# data[].attributes.body
Kemunculan bandar-bandar baharu seperti Kuala Lumpur, Seremban, Taiping dan Ipoh

Bandar-bandar tersebut berperanan sebagai

- Pusat Pentadbiran
- Pusat Kewangan
- Pusat Pendidikan
- Pusat Pentadbiran

# data[].attributes.body
Perkembangan kegiatan ekonomi membawa kepada kewujudan bandar Kuching, Sibu dan Miri

James Brooke menjadikan Kuching sebagai ibu negeri Sarawak pada tahun 1841.

Penduduk Kuching terdiri daripada orang Melayu dan Cina.

Pada pertengahan abad ke-19, pentadbiran Brooke banyak membina rangkaian jalan raya dan bangunan kerajaan.

Pada abad ke-20, penemuan petroleum membawa kepada kewujudan bandar Miri.

Bandar Sibu muncul pda tahun 1862.

# data[].attributes.body
Menjelang akhir abad ke-19, Jesselton muncul sebagai pusat perdagangan dan pelabuhan yang penting di Sabah.

Nama Jesselton berasal daripada nama Jessel Town

Bersempena nama Charles Jessel yang membina bandar tersebut

Pada hari ini, dikenali sebagai Bandar Kota Kinabalu

Perkembangan Jesselton berlaku kerana wujud perladangan getah dan pembinaan landasan kereta api

# data[].attributes.body
Negara kita terdiri daripada masyarakat berbilang kaum yang mempunyai latar belakang yang berbeza dari aspek:

Sejarah

Keturunan

Budaya

Agama

Kepercayaan

Cara hidup dan nilai

# data[].attributes.body
British tidak berminat untuk memajukan pendidikan terhadap orang Melayu

Penubuhannya hanya untuk menjadikan orang Melayu mempunyai pengetahuan asas seperti:

- Membaca
- Menulis
- Mengira

# data[].attributes.body
Dibuka oleh masyarakat Cina di kawasan bandar dan petempatan mereka.

Kurikulumnya berorientasikan sekolah di China.

Guru yang mengajar dan buku-buku teksnya dibawa dari China.

Masyarakat Cina di Negeri-Negeri Selat lebih berminat menghantar anak-anak mereka ke sekolah Inggeris

# data[].attributes.body
Pengenalan Ordinan Buruh 1912 mewajibkan majika mendirikan sekolah Tamil di ladang.

Pendidikannya terbatas di peringkat rendah sahaja.

Kurikulum, buku teks dan guru yang mengajar dibawa dari India

# data[].attributes.body
Pada tahun 1816, British telah mendirikan sekolah Inggeris yang pertama iaitu Penang Free School di Pulau Pinang.

Pada tahun 1826, Malacca Free School dibina di Melaka.

Kebanyakan sekolah dibina di kawasan bandar.

Mereka berpeluang melanjutkan pelajaran di luar negeri dalam bidang kejuruteraan dan pentadbiran.

Lulusan sekolah ini juga diberikan keutamaan menjawat jawatan yang baik dalam perkhidmatan kerajaan.

# data[].attributes.body
Ditubuhkan pada tahun 1905

Penubuhannya adalah untuk :

Menarik minat anak-anak golongan raja dan bangsawan Melayu untuk belajar di maktab.

Melahirkan pentadbir Melayu yang berpendidikan Inggeris.

Memberikan peluang mereka menjawat jawatan-jawatan dalam pentadbiran British.

# data[].attributes.body
Pada tahun 1922, Maktab Perguruan Sultan Idris didirikan di Tanjung Malim, Perak

# data[].attributes.body
Mubaligh Kristian mendirikan beberapa sekolah seperti:

- St. Thomas dan St. Joseph di Kuching
- Sekolah St. Paul di Banting
- Anglican St. Augustine School di Betong

Sekolah yang memberikan pendidikan kepada anak-anak perempuan juga dibina di Kuching seperti:

- Sekolah St. Mary
- Sekolah St. Teresa

Pentadbiran Barat turut menubuhkan:

- Sekolah Melayu yang pertama di Kampung Jawa, Kuching (Sekolah Abang Kassim) pada tahun 1833
- Goverment Lay School (Sarawak National College) di Kuching pada tahun 1903
- Madrasah Melayu (Malay College) untuk melatih guru sekolah dan Native Officer pada tahun 1931

Pada tahun 1870, Sekolah Cina diwujudkan di Bau oleh orang Cina.

# data[].attributes.body
Mubaligh Kristian mendirikan beberapa sekolah seperti:

- Sekolah Rendah St. Mary

- Sekolah Lelaki St. Michael

Mereka juga membina sekolah untuk anak-anak perempuan.

Pentadbiran SBUB mendirikan sekolah Melayu di Papar dan Kota Belud

# data[].attributes.body
1. British mewujudkan perkhidmatan untuk mengawal pemerebakan wabak penyakit

2. Antara faktor yang menyumbang kepada pemerebakan wabak ialah :

Kedatangan buruh asing

Pembukaan kawasan hutan

Pembinaan petempatan baharu

Kekurangan air bersih

# data[].attributes.body
1. Pada tahun 1878, hospital kerajaan pertama didirikan di Taiping, Perak

2. Pada akhir tahun, 1890-an, British telah membina hospital di Selangor, Negeri Sembilan, Pahang dan Kuala Lumpur.

3. Penubuhannya adalah untuk merawat buruh-buruh asing yang bekerja di lombong dan estet.

4. Pada tahun 1900, Institut Penyelidikan Perubatan diwujudkan di Kuala Lumpur untuk melakukan kajian saintifik terhadap penyakit beri-beri dan malaria

5. Pada tahun 1881, Hospital Tung Shin telah didirikan oleh seorang Kapitan Cina Kuala Lumpur.

6. Susulan daripada tindakan tersebut:

Taukeh Loke Yew dan Taukeh Loh Chin Keng mendirikan hospital persendirian di Serendah dan Sepang .

F.E. Maynard, iaitu kontraktor Syarikat Perlombongan Chong Heng Kongsi dan Pahang Consolidated Company and Blat Tin Mining Company membina hospital persendirian di Pahang

7. Pada tahun 1890-an, Sanitary Board telah ditubuhkan untuk mengawasi kebersihan dan kesihatan bandar Kuala Lumpur.

8. Jabatan Kesihatan turut dibina untuk mengawasi aspek kebersihan penduduk bandar

# data[].attributes.body
1. Pada tahun 1900, pentadbiran Brooke membina sebuah hospital di Kuching dan Sibu pada tahun 1913.

2. Pembinaan hospital di Miri oleh Sarawak Shell Oilfields.

3. Pada tahun 1925, Brooke mendirikan Hospital Raja Brooke Memorial untuk pesakit kusta

# data[].attributes.body
1. Gabenor pertama SBUB, iaitu William Hood Treacher telah mendirikan hospital di:

Kota Kinabalu

Sandakan

Beaufort

Tawau

Kudat

2. Perkhidmatan dispensari juga diperkenalkan beberapa kawasan:

Tambunan

Kota Belud

Sipitang

Keningau

Semporna

Pensiangan

Papar

Tuaran

Ranau

# data[].attributes.body
1. Francis Light menjadikan Pulau Pinang sebagai pusat menempatkan banduan dari India.

2. Banduan ini berperanan sebagai tenaga buruh murah unruk membina :

Pelabuhan

Bangunan

Jalan raya

Landasan kereta api

Penjara

3. Pada tahun 1790, penempatan banduan dari India dilakukan di Fort of Cornwallis, Pulau Pinang.

4. Selepas penubuhan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu, Penjara Taiping dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri Perak, Pahang, Negeri Sembilan dan Selangor.

# data[].attributes.body
1. Semasa Dinasti Brooke, Penjara Sibu dikenali sebagai Rumah Pasong.

2. Rumah Pasong dibina pada tahun 1890 dan ditadbir oleh Pegawai Daerah.

# data[].attributes.body
1. SBUB telah membina penjara terawal di Sandakan

2. Inspector of Prison yang juga merupakan Commisioner of Police bertanggungjawab mentadbir penjara tersebut.

3. Penjara lain juga turut ditubuhkan di Tawau, Kota Belud dan Tenom