# data[].attributes.body
Áfallastreituröskun er geðröskun sem getur komið fram eftir áfall sem manneskja verður fyrir eða hefur orðið vitni af. Á ensku er þetta kallað post-traumatic stress disorder eða PTSD. Áfallastreita einkennist af miklum streituviðbrögðum.

# data[].attributes.body
Viðbrögð við áföllum geta verið á marga vegu. Sumt fólk kemst í gegn um erfiðleikana á stuttum tíma á meðan atburðurinn getur heltekið aðra. Orsakir áfallastreituröskunar geta verið margskonar. Áfallastreituröskun getur komið í kjölfar áfalla eins og náttúruhamfara, alvarlegra slysa, hryðjuverka, stríðsátaka, nauðgunar eða ofbeldi gagnvart sjálfum sér eða öðrum. Mikilvægt er að horfa einnig á aðra áhættuþætti og orsakir áfallastreituröskunnar. Það sem getur haft áhrif á áfallastreituröskun er til dæmis geðsjúkdómar í ætt, einstaklingsbundnir veikleikar, skert aðlögunarhæfni í bernsku, hegðunartruflanir á unglingsárum, persónuleikaraskanir og vanheilsa á geði.

# data[].attributes.body
Einkennum áfallastreituröskunnar er skipt upp í fjóra flokka:

1. endurteknar truflandi hugsanir, ósjálfráðar minningar, óþægilegir draumar eða endurupplifanir frá atburðinum. Þegar að fólk endurupplifar atburðinn getur því fundið hugsunin svo raunveruleg að þeim finnst eins og að þau séu að upplifa áfallið nákvæmlega eins og það kom fyrir í raunveruleikanum.

2. Forðun á því sem minnir á áfallið. Það getur verið fólk, staðir, hlutir, eða aðstæður. Fólk reynir sem mest að hugsa lítið um áfallið og getur fundist óþægilegt að tala um það eða hvernig þeim líður með það.

3. Neikvæðar hugsanir og tilfinningar. Það getur birst í neikvæðu og slæmu sjálfstali eða um aðra. Einkennin geta verið ótti, hryllingur, reiði, sektarkennd, minni áhugi á því sem þótti áður skemmtilegt, eða fólk upplifir sig vera í minni tengslum við aðra.

4. Það getur verið auðvelt að pirra manneskjuna eða reita til reiði. Fólk getur sýnt óæskilega og kæruleyslslega hegðun. Manneskjunni getur verið brugðið auðveldlega og geta átt í erfiðleikum með að sofna.

# data[].attributes.headline
Hvernig fær einstaklingur greiningu við áfallastreituröskun?

# data[].attributes.subject
Hvernig fær einstaklingur greiningu við áfallastreituröskun?

# data[].attributes.body
Greining áfallastreituröskunnar tengist hugmyndum um eðli og styrk ógnar. Greiningin byggist á áhrifum ógnar sem einstaklingur hefur orðið fyrir. Til þess að einstaklingur geti verið greindur með áfallastreituröskun þarf hann að hafa upplifað einkenni í 1 mánuð eða meira. Sumir einstaklingar finna fyrir einkennunum 3 mánuðum eftir áfallið en það getur komið fyrr og það getur komið seinna. Einkennin geta valdið verulega mikilli vanlíðan. Einkennin geta leitt til þunglyndis, kvíða, áfengis eða vímuefnavanda, minnistruflana eða annarra líkamlegra og andlegra veikinda.

# data[].attributes.body
Sýnt hefur verið fram á að tegundir Hugrænnar atferlismeðferðar séu árangursríkar í meðferð við áfallastreituröskun. EMDR eða Eye Movement Desensitization Reprocessing hefur einnig reynst vel í meðferð. Sálfræðingar á Íslandi geta meðhöndlað áfallastreituröskun. Sumir sálfræðingar sérhæfa sig sérstaklega í meðferðum og þá til dæmis meðferðum við áfallastreituröskun. Aðferðir sem notaðar eru í meðferð við áfallastreyturöskun hafa það sameginlegt að fá einstakling til að vinna úr áfallinu og og sjálsmyndinni tengdri því. Ef fólk vill leita sér hjálpar við að meðhöndla áfallastreyturöskun er hægt að bóka tíma hjá sálfræðingi þar sem að sálfræðingar sjá aðallega um meðhöndlanir við áfallastreituröskun.

# data[].attributes.body
Hér er myndband þar sem áfallastreyturöskun er útskýrð á einfaldan og skýran hátt til þess að fá þekkingu á málefninu.

# data[].attributes.body
https://kms.is/afallastreituroeskun/

https://www.laeknabladid.is/2001/4/fraedigreinar/nr/842

https://doktor.is/grein/hver-faer-afallastreituroskun

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Áfallastreituröskun er geðröskun sem getur komið fram hjá fólki eftir að hafa upplifað eða orðið vitni að áfalli eða áföllum. Áfallastreita er í raun sterk streituviðbrögð sem getur komið í kjölfar áfalla á borð við náttúruhamfara, alvarlegra slysa, hryðjuverka, stríðsátaka, nauðgunar eða annars ofbeldis gagnvart sjálfum sér eða öðrum. Viðbrögð einstaklings við áfalli einkennast af hjálparleysi, ótta og hryllingi og geta valdið mikilli vanlíðan í kjölfarið sem erfitt getur verið að takast á við.

Sem betur fer ná flestir sem að verða fyrir áföllum ná að vinna úr þeim með eðlilegum hætti en í sumum tilfellum nær heilinn ekki að vinna úr áfallinu og þá getur verið að viðkomandi þurfi áaðstoð fagaðila að halda. Þungi og alvarleiki áfallsins hefur áhrif á hversu vel okkur tekst að vinna úr áfallinu ásamt öðrum þáttum eins og stuðningur fjölskyldu og vina.

Langvarandi álag eða steita eins og heimilisofbeldi, kynferðislegt ofbeldi og einelti geta einnig leitt til áfallastreitu. Í slíkum tilfellum ervandinn oft mun flóknari og þá getur viðkomandi þurft á langtíma sálfræðimeðferð að halda.

Einkenni áfallastreituröskunar falla í fjóra flokka. Sérstök einkenni geta verið mismunandi í alvarleika.

1. Endurteknar truflandi hugsanir og ósjálfráðar minningar; óþægilegir draumar eða endurupplifanir frá áfalla atburðinum. Endurupplifanirnar geta verið það raunverulegar að fólk telur sig aftur vera að upplifa áfallið og sér það ljóslifandi fyrir sér.

2. Forðun á því sem minnir á áfallið og getur falið í sér að forðast fólk, staði, athafnir, hluti og aðstæður sem vekja upp óþægilegar minningar. Fólk reynir að forðast að muna eða hugsa um áfallið og getur sýnt mikið viðnám gagnvart því að tala um það sem gerðist eða hvernig þeim líður um það.

3. Neikvæðar hugsanir og tilfinningar sem geta falið í sér breytt viðhorf og trú um sjálfan sig eða aðra (t.d. „Ég er slæm(ur)," „Engum er treystandi"). Viðvarandi ótta, hrylling, reiði, sektarkennd eða skömm; minni áhuga á athöfnum sem áður voru ánægjulegar; eða að það upplifir sig vera fjarlægt eða úr tenglsum við aðra.

4. Ofurárvekni sem getur falist í því að vera auðveldlega pirraður/pirruð og reiðast auðveldlega. Einstaklingargeta sýnt af sér kæruleysislega eða óábyrga hegðun. Verða auðveldlega brugðið og eru oft eins og „hengdir upp á þráð" og geta átt í erfiðleikum með að einbeita sér eða að sofa.

Margir þeir sem að verða fyrir áföllum upplifa einkenni eins og lýst er hér að ofan í nokkra daga eftir að áfallið á sér stað sem er eðlilegt. Til að einstaklingur sé greindur með áfallastreitu þurfa einkennin þó að vera til staðar í a.m.k. einn mánuð.Í mörgum tilfellum hafa einkennin verið viðvarandi oft mánuðum og stundum árum saman. Sumir einstaklingar fá einkenni aðeins seinna oft innan þriggja mánaða frá áfallinu en einkenni geta einnig komið fram mun síðar. Hjá fólki með áfallastreitu valda einkennin verulegri vanlíðan og yfirleitt vandamála í dagsdaglegu lífi og leiða oft til annara vandamála svo sem þunglyndis, kvíða, áfengis eða vímuefnavanda, minnistruflana og annara líkamlegra og andlegra veikinda

# data[].attributes.attachment_link.description
Áfallastreituröskun er geðröskun sem getur komið fram hjá fólki eftir að hafa upplifað eða orðið vitni að áfalli eða áföllum. Áfallastreita er í raun sterk streituviðbrögð sem getur komið í kjölfar áfalla á borð við náttúruhamfara, alvarlegra slysa, hryðjuverka, stríðsátaka, nauðgunar eða annars ofbeldis gagnvart sjálfum sér eða öðrum.