. White Paper / Microsoft Corporation. Fırat, M. (2010). Bilgi Toplumunda Eğitimin Sürekliliği ve Okulların Geleceği. In International Conference on New Trends in Education and Their Implications, Garrison, R. (2000). Theoretical Challenges for Distance Education in the 21st Century: A Shift from Structural to Transactional Issues. The International Review of Research in Open and Distance Learning, 1(1). Hakan, A., Özgür, A.Z., Toprak, E., Aydın, S. ve Fırat, M. (2014). Açıköğretim Öğrencilerinin Özellikleri ile Öğrenme ve İletişim Ortamlarına İlişkin Eğilimleri. Anadolu Üniversitesi Yayını, No:3074. Holmberg, B. (2005). Theory and Practice of Distance Education. Routledge. Keegan, D. (1996). Foundations of Distance Education. Psychology Press. McQuail, D. (1987). Mass communication theory: An introduction. Sage Publications, Inc. Moore, M. (1990). Self-directed learning and distance education. Journal of Distance Education, 1(1), Moore, M. G., & Kearsley, G. (2011). Distance Education: A Systems View of Online Learning. Cengage Learning. Odabaşı, Y. ve Odabaşı, H.F. (2007). Yükseköğretim Küreselleşirken. Cumhuriyet Bilim Teknik, 21(1058), 21. Schlosser, C. A., & Anderson, M. L. (1994). Distance education: Review of the literature. Washington, DC: Association for Educational Communications and Technology. 20" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "21

12 "Schaub Radyo" YEĞİTEK İletişim Müzesi

13 DOSYA KONUSU Uzaktan Eğitimin Altı Evresi Arş. Gör. Merve Ergüney Gazi Üniversitesi - İletişim Fakültesi Uzaktan Eğitimin Altı Evresi "Uzaktan eğitim sayesinde bireyler ve gruplar, kilometrelerce uzaklıkta görsel ve işitsel her türlü bilgiye kolaylıkla ulaşabilmekte, fikirlerini paylaşabilmekte ve tartışabilmektedir." Dünyada nüfus artışına bağlı olarak öğrenme ve öğretme faaliyetleri giderek karmaşıklaşmış ve bu durum eğitimöğretim alanında yeni arayışlara yol açmıştır. 20. yüzyılın sonlarına doğru iletişim teknolojilerinin çarpıcı bir biçimde gelişmesi ve yaygınlaşması, bilgi teknolojisine bağlı yeni uygulamalara önemli ölçüde hız kazandırmıştır. Günümüzde radyo, televizyon, bilgisayar, İnternet, uydu, fiber optik vb. bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, eğitimin yapısını ve biçimini etkileyerek yeni eğitim-öğretim yöntemlerinin gelişmesine katkıda bulunmuştur. Bu gelişmenin yansımalarından biri de uzaktan eğitimdir. Uzaktan eğitim sayesinde bireyler ve gruplar, kilometrelerce uzaklıkta görsel ve işitsel her türlü bilgiye kolaylıkla ulaşabilmekte, fikirlerini paylaşabilmekte ve tartışabilmektedir. Uzaktan eğitim, öğretmen ve öğrencinin bir arada bulunma zorunluluğunun olmadığı, okul ve sınıf gibi fizikî yapılara gerek duyulmayan bir eğitim-öğretim yöntemidir. Örgün eğitime göre çok daha büyük kitlelere hitap edebilen uzaktan eğitim, günümüzde son derece önemli ve yaygın hale gelmiştir. Uzaktan Eğitim Nedir? Uzaktan eğitimin evrelerinden bahsetmeden önce uzaktan eğitim kavramının ne zaman kullanılmaya başladığının ve ne anlama geldiğinin açıklanması gerekmektedir. Bu nedenle, aşağıda uzaktan eğitimin doğuşundan ve bu kavramın literatürdeki çeşitli tanımlarından söz edilmiştir. Günümüzde eğitim; fırsat ve imkân eşitsizlikleri, kaynakların verimli kullanılamaması, talep ve hizmet dengesizliği, hizmetin işlevsellik ve yaygınlık ihtiyaçlarını karşılayamaması ve nitelik düşüklüğü gibi sorunlarla karşı karşıyadır. Bu bağlamda, uzaktan eğitim, fırsat eşitsizliğine çözüm getiren, isteyen herkese hayat boyu eğitim sağlayan ve bunların yanı sıra eğitimin bireysel ve toplumsal amaçlarının gerçekleştirilmesine önemli katkılarda bulunabilen, kitle iletişim araçlarından olabildiğince faydalanan ve bağımsız öğrenmeye dayanan bir disiplin olarak ortaya çıkmıştır (Yorgancı, 1998: 102). Uzaktan eğitim terimi (Distance Education) ilk olarak Wisconsin Üniversitesi nin 1892 Yılı Kataloğu nda geçmiş ve aynı üniversitenin yöneticisi William Lighty tarafından 1906 yılında yazılan bir yazıda kullanılmıştır. Daha sonra bu terim (Fernunterricht), Alman eğitimci Otto Peters tarafından 1960 ve 1970 lerde Almanya da tanıtılmış ve Fransa da uzaktan eğitim kurumlarına isim (Teleenseignement) olarak uygulanmıştır (Kaya, 2002: 10). Literatürde uzaktan eğitime ilişkin birçok tanım bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır: Uzaktan eğitim, öğrenci danışmanlığı, öğrenci başarısının gözetilmesi ve korunması ve öğrenilen materyalin gösterilmesinde, her biri sorumluluk alan öğretmenlerin oluşturduğu bir ekip tarafından yürütülen, kendi kendine çalışma şeklinin sistematik olarak düzenlenmesidir (Kaya, 2002: 11). Uzaktan eğitim, öğretmen ve öğrencinin fiziksel olarak aynı kapalı alanda bulunmasına gerek olmaksızın öğretme-öğrenme etkinliklerinin düzenlenip yürütülmesidir (Gökdağ, 1986: 5). Hızal (1983: 21) 'a göre, uzaktan eğitim, geleneksel eğitim uygulamalarının öğretim yaşı, zamanı, yeri, yöntemi, amaçları vb. sınırlılıklarına bağlı kalmaksızın; özel olarak hazırlanmış yazılı gereçler, kitle iletişim programları, kısa süreli yüz yüze öğretimin bir sistem bütünlüğü içerisinde kullanılması ile yürütülen etkinliklerdir. Kanaatimizce, uzaktan eğitim; en genel anlamda, öğretmen ve öğrencilerin zaman ve mekân bakımından birbirinden ayrıldığı ortamlarda, çeşitli kitle iletişim araçları (kitap, radyo, televizyon, sinema filmi, internet vb.) vasıtası ile yapılan eğitim-öğretim uygulamaları olarak tanımlanabilir. Altı Nesil Uzaktan Eğitim Uzaktan eğitimin tarihçesine bakıldığında nesil tanımlarının tümünde iletişim teknolojilerindeki (matbaa, radyo, televizyon, İnternet, tele-konferans, video, İnternet vs.) gelişimin belirleyici bir rol üstlendiği görülmektedir. Taylor ın (1999) geliştirmiş olduğu beş nesil uzaktan eğitim modeline, en son Connolly/Stansfield (2006) ve Caladine in (2008), altıncı nesil uzaktan eğitim modelini eklemesiyle, teknolojik ilerleme ile orantılı olarak gelişen uzaktan eğitimin evreleri; altı nesil çerçevesinde ele alınmaktadır. Bunlar; Ocak 2015 "YEĞİTEK "25

14 Uzaktan Eğitimin Altı Evresi Uzaktan Eğitimin Altı Evresi Birinci Nesil: Posta ile Eğitim (The Correspondence Model) İkinci Nesil: Çoklu Ortam Modeli (The Multi-media Model) Üçüncü Nesil: Tele Öğrenme Modeli (The Tele-learning Model) (Nipper, 1989; Pelton, 1991; Taylor, 1992) Dördüncü Nesil: Esnek Öğrenme Modeli (The Flexible Learning Model) (Taylor, 1995: 6) Beşinci Nesil: Akıllı Esnek Öğrenme (The Intelligent Flexible Learning Model) (Taylor, 1999: 5). Altıncı Nesil E-Öğrenme (E-Learning) (Caladine, 2008: 18-20; Connolly/ Stansfield, 2006:464) Tablo 1: Uzaktan Eğitim Modelleri ve Dağıtım (İletim) Teknolojileri Uzaktan Eğitim Modelleri ve Dağıtım Teknolojileri Dağıtım (İletim) Teknolojilerinin Özellikleri Uzaktan eğitimin başlangıcı sayılabilecek birinci nesil Posta ile Eğitim ; bir okul veya yetkili kurum tarafından posta vasıtasıyla yürütülen öğretim yöntemidir. Basılı kaynaklara görsel işitsel teknolojilerin eklenmesiyle gerçekleştirilen ikinci nesil Çoklu Ortam Modeli ortaya çıkmıştır. Üçüncü nesil Tele-Öğrenme Modeli, sesli konferanslar, video konferanslar, görsel metin tabanlı konferanslar ve canlı televizyon ve radyo yayınlarını kapsar (Nipper, 1989; Pelton, 1991; Taylor, 1992). Dördüncü nesil Esnek Öğrenme Modeli nde; etkileşimli çoklu ortamlar, İnternet vasıtasıyla web tabanlı kaynaklara ulaşım, iletişimi İnternet tabanlı yapmak ve kullanıcıya otomatik cevap veren sistemleri kullanmak, sanal kampüs ortamları oluşturmak yer almaktadır (Taylor, 1995:6). Beşinci nesil Akıllı Esnek Öğrenme Modeli ise; dördüncü neslin bir uzantısı olarak İnternet ortamında etkileşimin gerçekleşmesine imkân sağlayan eğitim-öğretim faaliyetlerini temsil etmektedir (Taylor, 1999:4) Teknolojideki ve öğrenme yöntemlerindeki hızlı gelişim sonucunda Caladine e (Caladine, 2008:18) göre altıncı nesil olan e-öğrenme modelinin tanımlanması gerektiği savunulmaktadır. Aşağıda uzaktan eğitimin evreleri olan, altı nesil uzaktan eğitim modeli ele alınacaktır. Zamandan Bağımsız Olma İmkânı Mekandan Bağımsız Olma İmkânı Etkileşim Unsurları Birinci Nesil: Posta ile Eğitim Modeli Basılı Yazılı Materyaller Hayır İkinci Nesil: Çoklu ortam Modeli Basılı yazılı materyaller Ses kasetleri Video kasetler Bilgisayar Destekli Eğitim Etkileşimli videolar TV/Radyo Üçüncü Nesil: Tele-öğrenme Modeli Sesli Telekonferans Video konferans Ses-grafikli telekonferans TV/Radyo Yayını ve sesli telekonferans Dördüncü Nesil: Esnek Öğrenme Modeli Etkileşimli çevirimiçi çoklu ortamlar WWW kaynaklarına Internet ten erişim Bilgisayar ortamında haberleşme Beşinci Nesil: Akıllı Esnek öğrenme Modeli Etkileşimli çevirimiçi çoklu ortamlar WWW kaynaklarına İnternet ten erişim Bilgisayar ortamında otomatik cevap sistemli haberleşme Kampüslerin kendi kaynaklarını web portalları üzerinden açık erişime açması Altıncı Nesil E-Öğrenme Sosyal yazılım Öğrenciler tarafından oluşturulan kaynaklar Deneyim ve kaynakların paylaşımı Ortam zenginliği Mobil öğrenme Hayır Hayır Hayır Hayır Hayır Hayır Hayır Hayır Hayır Hayır Hayır Hayır Hayır (Taylor, 1999:5) (Caladine, 2008: ) (Connolly/ Stansfield, 2006:464) (Taylor (1999) dan uyarlanmıştır.) Birinci Nesil: Posta ile Eğitim (The Correspondence Model) Uzaktan eğitim uygulamalarının ilk evresi olan Posta ile Eğitim ; ders kitabı, yardımcı kitap, alıştırmalar, ders sunum çizelgesi ve diğer basılı materyallerin posta yoluyla öğrencilere ulaştırılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Posta ile Eğitim ilk defa 1840 yılında, İngiltere de, bir stenograf olan Pitman ın, mektupla steno öğretmesiyle başlamıştır. Pitman, gerçekleştirdiği uzaktan eğitim uygulamalarıyla, öğrencilere eğitim vermiştir (Moore/Kearsley, 2005:21). Bu itibarla, Pitman ın bu uygulaması dünyada uzaktan eğitimin ilk nüvesi olarak bilinmektedir. Kanaatimizce, Pitman a uzaktan eğitimin kurucusu ve adeta babası denilebilir. Türkiye de ilk uzaktan eğitim uygulaması 1950 li yıllarda başlatılmıştır yılında ise Türk Eğitim Sisteminde uzaktan eğitim uygulamasında ilk önemli adımın atıldığı görülmüştür. Bu önemli adım Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde Mektupla Öğretim Merkezi kurup dışarıdan okul bitirmek isteyenlere hazırlık kurslarının mektupla verilmeye başlamasıdır (İşman, 2011: ). Okul binası gibi fizikî bir ortama ihtiyaç duyulmayan, daha fazla öğrenciye ulaşma imkânı sağlayan bu uzaktan eğitim faaliyeti, pahalı olan eğitim-öğretim hizmetlerinin maliyetini düşürdüğü için örgün eğitime göre daha avantajlı bir konumdadır. İkinci Nesil: Çoklu Ortam Modeli (The Multi-media Model) İkinci nesil Çoklu Ortam Modeli kapsamında iletişim teknolojisinin ürünleri olan radyo ve televizyon kullanılmaktadır. Genel olarak radyo ve televizyon, sınırsız imkânları, okul içi ve dışı yayınları ile diğer tüm görsel- işitsel araçların özelliklerini taşıdığından, kitle eğitim-öğretiminde etkili ve ekonomik bir araç olma özelliğine sahiptir. Programları kolaylıkla kayıt edebilme, tekrar tekrar gösterme, diğer sistemlere uyum, çeşitli öğretim alanlarına uygulanabilirlik gibi teknik özellikleri vardır (Yüksel, 2003:3). Türkiye de ilk radyo yayınları 1927 de, televizyon yayınları ise 1968 yılında başlamış fakat aktif halde eğitimde kullanılmamıştır. Birçok evrelerden geçtikten sonra, 1964 yılında TRT yönetiminde eğitsel radyo yayınları başlamış, programlarda gelişmeler görülmüştü. Eğitim içerikli yayınlar, 1975 yılında başlayan yeni yayın düzeninde yer almıştır (Varol, 1997: 110). Radyo ve televizyonun eğitim amacı ile kullanılması, başlangıçta düzenli değilken giderek gerek sesleneceği kitleler yönünden, gerekse araçların etkin kullanımı bakımından gelişme göstermiştir (Aziz, 1982:75). Günümüzde radyo ve televizyonla eğitim yöntemi, özellikle Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT) tarafından kullanılmaktadır. Kanaatimizce; uzaktan eğitim sistemi ile eğitim gören öğrencilerin, öğretim yılı boyunca yararlanabildikleri televizyon, en önemli ve yaygın eğitim-öğretim araçlarından biridir. Televizyon, coğrafi olarak birbirinden farklı ve uzak yerlerde yaşayan öğrenci kitlelerine hitap edebilmesi, hem görsel hem de işitsel bir kitle iletişim aracı olması, maliyetin örgün öğretime göre düşük olması gibi birçok bakımdan öğrenciler ve öğretenler açısından son derece avantajlıdır. 26" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "27

15 Uzaktan Eğitimin Altı Evresi Uzaktan Eğitimin Altı Evresi Üçüncü Nesil: Tele-Öğrenme Modeli (The Tele-learning Model) Radyo ve televizyonun yanı sıra teknolojik gelişmelere bağlı olarak ağ teknolojilerinin kullanılmasıyla uzaktan eğitim yeni bir boyut kazanmıştır. Sesli konferanslar, video konferanslar, görsel metin tabanlı konferanslar ve canlı televizyon ve radyo yayınlarından oluşan, Tele-öğrenme Modeli olarak adlandırılan üçüncü nesil uzaktan eğitim programları gerçekleşmektedir (Taylor, 1995: 5). Tele-öğrenme Modeli, örneğin; canlı televizyon ve radyo yayınları aracılığıyla, öğrencilerin bilgisayar ve mail kullanarak veya telefon ya da faksla katılarak sorularını canlı yayın esnasında programı sunan öğretmen veya öğretmenlere iletmesiyle gerçekleşebilmektedir. Ülkemizde ise bu uygulamaya örnek olarak, Anadolu Üniversitesi'nde uzaktan öğretim için İktisat, İşletme ve Açıköğretim fakülteleri öğrencilerine sınava hazırlık amacıyla, canlı yayın programları hazırlanıp sunulması verilebilir. Bunun yanında, video ve sesli konferans aracılığıyla da bir öğretmenin bulunduğu yerden bir sınıftaki öğrencilere ses ve görüntü transfer imkânları vasıtasıyla ders verilebilmektedir. Dördüncü Nesil: Esnek Öğrenme Modeli (The Flexible Learning Model) Bilgisayar, İnternet, uydu, kablolu ve kablosuz İnternet teknolojilerinin gelişmesi sonucu dördüncü nesil Esnek Öğrenme Modeli ortaya çıkmıştır. Günümüzde birçok uzaktan eğitim uygulaması, İnternet aracılığıyla gerçekleşmektedir. Dördüncü nesil Esnek Öğrenme Modeli nde etkileşimli çoklu ortamlar, İnternet vasıtasıyla web tabanlı kaynaklara ulaşım, İnternet üzerinden iletişim ve kullanıcıya otomatik cevap veren sistemler ve sanal kampüs ortamları yer almaktadır (Taylor,1995:6). Bu model, çevrimiçi iletişimle birlikte, yer ve zaman kısıtlaması olmaksızın, öğrencilerin; istediği zaman, istediği bilgiye ulaşabilmesine imkân sağlamaktadır. Porter e (2004: 8) göre; çevrimiçi bir ders içeriği, kendi içinde iyi yapılandırılmış modüllerden oluşmalıdır. Buna göre; Esnek Öğrenme Modeli nde; geleneksel eğitimde dönem olarak tanımlanan öğrenme sürecinin yerine modüller bulunur. Bu modüllerin ne zaman başlayıp ne zaman biteceğine yine öğrenenin kendisi karar verir. Esnek Öğrenme Modeli nin öğretmenlere, öğretim mekânı ve zamanına gerek duymaksızın ders verme imkânı sağlaması, bu modelin önemli avantajlarından biridir. Buna ek olarak, Daugherty ve Funke (1998: 23) e göre bu tip uzaktan eğitimin öğrencilerin katılımı açısından teknik üstünlükleri de vardır. Örneğin, 24 saat erişimin olduğu bir sistemin olması, öğrencilerin fiziksel katılımını gerektirmemesi ve planlamada çatışmanın olmaması gibi teknoloji temelli uygulamaların oluşturduğu üstünlükler bulunmaktadır. Kanaatimizce; Esnek Öğrenme Modeli ; öğrenme zamanını öğrencinin kendisinin başlatması, öğrenmenin gerçekleşeceği yer ve zamanı belirleme ve bilgi teknolojilerinden yararlanma gibi pek çok bakımdan öğrencileri özgür kılan, son derece cazip bir eğitim-öğretim modelidir. Beşinci Nesil: Akıllı Esnek Öğrenme (The Intelligent Flexible Learning Model) Beşinci nesil model, Akıllı Esnek Öğrenme Modeli olup dördüncü kuşaktaki Esnek Öğrenme Modeli nin daha gelişmişidir. Öğrenciye eş zamanlı ve etkileşimli iletişim sağlar. Beşinci nesil Akıllı Esnek Öğrenme Modeli kapsamında; uzaktan eğitimde, etkileşimli çoklu ortamlar, web kaynaklarına İnternete dayalı erişim, bilgisayar aracılı iletişim, bilgisayar ortamında otomatik cevap sistemli haberleşme, kampüslerin kendi kaynaklarını web portalları üzerinden açık erişime açması gibi uygulamalar yer almaktadır (Taylor, 1999: 5). Downes a (2012) göre; beşinci nesil Akıllı Esnek Öğrenme Modeli ; içerik, süre, araç ve gereçlerin tümü ile öğrencilerin istek, beklenti ve hedefleri doğrultusunda, bireysel katkı ve etkileşim sağlayan, kurumların ve öğretmenlerin belirleyici değil kolaylaştırıcı olarak yer aldığı bir sistem olarak tanımlanmaktadır. Kanaatimizce; Akıllı Esnek Öğrenme Modeli ; diğer dört modelin yanı sıra etkileşimin daha fazla olduğu, öğrencilerin ve öğretim kurumlarının paylaştığı kaynak ve bilgilere erişimin İnternet üzerinden kolayca sağlandığı, öğrencilerin öğretmen ve diğer öğrencilerle iletişim sağlayabildiği bir öğrenme modeli olarak tanımlanabilir. Altıncı Nesil E-Öğrenme (E-Learning) Bilgisayar ve İnternet destekli uzaktan eğitimden sonra, yeni nesil öğrenme modelleri arasına E-öğrenme Modeli girmiştir. Altıncı nesil E-öğrenme Modeli ; kullanıcı odaklı bir öğrenme modeli olup, katılımın ve etkileşimin arttığı bir modeldir (Caladine, 2008: 83). Bu bağlamda, öğrenen ve öğretenlerin bilgi ve kaynak paylaşımında aktif oldukları e-öğrenme olarak anılan uzaktan eğitim uygulamalarından ve bunun sonucu olarak da yeni bir öğrenme kültürünün ortaya çıktığından söz edilebilir (Yüzer, 2013: 6). Altıncı nesil olarak sözü edilen teknoloji ve unsurlar, uzaktan eğitim öğrencilerinin çevrimiçi sosyal ağlar içinde yer alarak öğrendiği, uzaktan eğitim programlarının buna göre tasarlandığı sistemlerdir (Gündoğan, Eby ve Yüzer; 2013:79). Altıncı nesil E-öğrenme Modeli nde, daha çok ortak öğrenme ortamlarının bulunduğu e-portfolyolar, bloglar, çevrimiçi topluluklar, görüntülü iletişim olanakları, öğretici oyunlar ve simülasyonlar gibi etkileşimli teknolojiler bulunmaktadır. Yukarıda bahsedilen teknolojilerin yanı sıra artık günümüzde, mobil öğrenme {mobile learning (m-learning)} olarak adlandırılan yöntemler de geliştirilmiştir. Bunlar; kişisel sayısal yardımcılar {Personal Digital Assistants (PDAs) } denilen akıllı telefonlar, tablet bilgisayarlar (Connolly/Stansfield, 2006:464), dizüstü bilgisayarlar ve cep bilgisayarları dır. Mobil öğrenme araçları, öğrencilerin hem bireysel hem de ortak bir şekilde öğrenmelerine imkân sağlamaktadır. Örneğin, ABD de bir okul kâğıtsız bir sınıf kurmuştur. Böylece hem ders vermek için teknoloji kullanılmaktadır, hem de ikinci dili İngilizce olanlar için ek yardım sağlanmaktadır ( Türkiye de de benzer şekilde, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından, öğrencilere tablet bilgisayarlar dağıtılarak m-öğrenme desteklenmektedir. Sosyal yazılım, öğrenciler tarafından oluşturulan kaynaklar, deneyim ve öğrenme materyallerinin paylaşımı gibi imkânların bulunduğu bu yeni model, uzaktan eğitim alanındaki gelişmelerin şimdilik son evresini oluşturmaktadır. 28" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "29

16 Uzaktan Eğitimin Altı Evresi Sonuç Teknolojideki ilerlemeler, her alanda olduğu gibi eğitim alanında da bazı yeniliklerin ortaya çıkmasına vesile olmuştur. Eğitimi zamandan ve mekândan bağımsız bir biçimde sunmak, daha geniş kitlelere ulaştırmak ve ekonomik hale getirmek artık mümkündür. Bu nedenle, uzaktan eğitim modelleri, personel ve büyük kitlelerin eğitiminde, yurdumuzda ve dünyada birçok kurumun gündeminde olup, tercih edilmektedir. Öğrenen ve öğretenler açısından birçok avantajı olan uzaktan eğitim sistemleri, iletişim ve bilişim teknolojilerine bağlı olarak geçmişten günümüze değin çeşitli aşamalar kaydetmiştir. Matbaa, radyo, televizyon, İnternet, tele-konferans, video, İnternet vb. teknolojilerin uzaktan eğitimde kullanımı sonucu, en son altı nesil uzaktan eğitim modeli geliştirilmiştir. Şüphesiz, hızla gelişen teknolojiler sayesinde gelecek yıllarda da uzaktan eğitim modellerinin daha da çeşitlendiğine ve bu teknolojiler ışığında geliştiğine ve evrildiğine şahit olunacaktır. KAYNAKÇA AZİZ, Aysel; Radyo ve Televizyonla Eğitim, Ankara, Eğitim Araştırmaları Merkezi (EFAM), Yayın No:2, CALADİNE, Richard; Enhancing E-learning with Media-rich Content and İnteractions, Information Science Publishing, CONNOLLY, Thomas ve STANSFIEL, Mark; Using Games-Based elearning Technologies in Overcoming Difficulties in Teaching Information Systems, Journal of Information Technology Education, Volume 5, 2006, s DAUGHERTY, Martha, & FUNKE, Barbara L.; University Faculty and Student Perceptions of Web-based İnstruction, Journal of Distance Education, 1998, pp. 23. DOWNES, Stephen; E-Learning Generations, (Erişim): GÖKDAĞ, Dursun; Uzaktan Eğitimde Basılı Materyaller (Açıköğretim Fakültesi Örneği), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları, GÜNDOĞAN, Banu,EBY, Gülsün ve YÜZER, Volkan; Uzaktan Eğitime Ekolojik Bir Yaklaşım Sürdürülebilir Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Eğitimi, Ankara, Kültür Ajans Yayınevi, 1. Baskı, HIZAL, Alişan; Uzaktan Öğretim Süreçleri ve Yazılı Gereçler: Eğitim Teknolojisi Açısından Yaklaşım, Ankara, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Yayınları, No:22, İŞMAN, Aytekin; Uzaktan Eğitim, Ankara, Pegem Yayıncılık, Genişletilmiş 4. Baskı, KAYA, Zeki; Uzaktan Eğitim, Ankara, Pegem Yayıncılık, 1. Baskı, MOORE, Michael ve KEARSLEY, Greg; Distance Education: A Systems View, Wadsworth Publishing Company, NİPPER, Soren; Third Generation Distance Learning and Computer Conferencing, In R. Mason and A. Kaye (Eds.), Mindweave: Communication, computers and distance education, Permagon, Oxford, UK, 1989, pp.63. PELTON, Joseph N; Technology and Education: Friend or Foe?, Research in Distance Education, 1991, pp PORTER, Lynette R; Developing an Online Curriculum: Technologies and Techniques, USA: Infosci, TAYLOR, John; Distance Education and Technology in Australia: A conceptual Framework, International Council for Distance Education Bulletin, 1992, pp TAYLOR, John; Distance Education Technologies: The Fourth Generation, Australian Journal of Educational Technology, 1995, pp.6. TAYLOR, John; Distance Education: the Fifth Generation, 19. ICDE World Conference on Open Learning and Distance Education, 1999, pp. 6. VAROL, Nurhayat; Radyo ve Televizyonun Eğitim Amaçlı Kullanımı, Türk Cumhuriyetleri ve Asya Pasifik Ülkeleri Uluslararası Eğitim Sempozyumu, Elazığ, Eylül 1997, s YORGANCI, Savaş; Bilgi Merkezleri Modeli ve Türkiye, Uzaktan Eğitim Dergisi, Ankara, ISSN X, 1998 KIŞ, s YÜKSEL, Emre; Kitle İletişim Araçları ve www Teknolojilerinin Uzaktan Eğitim Uygulamalarında Kullanılması, 2003, s.3. YÜZER, T. Volkan; Uzaktan Öğrenmede Etkileşimlilik: Ortaya Çıkışı, Kullanılan Teknolojiler ve Bilgi Akışı, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, Ankara: Kültür Ajans Yayınları, 2013 s.6. "Şüphesiz, hızla gelişen teknolojiler sayesinde gelecek yıllarda da uzaktan eğitim modellerinin daha da çeşitlendiğine ve bu teknolojiler ışığında geliştiğine ve evrildiğine şahit olunacaktır." 30" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "31

17 "Andree Debrie / Le Parvo Modeli 35 mm Film Kamerası " YEĞİTEK İletişim Müzesi

18 DOSYA KONUSU Uzaktan Eğitimde Kaliteyi Yakalamak Dr. Hale Ilgaz Ankara Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi "Türkiye de öğretim yılında 33 ayrı üniversite ön lisans düzeyinde 86 ayrı uzaktan eğitim programı, 10 üniversite ise lisans düzeyinde 25 ayrı uzaktan eğitim programı açmıştır." UZAKTAN EĞİTİMDE" KALİTEYİ YAKALAMAK Uzaktan eğitimin tarihçesi Uzaktan eğitim, 19. yüzyılda mektupla öğretim ile başlayıp 21. yüzyılda bilgisayarlar ve mobil cihazlar ile devam eden bir süreci kapsamaktadır. Temelde öğrenci ve öğretmenin fiziksel olarak aynı ortamda olmadıkları uzaktan eğitim son yıllarda bireyler tarafından çokça talep edilen bir seçenek hâline gelmiştir. Artan eğitim ihtiyacı, zaman kısıtlamaları ve coğrafi engeller uzaktan eğitime olan ihtiyacı her geçen gün arttırmaktadır. Çeşitli sebeplerden dolayı bir örgün öğretim programına katılamayan bireyler için alternatif olan uzaktan eğitimde, gelişen bilgi iletişim teknolojileri sayesinde zaman ve mekân kaynaklı sorunlar aşılmakta ve bu durum uzaktan eğitimi birçok açıdan kaliteli kılmaktadır. Ülkemizde 1956 yılında mektupla öğretim ile başlayan uzaktan eğitim uygulamaları 1982 yılında Anadolu Üniversitesi bünyesindeki Açık Öğretim Fakültesi ile devam etmiştir. Bugün ise birçok üniversite tarafından uzaktan eğitim uygulamaları gerçekleştirilmektedir yılından bu yana Orta Doğu Teknik, Ankara, Boğaziçi, Fırat, Mersin, Sakarya, Selçuk, Maltepe, Süleyman Demirel, Balıkesir, Atılım, Bahçeşehir, Trakya ve Gazi Üniversiteleri gibi üniversiteler sertifika, ön lisans, lisans tamamlama, lisansüstü düzeylerinde uzaktan eğitim programı uygulayan üniversitelerden bazılarıdır öğretim yılı itibariyle 33 ayrı üniversite ön lisans düzeyinde 86 ayrı uzaktan eğitim programı, 10 üniversite ise lisans düzeyinde 25 ayrı uzaktan eğitim programı açmıştır. Bu programlar aracılığı ile ortaya çıkan toplam öğrenci kapasitesi yaklaşık olarak yıllık civarındadır. (ÖSYM, 2014) Üniversitelerin yanı sıra birçok özel kuruluş da bünyesinde uzaktan eğitim faaliyetleri yürütmektedir. ABD Eğitim Bakanlığı nın açıklamış olduğu rakamlara göre yılları arasında normal öğretim programlarına ek olarak uzaktan eğitim dersleri alan öğrenci sayısındaki artış %150 olarak belirtilmiştir. ( Bu kapsamda bakıldığında, ülkemizde ve dünyada uzaktan eğitim arzın ve talebin her geçen gün arttığı bir alan hâline gelmiştir. Ocak 2015 "YEĞİTEK "35

19 Uzaktan Eğitimde Kaliteyi Yakalamak Uzaktan Eğitimde Kaliteyi Yakalamak Uzaktan eğitim yöntemleri Uzaktan eğitim, farklı yaklaşımları ve yöntemleri barındıran bir çerçeve olarak düşünülebilir. Çevrimiçi öğrenme, web tabanlı öğrenme, karma öğrenme, İnternet tabanlı öğrenme gibi farklı yaklaşımlar uzaktan eğitim altında yer almaktadır. Bu yaklaşımlar temelde aynı özellikleri içerse de teknik detaylar ve öğretim yöntemleri açısından farklılaşmaktadır. Uygulanacak olan öğretim programına göre bu yaklaşımların güçlü ve zayıf yönlerine dikkat edilerek uygun seçimler yapılabilir. Uzaktan eğitimde en yaygın olarak kullanılan teknoloji hayatımızın her alanında olduğu gibi kaçınılmaz olarak İnternettir. Katılımcıların derslerini görüntüleyebildikleri, ders dokümanlarına eriştikleri, eğitmenler ve diğer öğrencilerle etkileşim kurmalarını sağlayacak iletişim araçlarını barındıran bir platform olan öğrenme yönetim sistemleri ile katılımcılar sürece dâhil olmaktadırlar. Uzaktan eğitimde kullanılan eş zamanlı iletişim araçlarına görüntülü ve sesli konferans cihazları, sanal sınıf uygulamaları, metin tabanlı sohbet araçları verilebilir. Eş zamansız olarak etkileşim kurmaya imkân tanıyan araçlar ise tartışma panoları, özel mesaj araçları, forumlar, sosyal medya araçlarıdır. Bu araçların her biri örgün eğitimde yüz yüze etkileşim ile eksikliği hissedilmeyen ancak uzaktan eğitim için bir dezavantaj olarak görülen etkileşim eksikliğini en aza indirmek için kullanılmaktadır. Sanal sınıf uygulamaları ile katılımcılar, öğretmenleri ile sesli ve görüntülü olarak derslerini işleyebilirken bu eş zamanlı oturumları kaçıran ya da tekrar izlemek isteyen bireyler ise kayıtlardan bu oturumlara erişerek zaman bağımsızlığını yakalayabilirler. Uzaktan Eğitimin Avantaj ve Dezavantajları Uzaktan eğitimin katılımcılarına sunduğu birçok avantajı bulunmaktadır. Bunlar: Katılımcılar, istedikleri yerden ve istedikleri zaman aralığı içinde sisteme dâhil olup derslerine çalışabilirler. Herhangi bir nedenle (sağlık sorunları, imkânsızlıklar, vs.) örgün eğitim fırsatı bulamayan kişiler için fırsat eşitliği sağlamaktadır. Çalışma yaşamına dâhil olmuş kişiler için esnek bir öğrenme imkânı sunar. Farklı bir şehre ya da ülkeye taşınmak yerine bulunduğunuz yerden erişim imkânı sağlamasından dolayı daha ekonomiktir. Size yakın olan yerlerdeki seçenekler dışında farklı noktalardaki programlara da kayıt yaptırma ve istediğiniz eğitimi alma fırsatı sunar. Aynı anda çok büyük gruplarla eğitim-öğretim faaliyetleri yürütülerek kitle eğitimine imkân tanır. Diploma programlarının haricinde sertifika programları ile yaşam boyu öğrenme fırsatını yakalayıp kariyer gelişimini destekler. Kurumların personellerine sunduğu uzaktan eğitim ile yürütülen hizmet içi eğitimler sayesinde, hem iş gücü kaybı en aza indirilir hem de profesyonel gelişim sağlanır. Tam aksi gibi düşünülse de uzaktan eğitim öğrencilere hem eğitmenlerle hem de gruptaki diğer öğrencilerle daha fazla etkileşim imkânı sunar. Katılımcılar, eş zamanlı ve eş zamansız iletişim araçları üzerinden hazır oldukları zaman, düşündükleri konu ile ilgili fikirlerini beyan edebilirler. Özellikle topluluk içerisinde kendisini rahat ifade edemeyen sosyal fobi ya da anksiyeteye sahip kişiler için etkili iletişim yolları sunar. Yüz yüze eğitime nazaran katılımcılar, öğretmenleri ile iletişim kurarken daha rahat ve açık olabilirler. Farklı içerik türlerini desteklemesi sayesinde farklı şekillerde öğrenen bireylere kendi öğrenme süreçlerine en uygun içerik türünü seçme fırsatı sunar. Bireyler, kendi öğrenme hızlarına uygun bir şekilde öğrenme süreçlerini planlayabilirler. Bu şekilde bağımsız öğrenme imkânı yakalayabilirler. Katılımcılar, kendi süreçlerini takip edebilme ve gelişimlerini izleyebilme, öğretmenler de aynı şekilde tüm grubun ilerleyişini raporlayabilme şansına sahiptirler. Tüm sürecin kayıt altına alınmasından dolayı hem öğretmenler hem de katılımcılar, geçmişe dönüp istedikleri kadar erişim sağlayabilirler. (Anderson & Elloumi, 2008; Beldarrain, 2006) Uzaktan eğitimin bu gibi birçok avantajı bulunmaktadır. Tabi ki bu avantajların yanı sıra dezavantajları da bulunmaktadır. Uzaktan eğitimde bireylerin her şeyden önce motivasyonlarının yüksek olması gerekmektedir. Kendi öğrenme sürecini yönetme konusunda, iyi olmayan ve bağımsız olarak öğrenmede yetersiz olan bireyler, bu süreçte aktif konumdan pasif bir konuma düşebilirler. Sosyal etkileşim açısından uzaktan eğitimin yüz yüze ortamlara göre sınırlılıkları daha fazladır. Bireyler topluluk hissi ve gruba aidiyet duyguları geliştirmede güçlükler yaşayabilirler. (Rovai, 2002) Oluşabilecek teknik sorunlar da katılımcıların performanslarını ve motivasyonlarını etkileyen önemli etkendir. (Keller & Suzuki, 2004) Bireylerin bilgi iletişim teknolojilerini kullanabilme becerileri, süreçte karşılaşabilecekleri teknik sorunlarla birlikte ortamdan soğumalarına neden olabilir. Bireysel ve teknik sorunlar olarak iki kategoriye alınabilecek dezavantajların çözümü mümkündür. Bireysel sorunlarda en önemli anahtar, kurumsal destek ve öğretmen desteğidir. Örgün eğitimdeki rollerinden farklı olarak sanal ortamlarda öğretmenlere ek roller gelmektedir. Öğretmenler hem alan uzmanı hem de iyi bir yönlendirici olarak öğrencilerin sürecini takip edip onlara yüz yüze ortamda var olan ancak uzaktan eğitimde geç iletilen geri bildirimlere önem vermelidir. (Beaudoin, 1990) Uygulama içeren derslerde yüz yüze etkileşim imkânları tanınarak belirli merkezlerde ya da dönemlerde yüz yüze öğretim yapılarak bu sorun giderilebilir. Teknik boyutta ise uzaktan eğitim uygulayan kurumların sistemlerini hazırlarken olası tüm ihtimalleri değerlendirip bunlara uygun teknik donanımlarla yola çıkmaları gerekmektedir. Katılımcılara etkili bir teknik destek hizmeti de süreçte yer alan çok önemli bir unsurdur. Uzaktan eğitimde önemli olan kaliteyi yakalamaktır Günümüzde uzaktan eğitim yaygın bir şekilde yürütülmektedir. Ancak bu uygulamalarda önemli olan kalitenin yakalanmasıdır. Eğitim-öğretim gibi ciddi ve önemli bir süreçte yanlış uygulamalar ve sezgisel davranışlar tüm katılımcıları olumsuz etkileyip eğitimin amacına ulaşmasını engelleyebilir. Uzaktan eğitimdeki kalite göstergeleri etkili öğrenme, erişim, öğrenci memnuniyeti, öğretim elemanı memnuniyeti ve maliyet etkililiği olmak üzere beş ana başlık altında değerlendirilebilir. (Şimşek, 2012; Moore, 2005) Herhangi bir nedenden dolayı örgün eğitim sisteminden ayrılmak zorunda kalan bireylere ya da örgün eğitimini tamamlamış ancak kişisel gelişimi için çaba sarf eden bireylere fırsat eşitliği sağlayan uzaktan eğitime olan talep de yapılan yatırımlar da göz ardı edilemez. Dezavantajları avantaja çevirmek de avantajları doğru kullanamayıp dezavantaja çevirmek de sisteme dâhil olan kişilerin ellerindedir. En son çıkan donanımlara sahip olmak ya da en pahalı yazılımları kullanıyor olmak uzaktan eğitimde başarıyı getirmeyecektir. Doğru ve yerinde uygulamalar, bilinçli öğrenciler ve bilinçli öğretmenlerle uzaktan eğitimi son derece etkili bir seçenek olarak değerlendirebiliriz. Kaynaklar Anderson, T., & Elloumi, F. (2008). The Theory and Practice of Online Learning (2nd ed.). Canada: Athabasca University Press. Beaudoin, M. (1990). The instructor's changing role in distance education. The American Journal of Distance Education, 4(2). Beldarrain, Y. (2006). Distance Education Trends: Integrating new technologies to foster student interaction and collaboration. Distance Education, 27(2), Keller, J., & Suzuki, K. (2004). Learner motivation and E-learning design: A multinationally validated process. Journal of Educational Media, 29(3), Moore, J. C. (2005). The Sloan Consortium Quality Framework and the Five Pillars. Şimşek, N. (2012). Uzaktan Eğitimde Kalite Göstergeleri ve Teknoloji Temelli Uzaktan Eğitimin Bu Göstergeler Açısından Değerlendirilmesi. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 11(21), Rovai, A. P. (2002a). Development of an instrument to measure classroom community. The Internet and Higher Education, 5(3), Simpson, O. (2013). Supporting Students for Success in Online and Distance Education (3rd ed). Routledge: Oxford. 36" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "37

20 DOSYA KONUSU Uzaktan Eğitime Bir de Böyle Bakalım HASAN YILMAZ Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü Sosyal ve Kültürel Eğitimler ve Faaliyetler Daire Başkanı Uzaktan Eğitime Bir de Böyle Bakalım "Uzaktan eğitimin, millî kültür değerlerinin kuşaktan kuşağa aktarılmasına hizmet etmesi için gerekenin yapılması hepimizin sorumluluğudur." Hasan Yılmaz Mektup ve posta yoluyla başlayan uzaktan eğitim; bugün çoklu etkileşim sağlayan ortamlar vasıtasıyla web tabanlı kaynaklara ulaşım, kullanıcıya otomatik cevap veren sistemler, sanal sınıf veya kampüs ortamlar oluşturmaya kadar ilerlemiş durumdadır. Bu teknolojilerin kullanımının zaman, mekân ve öğrenme hızında esneklik sağladığı, kurum maliyetlerini azalttığı, bilginin en etkin vasıtalarla öğrencilere verildiği göz ardı edilemez bir gerçektir. Belki de burada sayamadığımız daha birçok faydaları da vardır. Buna bir itirazımız yok elbette. İtiraz noktamız bunun gerçek bir eğitim ortamı mı sağladığı yoksa sınırlı bir öğrenme ortamı mı sunduğu noktasında düğümleniyor. Bu noktada, zorunlu eğitim çağındaki çocuklarımıza ve gençlerimize uzaktan eğitim yoluyla verilen bilginin giderek iletişim teknolojilerinin gelişme hızına göre şekillenmesi, öğretmen ve dersliklerin ortadan kalkması ile milleti oluşturan, birlikte yaşama bilinci veren millî kültür değerlerini yeni nesillere aktarmanın sıkıntılı bir sürece girmesi söz konusudur. Eğitimin iki yüze yakın tarifinden biri olan millî kültür değerlerinin kuşaktan kuşağa aktarılması"nı esas aldığımızda, bu hıza bir sınırlılık getirilmesi veya yüz yüze eğitim usulünün devam ettirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Elbette itirazımız kültürün teknolojik boyutu olan medeniyete veya bilime olamaz; bu bizim inancımıza ters düşer. Soru şu: Bilime ve bilgiye ruh nasıl katılır? Hak tan gelici Hak ka gidici ilkeyi esas alan nesilleri uzaktan eğitim teknikleriyle yetiştirebilir miyiz? İnsana Yaratıcının verdiği önemli özelliklerden biri kelam vasfıdır. İnsanlar birbirleriyle kendi ana dilleri ile anlaşır, söyleşir ve kendini ifade eder. İnsanlar yüz yüze konuşmazlarsa yıllar sonra hangi dil ile konuşup hangi dil ile anlaşacak? Herhâlde bu sadece İnternet dili olmasa gerek. Bu sebeple uzaktan eğitimin, millî kültür değerlerinin kuşaktan kuşağa aktarılmasına hizmet etmesi için gerekenin yapılması hepimizin sorumluluğudur. 38" YEĞİTEK" Ocak 2015 Ocak 2015 "YEĞİTEK "39

# data[].attributes.attachment_link.title
SUNUŞ YEĞİTEK. "Öğretici Filmler Merkezi Radyo, 1966" - PDF Ücretsiz indirin

# data[].attributes.attachment_link.description
1 TC 12 UZAKTAN E T M 2 "Öğretici Filmler Merkezi Radyo, 1966" SUNUŞ Bilişim teknolojilerinin hayatımızın her alanında yaygınlaşması, bugün hepimizin sıkça karşılaştığı birçok soruyu da beraberinde getirmektedir. Uzaktan eğitim, yüz yüze eğitimin yerini alır mı? Öğretmenin öğrenci üzerindeki etkisini azaltır mı? Bundan sonraki süreçte öğrenme ortamı olarak sınıf geri planda kalır mı?

# data[].attributes.body
1928' de Harf inkılabı ile Latin harflerine geçilmiş ve okuma-yazma oranının arttırılmasına yönelik birçok çalışma yapılmıştır. Bilgiye erişim açısından büyük bir gelişme diyebiliriz. Birçok yerde Millet Mektepleri açılmış ve yeni harflerin öğretimi sağlanmıştır.

# data[].attributes.headline
 John Dewey'in Türk Eğitimi Üzerine Önerileri ve Raporu

# data[].attributes.subject
 John Dewey'in Türk Eğitimi Üzerine Önerileri ve Raporu

# data[].attributes.body
Bilindiği üzere John Dewey ünlü bir filozoftur ve Türkiye'nin eğitimde gelişmesine büyük bir katkısı vardır. Atatürk'ün isteği üzerine Dewey ziyarete gelmiş ve Köy Enstitülerinin kurulmasında etkili olmuştur. Ayrıca, John Dewey'in yaptığı bir açıklamada; kütüphanelerin kurulması gerektiği bu kütüphanelerin sadece öğrencilere değil herkese açık hale gelmesi gerektiğini vurgulamıştır. Halkın eğitilmesi, okuma alışkanlığı kazanması ve kültür düzeylerinin yükseltilmesine vurgu yapmıştır. Aynı zamanda uzaktan eğitim felsefesinin temellerinden olan açıklık
kavramına vurgu yapılmıştır.
Kaynakça:
1. Efendioğlu, Akın & Berkant, Hasan & Arslantaş, Ömer. (2010). John Dewey’in Türk Maarifi Hakkında Raporu ve Türk Eğitim Sistemi (John Dewey's Report on The Turkish Ministery of Education and Turkish Education System).
2.https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/john-dewey-1859-1952/

# data[].attributes.body
Öğrencilere uzaktan eğitim sağlayan sistemlerdir. Bilindiği üzere bu pandemide bu sistemlerden oldukça yarar sağladık. Ortaokul ve lise öğrencileri EBA'nın kendi sitesinden veya televizyondan TRT EBA izleyerek eğitim hayatlarına devam ettiler. Bu sayede öğrenciler deneme sınavlarına, kayıtlı derslere veya dijital kitaplara erişim sağlayabiliyorlar. Aynı şekilde EBA'nın altyapısını kullanan UZEM, üniversite eğitiminin verildiği çağdaş bir eğitim sistemidir. Bu pandemide hepimiz bu sistemler sayesinde eğitim hayatımıza devam edebildik.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Uzaktan öğretim, öğrencinin ve öğretim üyesinin kampüse gelme zorunluluğunun bulunmadığı, tamamen sanal ortamda, canlı, görüntülü, sesli ve interaktif olarak derslerin işlendiği, uzaktan fakat yüz-yüze üniversite eğitiminin verildiği çağdaş bir eğitim sistemidir. Zaman ve mekandan tamamen bağımsız yapılan bir eğitim türüdür.
Örnek bir canlı ders kaydını izlemek için tıklayınız *Uzaktan öğretim harç ücreti ikinci öğretim (Gece) ücretiyle aynıdır. Fakat ilave olarak teknik altyapının kurulumunda kullanılan materyal ücreti alınmaktadır. Materyal ücreti ise harç ücretini geçmemektedir.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
uzaktan eğitim araştırma ve uygulama merkezi

# data[].attributes.attachment_link.description
Uzaktan öğretim, öğrencinin ve öğretim üyesinin kampüse gelme zorunluluğunun bulunmadığı, tamamen sanal ortamda, canlı, görüntülü, sesli ve interaktif olarak derslerin işlendiği, uzaktan fakat yüz-yüze üniversite eğitiminin verildiği çağdaş bir eğitim sistemidir. Zaman ve mekandan tamamen bağımsız yapılan bir eğitim türüdür. Örnek bir canlı ders kaydını izlemek için tıklayınız *Uzaktan öğretim harç ücreti ikinci öğretim (Gece) ücretiyle aynıdır.

# data[].attributes.body
Türkiye'de ilk kez 1927'de gündeme gelen ancak 60'lara kadar gerçekleştirilemeyen uzaktan öğrenme 1960'da İstatistik ve Yayın Müdürlüğü bünyesinde " Mektupla Öğretim Merkezi" adında kurul kurulmuştur. Bence bu olay Türkiye'de uzaktan eğitim için ilk ve önemli bir olay çünkü bu uygulamayla ilk adımlar atılmış oldu. Okula devam edemeyen çocuklara, meslek bilgisini arttırmak isteyenlere mektupla eğitim yoluyla kişilerin bilgi ve beceresi arttırılmıştır. Aynı zamanda, ileriki yıllarda Açık lise ve Açık Yüksek Okullar kurulmuştur.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Eğitmen ve öğrencinin aynı mekânda olma zorunluluğunu ortadan kaldıran uzaktan eğitim, hayatımıza yeni ve alternatif bir eğitim seçeneği gibi girmiş görünse de aslında tarihi 60 yıl öncesine kadar dayanıyor.
Pandemi nedeniyle hayatın durma noktasına geldiği tüm dünyada eğitim faaliyetleri dijital platformlar üzerinden devam ediyor. Bilgiye ulaşım her ne kadar internet sayesinde kolaylaşmış gibi görünse de bundan 60 yıl önce de adına "mektupla öğretim" denilen sistem sayesinde uzaktan olarak eğitime ve bilgiye ulaşılabiliyordu.
İlk Uzaktan Eğitim Merkezi: Mektupla Öğretim
Bugün "Online Eğitim" olarak adlandırılan uzaktan eğitim, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 1958 yılında ilk kez "Mektupla Öğretim Merkezi" adıyla deneme amaçlı kurularak başladı. 1961 yılında ilk faaliyetlerine başlayan ve eğitimi uzaktan olarak mektuplaşma aracılığıyla mümkün kılan bu sistemde birtakım hizmet içi eğitim kurs programları uygulanmaya başlanmıştı. Bu kurs programları; besin beslenme, daktilografi, teknik resim, elektrikçilik gibi meslek kurslarından oluşuyordu. Bu uygulamaların başlamasıyla uzaktan eğitimin ilk adımları atılmış oldu.

İlk mektupla eğitim denemelerinde bakanlık tarafından oluşturulan sorular adrese mektupla gönderiliyor, yanıtları ise öğrenci tarafından bakanlığa tekrardan mektupla gönderiliyordu. Mektupla Öğretim Merkezi bünyesine daha sonra liseler de eklenerek Açık Öğretim Liseleri oluşturulmuştu. Eğitim materyalleri ise yine posta yoluyla gönderiliyordu.

1974 yılında Mektupla Yüksek Öğretim Merkezi'nin kurulmasının ardından meslek kurslarının yanında üniversite dersleri de uzaktan eğitimle verilmeye başlandı. Bu dönemde; Üç Yıllık Eğitim Enstitüleri, Kız Teknik Yüksek Öğretmen Okulu, Erkek Teknik Yüksek Öğretmen Okulu, Ticaret ve Turizm Yüksek Öğretmen Okulu gibi öğretim programları kurulmuştu. Mektupla Yüksek Öğretim Merkezi'nin ilk personellerinden birisi olan ve Şube Müdür Yardımcılığı kadrosunda Öğrenci İşleri Sekreterliği ve Halkla İlişkiler sorumluluğu görevlerini yapan Yılmaz Gülce'yle konuştuk. Mektupla Yüksek Öğretim Merkezi'nin kuruluşu ve işleyişini anlatan Gülce, "Mektupla Yüksek Öğretim Merkezi kurulurken Daire Başkanı Kenan Okan, Başkan Yardımcısı Nazan Yazıcı, OVM Uzmanı Cahit Ertem ve ben yürütme kurulu üyesiydik. Bu ana kadro ile Mektupla Yüksek Öğretim Merkezi'ni kurduk. Bu merkezin kuruluş amacı o yıllarda üniversiteye giremeyen, sayıları 300 bine ulaşan öğrencileri yüksek öğrenime almaktı. Dönemin Bülent Ecevit hükümeti bu konuyu çok önemsiyordu. İlk yıl, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki Eğitim Enstitüleri ve Teknik Yüksek Okullarına 60 bin öğrenci kayıt edildi. Bu sistemle, kış aylarında öğrencilere ders notları ile pratik bilgiler gönderildi. Yaz aylarında ise okullarda yüz yüze uygulamalı eğitim yapıldı. Daha sonra, 1976'da Açık Yüksek Okul Müdürlüğü kuruldu ve bu okul Yaygın Yükseköğretim Kurumu (YAYKUR) adında bir kurulan bir kuruma bağlıydı. Bu kurum, uzaktan öğretim yaparken illerde yüz yüze kitle eğitimi yapacak okullar da açtı. Daha sonra YAYKUR'un yürüttüğü sistem Anadolu Üniversitesi'ne devredilerek tamamen üniversitenin bir parçası haline geldi" diyerek kurumun hikâyesini bu şekilde anlattı.

1978'de kurulan Açık Yüksek Okul Müdürlüğü, 1981 yılında Bakanlık onayı ile kapatılmış ve 'Mesleki ve Teknik Mektupla Öğretim Okulu'nun adı 'Mesleki ve Teknik Açık Öğretim Okulu' olarak değiştirilmişti.
Uzaktan Eğitimde Radyo ve Televizyon Dönemi
6 Kasım 1981 yılında alınan kararla Türk üniversitelerine sürekli ve açık öğretim yapma hakkı tanındı. 20 Temmuz 1982 yılında ise sürekli ve açık öğretim yapma Anadolu Üniversitesi'ne verilerek mevcut İletişim Bilimleri Fakültesi'nden açık öğretim sistemi doğdu. 1982 yılında Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi açık ve uzaktan eğitim yoluyla eğitim veren ilk üniversite fakültesi olarak hizmet vermeye başladı.

1982 yılında Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi ve TRT işbirliği ile okul televizyonu ve radyosu hizmete girmişti. Televizyondan ve radyodan verilen eğitimlerle ülke çapında okuma-yazma seferberliği başlatılmıştı. Bu eğitim seferberliğiyle, uzaktan eğitimde gerçekleşen bu gelişme ile mektupla eğitim görevini televizyon ve radyolara bırakıyordu.

Uzaktan eğitim için önemli gelişmelerden sayılan Açık Öğretim Lisesi ile uzaktan eğitim serüveni Türkiye'de giderek daha tanınır bir hale geliyordu. Televizyon ve radyo yayınları ile sınava hazırlanan kişiler, 1992 yılında kurulan bu sistem sayesinde uzaktan eğitimle liseden mezun olabiliyorlardı.
Uzaktan Eğitimde Online Dönem
İnternetin yaygınlaşması ve günlük hayatta da yaygın olarak kullanılmasıyla birlikte, uzaktan eğitim de posta yoluyla uygulanan mektuplu sistemden 'online' denilen çevrimiçi sisteme geçiş yapıyordu. Televizyon ve radyo üzerinden takip edilen dersler ve çevrimiçi uygulamalar sayesinde bilgisayar üzerinden takip edilmeye ve değerlendirmeye alınmaya başlanıyor ve bu uzaktan eğitime günümüzdeki son şeklini vermeye başlıyordu.

Pandemi koşullarıyla beraber, uzaktan eğitimin avantajlarının ve öneminin anlaşılmasından sonra uzmanlar, yüz yüze eğitimdeki bazı derslerin uzaktan verilmesinin tercih edilebileceğini belirtti. Sonrasında alınan kararlarla pandemi döneminde eğitimde uzaktan eğitime geçildi. Bu uzaktan eğitim sürecinde Özel Antalya Final Okulları'nda Türkçe öğretmenliği yapan Fatma Şahin, uzaktan eğitim sürecinde kendi görüşlerini ve hislerini dile getirirken, "Uzaktan eğitim yalnızca öğrenciler için değil öğretmenler için de çok zorlu bir süreçti. Öğretmenlerden yepyeni programlara çok kısa sürede adapte olmaları ve dersleri etkin bir şekilde işlenmesi beklendi fakat kimisinin buna uygun teknolojileri yoktu. Kimilerinin de yaşı bu teknolojiyi algılamada zorluk çekiyordu. Pek çok meslektaşım bir eğitim almadan programları çok kısa süre içinde öğrendiler ve eğitimin aksamaması için ellerinden gelenleri yaptılar. Öğrenciler için süreç de aynı şekilde çok zorluydu. Her çocuk için teknolojiye erişim şartları aynı değildi ve kimisi eğitime bile ulaşamadı. Uzaktan eğitimin aynı mekânda olma zorunluluğunu ortadan kaldırması da çalışma disiplini olan çocuklar için adeta bir nimetti ama pek çok öğrenci dersler yerine akranlarıyla birlikte olmayı tercih ediyordu. Bununla birlikte, çocukların çoğu okulu çok özledi. Bu süreçte sınıfta minik bir bakışla, sıra dokunuşuyla çok şeyi değiştirebilecek iken ekran arkasında olmak bizi çok zorladı. Bunun dışında kişisel problemler yaşarken bile ekranın arkasında olmak zorundaydık; bir hastalıkta veya başka bir durumda olsak bile eğitimi aksatmamak için ekranın arkasındaydık. Her an her yerde ders yapılabileceğini gördük. Hababam Sınıfı'nda geçen 'Okul sadece dört yanı duvarla çevrili, tepesinde dam olan yer değildir. Okul her yerdir' repliği buna en iyi örnekti. Uzaktan eğitim sürecinde biz öğrencileri, öğrenciler de bizi çok özledi fakat eğitime devam edebilmek de en güzel yanıydı..." ifadelerini kullandı.

Mektuplu eğitimden radyo ve televizyon yoluyla eğitime, internetin gelmesiyle birlikte de "çevrimiçi (online) eğitim"e dönüşen, Türkiye'de 60 yıllık bir serüvene sahip olan uzaktan eğitim, günümüzde eğitimin herkese ulaşmasında çok büyük ve önemli bir rol oynuyor.

Araştırma-İnceleme Haberi: Eren Baykar

# data[].attributes.attachment_link.title
Mektuptan Dijitale Uzaktan Eğitim | AKİL Haber Ajansı

# data[].attributes.attachment_link.description
Eğitmen ve öğrencinin aynı mekânda olma zorunluluğunu ortadan kaldıran uzaktan eğitim, hayatımıza yeni ve alternatif bir eğitim seçeneği gibi girmiş görünse de aslında tarihi 60 yıl öncesine kadar dayanıyor. Pandemi nedeniyle hayatın durma noktasına geldiği tüm dünyada eğitim faaliyetleri dijital platformlar üzerinden devam ediyor.