# data[].attributes.body
In de maand november staat de landelijke campagne Nederland Leest (junior) centraal.

Tijdens deze campagne kunnen zowel leden als niet-leden bij de bibliotheek een gratis boek halen dat een bepaald thema aan de kaak stelt, met als doel “de aansporing het te lezen en er met anderen over te praten/debatteren”.
Dit jaar is het thema "Over de grens".
Snel halen dus dit boek!

# data[].attributes.headline
Week 45: Oefen voor school met Junior Einstein

# data[].attributes.subject
Week 45: Oefen voor school met Junior Einstein

# data[].attributes.body
Met Junior Einstein kun je online oefenen voor alle vakken van de basisschool! En zelfs voor de Citotoets.
Log in met je bibliotheekaccount, dan kun je onbeperkt oefenen.
Ben je nog geen lid van de bibliotheek?
Wordt dan gratis lid bij de plaatselijke bibliotheek!!
Klik op het plaatje om naar de website te gaan van bibliotheek Eemland, scrol naar beneden en klik op Junior Einstein.

# data[].attributes.attachment_link.description
Oefenen voor school, schooltv, tips voor spreekbeurten, boekentips en nog veel meer! je vindt het hier. Ben je 6 tot 12 jaar oud? De Bibliotheek is er voor jou!

# data[].attributes.body
Een heel mooi en duidelijk artikel over het feit dat leerlingen rijke teksten nodig hebben om hun woordenschat te laten groeien en hun leesplezier te laten toenemen, maar dat ze daar vooral iemand bij nodig hebben om ze te begeleiden.

# data[].attributes.attachment_caption
Hulpgids Dyslexie Shaywitz, 2003 (NL vertaling 2005)

# data[].attributes.body
Goede lezers lezen veel woorden per jaar, zwakke lezers heel weinig. De zwakste lezers zouden één jaar nodig hebben om te lezen wat de beste lezers in twee dagen aankunnen.
Probeer daarom als leerkracht passend aanbod te vinden voor deze zwakke lezers, zodat ze toch ongeveer 25 boeken per jaar lezen, voorgelezen krijgen of luisteren.

# data[].attributes.body
Als lid van de bibliotheek kan je ook gebruik maken van de Online Bibliotheek, waar je toegang hebt tot duizenden boeken en dus ook luisterboeken. Een goede ingang om de zwakke lezers weer plezier in lezen te laten krijgen.
Laat ze lekker luisteren. En nee, hier krijg je echt geen luie lezers van. Onderzoek heeft aangetoond dat kinderen dezelfde voordelen ondervinden van lezen als luisteren naar boeken: toename woordenschat, beter tekstbegrip, meer kennis van zinsbouw, enz.
Dus maak je leerlingen enthousiast om lid te worden van de plaatselijke bibliotheek. Dat is namelijk helemaal gratis!!

# data[].attributes.attachment_link.title
De Bibliotheek Eemland | E-books & luisterboeken

# data[].attributes.attachment_link.description
Ben je lid van de Bibliotheek Eemland? Dan mag je gratis e-books lenen, luisterboeken downloaden en online cursussen volgen. Dat doe je op de online Bibliotheek: de online vestiging van je eigen vertrouwde bieb.

# data[].attributes.headline
Week 49: De GVP (= De Grote Vriendelijke Podcast

# data[].attributes.subject
Week 49: De GVP (= De Grote Vriendelijke Podcast

# data[].attributes.body
Tijdens het sporten, wandelen, huishouden, voor het slapengaan of lekker op de bank op de hoogte blijven van de allerleukste en allermooiste kinderboeken?
Dat kan met De Grote Vriendelijke Podcast.
Download de app en begin snel met luisteren.

# data[].attributes.body
Volg jij De Bibliotheek op Instagram al met superleuke kinderboekentips?
Inspiratie voor alle groepen!
Dus kijk zeker even op:
https://www.instagram.com/explore/tags/biebindeklas/

# data[].attributes.body
Heel interessant webinar over Rijke Taal door Anneke Smits.

# data[].attributes.body
Onderzoek wijst uit dat kinderen het gelukkigst leren lezen als ze zelf naar een boek grijpen. Tijgerlezenboeken leggen daarom nadruk op humor en spanning. Ze bieden variatie in moeilijkheidsgraad en zijn geschikt om voor te lezen en zelf te lezen.
Klik hier voor meer info:
https://naarschoolmetquerido.nl/tijgerlezen/

# data[].attributes.body
Op deze poster lees je heel veel voordelen van voorlezen.
En hoe leuk is het dat deze kinderen gezellig in de kring zitten.
Vooral als je met jouw kinderen na wil praten over het verhaal, is het heel goed om dat in de kring te doen.

# data[].attributes.body
Gebruik deze fragmenten eens als boekpromotie.
Luister een fragment met de kinderen en bespreek dit. Zouden ze het boek willen lezen? Wat vonden ze mooi/ grappig, ontroerend aan het verhaal? Kennen ze dit boek of een ander boek van deze schrijver?
Voor deze site heb je wel Vimeo nodig (gratis) en dan kan je heel veel fragmenten luisteren; soms ingesproken door de schrijver zelf.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Yash! is uit

Inez van Loon heeft een nieuwe titel uit: Yash!. Deze historische roman voor 12+ verhaalt over een spannend avontuur van 2 jongens uit India die als verstekeling naar Suriname reizen.
Inez leest altijd literatuur voor volwassenen uit het land waar haar volgende roman over gaat. In de podcast legt ze uit waarom dat zo goed werkt. In Yash! komt in de onderliggende laag naar voren dat er in Suriname meer Hindostaanse Surinamers wonen dan bijvoorbeeld Afro-Surinamers. In Nederland is dat ook zo. Een spannende roman die voor jong en oud de moeite waard is.

Films

De nummer 2 in zowel de Top300 Kinderboeken als in de Grote Vriendelijke 100 is Yorick Goldewijk. Hij schittert daar met het Gouden Griffel boek 'Films die nergens draaien' dat komend jaar in 9 andere landen verschijnt.
We spraken Yorick in de podcast over zijn hit, over Duizend & ik en over Billy Extra Plankgas. Volgend jaar verschijnen er 2 nieuwe titels o.a het boek voor kinderen tijdens de maand van de filosofie.

Yorick werkt als componist en producent, schreef composities voor enkele van zijn boeken en liet ze monteren onder de luisterboeken die verschenen zijn. Enkele fragmenten hebben we verwerkt in deze podcast. De opname wordt er een beetje filmisch van.

Meedoen?

Wil je ook af en toe meedoen met de stemrondes van de Top40 Kinderboeken en/of de Top40 Prentenboeken? Meld je snel aan met de knop hieronder.

Een zee van papier

Papierkunstenaar Sietse Muis had een ruwe opzet voor een verhaal en kwam in contact met Taalkunstenaar Koos Meinderts die met 2 boeken in de Top300 Kinderboeken staat.
Koos schreef het verhaal met een vlotte pen en Sietse maakte bij belangrijke passages uit het boek papierkunstwerken die schitterend gefotografeerd zijn. Het resultaat is Een zee van papier. Werkelijk een pareltje. Op de drukbezochte boekpresentatie in boekhandel Westerhof in Zwolle waren de vitrines met enkele kunstwerken te zien. Mocht je in Zwolle zijn, loop even binnen bij deze Libris boekhandel.

We produceerden een Frappant Fragment uit Een zee van papier. Stemacteur van dienst is Mechteld Brans.

Het Forum dat de TOP40 samenstelt bestaat uit pabo-docenten, boekverkopers, leesconsulenten, pabostudenten, kinderboekenschrijvers en (voor)lezers van kinderboeken. Wil je ook een keer meedoen met de ranking van de volgende maand?

Ontvang het laatste nieuws als eerste. Schrijf je in en ontvang af en toe een Nieuwsflits in je mailbox.

# data[].attributes.attachment_link.description
Leesbevordering vraagt om volwassenen die zelf ook lezen: (groot)ouders en leraren. Hier vind je het recente aanbod kinderboeken.

# data[].attributes.body
Van 27 januari tot 2 februari 2022 is het Poëzieweek. Dit artikel uit de JSW is dus heel toepasselijk deze week.
Het is niet alleen heel erg leuk om over gedichten te praten met kinderen, maar in het artikel zal je ook ontdekken hoeveel voordelen het voor de kinderen in jouw klas heeft.

# data[].attributes.headline
Week 6: Leerkrachtenabonnement met 50% korting

# data[].attributes.subject
Week 6: Leerkrachtenabonnement met 50% korting

# data[].attributes.body
Lenen voor je klas of voor jezelf? Dat kan als leerkracht met 50% korting op een abonnement bij elke vestiging van bibliotheek Eemland.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Bibliotheek heeft een abonnement speciaal voor professionals. U wilt natuurlijk graag boeken en andere materialen lenen om in de klas te gebruiken bij de lessen en het voorlezen. Graag bieden wij u een abonnement (voorheen de Leerkrachtenpas) aan. Met 50% korting kunt u het hele jaar zoveel materialen lenen als u wilt (met een maximum van 10 materialen per keer).

Een groot voordeel voor u is dat u het abonnement zowel voor uw klas als voor uzelf kunt gebruiken. Met formulier, via onderstaande knop, kunt u aantonen dat u werkzaam bent op een school of instelling binnen de regio Eemland

Voor een abonnement dient u onderstaand formulier mee te nemen naar uw uw eigen vestiging van de Bibliotheek Eemland waar de medewerker aan de balie het abonnement voor u in orde kan maken.

De pas is voor leerkrachten en medewerkers van scholen, voorscholen en instellingen in de kinderopvang in werkgebied van de Bibliotheek Eemland.

Dit abonnement is voor:

buitenschoolse opvang

gastouderopvang

leerkrachten

pedagogisch medewerkers

kindercentra

Formulier aanmelden abonnement voor professionals

# data[].attributes.attachment_link.description
De Bibliotheek heeft een abonnement speciaal voor professionals. U wilt natuurlijk graag boeken en andere materialen lenen om in de klas te gebruiken bij de lessen en het voorlezen. Graag bieden wij u een abonnement (voorheen de Leerkrachtenpas) aan. Met 50% korting kunt u het hele jaar zoveel materialen lenen als u wilt (met een maximum van 10 materialen per keer).

# data[].attributes.body
"Op Lezen Centraal 2022 maakt het publiek kennis met de vele mogelijkheden die rijke teksten bieden om te werken aan kennisopbouw en om de leesvaardigheid en leesmotivatie van leerlingen te vergroten."
Bovenstaande kan je lezen op de website van Stichting lezen over het superinteressante congres "Lees je rijk".
Ondertussen weten we wel dat rijke teksten belangrijk zijn, maar hoe zet je ze nu in? Ga dan naar dit congres!!
Inschrijven kan tot 3 april 2022.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Foto: Elsbeth Tijssen

Rik van de Westelaken

Rik van de Westelaken is journalist, presentator en programmamaker. Hij presenteert voor AVROTROS het actualiteitenprogramma EenVandaag en het populaire programma Wie is de mol? Rik zat in de jury voor de Gouden Strop (2012) en de Jos Brink prijs voor homo-emancipatie (2013-2015). Tegenwoordig spreekt Rik naast zijn werk voor de televisie veel luisterboeken in.

Anneke Smits

Dr. Anneke Smits is lector bij Windesheim. Zij studeerde logopedie in Antwerpen en promoveerde in 2012 aan de universiteit van Twente. Anneke heeft eerder gewerkt als logopedist, dyslexie specialist, hbo-docent en associate lector. Zij doet onder meer onderzoek naar (digitale) geletterdheid en schrijft samen met Erna van Koeven een blog voor het werkveld (Geletterdheid en Schoolsucces). Ook schreven zij samen het boek Rijke taal (2020).

Jeroen Dera

Jeroen Dera (1986) werkt als universitair docent Nederlandse Letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij doet onderzoek naar het literatuuronderwijs in Nederland, met speciale aandacht voor de manier waarop literatuur door docenten en lesmethodes wordt geconceptualiseerd en gelegitimeerd. Daarnaast is hij actief als poëziecriticus. Zijn recentste boek Poëzie als alternatief verscheen in 2021 bij uitgeverij Wereldbibliotheek.

Carlijn Pereira

Carlijn Pereira is beleidsadviseur bij de Taalunie. Zij is daar verantwoordelijk voor het leesbeleid en is secretaris van de Taalraad Begrijpend Lezen.

Heleen Rijckaert

Heleen Rijckaert is beleidsadviseur bij de Taalunie. Ze werkt mee aan projecten rond het leesbeleid en is verantwoordelijk voor de website rijketeksten.org.

Karin Vaessen

Karin Vaessen werkt als senior adviseur bij Sardes in Utrecht. Zij werkt al jarenlang als taalexpert op zowel scholen als in de kinderopvang. Interactief voorlezen en meer halen uit prentenboeken is een van de onderwerpen waar zij teams in traint en coacht.

Hugo van den Ende

Hugo van den Ende is gestart als docent Nederlands in het middelbaar onderwijs en heeft daarna een overstap gemaakt naar het hbo als pabodocent met speciale aandacht voor jeugdliteratuur en het lezen en begrijpen van informatieve teksten. Daarnaast is hij verbonden aan Vol van Lezen, de landelijke opleiding tot specialist jeugdliteratuur (opgezet door Vol van Leren in samenwerking met Stichting Lezen).

Ook heeft hij een ruime ervaring opgedaan in het coachen en begeleiden van (school)teams die het lezen van jeugdliteratuur en het lezen met begrip meer met elkaar willen verbinden.

Op hogeschool KPZ heeft hij met de sectie Taal het concept schurende en naburige teksten uitgedacht, getoetst in de praktijk en doorontwikkeld in samenwerking met vakcollega's wereldoriëntatie, leraren basisonderwijs en collega/onderzoeker Wenckje Jongstra.

Inmiddels proberen ook collega's van de Iselinge Hogeschool en iPabo het concept uit, in samenwerking met een aantal basisscholen in hun omgeving.

Erna van Koeven

Erna van Koeven rondde in 1989 de studie Nederlandse taal- en letterkunde aan de Vrije Universiteit te Amsterdam af en promoveerde in 2011 bij de letterenfaculteit aan dezelfde universiteit. Zij is werkzaam bij de afdeling educatie van de Hogeschool Windesheim te Zwolle. Ze verzorgt colleges aan de leerroute Expert taal/dyslexie en NT2/nieuwkomers/culturele diversiteit van de Master Special Educational Needs (SEN). Ook begeleidt ze praktijkgericht onderzoek van studenten. Ze voert scholingstrajecten uit in voornamelijk het basisonderwijs en het mbo. Daarnaast werkt ze als onderzoeker. Ze schrijft regelmatig vakgerichte publicaties.

Els Stronks KB Fellow

Els Stronks

Els Stronks is hoogleraar Vroegmoderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Zij doet onderzoek naar de manier waarop het taal- en literatuuronderwijs in de Republiek georganiseerd was en hoe jongeren van toen deelnamen aan de lees- en schrijfcultuur (ook in vergelijking met het Nederland van nu). Sinds vijf jaar werkt zij met andere redactieleden aan het literatuuronderwijs dat via het digitale platform LitLab.nl beschikbaar is voor docenten uit het hele voortgezet onderwijs. Met dichter en onderzoeker Micha Hamel werkt zij sinds het najaar van 2020 ook aan een digitaal platform voor schrijfonderwijs, Schrijfakademie.nl.

Lammie Prins

Lammie Prins is projectleider voor generiek onderwijs en leraar Nederlands op het Deltion College in Zwolle. In haar werk houdt zij zich bezig met het stimuleren en geven van betekenisvol taalonderwijs. Werken met echte teksten en fragmenten die spelen in de actualiteit en aansluiten bij de belevingswereld van de student staan hierbij centraal. Daarnaast houdt zij zich als projectleider onder andere bezig met leesbevordering.

Erik van Os

Met ogenschijnlijke eenvoud en subtiele humor in al zijn liedjes, gedichten en verhalen komt Erik met originele ideeën om het leven een leuke draai te geven. Hij leest voor uit en vertelt over zijn nieuwste prentenboeken De moestuin van Heer Hermelijn en Kereltje Konijn en Miljonairtje, zingt liedjes over bananen op weg naar het strand en waarom er een bed in de bieb zou moeten staan. De liedjes en verhalen worden afgewisseld met speelse versjes uit Tintelvlinders en pantoffelhelden en gedichten uit Dichter. van Plint. En hoewel zijn nieuwste bundel Applaus voor mijn vinger voor jongeren bedoeld is, kan hij het vast niet laten om ook hier wat uit voor te dragen en over te zingen.

Bibi Dumon Tak

Bibi Dumon Tak schrijft non-fictie, of zoals ze het zelf noemt: de waarheid in verhalen. De meeste van die verhalen gaan over dieren. En al die verhalen zijn waargebeurd. Ze gaan over koeien die uit de slacht zijn ontsnapt, over dieren die mensen helpen in oorlogstijd, over vogels, pooldieren, onaaibare dieren, evenhoevigen, stadsdieren. Voorkeuren heeft ze niet. Als het maar kan kruipen, vliegen, zwemmen of rennen, als het maar een vacht heeft, schubben, stekels of veren. Als het maar geen mensen zijn.

Ze heeft inmiddels meer dan vijftien boeken geschreven waarvan de meeste ook vertaald zijn. Bibi Dumon Tak schreef in 2006 het kinderboekenweekgeschenk Laika tussen de sterren over dieren die mensen helpen. In 2012 won ze na vier Zilveren Griffels een Gouden Griffel voor Winterdieren.

Simone Atangana Bekono

Simone Atangana Bekono studeerde in 2016 af aan Creative Writing ArtEZ met een bundeling van gedichten en brieven getiteld Hoe de eerste vonken zichtbaar waren, die in herdruk verscheen bij Wintertuin Uitgeverij in samenwerking met Lebowski Publishers. In 2018 werd Hoe de eerste vonken zichtbaar waren bekroond met de Poëziedebuutprijs Aan Zee en in 2019 ontving ze het Charlotte Köhler Stipendium voor haar poëzie. In 2020 verscheen haar debuutroman Confrontaties, die lovend werd ontvangen, zo werd dit boek genomineerd voor de Libris Literatuurprijs 2021, bekroond met de Hebban Debuutprijs en het Beste Boek voor Jongeren en ook stond Confrontaties op de shortlist voor de Bronzen Uil.

Martine Letterie

Martine Letterie studeerde Nederlandse Taal- en Letterkunde in Utrecht, hoofdvak Middelnederlandse Letterkunde. Daarna stond ze ruim twaalf jaar voor de klas als lerares Nederlands op mavo, havo, vwo, meao en gaf de laatste vier jaar daarvan jeugdliteratuur op de pabo in Doetinchem. Sinds haar eerste jeugdboek in 1996 is ze fulltime schrijver.

Inmiddels heeft ze al meer dan honderd boeken geschreven voor verschillende leeftijden. De Tweede Wereldoorlog is een terugkerend thema in haar boeken. De aanleiding daarvoor is te lezen In Oorlog zonder vader, dat ze baseerde op de jeugdherinneringen van haar vader. Ook voor haar andere oorlogsboeken ging ze uit van persoonlijke geschiedenissen. Haar boek Kinderen met een ster is in 2017 met een Zilveren Griffel bekroond en Verboden te vliegen in 2020 met de Thea Beckmanprijs.

Ernest van der Kwast

Ernest van der Kwast brak in 2010 door met zijn roman Mama Tandoori, die in Nederland en Italië een bestseller werd met meer dan 100.000 verkochte exemplaren. Hij schreef de novelle Giovanna's navel en de roman De ijsmakers, waarvan de vertaalrechten aan negen landen zijn verkocht. Ook won hij met deze prijs de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs. Recentelijk verschenen van zijn hand Het wonder dat niet omvalt, Jouw toekomst is mijn toekomst en Ilyas, een zinderende roman over botsende partners, buren en culturen. Van der Kwast is behalve schrijver ook programmamaker en presentator van talkshow Rotterdam Late Night en literatuurprogramma Guiding Voices.

Zaïre Krieger

Zaïre Krieger is afgestudeerd in Internationaal Recht en journalist bij onder andere Dipsaus, Oneworld en Vice. Ze heeft als spoken word artiest voorgedragen in het Van Gogh Museum, tijdens TEDxAmsterdamWomen en ze is winnares van de Spoken Award 2019. Zaïre strijdt met woorden middels kunst voor een betere en inclusievere wereld. Begin september 2021 verscheen haar vertaling van de poëzie van Amanda Gorman. Het gedicht The Hill We Climb werd wereldberoemd omdat Gorman deze mocht voordragen tijdens de inauguratie van president Joe Biden. Momenteel werkt Zaïre aan de vertaling van de dichtbundel van Amanda Gorman.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lezen Centraal 2022: Lees je rijk! - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 6 april 2022 houdt Stichting Lezen haar jaarlijkse congres Lezen Centraal. Het congres met als titel Lees je rijk heeft als thema 'rijke teksten' en vindt plaats in het Beatrix Theater naast het Centraal Station in Utrecht. Waarom over 'rijke teksten'? "Goed kunnen lezen is een voorwaarde voor persoonlijk welzijn en maatschappelijk functioneren.

# data[].attributes.body
Soms weet je even niet hoe je een leerling aan het lezen krijgt.
Wellicht vind je in dit document een passende interventies, want er staan er heel veel in.

# data[].attributes.headline
Week 10a: Boekenwijzer - Welk boek ga jij lezen?

# data[].attributes.subject
Week 10a: Boekenwijzer - Welk boek ga jij lezen?

# data[].attributes.body
Bij de Tiplijst van de Kinderjury is een leuke boekenwijzer gemaakt. Kinderen kunnen zo nadenken over in welk boek zij zin hebben.
Misschien heb je niet al deze boeken in jouw bibliotheek, maar het is evengoed een leuk startpunt voor een gesprek met kinderen, zodat ze op deze manier gerichter een boek uitzoeken in de schoolbieb.

# data[].attributes.headline
Week 10b: Boekenwijzer - Welk boek ga jij lezen?

# data[].attributes.subject
Week 10b: Boekenwijzer - Welk boek ga jij lezen?

# data[].attributes.body
Bij de Tiplijst van de Kinderjury is een leuke boekenwijzer gemaakt. Kinderen kunnen zo nadenken over in welk boek zij zin hebben.
Misschien heb je niet al deze boeken in jouw bibliotheek, maar het is evengoed een leuk startpunt voor een gesprek met kinderen, zodat ze op deze manier gerichter een boek uitzoeken in de schoolbieb.

# data[].attributes.headline
Week 11: Laat kinderen het verhaal tekenen tijdens het voorlezen.

# data[].attributes.subject
Week 11: Laat kinderen het verhaal tekenen tijdens het voorlezen.

# data[].attributes.body
Heel erg leuk om de betrokkenheid van de kinderen te vergroten, is om ze tijdens het voorlezen het verhaal te laten tekenen.
Rian Visser deelt dit artikel op haar website waarop zij nog veel meer leuke lestips en lessenreeksen beschikbaar heeft.
De rechtstreekse link naar dit artikel is:
https://www.rianvisser.nl/2022/03/sef-doen/

# data[].attributes.attachment_link.title
Artikel Rian Visser - Tekenen tijdens voorlezen of verhaal vertellen

# data[].attributes.body
Lezen is leuk. Maar voor kinderen met een leesbeperking is lezen vooral moeilijk. Superboek helpt je daarbij! Bij Superboek vind je de meest actuele titels in gesproken vorm, in braille of Jumboletter voor alle leeftijden.

Heeft jouw leerling een leesbeperking (zoals blind- of slechtziendheid, dyslexie of ADHD), dan kan hij/zij gratis lid worden van Passend Lezen.
Bespreek dit met ouders en zij kunnen hun kind aanmelden!

# data[].attributes.attachment_link.description
Lezen kan altijd! Dus ook als je blind, slechtziend of dyslectisch bent. Bibliotheekservice Passend Lezen heeft voor iedereen met een leesbeperking een passende oplossing.

# data[].attributes.body
De Taalraad formuleerde vijf pijlers ter verbetering van het leesonderwijs:
1. werk vanuit urgentiebesef
2. stel een bij de school passend leesbeleid op
3. gebruik een effectieve leesdidactiek en werk met rijke teksten
4. zet in op het vergroten van de leesmotivatie
5. geef leerlingen formatieve feedback
In dit artikel beschrijft men de knelpunten van het leesonderwijs en worden de pijlers die een eventuele oplossing kunnen bieden kort toegelicht.
Werken met rijke teksten is direct in te zetten en levert veel op!!

# data[].attributes.body
Een hele leuke site met toegang tot lesbrieven, kleurplaten, downloads en boekentips.
En download vooral de Kinderboekencatalogus (door op het plaatje te klikken, kom je in de catalogus) met heel veel leuke tips.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Schoolbibliotheek: kinderboekencatalogus en tips

Een schoolbibliotheek met een breed en up-to-date aanbod betekent meer leesplezier, omdat kinderen kunnen kiezen wat echt bij hen past. Maar het aanbod is gigantisch. En soms zie je tussen de bomen het bos niet meer. Welk boek is geschikt voor jouw klas? Voor die ene leerling? Of om een bepaald thema te behandelen in de klas? Naar aanleiding van deze vragen is onze kinderboekencatalogus tot stand gekomen. In deze catalogus vind je een grote variëteit aan kinderboeken ingedeeld op groep en thema. De indeling is gemaakt op basis van de gemiddelde leerling. Natuurlijk ken jij jouw leerlingen het beste. Wij wensen jou en de klas veel leesplezier!

Bestel de boeken via kinderboeken.nl of download hier de bijbehorende bestellijst en lever deze in bij jouw lokale boekhandel.

Bekijk ook ons artikel met tips om je schoolbieb op orde te krijgen!

Gratis lesbrieven, kleurplaten en andere downloads voor in de klas

We hebben lesbrieven gemaakt voor kleuters tot en met de bovenbouw. In verschillende werkvormen, zoals verdiepende vragen of klassikale opdrachten. Bekijk hier alle lesbrieven en andere downloads als kleurplaten.

Nieuwsbrief voor het kinderdagverblijf en basisonderwijs

Als je je hieronder inschrijft op onze maandelijkse nieuwsbrief voor het onderwijs, krijg je automatisch alle nieuwe lesbrieven toegestuurd. En andere tips en nieuws rondom (nieuwe) kinderboeken!

Gratis lesmateriaal, leuke downloads en boekentips ontvangen?

Schrijf je in voor onze maandelijkse nieuwsbrief voor medewerkers van kinderdagverblijven en basisscholen.

Bevestig je inschrijving via de link in de e-mail die we je net gestuurd hebben. Deze e-mail kan in je ongewenste mail of spam terecht zijn gekomen.

Schrijverscentrale

Veel auteurs komen graag op bezoek op scholen. Als je een schrijver wilt uitnodigen in de klas, kun je een aanvraag doen via de Schrijverscentrale.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kinderboeken.nl voor de basisschool - Leesplezier en leesbevordering

# data[].attributes.attachment_link.description
Een schoolbibliotheek met een breed en up-to-date aanbod betekent meer leesplezier, omdat kinderen kunnen kiezen wat echt bij hen past. Maar het aanbod is gigantisch. En soms zie je tussen de bomen het bos niet meer. Welk boek is geschikt voor jouw klas? Voor die ene leerling?

# data[].attributes.body
Deze lezing hield Bibi Dumon Tak al bijna een jaar geleden, maar is natuurlijk nog steeds actueel. Luister en vorm je eigen mening.
Bibi Dumon Tak breekt in haar Albert Verwey-lezing (ter afsluiting van haar gastschrijverschap aan de Universiteit van Leiden) een lans voor 'onveilig leren lezen' en voor inzetten van actuele jeugdliteratuur waarover we in Nederland ruimschoots beschikken.
Lekker luisteren tijdens het wandelen, hardlopen, schoonmaken of gewoon lekker zittend in het zonnetje).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Wipneus en zijn schimmelige vriendje Pim' is de titel van de Albert Verwey-lezing die Bibi Dumon Tak op woensdag 23 juni 2021 uitsprak, ter afsluiting van haar gastschrijverschap aan de Universiteit Leiden. Als auteur en als lezer van jeugdliteratuur, kan ze niet aanzien hoe jonge lezers worden afgescheept met stoffige boeken en saaie methoden. In de lezing breekt ze een lans voor 'onveilig' leren lezen, voor actuele jeugdliteratuur, en voor een definitieve afrekening met de boekenserie 'Wipneus en Pim'.

Verwijzingen in deze aflevering
Dit is de tweet waar Bibi Dumon Tak haar lezing aan ophangt.

De leesmethode 'Veilig leren lezen' verschijnt bij uitgeverij Zwijsen. Op deze website lees je er meer over.

De tekst van de lezing is ook als boekje verkrijgbaar voor € 7,50 (Querido).

Bibi Dumon Tak leest het gedicht 'Wat je moet doen als je moeder huilt' van Edward van de Vendel voor, uit de bundel 'Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt' (Querido 8+). Van dat gedicht werd door de Vlaamse zanger Johannes Genard dit liedje gemaakt.

Op deze website lees je alles over de Tijgerlezen-serie.

Hier vind je de lijst met nieuwe klassiekers die Volkskrant-recensent Pjotr van Lenteren opstelde.

De GVP-aflevering met Bibi Dumon Tak luister je hier.

Boeken
Bibi Dumon Tak noemt in haar lezing veel schrijvers, maar ook een paar specifieke boeken waarvan ze hoopt dat het grote publiek die zal omarmen:

'Kapitein Kees' - Anke Kranendonk (Lemniscaat 6+)
'Spinder' - Simon van der Geest (Querido 9+)
'Het werkstuk' - Simon van der Geest (Querido 10+)
'Lepelsnijder' - Marjolijn Hof (Querido 10+)
'Lampje' - Annet Schaap (Querido 9+)
'Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt' - Edward van de Vendel (Querido 8+)
'Zeb.' - Gideon Samson (Leopold 8+)
'Iep!' - Joke van Leeuwen (Querido 10+)
'Hotel de grote L' - Sjoerd Kuyper (Lemniscaat (10+)
'Wij waren hier eerst' - Joukje Akveld (Gottmer 9+)
'Winterijs' - Peter van Gestel (De Fontein 10+)
'Bezoek van Mister P' - Veronica Hazelhoff (Querido 9+)

# data[].attributes.attachment_link.title
Aflevering 48: Albert Verwey-lezing Bibi Dumon Tak

# data[].attributes.attachment_link.description
'Wipneus en zijn schimmelige vriendje Pim' is de titel van de Albert Verwey-lezing die Bibi Dumon Tak op woensdag 23 juni 2021 uitsprak, ter afsluiting van haar gastschrijverschap aan de Universiteit Leiden. Als auteur en als lezer van jeugdliteratuur, kan...

# data[].attributes.headline
Week 16: Meer halen uit de schoolbibliotheek

# data[].attributes.subject
Week 16: Meer halen uit de schoolbibliotheek

# data[].attributes.body
Superfijn een dBos op school, maar haal jij alles uit jouw schoolbieb?
In dit artikel staan fijne tips om met die mooie collectie op school aan de slag te gaan om een echte leescultuur te creëren.

# data[].attributes.headline
Week 19: Red de boekbespreking - Jacques Vriens

# data[].attributes.subject
Week 19: Red de boekbespreking - Jacques Vriens

# data[].attributes.body
Veel scholen houden nog boekenbeurten en spreekbeurten. Vaak een hele opgave voor kinderen, school en ouders.
Jacques Vriens pleit er dan ook voor om al vanaf groep 1 over boeken te praten en kinderen in de kring kort iets te  laten vertellen over het boek. Naarmate kinderen ouder worden, kunnen ze steeds iets meer vertellen.
En stel bijvoorbeeld ook vragen na het stillezen. Maak praten over boeken normaal en laat zien dat het leuk is.
Boekenkringen zijn hier natuurlijk het middel bij uitstek om kinderen alleen of met z'n tweeën iets te laten vertellen over hun boek, krantenartikel of tijdschrift. Laat ze hun aandeel voorbereiden.
Kinderen komen zo in een jaar een paar keer aan de beurt in de boekenkring en zullen zo beter worden in presenteren dan als ze maar 1x per jaar een spreekbeurt of boekenbeurt houden.

# data[].attributes.body
Vind alle bouwstenen die bijdragen aan een  effectieve leesaanpak hier!!
Een superoverzichtelijke site met alle informatie bij elkaar.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lezen in het PO - Lezen in het primair onderwijs

# data[].attributes.headline
Week 21: Een hele padlet vol met boeken met Rijke taal bij verschillende thema's

# data[].attributes.subject
Week 21: Een hele padlet vol met boeken met Rijke taal bij verschillende thema's

# data[].attributes.body
Snel en gemakkelijk. Alleen nog maar even checken in jullie schoolbieb (Aura) of jullie het boek in de schoolbieb hebben staan.
Zo niet en wil je het graag hebben, dan kan ik het boek natuurlijk bestellen!

# data[].attributes.headline
Week 22: Nieuwe website met overzichtelijke info over Rijke teksten en voorbeelden

# data[].attributes.subject
Week 22: Nieuwe website met overzichtelijke info over Rijke teksten en voorbeelden

# data[].attributes.body
Deze site is zeer de moeite waard!
Lekker kort en krachtig met voorbeelden van rijke teksten van allerlei boekensoorten en media en voor diverse leeftijden.
Deze voorbeelden worden in de loop der tijd aangevuld.

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze website geven we je informatie over wat rijke teksten zijn, hoe je ze herkent en waarom het zo belangrijk is ermee te werken. Daarnaast vind je hier ook voorbeelden van rijke teksten voor leerlingen van 6 tot 18 jaar om jouw taal- en zaakvaklessen mee te verrijken.

# data[].attributes.headline
Week 23: De 7 pijlers van begrijpend lezen

# data[].attributes.subject
Week 23: De 7 pijlers van begrijpend lezen

# data[].attributes.body
Heel veel informatie in een handige infographic samengevat. Ook hier komt weer naar voren dat werken rondom thema's en teksten met rijke taal cruciaal zijn.
De 7 pijlers worden uitgebreid toegelicht in een boek dat gratis te downloaden is via deze link:
https://biblio.ugent.be/publication/8750093/file/8750094.pdf

# data[].attributes.attachment_link.title
Poster De 7 pijlers van onderwijs in begrijpend lezen

# data[].attributes.headline
Week 24: Maak kinderen enthousiast voor de Online Bibliotheek

# data[].attributes.subject
Week 24: Maak kinderen enthousiast voor de Online Bibliotheek

# data[].attributes.body
In 3 stappen hebben jouw leerlingen toegang tot e-books en luisterboeken.
En kunnen ze de hele zomervakantie blijven lezen.
Voorkom de leesdip en motiveer jouw leerlingen om de OnlineBibliotheek app te downloaden.
Zijn ze nog geen lid van de plaatselijke bibliotheek, stuur ze dan snel naar een vestiging en binnen no time zijn ze gratis lid.

# data[].attributes.headline
Week 25: Nieuwe Leerlingvolgsysteem van Cito kritisch bekeken

# data[].attributes.subject
Week 25: Nieuwe Leerlingvolgsysteem van Cito kritisch bekeken

# data[].attributes.body
Lees het artikel en bekijk als school waar jullie staan en hoe jullie om willen gaan met de nieuwe Cito en het leesonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kortere teksten

Een van de trends in het basisonderwijs is dat de teksten die kinderen lezen steeds korter worden. Dat kun je terugzien in de taalboeken en in de lesboeken voor de zaakvakken, maar ook in de toetsen van het leerlingvolgsysteem die kinderen zo’n twee keer per jaar maken. Neem nu Cito, een grote speler op het gebied van toetsen. Ik werk ruim een kwart eeuw in het onderwijs en heb in deze toetsen de teksten zien verschralen. De lengte van de teksten die in de huidige toetsen voor begrijpend lezen zitten (versie 3.0) zijn in vergelijking met de eerste generatie toetsen zeer kort. Maar het kan blijkbaar nog korter. In een ronkende folder, waarin de Arnhemse toetsfabriek een nieuw leerlingvolgsysteem aankondigde is de eerst belofte bij de toetsen begrijpend lezen: ‘Kortere teksten.’

Tegenover deze trend van het gebruik van kortere teksten in toetsen en schoolboeken is een beweging gaande van leraren die langere teksten en zelfs hele boeken met hun leerlingen lezen. Dit doen ze niet zozeer uit een hang naar nostalgie, maar omdat uit een omvangrijke hoeveelheid onderzoek blijkt dat het gebruik van langere, rijke teksten in de klas goed is voor de brede ontwikkeling van de leerling en daarnaast het leesgrip bevordert.

In dit blog ga ik op zoek naar de vraag hoe om te gaan met de ‘kortere teksten’ van Cito in hun leerlingvolgsysteemtoetsen in relatie tot het lezen van langere teksten in de klas. Daartoe zal ik eerst die glanzende folder van Cito bespreken en daarna kijken naar de ontwikkelingen in het leesonderwijs. Die ontwikkelingen zal ik koppelen aan twee instanties die een belangrijke rol spelen in het basisonderwijs, namelijk de onderwijsinspectie en de PO-raad.

Adaptief

‘Fijn op eigen niveau’ aldus Marlies, ib’er op een basisschool in Rijkswijk, over het nieuwe leerlingvolgsysteem van Cito. De toetsen, zo valt te lezen in de folder die Cito de basisscholen toezond, zijn zelfs adaptief. Het geheel heeft de naam ‘Leerling in beeld’ meegekregen en komt in de plaats van LVS 3.0 en het computerprogramma LOVS. Behalve toetsen voor begrijpend lezen biedt Cito scholen de mogelijkheid om toetsen af te nemen voor taalverzorging, rekenen-wiskunde, spelling, spelling van werkwoorden, woordenschat, avi, dmt en zelfs Engels. Maar daar eindigt het niet mee. Je kunt als scholen ‘verdiepen’ met gesprekken over leesbeleving en verder kunnen de sociaal-emotionele ontwikkeling en de executieve functies van leerlingen worden gemonitord.

Cito is een grote speler in de toetswereld. Er zijn overigens twee ‘Cito’s’ en het is goed die uit elkaar te houden. Er is de stichting, die onder andere de examens in het voortgezet onderwijs en de eindtoets in het basisonderwijs maakt. Daar gaat vanuit de wet SLOA een flinke bom duiten heen, ruim 30 miljoen per jaar. De stichting doet nog meer:

“Binnen de divisie OK&I doen we toegepast wetenschappelijk onderzoek naar onderwijskundig meten. Opgedane kennis delen we met geïnteresseerden, bijvoorbeeld in de vorm van wetenschappelijke publicaties, artikelen, onderzoeksrapporten en software. OK&I werkt intensief samen op het snijvlak van wetenschap (universiteiten, onderzoeksinstellingen) en praktijk (toetsuitgevers, onderwijsondersteunende instellingen en scholen).”

Verder is er een bv. Deze tak verkoopt het nieuwe leerlingvolgsysteem wat ik hierboven beschreef. Simpel gezegd is de eindtoets die de stichting maakt gratis voor scholen, terwijl voor het leerlingvolgsysteem betaald moet worden. Je hoeft dan ook niet het leerlingvolgsysteem van Cito te hebben om hun eindtoets af te kunnen nemen. En andersom.

In de folder staat een aantal voorbeelden van teksten die in de toetsen voor begrijpend lezen worden gebruikt. De teksten, hoewel voorbeelden, zijn inderdaad kort. Verder valt me op dat er geen verbindingswoorden worden gebruikt en dat de zinnen kort zijn. Bovendien beginnen die zinnen telkens op een nieuwe regel. Zo schrijft Cito: ‘Het liefst eet de egel zachte dieren. Zoals wormen, rupsen en slakken.’ Ik zou deze zinnen aan elkaar hebben geschreven met een komma en zeker niet op twee afzonderlijke regels hebben geplaatst.

Zinnen telkens op een nieuwe regel beginnen is een Nederlandse ziekte. Als je het Engelstalige boek ‘Tom’s Sausage Lion’ van Michael Morpurgo naast de Nederlandse vertaling getiteld ‘Een leeuw bij de achterdeur’ legt, dan zul je zien dat in de Engelse editie de tekst bestaat uit alinea’s, terwijl in de Nederlandse editie elke zin op een nieuwe regel begint. Bijkomend verschil is dat de Nederlandse zinnen kort zijn en niet of nauwelijks samengesteld. Laten we dat voor het gemak even de AVI-ziekte noemen.

Ook bij recente Nederlandse boeken voor jonge lezers valt me dit op. Sla de nieuwe serie ‘Game Helden’ van Marcel van Driel maar eens open, daar zie je precies hetzelfde. Elke zin krijgt een eigen regel toegewezen. Toen ik Van Driel eens vroeg waarom dit was, antwoordde hij dat zijn uitgever dit wilde. Wie een beetje op de hoogte is van leesonderwijs, weet dat die korte, losse zinnen niet verstandig zijn. Het gebruik van samengestelde zinnen met verbindingswoorden is bevorderlijk voor het begrip en zorgt voor samenhang; korte zinnen zijn de dood voor het begrip. Dat zal ik hieronder laten zien in een gedeelte over inzichten over effectief leesonderwijs.

Inzichten in effectief leesonderwijs

Er zijn twee instanties die ik in dit deel van mijn blog wil noemen, namelijk de onderwijsinspectie en de PO-raad. Zij hebben zich de afgelopen periode nadrukkelijk beziggehouden met effectief leesonderwijs.

Laat ik beginnen met de onderwijsinspectie. Welnu, zij hebben recent een PPON gehouden over begrijpend lezen. PPON staat voor periodieke peiling van het onderwijsniveau. De beste manier om dit niveau te peilen is door in klassen en scholen te kijken, lessen te observeren, data te bekijken en gesprekken te voeren. Corona zorgde voor een kink in de kabel en dus is de peiling minder omvangrijk dan in andere jaren. Het is niet anders. Wat de inspectie altijd doet voordat ze het onderzoek gaat of laat uitvoeren, is het vragen van een literatuuronderzoek. Voor deze PPON ligt er een kloeke literatuurstudie die is uitgevoerd Houtveen, Van Steensel en De la Rie. Zij beschrijven negen kernelementen voor goed onderwijs in begrijpend lezen. Een daarvan luidt: Zorg voor verschillende typen geïntegreerde teksten en besteed aandacht aan tekststructuur. In het hoofdstuk dat aan dit aspect wordt besteed, staat onder meer het volgende te lezen:

“Uit verschillende onderzoeken (zie voor een overzichtstudie: Bos-Aanen, Sanders & Lentz, 2001) blijkt dat het lezers minder moeite kost een coherente tekstrepresentatie op te bouwen wanneer zij geïntegreerde teksten lezen. Er is sprake van een geïntegreerde tekst, wanneer een tekst integratiebevorderende kenmerken bevat die ondersteuning geven bij de beslissing hoe verschillende informatie-eenheden aan elkaar gerelateerd moeten worden. Tot de integratiebevorderende kenmerken behoren de aanwezigheid van structuursignalen (connectieven). De meest belangrijke zijn de connectieven die verwijzen naar causale relaties (omdat, want, doordat, dus), additieve relaties (en, toen, vervolgens) en tegenstellingen (maar, daarentegen). Een ander belangrijk structuursignaal is de aanwezigheid van een expliciete hoofdgedachte in de titel en/of de alinea’s van een tekst. Ook werkt het integratiebevorderend wanneer zinnen in de tekst als een geïntegreerd geheel gepresenteerd worden door zinnen over de regel heen te laten lopen (Land, Sanders & Van den Bergh, 2008). Geïntegreerde teksten worden gekenmerkt door een samenhangende behandeling van aspecten van het onderwerp binnen een elementaire verhaalstructuur. Met elementaire verhaalstructuur wordt bedoeld dat de schrijver uitdaging creëert, interesse opwekt en de lezer meeneemt op weg naar mogelijke antwoorden. Daarnaast worden geïntegreerde teksten gekenmerkt door een heldere alineastructuur. De alinea’s zijn opgebouwd vanuit één kernzin waarin de hoofdgedachte van de alinea wordt benoemd, met uitleg en voorbeelden.”

Zet deze passage eens naast de belofte van Cito om met kortere teksten te komen in hun toetsen voor begrijpend lezen.

De inspectie zal tijdens haar onderzoek naar het peil van het Nederlandse begrijpend leesonderwijs op zoek zijn gegaan naar tekstgebruik op scholen. Ze zullen wellicht om voorbeeldmateriaal hebben gevraagd en gekeken hebben of bovengenoemde elementen in de gehanteerde teksten aanwezig zijn. Zouden ze dat nu ook bij de leerlingvolgsysteemtoetsen van Cito hebben gedaan? En zo ja, gaan ze dan het gesprek aan met Cito over die korte teksten met weinig samenhang en structuur? Of telt in zo’n geval het inzicht van de experts niet?

De PO-raad

Een tweede instantie die ik in dit verband wil noemen is de PO-raad. Voor lezers die de PO-raad niet kennen, hier een citaat van hun website: “De PO-Raad is de sectorvereniging voor het primair onderwijs (PO). Als vereniging behartigen we de gemeenschappelijke belangen van de schoolorganisaties in het basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs.”

Vanuit deze belangenbehartiging doet de raad mee aan diverse initiatieven. Een hiervan is de Kennistafel over effectief leesonderwijs, die geleid wordt door het NRO. Er is door leraren, opleiders en wetenschappers die deelnemen aan deze kennistafel een publicatie geschreven over hoe goed onderwijs in begrijpend lezen er uit zou kunnen zien. Het zal niet verbazen dat in deze publicatie wordt verwezen naar het hier boven genoemde literatuuronderzoek van Houtveen, Van Steensel en De la Rie. Interessant is dat de Kennistafel werkt vanuit een urgentiebesef. Willen we de kwaliteit van het leesonderwijs verbeteren en betere lezers opleiden, dan moeten we daar in de hele keten werk van maken en moet iedereen zijn of haar rol pakken, aldus de leden van de Kennistafel. Tijd voor actie dus. Dat ziet er schematisch zo uit:

Op drie niveaus wordt ‘ontwikkelingen monitoren’ genoemd. Maar wat nu als je die monitort met een instrument dat haaks staat op je idee over goed leesonderwijs? Als de teksten die worden gebruikt qua omvang, inhoud en samenhang niet meer zijn dan een snipper van de teksten die leraren gebruiken in de klas, wat monitor je dan?

Verkeerde expertise

Cito heeft een toetsinstrument voor begrijpend lezen waar ik twijfels bij heb. De teksten in hun 3.0-versie zijn kort en de garantie van nog ‘kortere teksten’ vind ik mede vanuit inzichten uit onderzoek en ervaringen in de klas, angstaanjagend. Dat Cito met ‘kortere teksten’ komt valt overigens wel te verklaren. Enkele jaren geleden belde mijn collega Heleen Buhrs met Cito. Dat gesprek stond op de speaker en ik luisterde mee. Op de vraag waarom de teksten in de toetsen begrijpend lezen zo kort zijn, kwam als antwoord dat dit een wens van leraren is. Ik vond dat verbluffend. Niet wetenschappers werden als experts gebruikt om te kijken naar teksten, tekstlengte en samenhang, maar leraren die, naar ik veronderstel, niet op de hoogte zijn van bovengenoemde publicaties, maar ook niets hebben gelezen van Wolf en Lemov over leesonderwijs.

We hebben om de ontwikkeling van leerlingen op het gebied van begrijpend lezen te monitoren goede toetsen nodig. Dit moeten toetsen zijn die aansluiten bij de aanpak die het onderwijs nodig heeft om van onze leerlingen goede begrijpend lezers te maken. De toetsen moeten dus aansluiten bij de effectieve aanpakken die uit onderzoek komen en die door scholen en leraren worden toegepast in de praktijk. Daarom verwacht en hoop ik dat instanties als de onderwijsinspectie en de PO-raad vanuit hun verantwoordelijkheid en hun belang in goed onderwijs het gesprek met Cito aangaan over de toetsen van het leerlingvolgsysteem. Als dit niet gebeurt ontstaat er de tendens in het onderwijs om de lespraktijk aan te passen aan de toetsen van het lvs. Eenvoudig gezegd: Als Cito korte teksten gebruikt, dan kunnen leraren dat in de lessen ook doen, dat sluit namelijk fijn aan. Iedereen die weleens een methode voor de zaakvakken of taal openslaat, weet dat de teksten in deze boeken de afgelopen jaren flink zijn gekrompen. Als deze trend zich voortzet, zal dat voor toekomstige leerlingen fnuikend zijn.

Eigenlijk zouden toetsen voor begrijpend lezen met zulke korte teksten geen plaats mogen hebben in het onderwijs. Deze toetsen zullen scholen en leraren nooit stimuleren om de leesvaardigheid te verbeteren. Als we het leesonderwijs willen verbeteren, dan moeten we aan de slag met rijke teksten en een kansrijke didactiek en zou het afnemen van deze toetsen geweigerd moeten worden. Ik snap wel dat de onderwijsinspectie noch de PO-raad zal oproepen om deze toetsen niet af te nemen. Ik ken maar weinig mensen op een vooraanstaande positie in het onderwijs die het lef hebben om zoiets te zeggen. Er zal waarschijnlijk eindeloos over worden gepraat, net zolang tot iedereen de reden om met elkaar in gesprek te gaan is vergeten.

Het zal daarom van schoolleiders en leraren moeten komen. Die moeten, als ze staan voor goed leesonderwijs en belang hechten aan een toets met langere teksten, dit lvs weigeren. En nu we toch kritisch zijn op toetsen, mogen we als beroepsgroep ook de vraag stellen of je met behulp van meerkeuzevragen überhaupt wel kunt vaststellen of leerlingen de referentieniveaus halen.

Kunnen onze beroepsgroepen dat? Hebben ze zo’n slagkracht? Hebben ze het lef om nee te zeggen tegen een gemankeerde toets? Wat zou ik nu graag deze zin opschrijven zonder dat ik er een druppeltje ironie aan heb toegevoegd: Gelukkig hebben zowel schoolleiders als leraren een sterke beroepsgroep. Maar ik weet wel beter. Bij de verenigde leraren en schoolleiders moet ik altijd denken aan een regel uit het gedicht ‘Insomnia’ van J.C. Bloem: Hoe onmachtig klinkt het schriel ‘te wapen’.

Waarschijnlijk zullen dus eindeloos veel basisscholen in Nederland aan de slag gaan met een toets voor begrijpend lezen die schraal van inhoud is en leerlingen niveaus en kwaliteiten toeschrijft op basis van korte teksten. Op basis van kortere teksten. Op basis van kortste teksten.

Mand!

# data[].attributes.body
Even geen inspiratie voor een boekpromotie in de klas.
Kijk met je kinderen een filmpje van De BiebBoys en gebruik hun kant en klare handleidingen en werkbladen.
Elke maand een nieuw filmpje.

# data[].attributes.attachment_link.title
BiebBoys - De BiebBoys komen bij je in de klas!

# data[].attributes.attachment_link.description
Een droom die uit komt: ons eigen boek! Dit is een heel bijzonder boek. Het is namelijk de bedoeling dat je het hardop voorleest. Niet alleen, maar samen met iemand anders. Verdeel de rollen, leef je in en gebruik verschillende stemmen. Chabaam, hoe cool is dat!

# data[].attributes.headline
Week 27: Door een hoepeltje springen voor de Eindtoets

# data[].attributes.subject
Week 27: Door een hoepeltje springen voor de Eindtoets

# data[].attributes.body
De Alan Turingschool doet er alles aan om hun kinderen een rijke taalomgeving te bieden en zien op alle vlakken dat hun kinderen het benodigde 2F-niveau halen, gemeten naar de beschrijving van de vaardigheden.
Alleen niet op de Eindtoets.
Onderzoek hiernaar liet hen beseffen dat Toetsen voor de test nodig was om ook op de Eindtoets het benodigde niveau te halen.
Een mooi en eerlijk verhaal over hun reis de afgelopen jaren en hun verbijsterende conclusie.
Wat meet de Eindtoets nu eigenlijk?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tekst Martin Bootsma en Eva Naaijkens
Gepubliceerd op 21-06-2022

Het leesonderwijs op de Alan Turingschool in Amsterdam is evidence informed. Toch bleven de resultaten op de eindtoets achter. Tot de school de vraagstelling ging oefenen. Toen haalden 30% meer leerlingen het vereiste niveau. Meet de eindtoets op het gebied van leesvaardigheid de referentieniveaus taal wel voldoende of is het een hoepeltje dat we eind groep 8 landelijk aan onze leerlingen voorhouden?

Je hoort steeds meer kritische geluiden over de eindtoets in het primair onderwijs. Het is een toets die niet alleen gebruikt wordt voor het schooladvies van leerlingen, maar ook een oordeel geeft over de kwaliteit van het onderwijs op basisscholen. Scholen en besturen worden 'afgerekend' op de eindopbrengsten en er staat daarom stevige druk op scholen, leraren en leerlingen om op de eindtoets te 'presteren'. En dit terwijl diezelfde schoolleiders en leraren zich vaak afvragen wat de eindtoets meet en hoe de resultaten moeten worden opgevat.

In dit artikel zoomen we in op het onderdeel leesvaardigheid (begrijpend lezen) in de eindtoets. Met onze aanpak voor effectief leesonderwijs dachten we dat het wel goed zou zitten met de resultaten. Was het maar zo eenvoudig; onze resultaten op het onderdeel leesvaardigheid in de eindtoets vielen sterk tegen. Het dwong ons onderzoek te doen naar de eindtoets en de referentieniveaus. Wat toetst een eindtoets op het gebied van leesvaardigheid nu eigenlijk?

Het Alan Turingschoolconcept

We schreven in de periode 2015-2016 ons Alan Turingschoolconcept vanuit het ideaal dat we onze leerlingen willen helpen boven zichzelf uit te stijgen. We willen er als school zijn voor alle leerlingen, of ze nou makkelijk leren of juist extra ondersteuning nodig hebben. We hebben hoge verwachtingen van al onze leerlingen. De school moet een plek zijn waar kinderen en leraren zichzelf zijn en waar ze zich veilig kunnen voelen. Voor ons hoort daarbij dat onze leerlingen een goede algemene ontwikkeling hebben, leren doorzetten en een uitstekende beheersing van de Nederlandse taal en van rekenen hebben.

Effectief leesonderwijs

In 2016 startten we met onze school. We namen een bestaande basisschool over en implementeerden daar onze visie op onderwijs. Al snel liepen we ertegenaan dat bijna al onze groepen bij de niet-methodegebonden toetsen begrijpend lezen onder het landelijk gemiddelde scoorden. Ook de leesmotivatie van de leerlingen was laag. We besloten Close Reading op onze school te implementeren en te monitoren of wat we op papier bedachten ook in de praktijk zo uitpakte.

Ons (begrijpend) leesonderwijs is geboren in de lespraktijk van Martin Bootsma en Heleen Buhrs, die voordat de Alan Turingschool begon al met teksten en boeken werkten in de klas. We hoopten met hun aanpak de resultaten voor begrijpend lezen te verbeteren. Maar dat was niet de enige reden dat we CR invoerden. We wilden af van begrijpend lezen als vak op het rooster. Het lezen van teksten is bedoeld om kennis op te bouwen. Begrijpend lezen, verdiepend lezen, Close Reading: het zijn middelen die je inzet bij kennisopbouw en dat laatste vormt het hart van ons onderwijs.

In de loop van enkele jaren is onze aanpak van het leesonderwijs veranderd. Veel aspecten van het (begrijpend) leesonderwijs hebben we ondergebracht in het thematisch onderwijs. We lezen met onze leerlingen literaire en informatieve teksten om ze veel te leren over de thema's waaraan wordt gewerkt. Een mooi voorbeeld is het lezen van een historische jeugdroman als 'Haaieneiland' van Rob Ruggenberg. Je leert door zo'n verhaal niet alleen veel over de historische periode waarin het verhaal speelt, maar je geniet ook van het ambacht van de auteur.

Tijdens de lessen effectief leesonderwijs zijn de leerlingen actief. Ze lezen veel (en herhaaldelijk) teksten, ze praten er met elkaar over en ze schrijven al vanaf groep 3 teksten over de onderwerpen waarover wordt gelezen. Leerlingen in groep 7, om maar eens wat te noemen, kunnen allemaal - los van het advies dat ze zullen krijgen en het niveau waarop ze uitstromen - teksten van meerdere alinea's schrijven. Dit zijn teksten met een goede opbouw, structuur en samenhang, teksten die laten zien dat wat ze hebben gelezen en besproken door hen wordt doorgrond.

Ook het schrijven van en praten over teksten staat binnen onze aanpak centraal. Onze collega Marie-José Glandorf liet bijvoorbeeld de leerlingen van groep 8 na het lezen en een gesprek over het prachtige prentenboek De Lantaarnaansteker van Aline Sax een schrijfopdracht maken. Ze las tijdens een bijeenkomst van onze leesclub enkele verhalen van haar leerlingen voor. Die verhalen lieten zien dat onze leerlingen zich goed konden verplaatsen in de personen in het verhaal, maar ook meeslepend konden schrijven. Ook de leerlingen met een basis/kader schooladvies.

Het zijn voorbeelden van taalbeheersing die ons het idee geven dat deze leerlingen functioneren boven 2F-niveau. We leggen het werk van onze leerlingen weleens langs de uitwerking van de referentieniveaus. Wat we dan zien, is dat eigenlijk al die leerlingen wel op of boven dat niveau functioneren. Dat horen we ook terug als ze met elkaar praten over de boeken die we samen lezen. Leerlingen laten literaire competenties zien die bij het 2F-niveau horen. Toch zien we dit niet terug in de eindtoets.

Misschien is Close Reading zoals wij dat implementeren toch de verkeerde keuze? Om dat te beoordelen, hebben we eerder onze schoolbrede aanpak rond het leesonderwijs al eens vergeleken met de inzichten uit onderwijsonderzoek. Er is een omvangrijke literatuurstudie gedaan door Houtveen, Van Steensel en De la Rie voor Peil.onderwijs van de inspectie. Deze studie is door de inspectie als basis gebruikt voor de PPON uit het voorjaar van 2021. In deze studie staat: "Op basis van de literatuur is een aantal factoren te benoemen die bijdragen aan leesbegrip en die bijgevolg deel uit zouden dienen te maken van het begrijpend-leesonderwijs:

1. Werk aan het opbouwen van kennis;

2. Bouw aan woordenschat;

3. Bied verschillende typen van geïntegreerde teksten aan en besteed aandacht aan tekststructuur;

4. Leer leerlingen (flexibele) strategische lezers te worden;

5. Discussieer met leerlingen over teksten;

6. Integreer lezen en schrijven;

7. Zorg voor een motiverende leesomgeving;

8. Monitor en toets;

9. Differentieer - heterogeen groeperen.

Deze elementen zitten allemaal in ons onderwijs. Het voert te ver om ze in dit artikel puntsgewijs te bespreken. Een aantal van deze punten is hierboven de revue gepasseerd en de overige punten zijn te herkennen in de klassen én terug te zien in het handelen van de leraar. Wij volgen dit als schoolleiding samen met de expert-leraren nauwgezet. Onze Close Reading-aanpak volgt dus de richtlijnen van onderwijsonderzoekers. Wij zijn zelf tevreden over onze resultaten, maar de prestaties van onze leerlingen op de eindtoets leesvaardigheid blijven toch achter. Hoe kan dat?

Vijf jaar na het invoeren van de aanpak voor effectief leesonderwijs zijn al onze leraren in staat om in hun onderwijs gebruik te maken van rijke teksten en is er sprake van een doorgaande leerlijn in school. Begrijpend lezen staat niet meer als apart vak op het rooster, maar is een onderdeel binnen de thematische aanpak van de Alan Turingschool. Binnen deze aanpak staat de inhoud van de tekst centraal. Aangevuld met onze leerlijn literaire gesprekken zien we dat er bij ons op school sprake is van een rijke, uitdagende taalomgeving en lukt het ons om onze leerlingen leesplezier bij te brengen.

We maken bij het monitoren van de kwaliteit van ons onderwijs gebruik van veel verschillende soorten gegevens (data). Deze verzamelen en analyseren we.

Dit doen we bijvoorbeeld door:

het maken van een foutenanalyse op basis van de toetsresultaten van methode- en niet-methodegebonden toetsen;

het voeren van een (diagnostisch) gesprek met de leerlingen;

het voeren van gesprekken met ouder(s)/verzorger(s);

het begrip van leerlingen te toetsen op basis van meerdere bronnen, bijvoorbeeld door leerlingen een samenhangende tekst te laten schrijven;

het doen van observaties tijdens onderwijsactiviteiten en in vrije situaties;

te onderzoeken in welke mate de leerlingen de referentieniveaus voor rekenen en taal behalen.' (De school als werkplaats, Naaijkens en Bootsma 2022)

De rol van de leraar blijft in deze cruciaal als het gaat om het interpreteren van data en het stellen van realistische doelen. Een lage toetsscore van een leerling wil bijvoorbeeld niet per se zeggen dat deze specifieke leerling het slecht heeft gedaan. Door niet alleen naar de cijfers te kijken, maar ook naar de weg er naartoe - we leggen veel klassenbezoeken af en hebben zicht op het handelen van onze leraren - beschikken we op directieniveau over een veelzijdig palet aan informatie.

Zouden we soms meer tijd nodig hebben om onze resultaten op de eindtoets te verbeteren? Wij weten dat het verbeteren van leerresultaten van leerlingen vaak een kwestie van de lange adem is. Daarbij komt dat het lastig is om leesbegrip goed te toetsen. We zijn op dit moment tevreden over onze resultaten op het gebied van begrijpend lezen. Deze resultaten laten zich echter niet eenvoudig duiden. Onze gemiddelde schoolweging is de afgelopen jaren gezakt van 29 naar 27,5 en de spreiding is hoog. Er zijn grote verschillen tussen groepen. Dit heeft met name te maken met de grote hoeveelheid zijinstromers. We zijn als school de afgelopen jaren gegroeid van 130 naar 230 leerlingen. Onze huidige groep 6 begon bijvoorbeeld met 14 leerlingen in 2016-2017 en nu zijn het er 23. De afgelopen jaren zijn er in deze groep 9 leerlingen ingestroomd. Dat vraagt veel van leraren.

Of is er iets anders aan de hand? In de afgelopen jaren behaalde een groot deel van onze leerlingen nog steeds het door ons zo belangrijk geachte niveau 2F niet. Ten onrechte waren wij van de eenvoudige veronderstelling uitgegaan dat goed onderwijs vanzelf tot goede resultaten zou leiden. Nu werd het tijd om de route naar de eindtoets te bekijken en te zoeken naar mogelijkheden om de eindopbrengsten te verbeteren.

De eindtoets

We zaten met legio vragen. Als de basisaanpak in orde is, als we ervan overtuigd zijn dat we goede dingen goed doen, wat zou dan de oorzaak kunnen zijn van de slechte resultaten op de eindtoets? Waarom zien we in het werk van onze leerlingen dit 2F-niveau voor leesvaardigheid wel terug en op de eindtoets niet? Waarom zijn de toetsen van het leerlingvolgsysteem, die vanaf groep 6 een indicatie geven over de behaalde referentieniveaus, hoopgevend en valt de eindtoets tegen? We besloten om de eindtoets eens onder te loep te nemen.

De Alan Turingschool gebruikte de digitale eindtoets van Route 8 die in een ochtend wordt afgenomen. We zochten destijds een eenvoudig af te nemen toets die weinig druk op de leraren en de leerlingen zou leggen en waarvoor niet geoefend kon worden. De toets van Route 8 is adaptief, zodat elke leerling op zijn niveau wordt aangesproken. Dat leek ons prima. We hebben amper tijd besteed aan die keuze. We hadden bij het opbouwen van onze school andere zaken aan ons hoofd en we meenden dat we bij een door de overheid goedgekeurde eindtoets geen verkeerde keuze konden maken. Ook besteedden we bij het afnemen van de toets geen enkele tijd aan de voorbereiding ervan. We vertrouwden blind op de kwaliteit van onze leesaanpak en van de eindtoets.

Toen er zowel ruimte als aanleiding was om kritisch naar die toets te kijken, viel ons echter een aantal dingen op. Ten eerste dat de eindtoets haaks stond op wat we in de klassen de afgelopen jaren hadden gedaan. We lezen teksten altijd met een potlood in de hand. Leerlingen maken aantekeningen in de tekst. Ze trekken bijvoorbeeld lijnen tussen tekstgedeeltes om de relaties weer te geven. Ze schrijven er dan bij wat die relatie is. In zo'n digitale toets is dat niet mogelijk. Je leest een tekst en beantwoordt diverse vragen. Door voor Route 8 te kiezen, doorbraken we de leerlijn die we in school hadden ingevoerd. Was dat wel verstandig?

Maar er was meer. Een tweede punt betrof het adaptieve karakter. Van meerdere mensen in en rond het onderwijs kregen we te horen dat een adaptieve toets ervoor kan zorgen dat sommige leerlingen in zo'n toets niet of nauwelijks vragen op 2F-niveau krijgen aangeboden. Als ze een aantal vragen fout maken, laten we zeggen aan het begin van een toets, dan biedt het computersysteem vervolgens vragen aan die niet meer in de buurt komen van dat niveau. Een leerling wordt, mede omdat het aantal vragen beperkt is, al snel voorgesorteerd op een bepaald niveau.

Een derde punt was dat leerlingen niet terug konden bladeren in de toets naar al gemaakte vragen. Even terugkijken en eventueel verbeteren, of even een vraag laten liggen tot later, bleek niet mogelijk.

Toen we deze punten op een rijtje hadden gezet, was het besluit snel genomen. We kozen in het vervolg voor een papieren eindtoets, en wel - na wat toetsen te hebben vergeleken - de IEP Eindtoets. In deze toets kunnen leerlingen aantekeningen maken en fijn is ook dat leerlingen bij een taalonderdeel als spelling moeten schrijven. De toets bestaat uit vier grote onderdelen, verdeeld over twee dagdelen. Alle leerlingen krijgen dezelfde vragen voorgelegd en de onderdelen lopen op in moeilijkheidsgraad. Dus bij leesvaardigheid zijn de teksten en vragen aan het begin van de toets op en rond 1F-niveau, terwijl leerlingen aan het eind van een onderdeel complexere teksten en vragen krijgen aangeboden.

We vonden het verder belangrijk om te bekijken wat zo'n eindtoets nu eigenlijk toetst. Welke vragen krijgen de leerlingen voorgelegd? Zijn dit vragen zoals ze die in loop van de jaren ook hebben beantwoord, of zit er verschil tussen onze aanpak in de klas en de wijze van toetsen van leesvaardigheid in zo'n eindtoets? Dat bleek inderdaad het geval te zijn. In de eindtoets zitten simpelweg veel vragen die je als leerling moet léren beantwoorden. Het zijn vragen die wij onze leerlingen niet of nauwelijks voorleggen in de klas. De vragen in zo'n toets zijn hoepeltjes waar je als leerling daarheen moet springen. Je kunt het beantwoorden van die vragen leren. Daarvoor hoef je de tekst niet werkelijk te doorgronden, maar moet je min of meer een trucje leren. Wij richten ons daarentegen vooral op de inhoud van een tekst. Wij zien begrijpend lezen of leesbegrip zoals Pisa dit heeft omschreven: 'het begrijpen van, gebruiken van, evalueren van, reflecteren op en omgaan met teksten om je doelen te bereiken, je kennis en je potentieel te verruimen en deel te nemen aan de maatschappij.' Het is een complexe vaardigheid die je, wat ons betreft, moeilijk kunt vangen in een toets.

Leerlingen wordt geleerd
om vragen te beantwoorden,
niet om teksten te begrijpen

Om onze leerlingen voor te bereiden op de vragen en opdrachten van de eindtoets, hebben we daarom besloten om dit vooraf te oefenen. Dat druist in tegen onze opvatting over wat goed onderwijs is, maar we wilden onze leerlingen wel een goede kans op succes bieden. We hebben voor de goede orde niet de eindtoets geoefend, maar met leerlingen gekeken naar de vraagstellingen. Wat vragen ze nu in zo'n toets? Hoe pak je zulke vragen aan?

Wie daarnaar kijkt, valt het op dat zo'n eindtoets maar gedeeltelijk gaat over het begrijpen van de inhoud van de tekst. Als ik met mijn leerlingen bijvoorbeeld een tekst lees over Anne Frank en hierover vragen stel, met ze discussieer en ze vervolgens een tekst laat schrijven, dan zal ik niet vragen wat Anne níet heeft gedaan tijdens haar onderduikperiode. Dat soort vragen, naar wat iemand niet heeft gedaan (het woordje 'niet' staat onderstreept in de vragen), komt in de eindtoets veelvuldig voor. Ook worden er veel vragen gesteld over de structuur van de tekst. Leerlingen moeten dan kiezen uit diverse grafische weergaven van de tekst. Stel je voor dat je dat weet, maar je kunt geen betekenis geven aan de tekst, wat meet je dan? Eigenlijk controleert zo'n toets (en de weg ernaar toe) of leerlingen vragen kunnen beantwoorden, niet of ze de tekst begrijpen. Wat ook opvalt, is dat leerlingen niet of nauwelijks vragen krijgen waarin ze verschillende tekstgedeeltes met elkaar moeten vergelijken of tegen elkaar moeten wegen. De meeste vragen gaan over een alinea of een deel van een alinea. Het zijn dus vrijwel altijd vragen op letterlijk tekstniveau. Je kunt, zo denken we, de meeste vragen over een tekst goed hebben, maar toch niet goed begrijpen waarover de tekst gaat, omdat je geen dieper tekstbegrip nodig hebt om deze vragen te kunnen beantwoorden.

Deze diagnose stelde ons voor een lastig dilemma. Want stel je nu eens voor dat het oefenen met de vraagstelling van de eindtoets succesvol is. Ben je dan als team geneigd om dit oefenen tot het doel van je onderwijs te maken? Is het misschien zelfs verstandig om dit vanaf groep 6 tot hoofdmoot van je onderwijs in leesbegrip te maken? Zoals een collega op een andere school eens tegen ons zei: 'Hartstikke leuk en goed hoor jullie aanpak. Leerlingen vinden het uitdagend en interessant om zo met teksten om te gaan. Maar ik richt me op de toetsen van het leerlingvolgsysteem en stem mijn onderwijs op die vragen af. Dat vind ik belangrijker.' Toetsen als hoofddoel van je onderwijs dus. Iets wat nog wordt versterkt, omdat de teksten die worden gebruikt in toetsen vaak losstaan van het curriculum. Wij werken met teksten - zie punt 1 van de lijst van Houtveen, Van Steensel en De la Rie hierboven - die bijdragen aan het opbouwen van kennis. We zijn niet bezig om onze leerlingen teksten aan te bieden waarover ze veel vragen kunnen maken die ze voorbereiden op de eindtoets.

De opbrengsten

Vraag was wat onze interventies nu opleverden. We hadden naar ons aanbod gekeken, zijn van toets veranderd, hebben de vraagstelling van die eindtoets geanalyseerd en zijn deze vraagstelling gaan oefenen. Zouden onze inspanningen resulteren in betere toetsopbrengsten? Je moet in dit verband niet vergeten dat zowel het bestuur als de inspectie verwachten dat je voor de populatie leerlingen die je in school hebt de referentieniveaus behaalt. Als je daar een aantal maal achtereen onder zit, dan is de vraag of de kwaliteit wel deugt. Dus na de afname van de toets wachtten we gespannen op de uitslag.

Tot slot

De uitkomsten waren verbluffend: zoals blijkt uit het staat hierboven, haalde 30% meer van onze leerlingen 2F. Oefenen met de vraagstelling, zo lijkt het, helpt om de resultaten op de eindtoets op het gebied van leesvaardigheid te verbeteren. Dat betekent, als je voor die aanpak kiest, dat mooi en inspirerend onderwijs halverwege groep 8 in een aantal oefensessies wordt teruggebracht tot een inslijpen van een trucje. Wij vinden dat een sombere conclusie. Je kunt er een pleidooi in zien voor teaching to the test, sowieso al een sterk kenmerk van het Nederlandse onderwijs.

Er is evenwel meer. Uit onderzoek van de inspectie, gebaseerd op de eindtoets, blijkt dat vrijwel alle leerlingen in groep 8 referentieniveau 1F halen. Ook bij ons staat dat percentage al jaren op 100%. Maar in de brugklas duikt een deel van deze leerlingen weer onder 1F, volgens diezelfde inspectie: "In schooljaar 2021/2022 presteert een deel van de brugklasleerlingen op met name het vmbo onder het fundamentele niveau (1F) voor Nederlands leesvaardigheid (vmbo-b: 87 procent; vmbo-k: 70 procent; vmbo-g/t: procent 29 procent; havo: 12 procent; vwo: 1 procent)(..) (Koops et al., 2022). De resultaten in de brugklas wat betreft de mate van beheersing van de referentieniveaus liggen lager dan aan het einde van het primair onderwijs."

Het lijkt ons niet reëel te denken dat er in zo'n korte periode zo'n grote mate van verlies van kennis en kunde plaatsvindt. Deze bevinding van de inspectie roept daarom enorm veel vragen op. De voornaamste vraag is wat ons betreft of de meting in groep 8 middels de eindtoets op het gebied van leesvaardigheid de referentieniveaus taal wel voldoende meet? Is dat wel goed mogelijk met een toets die uit louter meerkeuzevragen bestaat? Wij denken van niet. Als je het ons vraagt, dan zouden we het beheersingsniveau voor taal moeten bepalen op basis van het gemaakte werk van leerlingen en van de gesprekken die leerlingen voeren. Dat geeft wat ons betreft een betere indicatie van hun schriftelijke en mondelinge beheersing van onze taal en hun leesvaardigheid dan het hoepeltje dat we eind groep 8 landelijk aan onze leerlingen voorhouden.
Verder lezen:
We beschrijven de aanpak Effectief Leesonderwijs en de implementatie ervan uitgebreid in ons boek: De school als werkplaats, Naaijkens en Bootsma, 2022

Meer lezen over de referentieniveaus en de eindtoets: De referentieniveaus getoetst.

# data[].attributes.attachment_link.title
Door een hoepeltje springen voor de eindtoets?

# data[].attributes.attachment_link.description
Blog | Door een hoepeltje springen voor de eindtoets?

# data[].attributes.body
Vol inspiratie en interessante links naar wetenschappelijke inzichten.