# data[].attributes.headline
Khổ 8: Sự lo âu về hạnh phúc mong manh và hữu hạn

# data[].attributes.subject
Khổ 8: Sự lo âu về hạnh phúc mong manh và hữu hạn

# data[].attributes.body
- Trong tình yêu, người phụ nữ có nhớ có mong, có tương tư và hi vọng. Không những thế, sự lo âu về hạnh phúc mong manh cũng luôn thường trực trong tâm hồn người phụ nữ:

“Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa”

- Những cặp từ ngữ diễn tả mối quan hệ đối lập: "tuy - vẫn", "dẫu - vẫn"
-> Khẳng định cuộc đời tuy dài nhưng vẫn là hữu hạn

- Thời gian và không gian được đặt trong 2 phương diện đối lập: "cuộc đời" và "năm tháng", "biển" và "mây"

- "Cuộc đời" tuy dài nhưng nữ sĩ vẫn lo âu "năm tháng" vẫn đi qua
-> Nhấn mạnh cuộc đời dù có dài nhưng so với sự trôi đi của bánh xe thời gian vô tận thì cuộc đời vẫn thật nhỏ bé và trôi nhanh

- Mượn hình ảnh ẩn dụ "biển" và "mây" để nói lên cảm xúc lo âu của mình

- Trong thơ ca viết về tình yêu, biển là một hình ảnh quen thuộc và mang giá trị biểu cảm lớn, ta đã bắt gặp khá nhiều hình ảnh của biển như:
“Chỉ có thuyền mới hiểu
Biển mênh mông nhường nào
Chỉ có biển mới biết
Thuyền đi đâu về đâu”
(Thuyền và biển - Xuân Quỳnh)

-> Dù "biển" kia có “rộng” lớn bao nhiêu, bao dung đến mấy như tình yêu của người thi sĩ thì "mây" cũng chỉ là tình yêu nhỏ bé mong manh vẫn có thể “bay về xa” mãi mãi.

-  Tâm hồn người phụ nữ khi yêu là thế, dù có đang hạnh phúc bao nhiêu, say đắm bao nhiêu vẫn mang một chút trắc trở và hoài nghi về sự bền vững của tình yêu.

- Không chỉ Xuân Quỳnh, Xuân Diệu cũng đã từng sợ chính cái hữu hạn của lòng mình:
“Gấp đi em, anh rất sợ ngày mai;
Đời trôi chảy, lòng ta không vĩnh viễn.. "
(Giục giã - Xuân Diệu)

==> Khổ thơ thấm thía sự nhạy cảm và âu lo, phấp phỏng về sự hữu hạn của đời người với sự vô hạn của cuộc đời và sự mong manh của hạnh phúc.

# data[].attributes.headline
Khổ 9: Ước mong về một tình yêu bất diệt

# data[].attributes.subject
Khổ 9: Ước mong về một tình yêu bất diệt

# data[].attributes.body
- Tình yêu dường như gắn với cái hữu hạn của đời người. Vì thế để vượt qua giới hạn ấy, con người chỉ có một cách là hòa tan tình yêu vào thiên nhiên vĩnh cửu, vào cuộc đời vĩnh hằng để ngàn năm sau những con sóng đại dương vẫn cất cao lời hát ca ngợi tình yêu bất diệt:

“Làm sao được tan ra

Thành trăm con sóng nhỏ

Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ”.

- Nhà thơ tự hỏi "làm sao được tan ra" -> tự vấn lòng mình nhằm thể hiện một ước muốn, một khát vọng về tình yêu vô cùng táo bạo và mãnh liệt.

- Động từ "tan" diễn tả một trạng thái mạnh, là đỉnh điểm của cảm xúc, của nỗi nhớ, của lòng chung thủy và đức hi sinh một cách trọn vẹn
-> Hóa thân, đắm mình trong tình yêu vào thiên nhiên vĩnh cửu để tồn tại mãi mãi, muốn thành "trăm con sóng nhỏ" để được sống mãi, yêu mãi.
-> Khát vọng được hiến dâng, được hi sinh vì tình yêu
-> Khát vọng một tình yêu cao thượng, được chia sẻ, được hoà nhập tình yêu cá nhân vào tình yêu của chung cộng đồng, một ước vọng bay bổng tuyệt vời.

- Nỗi khát khao của người con gái trong tình yêu là biết hy sinh quên mình để hòa cùng tình yêu cộng đồng, tình yêu quê hương, tổ quốc.

- Hai câu cuối mở ra cảm giác mênh mang của không gian “biển lớn” cùng sự vĩnh hằng của thời gian “ngàn năm”

- Khi sống hết mình, yêu hết mình, để tình yêu lớn lao tới mức tan hòa trong cái vô biên của trời đất thì lúc ấy tình yêu cũng đồng thời được nhập vào dòng thời gian vĩnh hằng, tình yêu sẽ trường tồn cùng năm tháng, cùng đất trời, vũ trụ.

- Con người sẽ làm được điều kì diệu, sẽ chiến thắng được cái hữu hạn của cả thời gian và không gian, sẽ vĩnh viễn hóa tình yêu ngay trong cái ngắn ngủi, thoáng chốc của cuộc đời nếu họ dâng hiến và hy sinh trọn vẹn cho tình yêu.

- Tình yêu là sự kết hợp giữa cái riêng và cái chung giữa bản thân và cộng đồng, quê hương và đất nước mãi mãi là tình yêu bất tử vĩnh hằng.

- Có thể thấy, trước biển, Xuân Quỳnh đã khơi dậy được những khát khao mới mẻ, được còn mãi một tình yêu lớn. Khát vọng tình yêu cũng là khát vọng sống mãnh liệt đủ đầy da diết:
“Em trở về đúng nghĩa trái tim em
Là máu thịt đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập khi cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi”
(Tự hát - Xuân Quỳnh)

==> Những day dứt, lo âu nay đã được chuyển hóa thành khát vọng được hiến dâng cho tình yêu, là khát khao cháy bỏng muốn được hòa nhập với tình yêu to lớn của cuộc đời mình, muốn hòa nhập vào cuộc sống hạnh phúc. Tình yêu nhỏ bé, đơn lẻ ấy giờ đây trở thành cái vĩnh hằng, vĩnh cữu và bất diệt khi con người ta nguyện hiến dâng, hi sinh vì nó.

# data[].attributes.body
“Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể."

I/ Những đặc tính và trạng thái của sóng tượng trưng trong tình yêu.

" Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ"

Những trạng thái đa dạng, đối lập vốn có của sóng biển:

Dữ dội >< dịu êm

Ồn ào  >< lặng lẽ

--> Tâm trạng thất thường của người con gái trong tình yêu:

Lúc "nắng", lúc "mưa"

Lúc dịu dàng, lúc lại càng dữ dội,...

--> Khi yêu, người phụ nữ không chỉ có những giây phút nồng nhiệt, sôi nổi mà còn có những lúc bình lặng, lắng sâu.

- Liên từ “và” thể hiện quan hệ cộng hưởng, nối tiếp của những trạng thái đối lập trong tình yêu để tạo nên chỉnh thể thống nhất về mặt cảm xúc.

--> Các cụm tính từ vừa nhấn mạnh đặc tính đối lập của sóng, vừa lột tả được sâu sắc tâm tư của nhân vật trữ tình (người con gái trong tình yêu)
"Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể."

“Hiểu nổi mình” là khát vọng muôn đời của con người, để hiểu được mình thì cần đặt bản thân trong phạm vi rộng lớn của cuộc đời.

Động từ “tìm” trong việc nhân hóa con sóng đã cho ta thấy được sự chủ động của con sóng, con sóng chủ động chối bỏ những phạm vi chật hẹp “sông” để vươn tới những phạm vi rộng lớn bao la “bể”.

Tình yêu chân chính là tình yêu không thể chấp nhận tâm lý, hiện tượng một chiều, một phía mà luôn khao khát tự khám phá và nhận thức về bản thân mình.

Cô gái trong tình yêu sóng cũng không chấp nhận không gian chật hẹp của dòng sông mà cố gắng tìm đến không gian rộng mở hơn, thoáng đạt hơn.

--> Hình ảnh dòng sông không hiểu chính mình nên tìm ra biển khơi rộng lớn tìm câu trả lời cũng chính là tâm tư của người con gái luôn trăn trở, suy tư nhiều điều và có ước muốn là khám phá được những điều lớn lao hơn trong tình yêu.

“Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế

Nỗi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ”

II/ Sự vĩnh hằng của sóng và nỗi khát vọng của người con gái trong tình yêu.
“Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế"

Thán từ “ôi” được sử dụng, bộc lộ mạnh mẽ những trạng thái cảm xúc đang trào lên trong lòng.

Khẳng định đặc điểm ngàn đời vốn có của sóng

--> Quá khứ “ngày xưa” cho đến tương lai “ngày sau” con sóng vẫn luôn chứa đựng những trạng thái đối lập, vẫn luôn vận động theo quy luật trăm sông đều đổ về với biển.

Sóng trường tồn vĩnh hằng trước bước chuyển của thời gian.

Trạng từ khẳng định “vẫn thế” một lần nữa biểu đạt một chân lí không bao giờ đổi thay.

"Nỗi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ"

Cũng như người con gái, dù là ngày hôm qua, hôm nay hay mai sau thì những khát khao trong tình yêu vẫn luôn mãnh liệt trong trái tim mình.

--> Con sóng của tâm hồn, là con sóng của tình yêu, mà lại là tình yêu của tuổi trẻ đang bồi hồi, đang thổn thức trong trái tim, trong lồng ngực.

Vẫn dữ dội, tha thiết nồng nàn.

Như sóng biển, mãi là bất diệt mãi là vĩnh hằng.

Đứng trước biển, trước những con sóng ào ạt vỗ bờ, dòng cảm xúc đã từng chết lặng trong lòng nữ sĩ lại một lần nữa trào dâng.

--> Một chiêm nghiệm trong tình yêu của cá nhân tác giả nhưng lại mang ý nghĩa lớn lao, bao quát, như đã nói thay cho biết bao trái tim của người phụ nữ.

Nghệ Thuật

Một giọng thơ kể lể, tâm tình vừa êm ái, nhẹ nhàng vừa thiết tha.

Âm hưởng, nhịp điệu bài thơ ngân nga do sự phối âm, phối vần tài tình như những con sóng cứ nối nhau không dứt.

Những hình ảnh tượng trưng kết hợp với những tính từ mang ý nghĩa trái ngược đã diễn tả những cung bậc cảm xúc đa dạng của sóng và tình yêu: mạnh mẽ, cuồng nhiệt, sâu lắng.

Phép nhân hóa làm hình tượng sóng trở nên có hồn và sinh động hơn.

Bài thơ vì thế có cả âm vang của sóng, gió thiên nhiên và sóng của tâm hồn.

# data[].attributes.attachment_caption
2 trái tim bị xước mẻ tìm thấy nhau trong dòng đời nhộn nhịp.

# data[].attributes.body
Tác phẩm Sóng được sáng tác năm 1967 trong chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền (Thái Bình). Đây là một bài thơ đắc sắc có nội dung về tình yêu, rất tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh. Bài thơ in trong tập Hoa dọc chiến hào. Khái quát nội dung khổ 3 và 4: hình tượng sóng đã thể hiện niềm khao khát của người thiếu nữ muốn được yêu, được sống trong một tình yêu hạnh phúc thủy chung.

"Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?"

- Nhịp thơ 4-1 thể hiện băng khuâng, trăn trở.
- "biển lớn" Xã hội có rất nhiều sự lựa chọn.
- Câu hỏi tu từ: Bộc lộ cảm xúc nhân vật trữ tình
- Khổ thơ mở đầu bằng hình ảnh “Muôn trùng sóng bể”. Có thể ở đây có rất nhiều sóng. Cứ trùng trùng điệp. Một không gian thật bao la rộng lớn để sóng thỏa sức vẫy vùng. Và có lẽ, ở nơi mênh mông đó, sóng mới được là chính mình. Và em cũng được là chính mình. Lúc này đây, nhân vật “em” và “anh” đã xuất hiện. Không còn giấu mình trong sóng nữa. Nhìn thấy sóng, “em nghĩ về anh, em”. Sự lặp lại câu “em nghĩ về” đã càng nhấn mạnh nỗi suy tư của tác giả.

- Đúng là một tâm hồn đang khao khát tình yêu đẹp đẽ. Bởi đứng trước sự bao la của thiên nhiên, sóng bể, tác giả không nghĩ tới bản thân, gia đình mà nghĩ ngay tới “anh”. Anh đã đi vào tâm thức. Cứ hiển hiện trong ý nghĩ của em đầu tiên như một điều tất lẽ dĩ ngẫu. Có thể hiểu, thứ tình cảm ấy đã sâu đậm đến nhường nào. Nỗi nhung nhớ ấy đã mãnh liệt, đã da diết đến ra sao. Và đến khi gặp sóng, nhìn thấy sóng dạt dào và dịu em, em thấy như lòng mình. “Em”, “anh” và “sóng” có một sợi dây liên kết. Bởi hình ảnh sóng là nỗi lòng của tác giả, là của nhân vật trữ tình em, cả người con gái đang yêu.

- Phân tích Sóng khổ 3 4 đến đây, dù không bộc bạch rõ rệt nhưng độc giả vẫn cảm nhận được những điều mà “em” đang nghĩ. Đó là giữa biển lớn mênh mông kia, thì “từ nơi nào sóng lên?”. Câu hỏi tu từ không có lời đáp nhưng ta đều hiểu đó là sự chuyển đổi trong tâm trạng của tác giả. Một tâm trạng đang yêu nên hay nghĩ mông lung, đứt đoạn. Bao âu lo suy nghĩ về tình yêu của em và anh bỗng chuyển sang lý giải cho cội nguồn tình yêu ấy. Câu hỏi có vẻ mang tính khoa học nhưng không phải là nghiên cứu về sóng mà chính là tác giả muốn lý giải về quy luật của tình yêu.

"Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau"

- Tiếp nối khổ thơ ba, khổ thơ bốn bắt đầu bằng những câu hỏi về sự lý giải nguồn gốc của tình yêu. “Sóng bắt đầu từ gió/ Gió bắt đầu từ đâu?”. Mới đầu, tác giả biết đấy. Nhận ra một phần sóng bắt đầu từ gió, cũng như tác giải nhận ra tình yêu của mình bắt đầu từ những sự thoảng qua như những cơn gió. Thế nhưng những cơn gió thoảng qua ấy lại bắt đầu từ đâu? Hay những rung động ấy của em lại bắt đầu từ đâu, thì bà lại bảo “Em cũng không biết nữa. Khi nào ta yêu nhau”.

- Tới đây, độc giả có thể thấy mọi nỗ lực của tác giả để cắt nghĩa, để truy tìm cội nguồn, để lý giải cảm xúc trong tình yêu của mình đều không bất lực. Lúc này, tác giả không bảo “Sóng cũng không biết nữa” mà thay vào đó là “em”. Tác giả không xấu hổ khi để người khác biết rằng kiến thức về tình yêu của mình hạn hẹp. Tác giả cũng không ngại khi ai đó biết rằng, “em” không biết khi nào “ta yêu nhau”. Một sự chấp nhận thua cuộc nhưng mang tới cảm giác hạnh phúc, sự thẹn thùng trong niềm vui trọn vẹn. Tình yêu là thế. Nó là sự bí ẩn của thế gian mà đến cả những vị thần cũng không bao giờ lí giải nổi.

# data[].attributes.body
Bài thơ “Sóng” của Xuân Quỳnh là tiếng nói bày tỏ trực tiếp những khát khao tình yêu vừa hồn nhiên, chân thật, vừa mãnh liệt, sôi nổi của một trái tim phụ nữ. Không chỉ dừng lại ở việc truy tìm cội nguồn của tình yêu thì đến với khổ thơ thứ năm, tác giả lại miêu tả nổi nhớ gắn liền với tình yêu được thể hiện qua những câu thơ sau:

“Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức”

Đoạn thơ thứ năm đặc biệt ở chỗ tác giả cho đến sáu câu thơ và là đoạn thơ dài nhất trong 9 khổ thơ của bài Sóng.
Phải chăng vì nổi nhớ tình yêu vẫn còn da diết mãnh liệt nên bốn câu thơ ngũ ngôn không thể nào diễn tả hết được. Như chúng ta đã biết nỗi nhớ là một gia vị không thể thiếu được trong chuyện tình yêu, nổi nhớ càng da diết mãnh liệt thì tình yêu càng dâng trào trong lòng mình, Xuân Quỳnh đã mượn nổi nhớ của sóng đối với bờ.
Với biện pháp tu từ tương phản đối lập " dưới lòng sâu " và " trên mặt nước" kết hợp với biện pháp tu từ nhân hoá "sóng nhớ bờ", "không ngủ được". Từ đó làm nổi bật những khoảng không gian đối lập nhau của những cơn sóng tự nhiên, dù ở vị trí nào trên mặt nước hay dưới đáy đại dương thì cuối cùng con sóng cũng vô vào bờ.
Sóng không ngủ được nghĩa là đặc điểm trạng thái tự nhiên của sóng không bao giờ ở trạng thái tĩnh. Cũng giống như bao nỗi nhớ trong tình yêu của người phụ nữ dù ở đâu hay làm gì nỗi nhớ lúc nào cũng cồn cào da diết .
Nếu sóng  chỉ vượt thời gian, vượt qua không gian để nhớ bờ thì nổi nhớ của em dành cho anh không chỉ vượt thời gian, không gian mà còn vươn lên trên cả tiềm thức. Nghĩa là đến cả trong giấc mơ vẫn còn thao thức nổi nhớ anh.

# data[].attributes.body
1. Thơ về chủ đề người phụ nữ (2-3 bài) và thơ về chủ đề tình yêu (2-3 bài) Hoàng

# data[].attributes.body
1. Cuộc đời (Triết)
2. Sự nghiệp (Trí)
3. Phong cách sáng tác (thơ) (Hiền) và quan điểm sáng tác (Tùng)

# data[].attributes.attachment_caption
Hình ảnh Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ hạnh phúc, tươi cười bên nhau. 

# data[].attributes.body
Xuân Quỳnh có tên đầy đủ là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, có nghĩa là đóa hoa Quỳnh trong mùa xuân đầy sức sống và xinh đẹp.
- Bà sinh ngày 6 tháng 10 năm 1942 tại xã Văn Khê, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây. Xuân Quỳnh sinh ra và lớn lên trong gia đình công chức gia giáo cùng người chị gái Đông Mai. Mẹ của bà mất sớm. Bà nội cũng là người nuôi nấng và chăm sóc Xuân Quỳnh đến khi trưởng thành. Tuy thiếu thốn về vật chất và các điều kiện sống nhưng Xuân Quỳnh vẫn trở thành một người hiểu chuyện, vui vẻ, hòa đồng đối với mọi người xung quanh và đầy mạnh mẽ.
- Xuân Quỳnh có xuất thân là một diễn viên múa từ Đoàn văn công nhân dân Trung ương. Với tài năng của mình, Xuân Quỳnh cũng từng đi lưu diễn nhiều nơi ở nước ngoài. Ngoài ra Xuân Quỳnh còn từng tham dự Đại hội thanh niên sinh viên thế giới năm 1959 tại Vienna (Áo).
- Năm 1973, nhà thơ Xuân Quỳnh kết hôn với nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ sát cánh bên nhau đến 15 năm cùng ba người con.
- Từ năm 1978 cho đến khi qua đời, bà đã làm biên tập viên cho NXB Tác phẩm mới.
- Nhà thơ Xuân Quỳnh mất 29/08/1988 trong một vụ tai nạn giao thông tại Hải Dương cùng với người chồng là Lưu Quang Vũ và con trai là Lưu Quang Thơ khi đó mới 13 tuổi.
- Năm 2001, Xuân Quỳnh được nhà nước phong tặng giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.
- Năm 2017, Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật cho cố nhà thờ Xuân Quỳnh với 2 tập thơ đó là Lời Ru mặt đất và Bầu trời trong quả trứng.

# data[].attributes.body
Tháng hai năm 1956, Xuân Quỳnh từng là diễn viên múa Đoàn Văn công nhân dân Trung ương.

Từ năm 1978, Xuân Quỳnh là biên tập viên báo văn nghệ, biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới và còn là Ủy viên Ban Chấp hành hội nhà văn Việt Nam khóa III.

Xuân Quỳnh là một trong số nhà thơ tiêu biểu nhất trong thế hệ nhà thơ trẻ của thời kí kháng chiến chống Mỹ.

Thơ của bà là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn vừa hồn nhiên, tươi tắn, chân thành, đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúc bình dị đời thường.

Tác phẩm chính:

+ Thơ Tơ tằm- Chồi biếc (in chung, 1963).
+ Hoa dọc chiến hào (1968).
+ Gió Lào cát trắng (1974)
+ Lời ru trên mặt đất (1978).
+ Tự Hát (1984).
+ Hóa có may (1989).
+ Bầu trời trong quả trứng (thơ viết cho thiếu nhi, 1982).
+ Truyện thơ Truyện Lưu Nguyễn (1985).

# data[].attributes.body
Bàn tay em
Gia tài em chỉ có bàn tay
Em trao tặng cho anh từ ngày ấy
Những năm tháng cùng nhau anh chỉ thấy
Quá khứ dài là mái tóc em đen
Vui, buồn trong tiếng nói, nụ cười em
Qua gương mặt anh hiểu điều lo lắng
Qua ánh mắt anh hiểu điều mong ngóng
Anh nghĩ gì khi nhìn xuống bàn tay?

Bàn tay em ngón chẳng thon dài
Vết chai cũ, đường gân xanh vất vả
Em đánh chắt chơi chuyền thuở nhỏ
Hái rau rền rau rệu nấu canh
Tập vá may, tết tóc một mình
Rồi úp mặt lên bàn tay khóc mẹ

Đường tít tắp, không gian như bể
Anh chờ em cho em vịn bàn tay
Trong tay anh, tay của em đây
Biết lặng lẽ vun trồng gìn giữ
Trời mưa lạnh tay em khép cửa
Em phơi mền vá áo cho anh
Tay cắm hoa, tay để treo tranh
Tay thắp sáng ngọn đèn đêm anh đọc
Năm tháng đi qua mái đầu cực nhọc
Tay em dừng trên vầng trán lo âu
Em nhẹ nhàng xoa dịu nỗi đau
Và góp nhặt niềm vui từ mọi ngả
Khi anh vắng bàn tay em biết nhớ
Lấy thời gian đan thành áo mong chờ
Lấy thời gian em viết những dòng thơ
Để thấy được chúng mình không cách trở...
Bàn tay em, gia tài bé nhỏ
Em trao anh cùng với cuộc đời em

# data[].attributes.body
Thuyền và biển
Em sẽ kể anh nghe
Chuyện con thuyền và biển:

“Từ ngày nào chẳng biết
Thuyền nghe lời biển khơi
Cánh hải âu, sóng biếc
Đưa thuyền đi muôn nơi

Lòng thuyền nhiều khát vọng
Và tình biển bao la
Thuyền đi hoài không mỏi
Biển vẫn xa... còn xa

Những đêm trăng hiền từ
Biển như cô gái nhỏ
Thầm thì gửi tâm tư
Quanh mạn thuyền sóng vỗ

Cũng có khi vô cớ
Biển ào ạt xô thuyền
(Vì tình yêu muôn thuở
Có bao giờ đứng yên?)

Chỉ có thuyền mới hiểu
Biển mênh mông nhường nào
Chỉ có biển mới biết
Thuyền đi đâu, về đâu

Những ngày không gặp nhau
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
Lòng thuyền đau - rạn vỡ

Nếu từ giã thuyền rồi
Biển chỉ còn sóng gió”

Nếu phải cách xa anh
Em chỉ còn bão tố

# data[].attributes.body
Mẹ của anh
Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi
Mẹ tuy không đẻ, không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong
Ngày xưa má mẹ cũng hồng
Bên anh, mẹ thức lo từng cơn đau
Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Để cho mái tóc trên đầu anh đen
Đâu con dốc nắng đường quen
Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao
Lời ru mẹ hát thuở nào
Truyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh:
Nào là hoa bưởi, hoa chanh
Nào câu quan họ mái đình cây đa...
Xin đừng bắt chước câu ca
Đi về dối mẹ để mà yêu nhau
Mẹ không ghét bỏ em đâu
Yêu anh em đã là dâu trong nhà
Em xin hát tiếp lời ca
Ru anh sau mỗi âu lo nhọc nhằn
Hát tình yêu của chúng mình
Nhỏ nhoi giữa một trời xanh khôn cùng
Giữa ngàn hoa cỏ núi sông
Giữa lòng thương mẹ mênh mông không bờ
Chắt chiu tự những ngày xưa
Mẹ sinh anh để bây giờ cho em

# data[].attributes.body
Nói cùng anh

Em biết đấy là điều đã cũ

Chuyện tình yêu, quan trọng gì đâu:

Sự gắn bó giữa hai người xa lạ

Nỗi vui buồn đem chia sẻ cùng nhau

Em đâu dám nghĩ là vĩnh viễn

Hôm nay yêu, mai có thể xa rồi

Niềm đau đớn tưởng như vô tận

Bỗng có ngày thay thế một niềm vui

Điều hôm nay ta nói, ngày mai

Người khác lại nói lời yêu thuở trước

Đời sống chẳng vô cùng, em biết

Câu thơ đâu còn mãi ngày sau

Chẳng có gì quan trọng lắm đâu

Như không khí như màu xanh lá cỏ

Nhiều đến mức tưởng như chẳng có

Trước cuộc đời rộng lớn mênh mang

Nhưng lúc này anh ở bên em

Niềm vui sướng trong ta là có thật

Như chiếc áo trên tường như trang sách

Như chùm hoa mở cánh trước hiên nhà

Em hiểu rằng mỗi lúc đi xa

Tình anh đối với em là xứ sở

Là bóng rợp trên con đường nắng lửa

Trái cây thơm trên miền đất khô cằn

Đấy tình yêu, em muốn nói cùng anh:

Nguồn gốc của muôn ngàn khát vọng

Lòng tốt để duy trì sự sống

Cho con người thực sự Người hơn.

# data[].attributes.body
- Về tình yêu:
+ Tình yêu với nhiều cung bậc phong phú, đa dạng: vừa dữ dội, ồn ào, lại vừa dịu êm và lặng lẽ:
"Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ"
(Sóng - Xuân Quỳnh)

+ Sự mạnh bạo, chủ động bày tỏ những khát khao yêu đương mãnh liệt và rung động rạo rực trong lòng:
"Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức."
(Sóng - Xuân Quỳnh)

+ Tình yêu thủy chung son sắt, một lòng hướng đến người mình yêu:
"Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương"
(Sóng - Xuân Quỳnh)

+ Tình yêu thiết tha, nồng nàn, vượt lên thử thách của thời gian và sự hữu hạn của đời người:
"Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ"
(Sóng - Xuân Quỳnh)

+ Tình yêu là một tình cảm cao đẹp, một hạnh phúc lớn lao của con người

+ Trong tình yêu và hôn nhân, người phụ nữ luôn chịu thua thiệt bởi những định kiến của xã hội:
"… Chúng tôi chỉ là những người đàn bà bình thường không tên tuổi
Quen việc nhỏ nhoi bếp núc hằng ngày
Cuộc sống ngặt nghèo phải tính sao đây
Gạo, bánh, củi, dầu chia thế nào cho đủ
Đầu óc linh tinh toàn nghĩ về chợ búa
Những quả cà mớ tép rau dưa…"
(Thơ vui về phái yếu)

+ Tình yêu cũng có sự mất mát với dự cảm không lành và băn khoăn:
"… Mái tôn dột sao mà mưa mãi
Anh ra đi
Phố vắng
Đầu trần

Chẳng có gì để em nói về em
Em chỉ thấy em là người có lỗi"
(Không đề II)

- Về người phụ nữ:
+ Không còn thụ động chờ đợi tình yêu mà khao khát một tình yêu mãnh liệt và chủ động tìm kiếm tình yêu của cuộc đời mình:
"Sóng không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể"
(Sóng - Xuân Quỳnh)

+ Dám sống hết mình cho tình yêu, hòa nhập tình yêu cá nhân vào tình yêu rộng lớn của cuộc đời:
"Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ"
(Sóng - Xuân Quỳnh)

+ Khát vọng về một mái ấm gia đình hạnh phúc, về một tình yêu bền vững muôn thuở, không bao giờ đổi thay:
"Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế"
(Sóng - Xuân Quỳnh)

+ Có niềm tin bất diệt cho tình yêu, dù có bao chông gai trở ngại thì vẫn tin tưởng tình yêu sẽ cập bến:
“Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở”
(Sóng - Xuân Quỳnh)

+ Si mê, khổ lụy về tình yêu:
"Không sĩ diện đâu nhưng nếu tôi yêu được một người
Tôi sẽ yêu anh ta hơn anh ta yêu tôi nhiều lắm
Tôi yêu anh dẫu ngàn lần cay đắng…"
(Thơ viết cho mình và những người con gái khác)

# data[].attributes.body
Thơ tình cuối mùa thu

Cuối trời mây trắng bay

Lá vàng thưa thớt quá

Phải chăng lá về rừng

Mùa thu đi cùng lá

Mùa thu ra biển cả

Theo dòng nước mênh mang

Mùa thu vào hoa cúc

Chỉ còn anh và em

Chỉ còn anh và em

Là của mùa thu cũ

Chợt làn gió heo may

Thổi về xao động cả:

Lối đi quen bỗng lạ

Cỏ lật theo chiều mây

Đêm về sương ướt má

Hơi lạnh qua bàn tay

Tình ta như hàng cây

Đã qua mùa gió bão

Tình ta như dòng sông

Đã yên ngày thác lũ

Thời gian như là gió

Mùa đi cùng tháng năm

Tuổi theo mùa đi mãi

Chỉ còn anh và em

Chỉ còn anh và em

Cùng tình yêu ở lại…

- Kìa bao người yêu mới

Đi qua cùng heo may.

# data[].attributes.body
Sóng

Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ

Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?

Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương

Ở ngoài kia đại dương
Trăm nghìn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở

Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ.

# data[].attributes.headline
Phong cách sáng tác (thơ) của nhà thơ Xuân Quỳnh

# data[].attributes.subject
Phong cách sáng tác (thơ) của nhà thơ Xuân Quỳnh

# data[].attributes.body
Thơ của Xuân Quỳnh luôn giàu cảm xúc và nhiều màu sắc đặc biệt.

Chủ đề chính được bà khai thác thường nghiêng về hướng nội nhiều hơn, đó là chủ đề:

Kỷ niệm tuổi thơ :

Mây, Tiếng gà trưa,...

Gia đình :

Mẹ của anh, Cây trên đường...

Tình yêu :

Sóng, Thuyền và biển,...

Thơ của bà gần gũi với cuộc sống đời thường, biểu lộ những rung cảm và khát vọng của một trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và đằm thắm. Hòa với tâm trạng chung của xã hội chứ không hề xa rời thực tế.

# data[].attributes.body
Xuân Quỳnh viết thơ tình, không chỉ để giãi bày cảm xúc yêu đương. Tình yêu cũng là lĩnh vực để chị suy tư, day dứt, kiếm tìm những giá trị của bản thân và thông qua đó hướng tới giá trị của cuộc đời cũng như sự sống. Tình yêu với giới nữ được chọn làm nơi biểu lộ chữ tín và cái đẹp lý tưởng hoá.

Tâm trạng vui buồn của Xuân Quỳnh hòa chung với tâm trạng của xã hội. Thơ của bà giàu sự tinh tế và lẩn khuất phía sau đó còn là những tư tưởng, triết lý và tất cả đều được lấy từ chất liệu cuộc sống đời thường.

Cá tính cứng cỏi, mạnh mẽ, trái tim độ lượng vị tha và một thẩm mỹ cổ điển nhưng luôn cởi mở, hướng tới sự khai phóng, đã kết tinh trong thơ Xuân Quỳnh dòng cảm hứng nữ quyền tự nhiên, vừa gần gũi với những tiêu chí nữ quyền đương đại đồng thời mang vẻ đẹp riêng tư sâu sắc.

Xuân Quỳnh đã từng bộc bạch khi được hỏi về lý do tại sao lại trở thành một nhà văn và rằng quan điểm và cảm hứng từ đâu để sáng tác: “Vì thích thú. Làm văn học cảm thấy mình được sống thêm một cuộc đời nữa. Vì uất ức. Khi mới vào nghề bị xô đẩy, bị khinh rẻ nên tôi phải quyết sống. Mà sống tức là phải viết. Nói được niềm vui nỗi khổ của mình, tôi cảm thấy có cái sung sướng không mấy ai có! Như người khác không được yêu, mình được yêu. Như người khác chỉ biết im lặng mà mình biết nói, và nói lên được thành tiếng.”

# data[].attributes.body
- Luận Điểm: "Sóng" - nỗi nhớ, lòng thủy chung của người phụ nữ khi yêu một ai đó.

" Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương."

Nội dung chính:

Nghệ thuật tương phản “xuôi - ngược” cùng với điệp ngữ “dẫu”, “vẫn”, “về”và "phương" gợi hành trình của sóng ngoài biển lớn cũng như hành trình tình yêu của người phụ nữ giữa cuộc đời.

Bên cạnh đó,  nó cũng gợi nhắc tới hình ảnh của người con gái đẹp đẽ đã cố gắng vượt qua khó khăn và gian nan, trở ngại bởi những thảm họa thiên nhiên địa lý thách thức ở ngoài đời.

Điều này cho chúng ta cảm nhận được mối quan hệ gắn kết rất chặt chẽ giữa người con gái với sóng và thể hiện lên tình thương với biết bao hy vọng, ánh sáng sau này.

Không chỉ dừng lại ở đó, dòng thơ trên tạo ra sức lôi cuốn, thu hút và nắm bắt sự chú ý cho người đọc và kể cả chính tâm hồn nhà thơ hiểu rõ được con sóng chính là điều nên nghĩ tới.

Ngoài ra, trường từ vựng “Em” và “Anh” còn làm sáng tỏ quan điểm về sự tình thương nhưng hình ảnh nhân vật không chỉ đơn giản mà trở thành bức tranh đầy đẹp đẽ  trong mối tình giữa con người với con người.

Quy luật tất yếu của “trăm ngàn con sóng” là tìm đến “bờ” dù có “muôn vời cách trở” cũng như người phụ nữ khi yêu luôn hướng đến người mình yêu, tìm kiếm tình yêu đích thực dù phải trải qua bao khó khăn thử thách.

Hơn thế nữa, thủy chung là đức tính thấu hiểu nhất của mỗi con gái ở Việt Nam để hình thành sự thủy chung của họ.

Song song đó, sự thủy chung đã khắc họa lời nói tâm tình tha thiết. Khiến cho nhà thơ Xuân Quỳnh luôn trăn trở về giá trị của tình yêu

Vì vậy, nó đã làm mở rộng tâm hồn, suy nghĩ tâm tư cho mọi người rằng nó không thể tách rời nhau bằng sự yêu thương của con người.

Nghệ thuật:

Nhà thơ đã dùng một phong cách nghệ thuật rất phong phú, giản dị không chỉ đơn giản mà còn làm cho những câu thơ trở nên giàu sức gợi hình, gợi cảm trong cách diễn đạt của bà.

Cấu trúc đoạn thơ: "dẫu ... cũng..." ,chữ "dẫu" được điệp lại hai lần cho ý thơ được nhấn mạnh, đó là lòng son sắt thủy chung. Các vị ngữ: "cũng nghĩ", "hướng về" liên kết với số từ "một" (một phương) là sự khẳng định một lời thề đinh ninh.

Và nó là trọng tâm của bài thơ khi nói đến người phụ nữ với biết bao niềm tin, sự hạnh phục và đợi chờ nghĩ đến "Hướng về anh- một phương." với tất cả đợi chờ bằng tình thương sẽ sớm được bên nhau.

# data[].attributes.body
Tình yêu sẽ chiến thắng mọi thử thách của cuộc sống:
" Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở"

- Từ chỉ vị trí "ngoài kia" gợi sự xa xôi trắc trở trong hành trình về bờ của con sóng. Đó còn là sự ẩn dụ cho những thị phi, khó khăn mà tình yêu phải đối mặt trong xã hội rộng lớn này.

- Từ chỉ số lượng “trăm ngàn” nhấn mạnh vào tình cảm dào dạt, đong đầy của tình yêu.

- Hình ảnh con sóng đã được sử dụng để tượng trưng cho tình yêu. Tình yêu vượt qua muôn ngàn thử thách như sóng vượt qua đại dương để về với bờ. Con sóng còn là sự ẩn dụ cho sự can đảm, dám đối đầu với thử thách để được yêu của người con gái nói chung và tác giả nói riêng.

-"Bờ" như là đích đến cuối cùng của con sóng. Đó sẽ là bến bờ của hạnh phúc. Con sóng muốn được trôi dạt vào bờ, được ôm ấp và vỗ về bờ cát đang đứng đợi chờ, mong ngóng. "Con nào mà chẳng tới bờ" bởi đó là quy luật tự nhiên của muôn ngàn con sóng và điều đó như sự mãi mãi hướng về anh đã trở thành lẽ sống của trái tim em (Xuân Quỳnh).

- Dù muôn ngàn cách trở, dù qua bão giông tố, gió mưa nơi đại dương, khi trở về bờ, sóng ru mình trong yên ả. Về bên người, em (Xuân Quỳnh) đắm mình trong hạnh phúc ngọt ngào.

- Đại dương rộng và lắm bão giông thật đấy nhưng sóng vẫn vượt qua mọi bão táo phong ba, biển động gió gầm để được trở về bờ. "Dù muôn vời cách trở", sóng vẫn về với bờ.

- Tình yêu là thử thách của sự hi sinh và kiên trì bởi thế nên trong ca dao cũng có câu:
"Yêu nhau tam, tứ núi cũng trèo,
Ngũ lục sông cũng lội,
Thất bát cửu thập đèo cũng qua."
Phải trải qua bao đắng cay ngọt bùi, thì chúng ta mới tìm được hạnh phúc chứ không dễ dàng gì bình thường mà có được.

--> Xuân Quỳnh đưa đến một chân lý trong tình yêu: Dù có bao nhiêu khó khăn, chỉ cần con người giữ vững trái tim yêu thương, nhất định có ngày sẽ đoàn tụ và tìm được hạnh phúc. Đồng thời đó cũng là sự ngợi ca cho những tình yêu dám vượt qua thử thách phong ba để đến được với nhau, để được hạnh phúc.