# data[].attributes.body
1. Çatı özelliği, yüklemin özne ve nesne ile olan ilişkisine göre şekillenir.

2. Yalnızca yüklemi fiil olan cümlelerde çatı özelliği aranabilir.

3.Yüklemi isim olan cümlelerde çatı özelliği aranmaz.

Onun boyu çok uzundu.
(Bu cümlede çatı özelliği aranmaz çünkü yüklemi fiil değil, isimdir.)

# data[].attributes.body
Etken çatılı fiillerin bir yapanı vardır. Yani gerçek özne vardır.
Ayrıca öznenin gizli veya açık olması önemli değildir. Önemli olan işi yapanın belli olmasıdır.
Ayrıca bulunması en kolay çatı türüdür. Çünkü sahip olduğu bir çatı eki yoktur.

Ali, okula koşuyordu. (Koşan Ali)
Okula koşuyordu. (O koşuyordu)

Duvara çarptı.( O çarptı)
Bugün beni iki kez aradılar.(Onlar aradılar)

# data[].attributes.body
Edilgen çatılı fiillerde hareketi yapanın bilgisi yoktur. İşi yapan belli değildir. Yani sözde özne vardır.

*Banka soyulmuş.
Bu cümlede bankanın kim tarafından soyulduğu bilgisi yoktur.

Önemli📌
Hareketi kimin yaptığını bilmiyorsak fiile -l ve -n eklerinden birini ekleriz.

*Ödevler yapıldı.
Ödevleri yapanın kim/kimler olduğu belli değildir. Bu durumda fiile -l eki getirilmiştir.

# data[].attributes.body
C. İŞTEŞ FİİL:
Bir fiilin birden çok kişi tarafından yapıldığını gösterir. Bunun için fiil köküne -(I)ş eki getirilir.

Örnekler✨
Gör-üş-mek
Döv-üş-mek
Bul-uş-mak
At-ış-mak

Bu çatı ile iki farklı anlam aktarılır:
1. Birlikte yapma anlamı
*Sınıftaki tüm çocuklar gülüştüler.

2. Karşılıklı yapma anlamı
*Çocuklar dövüşüyor.

# data[].attributes.body
Nesnesi olan ya da nesne alabilen eylemlere geçişli eylem denir. Yani nesneyi bulabilmek için  yükleme sorulan  “neyi, kimi, ne?” sorularına cevap gelir.

*Bana mutfaktan suyu getirdi.
Getirdi yüklemine nesneyi bulabilmek için “neyi?” sorusu sorunca “suyu” cevabı gelir. Yani getirdi yüklemi nesne almıştır. Bu sebeple getirdi fiili çatı bakımından geçişli bir fiildir.

Dün kalem aldı.
Aldı yüklemine “ne?” sorusu sorulur. Kalem sözcüğü burada nesnedir. Yani aldı fiili nesne aldığı için geçişli bir fiildir.

Önemli📌

Yolcular durakta bekliyor.

Bu cümlede halihazırda bir nesne yoktur. Fakat bekliyor fiili nesne alabilen bir fiildir.
Bu fiil “neyi, kimi, ne?” sorularına cevap verebildiği için geçişlidir. Çünkü sonuçta beklenen dolmuş ya da otobüs vardır.
Neyi bekliyor?
Kimi bekliyor?
Ne bekliyor?
Cevap: Otobüs, araba, kamyon vs.

# data[].attributes.body
Nesne almayan fiillerdir. Yani “ne, neyi ve kimi?” sorularına cevap vermeyen fiillere geçişsiz fiil denir. Geçişsiz fiillere nesneyi bulmak için sorulan sorular sorulduğunda cevap alamayız.

*Onlar bugün tatile gidiyor.

Cümlesinde “gitmek” eylemi nesne almamıştır. Yükleme sorduğumuz “ne, neyi, kimi?” sorularından herhangi birine cevap vermiyor. Yani gitmek fiili geçişsiz bir fiildir.

# data[].attributes.body
Örnek Soru:

1. Aşağıdaki cümlelerden hangisi geçişsiz çatılıdır?

A) Kalabalığın arasında onu zor gördüm.

B) Pirincin içerisindeki taşları ayıkladım.

C) Öğretmenini görünce hemen ayağa kalktı.

D) Yıllık izninde Balıkesir’e gitmeyi planlıyor.

Cevap: C
Açıklama: Geçişsiz dediğine göre soruya nesne-yüklem ilişkisine göre bakacağız. Bu durumda karşımıza iki başlık çıkıyor geçişli ve geçişsiz.
Geçişli neydi?
Nesne alabilen ya da alan fiillere geçişli denir.
Cümlede nesne varsa geçişli. Bazen cümlede halihazırda bir nesne olmamasına rağmen fiil nesnenin sorularına cevap veriyorsa ona geçişli denir.

Geçişsiz neydi?
Nesne alamayan fiillerdir. Cümlede nesne yoktur. Fiil nesne sorularına da cevap veremez.

A) Gördüm yüklemine neyi, kimi diye sorduğumuzda cevap gelir. Nitekim cümlede de nesne vardır. Onu gördüm. Yani bu geçişlidir.

B) Ayıkladım fiiline nesne soruları sorulur. Cevap alıyoruz. Neyi ayıkladım? Pirincin içindeki taşları ayıkladım. Bu da geçişlidir.

C) Cümlede nesne yoktur. Halihazırda nesne olmasa bile bu fiilin geçişli olma ihtimalinden dolayı nesnenin soruları sorulur. Neyi kalktı? Kimi kalktı?
Görüldüğü üzere bu fiil nesnenin sorularına cevap veremez. Yani bu geçişsizdir.

D) Bu cümlede nesne vardır. Neyi planlıyor? Balıkesir’e gitmeyi planlıyor. Yani bu fiil geçişlidir.