# data[].attributes.body
Prezentacja

# data[].attributes.body
Proste i skuteczne metody, aby uczyć się łatwo, szybko i SKUTECZNIE.

# data[].attributes.attachment_link.title
~ JAK SIĘ UCZYĆ, żeby się NAUCZYĆ? ~ Czyli łatwo, szybko i SKUTECZNIE

# data[].attributes.headline
Jak sobie radzić ze stresem przed egzaminem?

# data[].attributes.subject
Jak sobie radzić ze stresem przed egzaminem?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wakacje to zwykle czas pełen przygód, niesamowitych podróży i nowych znajomości. Zapewne chcesz o wszystkim opowiedzieć swoim koleżankom i kolegom. Każdy chętnie wysłucha twoich opowieści i obejrzy twoje zdjęcia, jeśli uda ci się go zaciekawić.

Pierwsze wrażenie

Zamknij na chwilę oczy i przypomnij sobie jakąś fascynującą wakacyjną przygodę. Wyobraź sobie, że chcesz o niej opowiedzieć innym. Czy wiesz już, jak to zrobić? Uśmiechnij się i... spisz jej początek tutaj lub w zeszycie.

W grupach przeczytajcie głośno początkowe zdania swoich opowieści. Który z początków zainteresował was najbardziej? Dlaczego? Porozmawiajcie o cechach dobrego wstępu.

Przeczytaj opowiadanie Henryka Sienkiewicza pt. „Przygoda w górach". Zwróć uwagę na budowę tej opowieści.

Zwiedzałem raz z przyjacielem moim, Świąteckim, góry wysokie. Zabłądziliśmy, nie znając drogi. Tymczasem robi się ciemno jak w piwnicy.
Puszczamy się . Z początku jest dość szeroko, później nieco węziej. O ile możemy , w prawo i lewo są przepaście prawie bezdenne. Grzbiet staje się węższy, a co więcej - okruchy skał usuwają się nam spod nóg...
- Idę na czworakach, bo nie można inaczej - mówi Świątecki.
Rzeczywiście nie można było inaczej, więc opuszczamy się na czworaki i idziemy dalej jak dwa szympansy. Ale wkrótce pokazuje się, że i to na nic. Grzbiet skalny robi się nie szerszy od końskiego. Świątecki siada , ja za nim i opierając się rękoma przed sobą, posuwamy się naprzód z nadzwyczajną szkodą naszych szat. Po niejakim czasie słyszę głos Świąteckiego:
- Władek!
- Co takiego?
- Grzbiet się skończył.
- A co dalej?
- Pusto... musi być przepaść.
- Weźże jaki kamień i ciśnij... posłuchamy, czy długo leci.
W ciemności słyszę, jak Świątecki maca rękoma, by wynaleźć jaki okruch zwietrzałej skały, a następnie mówi:
- Ciskam..., słuchaj.
Nadstawiamy obaj uszu... Cisza!
- Nie słyszałeś nic?
- Nie.
- Ładnieśmy się wybrali! Musi być ze sto .
- Ciśnij jeszcze raz.
Świątecki wynajduje większy okruch, ciska. Ani odgłosu.
- Cóż tam, dna nie ma, czy co? - mówi Świątecki.
- Trudna rada, będziemy siedzieli do rana.
I siedzimy. Świątecki puszcza jeszcze parę kamieni, wszystko na próżno. Upływa godzina, druga [...].
Rozpacz. Godzina może być pierwsza w nocy albo nawet i nie tyle. Zaczyna padać drobniuchny deszcz. Naokoło ciemność nieprzebita. Dochodzę do przekonania, że żyjąc między ludźmi, czy w miastach, czy na wsi, nie mamy pojęcia, co to jest cisza. Ta, która nas otacza, aż w uszach dzwoni. Słyszę nieomal, jak krew krąży mi w żyłach, a bicie własnego serca słyszę doskonale.
Z początku położenie nasze zajmuje mnie: siedzieć jak na koniu tuż nad niezgłębioną przepaścią, to się przecież byle komu w stolicy nie trafi. Ale wkrótce robi się zimno coraz dotkliwsze.
Świątecki rzucił jeszcze parę kamieni, powtórzył jeszcze parę razy:
- Ani słychu! - i odtąd milczeliśmy ze trzy godziny.
Zdawało mi się, że niedługo powinien się zacząć brzask. Nagle usłyszeliśmy nad głowami krakanie i szum skrzydeł. Było jeszcze ciemno i nie mogłem nic dojrzeć, ale byłem pewien, że to orły zaczynają krążyć nad przepaścią. Kra! kra! rozlegało się coraz silniej w górze i w ciemności. Dziwiło mnie tylko, że słychać tak dużo tych głosów, jakby przelatywały całe legiony orłów. Ale, bądź co bądź, zwiastowały one dzień.
Jakoż po niedługim czasie dojrzałem swoje ręce oparte o brzeg skalisty, potem zarysowały się przede mną plecy Świąteckiego zupełnie jak czarna sylwetka na cokolwiek mniej czarnym tle. Tło owo bladło z każdą chwilą. Następnie pyszny bladosrebrny ton począł przeświecać na skale, na plecach Świąteckiego i nasycał coraz bardziej ciemność, zupełnie jakby kto dolewał do niej srebrnego płynu, który wsiąkał w nią, mieszał się z nią, czynił ją z czarnej szarą, z szarej - perłową.
Co chwila robiło się świetliściej. Patrzę, staram się zapamiętać te zmiany tonu i po trosze w duszy maluję, gdy nagle przerywa mi okrzyk Świąteckiego:
- Tfu, idioci!
I plecy jego giną mi z oczu.
- Świątecki! - krzyczę. - Co robisz?
- Nie wrzeszcz, patrz!
Pochylam się, spoglądam. Cóż się pokazuje? Oto siedzę na skalistym , zapuszczającym się w łąkę, która leży może o półtora poniżej. Mchy głuszyły odgłos kamieni, bo zresztą łąka jest równiutka; w oddali widać drogę, na niej wrony, które poczytałem za orły. Potrzebowaliśmy tylko nogi spuścić ze zrębu, żeby pójść najspokojniej do domu.
Tymczasem przesiedzieliśmy na zrębie, szczękając zębami, całą noc.

Henryk Sienkiewicz

Polski pisarz i publicysta, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, którą otrzymał w 1905 r. Jeden z najpopularniejszych polskich autorów na przełomie XIX i XX w. Napisał m.in. „W pustyni i w puszczy", „Potop", „Ogniem i mieczem", „Quo vadis".

# data[].attributes.attachment_link.description
Wakacje to zwykle czas pełen przygód, niesamowitych podróży i nowych znajomości. Zapewne chcesz o wszystkim opowiedzieć swoim koleżankom i kolegom. Każdy chętnie wysłucha twoich opowieści i obejrzy twoje zdjęcia, jeśli uda ci się go zaciekawić. Zamknij na chwilę oczy i przypomnij sobie jakąś fascynującą wakacyjną przygodę. Wyobraź sobie, że chcesz o niej opowiedzieć innym.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Panie Profesorze, tym razem chcielibyśmy porozmawiać z Panem nie jako z mistrzem pisania o książkach, lecz jako z mistrzem czytania książek - wrażliwym podróżnikiem po krainie fikcji literackiej. Czy pamięta Pan swoją pierwszą ważną książkę w życiu?*

Jan Błoński: Moje pierwsze ważne wspomnienie czytelnicze pochodzi z trzeciej albo czwartej klasy szkoły podstawowej. To była bardzo smutna nowelka Marii Konopnickiej. Strasznie się przejąłem losem jakiegoś ptaszka czy innego zwierzęcia - już nie pamiętam...

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Czy to aby nie była ?*

Jan Błoński: Nie, na pewno nie szkapa, raczej coś mniejszego. Aż się popłakałem podczas tej lektury. Cała klasa się ze mnie śmiała. Coś mi z tego do dziś zostało, bo dalej łatwo się wzruszam, czytając...

Odebrałem zresztą bardzo tradycyjne wychowanie czytelnicze. Czytałem po kolei całą polską klasykę: najpierw Sienkiewicza, potem Prusa... Mam na rodzimą literaturę pogląd inny niż powszechnie dziś panujący. Skłonni jesteśmy tę literaturę lekceważyć. A ona ma wiele doskonałych stron, które są zupełnie niedocenione. Na przykład , tak obśmiane przez znawców. Jest w nim przynajmniej jeden wybitny aspekt - aspekt opisowy, dorównujący dokonaniom największych pisarzy. Kiedy czytam, jak przedziera się przez płonący Rzym, to czuję, że to wielki kawałek literatury [...].

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Nie ukrywamy, że ta odpowiedź nas zaskoczyła, bo z Pańskich książek wynika, że najważniejszą lekturą było jednak* W poszukiwaniu straconego czasu .

Jan Błoński: Z wielkich książek klasycznych - oczywiście. To była lektura, która mnie w jakiś sposób przemieniła. Bardzo długo ją czytałem - nie tylko z tego powodu, że sama w sobie jest długa. Pamiętam to dziwne poczucie: rewelacja, otwarcie świata, którego wcześniej nie było, i który nagle zaistniał. Życie nabrało blasku, stało się świetliste. A blask - jak wiadomo - jest cechą piękna.

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Fikcja jest bardziej rzeczywista od samej rzeczywistości?*

Jan Błoński: Proust tak właśnie myślał. I tak jest przecież z każdą dobrą książką. Nagle dostrzegamy związki, znaczenia, których nie przeczuwaliśmy. Drzewo już nie jest zwykłym drzewem, słowa wywołują zaklęte w tym drzewie sensy. Rzeczywistość buduje się na nowy sposób, znacznie bogatszy od banalnej rutyny. Dlatego właśnie czytamy książki.

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Podrążmy jeszcze ten temat. W popularnym rozumieniu fikcja jest ucieczką od rzeczywistości, a z tego, co Pan powiedział, wynika, że jest możliwością dotarcia do niej. [...] Czym jest ten głód fikcji w człowieku? Sam świat nam nie wystarcza?*

Jan Błoński: Jak komu. Bardzo wielu ludziom wystarcza albo nawet za dużo mają tej rzeczywistości i uciekają od niej na jeszcze inny sposób - na przykład ogłupiając się. Kultura obrazkowa jest często taką ucieczką od rzeczywistości, jest zamykaniem się w miałkiej przypadkowości. Prawdziwa lektura nie jest jednak ucieczką, jest odpowiedzią na pragnienie, głód świata. Przede wszystkim chodzi o ciągłe próbowanie. Może świat tak wygląda, a może tak? Fikcja otwiera nam nowe możliwości przez pracę języka, powołując do istnienia świat, który w odbiorze czytelnika może stać się rzeczywistością. A co do ukojenia: nie zauważyłem, żeby analfabeci bardziej cierpieli od ludzi piśmiennych. Raczej jest odwrotnie.

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Dowiedzieliśmy się, czym jest fikcja, ale może warto powiedzieć, co znaczy rzeczywistość. To słowo wypowiadają dziś jak zaklęcie wielcy pisarze [...] - uważając, że rzeczywistość jest ratunkiem dla współczesnej literatury...*

Jan Błoński: Tutaj chodzi o inny aspekt literatury. Spór nie toczy się o to, co jest rzeczywistością, a co jest zmyśleniem. Powraca natomiast problem, czy literatura ma naśladować rzeczywistość, odwołując się do tego, co jest pozaliterackie, czy też powinna się skupić na sobie samej. [...]

My w gruncie rzeczy dalej chcemy literatury, która naśladuje rzeczywistość. Ale przychodzi taki moment, kiedy sam sposób pisania uwalnia się, autonomizuje, i pisarzy interesuje już tylko ten sposób. Ważny jest już tylko proces twórczy zmierzający do piękności, czyli do stwarzania czegoś, co jest niezwykłe, a przede wszystkim nowe. [...]

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Skąd się wzięła literatura, Panie Profesorze? Jakie są jej źródła?*

Jan Błoński: Trudno mi na to jednoznacznie odpowiedzieć. Ale myślę, że narodziła się - prawie - jednocześnie z ludzką mową. Z potrzeby zaklęcia, przywołania jakiegoś zjawiska. Z potrzeby przypomnienia - czyli zachowania - tego, co miało miejsce. Już w tych dwu potrzebach można dostrzec zalążki liryki i epiki... Słowo ma niewątpliwie jakąś moc, która pozwala mu „tworzyć" rzeczy [...]

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Nie padło tu jeszcze jedno słowo - prawda. Pana przyjaciel, , pisząc o poezji, postawił mocny znak równania: poezja jest prawdą. Czy można powiedzieć, że prawdziwa literatura jest prawdą?*

Jan Błoński: Może tak i jest, jeżeli chodzi o prawdę jako [...] zgodność rzeczy i myśli. Pytanie tylko, czy chodzi o myśl twórcy czy odbiorcy... Dzieło literackie jest właściwie zbiorem instrukcji dla czytelnika, który musi je w jakiś sposób wypełnić, zrealizować. [...] Urokiem zajmowania się literaturą jest właśnie to, że nasze sądy nigdy nie są definitywne. Każda książka może być rozmaicie aktualizowana przez czytelników, może odżywać po latach, albo przeciwnie - obumierać. Bo literatura - w gruncie rzeczy - to jest wielki cmentarz. Zostaje z niej w końcu kilkanaście czy kilkaset książek. A nawet jeśli jest ich kilka tysięcy, to i tak bardzo mało.

Aktualizujemy więc nieustannie, ten proces jest nieskończony i urok literatury na tym polega, że zawsze możemy być pewni, że nie powiedzieliśmy ostatniego słowa o tym, co napisano. [...]

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Są zwolennicy poglądu, że kanon dzieł wiecznych został już zamknięty, że współczesna literatura nic nowego do niego nie wnosi.*

Jan Błoński: Być strażnikiem skarbca to pewnie jest wielka przyjemność. Ale myślę, że nie trzeba z tym przesadzać. To prawda, że literatura czy sztuka przeżywa dzisiaj kryzys. Coś się w Europie skończyło. Widać to od lat 60., 70. Ale sądzić, że to jest proces, który musi się pogłębiać, wydaje mi się zbyt arbitralne. Takie epoki już często bywały, choćby pod koniec średniowiecza...

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Ale co się skończyło, Panie Profesorze?*

Jan Błoński: Wyczerpały się jakby możliwości literatury... [...]

Możliwe, że pewne kraje czy pewne kultury literackie się wyczerpują. Ale wyciągać z tego wniosek, że wszystkie się wyczerpały, byłoby zbyt pochopne. [...]

Mamy cały świat przed sobą do dyspozycji. To bardzo przeszkadza pisarzom. Łatwiej jest pisać dla małej publiczności. [...] Ludzie gonią za cudzymi nowinkami, zamiast iść w głąb, w swoje własne sprawy i starać się opowiedzieć je na nowy, oryginalny sposób. Pisarze skupiają się raczej na samym sposobie opowiadania niż na tym, co mają do powiedzenia. Nie odwołują się do własnych doświadczeń, tylko powtarzają chwyty literackie, które u kogoś już się sprawdziły. A z drugiej strony szukają niezwykłości, rzeczy niewykorzystanych, motywów, tematów, do których nikt nie sięgał, bo były obrzydliwe, odpychające, zakazane itd. [...]

Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Czy jednak kultura obrazkowa wygra z literaturą?*

Jan Błoński: Kultura obrazkowa zaprowadziłaby nas w końcu do jaskini. Na szczęście w ludziach niechęć do jaskini jest bardzo silna, co bierze się ze zdrowego rozsądku. Więc myślę, że kultura obrazkowa jednak nie zwycięży.

# data[].attributes.attachment_link.description
Katarzyna Janowska i Piotr Mucharski*: Panie Profesorze, tym razem chcielibyśmy porozmawiać z Panem nie jako z mistrzem pisania o książkach, lecz jako z mistrzem czytania książek - wrażliwym podróżnikiem po krainie fikcji literackiej. Czy pamięta Pan swoją pierwszą ważną książkę w życiu?* Jan Błoński: Moje pierwsze ważne wspomnienie czytelnicze pochodzi z trzeciej albo czwartej klasy szkoły podstawowej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Różne oblicza bohaterstwa - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.body
* Lektura: "Kamienie na szaniec"

* Rozprawka to dłuższa forma wypowiedzi, w której piszący najpierw przedstawia własne stanowisko w określonej kwestii (zawartej w temacie rozprawki), a następnie uzasadnia swoje zdanie, wykorzystując zgromadzone argumenty poparte konkretnymi przykładami.

W zależności od tego, jak sformułowany jest temat rozprawki, rozróżnia się:

rozprawkę z tezą;

rozprawkę z hipotezą.

* "Czy zgadzasz się z twierdzeniem, współczesna młodzież nie różni się od pokolenia Alka, Zośki i Rudego?"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Słowo „rozprawka" to zdrobnienie od „rozprawy", a więc 'obszernej pracy naukowej, która omawia jakieś ważne zagadnienie'. Gatunek ten należy zatem do stylu oficjalnego, naukowego, w którym podejmuje się ważny, często kontrowersyjny problem. Rozprawka wiąże się z argumentacją i rzeczowym przedstawieniem dowodów naukowych, faktów. Zawsze wymaga, aby udowodnić jakąś myśl (tezę). Choć w głównej części rozprawki pojawiają się argumenty i dowody, nie należy jej utożsamiać z wypowiedzią perswazyjną, nakłaniającą i emocjonalną, polegającą na tym, że dowodzi się czegoś, aby obalić twierdzenia przeciwnika i wygrać z nim w sporze. Rozprawka raczej uczy poważnej, rzeczowej, przemyślanej argumentacji i racjonalnej sztuki dyskusji.

Rozprawka to dłuższa forma wypowiedzi, w której piszący najpierw przedstawia własne stanowisko w określonej kwestii (zawartej w temacie rozprawki), a następnie uzasadnia swoje zdanie, wykorzystując zgromadzone argumenty poparte konkretnymi przykładami.

W zależności od tego, jak sformułowany jest temat rozprawki, rozróżnia się:
Rozprawka z tezą
Przykładowy temat:
Napisz rozprawkę, w której udowodnisz, że współczesna młodzież nie dorównuje pokoleniu Alka, Zośki i Rudego.
Rozprawka z hipotezą
Przykładowy temat:
Czy zgadzasz się z twierdzeniem, że współczesna młodzież nie dorównuje pokoleniu Alka, Zośki i Rudego? Kompozycję rozprawki przedstawia następujący schemat:

Wstęp:
krótkie przedstawienie tematu
rozwinięcie głównej myśli, problemu, naświetlenie sprawy

Przywołanie tezy postawionej w temacie.

Ustosunkowanie się do hipotezy zawartej w temacie i w zależności od przyjętego stanowiska przygotowanie określonego wywodu argumentacyjnego.

Argumentacja potwierdzająca słuszność tezy zawartej w temacie.

Wersja A
Piszący w pełni zgadza się z twierdzeniem i gromadzi argumenty „za".
Wersja B
Piszący zupełnie nie zgadza się z twierdzeniem i gromadzi wyłącznie argumenty „przeciw".
Wersja C
Piszący zgadza się z twierdzeniem, ale ma wątpliwości, zajmuje stanowisko „za" i „przeciw". Gromadzi argumenty i kontrargumenty, by na końcu sformułować tezę wynikającą z jego rozważań.

Zakończenie
ogólna myśl (nawiązująca do tematu)
nawiązanie do tezy lub hipotezy
spójny końcowy wniosek

1) Rozprawka jest formą wypowiedzi, która wymaga ogromnej dyscypliny myślowej, nie można więc zestawiać przypadkowo zebranych sądów.

2) Warto rozprawkę zaplanować (np. jako szkic lub mapę myśli) - zebrać argumenty wraz z przykładami, przygotować również kontrargumenty i ułożyć je w odpowiednim porządku (chronologicznym lub hierarchicznym - od najważniejszych do drugoplanowych).

3) Argumenty należy wprowadzać stopniowo - tzn. jeden dłuższy akapit powinien obejmować jeden dowód (wraz z przykładami).

4) W uzasadnieniu można wykorzystywać kontrargumenty, czyli argumenty zbijające inne argumenty.

5) Należy zadbać, aby przedstawienie naszych własnych sądów było spójne, a użyta argumentacja - logiczna i przekonująca.

6) Warto również przygotować (jeśli jest taka możliwość) odpowiednie cytaty z wypowiedzi, które mogą być ilustracją dla argumentów, a także przywołania ze słowników i wydawnictw encyklopedycznych.

7) Rozprawka musi się kończyć konkluzją, w której pojawia się odniesienie do tezy.

Szczegółowy plan rozprawki na temat: Czy zgadzasz się z twierdzeniem, że współczesna młodzież nie dorównuje pokoleniu Alka, Zośki i Rudego?

Zakładamy, że piszący zgadza się z twierdzeniem, ale ma wątpliwości, zajmuje stanowisko „za" i „przeciw". Taki tok rozważań został oznaczony w tabeli jako wersja C.
WSTĘP
My - życie w określonych realiach, sprzyjające warunki rozwoju, czasy pokoju w naszym kraju...
Oni - okrutne czasy wojny, utracone marzenia, lęk przed śmiercią, niepewność...
HIPOTEZA
Współczesna młodzież owszem pod wieloma względami nie dorównuje....................., przy czym należy wziąć pod uwagę to, że ........................................
Ponadto .......................

Argumenty Ambicja i upór w dążeniu do celu.

Szacunek dla rodziców, uznanie ich autorytetu.

Dojrzałość i samodzielność.

Patriotyzm i bezgraniczne poświęcenie dla ojczyzny.

Kontragumenty
Alek, Zośka i Rudy to rzeczywiście wyjątkowi ludzie, ale czy wszyscy byli wtedy tacy jak oni? Wśród moich rówieśników ...
Inne realia życia, relacje rodzinne zmieniły się - sposób zwracania się do rodziców, rodzeństwa jest swobodniejszy, pozbawiony sztucznego dystansu. Ale czy to oznacza, że mniej kochamy naszych najbliższych? Wielu moich rówieśników bardzo ceni wartość rodziny...
Też potrafimy wprawić innych w zdumienie, gdy udajemy się np. w daleką podróż na inny kontynent, z dala od rodziny i ojczyzny. Czy to nie dowód dojrzałości i samodzielności?

Tyle wiemy o sobie, ile nas sprawdzono

ZAKOŃCZENIE Podsumowanie rozważań:
Alek, Zośka i Rudy są godni naśladowania, bo walczyli z okupantem,
oddawali życie za innych,
zachowali człowieczeństwo w nieludzkich warunkach,
byli dojrzali, ambitni, dzielni.
ALE
My też potrafimy dać dowód naszej dojrzałości i wytrwałości.... Świadczy o tym choćby ...
Pamiętać jednak należy o tym, że żyjemy w innych czasach, które...
SFORMUŁOWANIE WNIOSKU
Podsumowując, stwierdzam, że Alek, Zośka i Rudy z pewnością zasługują na podziw. Byli oni ....................., jednak stwierdzenie, że my im nie dorównujemy jest przesadzone. Przecież ......................
Poza tym warto podkreślić..........................

Argumenty i kontrargumenty

W części argumentacyjnej kompozycja rozprawki może być dwojaka. W tabeli zawarta jest sugestia, by na każdy argument odpowiedzieć kontrargumentem. Taki układ treści zapewni przejrzystość toku rozumowania. Jednak nie zawsze piszący ma tak szeroką gamę kontrargumentów, wtedy lepiej jest przyjąć inny układ treści. Można mianowicie podzielić wywód argumentacyjny na dwie części: pierwsza - zawierająca argumenty „za", druga zawierająca argumenty „przeciw", czyli kontrargumenty.

Zamieszczony powyżej plan rozprawki może ulec uproszczeniu, gdy piszący uzna, że zgadza się (lub nie zgadza) z tezą zawartą w temacie i wtedy przedstawia wyłącznie argumentację potwierdzające słuszność tezy (lub przeczącą tezie). W rozprawce z tezą piszący ma dużo łatwiejsze zadanie, nie musi bowiem podejmować polemiki, a ta wymaga i mądrości, i wyważenia swoich sądów, by nie były one sztuczne i niewiarygodne.

W rozprawce przeważa słownictwo, które świadczy o logicznym, rozumowym toku myślenia. Każda myśl powinna wynikać z wcześniejszych. Możesz skorzystać z poniższych podpowiedzi.

Warto się zastanowić, czy...
Zamierzam skupić się na...
Najpierw zastanowię się nad znaczeniem...
Problem, który chce poruszyć...
Warto rozważyć...
Powszechnie sądzi się, że...
Celem moich rozważań jest...

Swoją wypowiedź / swoje rozważania rozpocznę od...
Punktem wyjścia do moich rozważań jest...
Podam jeszcze jeden przykład...
Przejdę do kolejnego zagadnienia...
Z tego wynika, że...
Jest to jeden z dowodów...
Stanowisko to potwierdzają również...
Nie sposób nie zauważyć, że...
Wszystko wskazuje na to, że...
Należy nadmienić, że...
Jak wynika z przytoczonych argumentów (faktów, dowodów), ...
Odniosę się do kolejnego przykładu...
Zebrane tu przykłady potwierdzają ...
Z tego też powodu...
Przywołajmy więc kolejny przykład...
W świetle przedstawionych rozważań...

toteż, czyli, zatem, bowiem
z jednej strony..., z drugiej strony zaś
jak wiadomo...
odnosząc się do...,
mianowicie...
nie tylko..., ale także...

Posłużę się tu przykładem z..., w którym mówi się o...
Odzwierciedleniem tego stanowiska są słowa z...
Podobnych dowodów dostarczają nam przykłady wypowiedzi...
Potwierdza to następujący fragment... Świadczy o tym następujący cytat: ...

Podsumowując rozważania, stwierdzam, że...
Wszystkie przedstawione przykłady wskazują/pozwalają sądzić, że...
Podsumowując,...
Na zakończenie warto więc...
Spróbujmy podsumować...

Nie wiem, czy wszyscy to zrozumieją...
Szkoda zagłębiać się w tę sprawę, jeśli...
Każdy, kto nie uwzględnia tych zaleceń (wskazówek, pouczeń), poniesie porażkę.
Można przytoczyć jeszcze więcej argumentów, ale nie każdy to zrozumie.

2. Argumentów przedstawiających bardzo subiektywne sądy na temat kogoś albo czegoś jako prawdy ogólne

Jako ludzie oczytani zgadzamy się z tym, że czytanie książek jest cenniejszym zajęciem niż słuchanie audiobooków.
Wszyscy w XXI wieku doskonale posługujemy się komunikacją elektroniczną. Każdy z nas ma przecież łatwy dostęp do internetu i komputera.
Nie trzeba przecież uzasadniać, że poezja pokazuje lepiej świat uczuć i przeżyć niż proza.

3. Argumentów odwołujących się do prawd ogólnych (powszechnie znanych)

Nie będę przecież tego uzasadniać, bo jest to dobrze znany problem.
Już od tysięcy lat człowiek szuka odpowiedzi na to pytanie.
Język jest najlepszym środkiem komunikacji, więc szkoda czasu na pokazywanie zalet komunikacji przez gesty i obrazy.

4. Argumentów odwołujących się do czyjejś wiedzy (przekonań)

Nie wiem, czy wszyscy zrozumieją moją myśl, ale powtórzę ją raz jeszcze.

5. Argumentów odwołujących się do poczucia czasu, ilości informacji itp.

Mógłbym przytoczyć jeszcze więcej dowodów na poparcie tej tezy, ale nie uda się ich wszystkich zamieścić w tych rozważaniach.

# data[].attributes.attachment_link.description
Słowo „rozprawka" to zdrobnienie od „rozprawy", a więc 'obszernej pracy naukowej, która omawia jakieś ważne zagadnienie'. Gatunek ten należy zatem do stylu oficjalnego, naukowego, w którym podejmuje się ważny, często kontrowersyjny problem. Rozprawka wiąże się z argumentacją i rzeczowym przedstawieniem dowodów naukowych, faktów. Zawsze wymaga, aby udowodnić jakąś myśl (tezę).

# data[].attributes.headline
Idzie mrówka przez dżunglę, czyli jak napisać opowiadanie.

# data[].attributes.subject
Idzie mrówka przez dżunglę, czyli jak napisać opowiadanie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rcfq05xicCMLP 1

zadanie interaktywne

Obejrzyj ilustracje i zastanów się, jaką historię przedstawiają. Opowiedz ją własnymi słowami.

Napisz tutaj lub w zeszycie opowiadanie na podstawie historyjki, uwzględniając poniższe punkty:

Opowiadaj z perspektywy mrówki, słonia albo niewidocznego obserwatora.

Wpleć w tekst opis miejsca (sceneria) i bohaterów zdarzeń (rozwścieczony ogromny słoń, biedna malutka mróweczka) oraz elementy grozy ( nic z niej nie zostanie, rozległ się ryk, zadudniło). Opowiadanie zakończ puentą.

Wykorzystaj wybrane wyrazy i zwroty: ryknął, leżał jak długi, machnęła, świsnął, zadrżał, otrzepała ręce, mruknęła, rach‑ciach, łomot, znała wschodnie sztuki walki, wtedy, nagle, znienacka, w okamgnieniu, po chwili.

uzupełnij treść

W swoim opowiadaniu o mrówce i słoniu zaznacz wstęp, rozwinięcie i zakończenie.

Przeczytajcie na forum klasy swoje opowiadania. Następnie porozmawiajcie, odpowiadając na pytania:

Kto jest narratorem poszczególnych opowiadań?

Jakie wydarzenia opisane są w rozwinięciach?

Jak została rozwiązana sytuacja konfliktowa?

Jaki jest komentarz końcowy?

zadanie interaktywne

Dobierz właściwą odpowiedź do każdego pytania.

We wstępie przedstawia się sytuację bohaterów, miejsce, okoliczności, czas., To forma wypowiedzi, w której przedstawia się ciąg zdarzeń zależnych od siebie., W rozwinięciu opisuje się wydarzenia następujące po sobie aż do rozwiązania sytuacji, czyli do zakończenia., Wydarzenia ukazuje narrator, który może być ich uczestnikiem lub obserwatorem., Opowiadanie składa się z trzech części: wstępu, rozwinięcia i zakończenia., W zakończeniu można skomentować opisywaną historię, wyciągnąć wniosek., Każdą część opowiadania zaczyna się od akapitu.

Co to jest opowiadanie?

Kto ukazuje wydarzenia w opowiadaniu?

Z jakich części składa się opowiadanie?

Co rozpoczyna każdą część opowiadania?

Jaką sytuację należy przedstawić we wstępie?

Jakie opisy należy przedstawić w rozwinięciu?

Co należy napisać w zakończeniu?

# data[].attributes.attachment_link.title
Idzie mrówka przez dżunglę, czyli jak napisać opowiadanie

# data[].attributes.attachment_link.description
Rcfq05xicCMLP 1 Obejrzyj ilustracje i zastanów się, jaką historię przedstawiają. Opowiedz ją własnymi słowami. Napisz tutaj lub w zeszycie opowiadanie na podstawie historyjki, uwzględniając poniższe punkty: Opowiadaj z perspektywy mrówki, słonia albo niewidocznego obserwatora. Wpleć w tekst opis miejsca (sceneria) i bohaterów zdarzeń (rozwścieczony ogromny słoń, biedna malutka mróweczka) oraz elementy grozy ( nic z niej nie zostanie, rozległ się ryk, zadudniło).

# data[].attributes.body
* Zawiadomienie to najczęściej urzędowy, oficjalny tekst, w którym ktoś o czymś kogoś zawiadamia. W zawiadomieniu powinny się znaleźć następujące informacje: kto, kogo, o czym zawiadamia, kiedy i gdzie się to odbędzie. Najczęściej zawiadamia się o czymś grupę osób.

Zawiadomienie powinno być krótkie i treściwe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przeczytaj uważnie poniższy tekst. W jakim celu został napisany?

Zarząd Stowarzyszenia Czarownic „Abrakadabra" zawiadamia Szanowne Wiedźmy, że w nocy z 23 na 24 czerwca bieżącego roku o godzinie 24.00 na Łysej Górze odbędzie się Walne Zebranie Członkiń Stowarzyszenia. Tematem zebrania będzie zabezpieczenie walnych zebrań i spotkań przed niespodziewanymi gośćmi i ustalenie harmonogramu działań statutowych.

Odpowiedz pełnymi zdaniami na pytania:

O czym informuje tekst z poprzedniego ćwiczenia?

Kto i komu przekazuje wiadomość?

Kiedy i gdzie odbędzie się spotkanie?

Co będzie tematem zebrania?

Zawiadomienie to najczęściej urzędowy, oficjalny tekst, w którym ktoś o czymś kogoś zawiadamia. W zawiadomieniu powinny się znaleźć następujące informacje: kto, kogo, o czym zawiadamia, kiedy i gdzie się to odbędzie. Najczęściej zawiadamia się o czymś grupę osób.

Zawiadomienie powinno być krótkie i treściwe.

W imieniu przewodniczącego szkoły zredaguj zawiadomienie o spotkaniu samorządu szkolnego.

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeczytaj uważnie poniższy tekst. W jakim celu został napisany? Zarząd Stowarzyszenia Czarownic „Abrakadabra" zawiadamia Szanowne Wiedźmy, że w nocy z 23 na 24 czerwca bieżącego roku o godzinie 24.00 na Łysej Górze odbędzie się Walne Zebranie Członkiń Stowarzyszenia. Tematem zebrania będzie zabezpieczenie walnych zebrań i spotkań przed niespodziewanymi gośćmi i ustalenie harmonogramu działań statutowych.

# data[].attributes.headline
Wskazówka, zalecenie, instrukcja, jak to napisać?

# data[].attributes.subject
Wskazówka, zalecenie, instrukcja, jak to napisać?

# data[].attributes.body
* Nauczysz się:

- poznasz cechy instrukcji;

- stworzysz krótkie, zwięzłe i jasne wypowiedzi;

- wykonasz zadanie na podstawie instrukcji;

- stworzysz instrukcję z wykorzystaniem stosownego słownictwa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia

1. Jak poprawnie napisać instrukcję?

2. Przykłady instrukcji

3. Tulipan origami

1

Przed rozpoczęciem pracy z audiobookiem, możesz skorzystać z przygotowanego scenariusza lekcji, który pokazuje, jak włączyć materiały multimedialne w tok lekcji.

R1MLXSAxyvefp 1

W prostokątnym polu znajduje się strzałka skierowana w dół (symbol pobierania pliku) i napis „Pobierz załącznik". Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji.

W przypadku braku możliwości rozwiązania zadania z klawiatury lub trudności z odczytem przez czytnik ekranu skorzystaj z innej wersji zadania.

(jap. - składać, - papier) wywodząca się z Chin, ale z racji, że rozwinęła się w Japonii uważana za japońską sztukę składania kunsztownych papierowych figurek bez pomocy nożyczek i kleju; też: taka figurka.

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/131144/v/latest/t/student-canon http://www.epodreczniki.pl/reader/c/131144/v/latest/t/student-canon/m/j0000007VBB1v50

to teksty, którymi posługujemy się w codziennych, typowych sytuacjach, np. notatki, ulotki, instrukcje, schematy.

(ang. - trasa, droga) aktywne urządzenie w sieci komputerowej, decydujące, jaką drogą mają być przesyłane dane.

Na ekranie wyświetla się w ramce Ćwiczenie 1. zatytułowane „Porządkowanie informacji". Poniżej znajduje się polecenie „W poniższej instrukcji zamieniono kolejność czynności. Podaj poprawną kolejność i uzupełnij brakujące wyrazy (użyj trybu rozkazującego, bezokoliczników oraz przysłówków)". Pod poleceniem znajduje się osiem zdań z lukami. Na dole ćwiczenia znajdują się rozsypane brakujące wyrazy do uzupełnienia. Poniżej po prawej stronie znajduje się przycisk „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

W poniższej instrukcji zamieniono kolejność czynności. Podaj poprawną kolejność i uzupełnij brakujące wyrazy (użyj trybu rozkazującego, bezokoliczników oraz przysłówków).

3, 5, Przygotuj, 8, dokładnie, precyzyjnie, 4, 7, 1, 6, zażywaj, 2, wsyp

...................... Resztę granulatu włóż do pudełka i ...................... zamknij.
...................... Ostrożnie odmierz 3 łyżeczki granulatu i ...................... do przygotowanej szklanki z wodą.
...................... Lek w opakowaniu występuje w postaci granulatu.
...................... ...................... łyżeczkę do herbaty oraz pół szklanki przegotowanej wody (około 100ml).
...................... Wyjmij torebkę z granulatem z pudełka.
...................... Wymieszaj ...................... miksturę aż do powstania jednorodnej zawiesiny.
...................... Na zakończenie włóż pudełko z granulatem do lodówki.
...................... Tak przygotowany lek ...................... wyłącznie po posiłku i nie popijaj innym płynem.

Na ekranie wyświetla się inna wersja zadania pierwszego. Ćwiczenie ma tytuł: „Porządkowanie informacji". Polecenie ćwiczenia brzmi: „W poniższej instrukcji zamieniono kolejność czynności. Podaj poprawną kolejność i uzupełnij brakujące wyrazy (użyj trybu rozkazującego, bezokoliczników oraz przysłówków)". Poniżej znajduje się osiem zdań. Nad każdym zdaniem znajduje się rozwijana lista. Na liście należy zaznaczyć cyfrę oznaczającą kolejność danego zdania w instrukcji. Oprócz tego pięć z podanych zdań zawiera luki, które trzeba uzupełnić odpowiednimi wyrazami. W miejscu tych luk znajdują się rozwijane listy, na których trzeba znaczyć odpowiednie słowo. W prawym dolnym rogu znajdują się klawisze „Zapisz odpowiedź" i „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

W poniższej instrukcji zamieniono kolejność czynności. Podaj poprawną kolejność i uzupełnij brakujące wyrazy (użyj trybu rozkazującego, bezokoliczników oraz przysłówków).

zażywaj, 2, 7, 3, Przygotuj, 1, 4, wsyp, 3, 6, 2, zażywaj, 7, 2, dokładnie, precyzyjnie, 1, precyzyjnie, 8, 1, zażywaj, wsyp, 5, Przygotuj, 8, 3, 2, Przygotuj, 1, 8, 4, precyzyjnie, 3, 5, 1, 8, 6, 8, 2, 4, 7, 7, 3, 1, 2, 2, 8, 4, 6, 5, 1, 5, 5, 5, 6, 7, 8, 5, 3, 7, 6, 7, precyzyjnie, precyzyjnie, zażywaj, wsyp, 1, 3, 5, 6, zażywaj, dokładnie, wsyp, 4, 3, 7, 8, 6, dokładnie, 4, dokładnie, 4, Przygotuj, 6, 2, Przygotuj, 4, wsyp, dokładnie

......................
Resztę granulatu włóż do pudełka i ...................... zamknij.

......................
Ostrożnie odmierz 3 łyżeczki granulatu i ...................... do przygotowanej szklanki z wodą.

......................

Lek w opakowaniu występuje w postaci granulatu.

......................
...................... łyżeczkę do herbaty oraz pół szklanki przegotowanej wody (około 100ml).

......................

Wyjmij torebkę z granulatem z pudełka.

......................
Wymieszaj ...................... miksturę aż do powstania jednorodnej zawiesiny.

......................

Na zakończenie włóż pudełko z granulatem do lodówki.

......................
Tak przygotowany lek ...................... wyłącznie po posiłku i nie popijaj innym płynem.

Na ekranie wyświetla się w ramce Ćwiczenie 2. zatytułowane „Rozpoznawanie typu instrukcji". Poniżej znajduje się polecenie: „Na podstawie podanych fragmentów określ, czego dotyczą instrukcje. Podaj słowa, które naprowadziły Cię na odpowiedź, którą wybrałeś". Poniżej znajdują się treści dwóch instrukcji. Pod każdą z nich widnieją puste pola-luki do wypełnienia. Poniżej po prawej stronie znajduje się przycisk „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Na podstawie podanych fragmentów określ, czego dotyczą instrukcje. Podaj słowa, które naprowadziły Cię na odpowiedź, którą wybrałeś.

INSTRUKCJA 1.1. Ostrożnie rozsuń drzwiczki kabiny.2. Wejdź do brodzika.3. Podnieś słuchawkę.4. Powoli włączaj baterię aż do momentu, gdy woda będzie miała odpowiednią temperaturę.5. Po zakończeniu czynności wyłącz baterię i rozsuń drzwiczki.6. Bardzo ostrożnie wyjdź z brodzika.Odp.: Instrukcja ........................................................ . Słowa: ............ , ............ , ............ , ............ .
INSTRUKCJA 2.1. Gracze dzielą się na dwie drużyny o takiej samej lub zbliżonej liczbie graczy, co najmniej dwóch.2. Po uzgodnieniu składów drużyn należy rozłożyć pośrodku stołu Planszę.3. Dwie karty, opisujące kategorie haseł (powiedzenie/tytuł, osoba/zwierzę, czynność, przedmiot należy wyjąć z talii i położyć w widocznym dla wszystkich miejscu, obok planszy.4. W pobliżu należy postawić też klepsydrę i ustalić odmierzany nią maksymalny czas na prezentację hasła (jedno, czy więcej przesypań piasku).5. Następnie trzeba położyć potasowaną talię kart „haseł" i przygotować czyste kartki oraz długopisy, potrzebne do rysowania haseł, a także kartkę z rubrykami do prowadzenia punktacji.Odp.: Instrukcja ............ . Słowa: ............ , ............ , ............ , ............ .

Na ekranie wyświetla się inna wersja zadania drugiego. Ćwiczenie ma tytuł: „Rozpoznawanie typu instrukcji". Polecenie ćwiczenia brzmi: „Na podstawie podanych fragmentów określ, czego dotyczą instrukcje. Podaj słowa, które naprowadziły Cię na odpowiedź, którą wybrałeś". Poniżej znajdują się dwie instrukcje. Instrukcja pierwsza składa się z sześciu punktów. Pod instrukcją pierwszą zamieszczonych jest pięć rozwijanych list. Instrukcja druga składa się z pięciu punktów. Pod drugą instrukcją również znajduje się pięć rozwijanych list. Na pierwszej rozwijanej liście należy zaznaczyć, jakiego urządzenia dotyczy zaprezentowana instrukcja. Na kolejnych rozwijanych listach należy zaznaczyć słowa, które stanowią wskazówki umożliwiające rozpoznanie urządzenia, którego dotyczy instrukcja. W prawym dolnym rogu znajdują się klawisze „Zapisz odpowiedź" i „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Na podstawie podanych fragmentów określ, czego dotyczą instrukcje. Wskaż słowa, które naprowadziły Cię na odpowiedź, którą wybrałeś.

kabiny prysznicowej, gracze, obsługi kabiny prysznicowej, kartki, bateria, kategorie, wyłącz, kabina, prysznica, czynność, plansza, ostrożnie, gry, włączaj, , przedmiot, obsługi kabiny prysznicowej, do gry, czynność, do gry

INSTRUKCJA 1.
1. Ostrożnie rozsuń drzwiczki kabiny.
2. Wejdź do brodzika.
3. Podnieś słuchawkę.
4. Powoli włączaj baterię aż do momentu, gdy woda będzie miała odpowiednią temperaturę.
5. Po zakończeniu czynności wyłącz baterię i rozsuń drzwiczki.
6. Bardzo ostrożnie wyjdź z brodzika.

Odp.: Instrukcja ........................................................ . Słowa: ........................................................ , ........................................................ .
INSTRUKCJA 2.
1. Gracze dzielą się na dwie drużyny o takiej samej lub zbliżonej liczbie graczy, co najmniej dwóch.
2. Po uzgodnieniu składów drużyn należy rozłożyć pośrodku stołu Planszę.
3. Dwie karty, opisujące kategorie haseł (powiedzenie/tytuł, osoba/zwierzę, czynność, przedmiot należy wyjąć z talii i położyć w widocznym dla wszystkich miejscu, obok planszy.
4. W pobliżu należy postawić też klepsydrę i ustalić odmierzany nią maksymalny czas na prezentację hasła (jedno, czy więcej przesypań piasku).
5. Następnie trzeba położyć potasowaną talię kart „haseł" i przygotować czyste kartki oraz długopisy, potrzebne do rysowania haseł, a także kartkę z rubrykami do prowadzenia punktacji.

Odp.: Instrukcja ........................................................ . <div style='font-size: 18px; display: inline-block;' tabindex='0'' tabindex='0'>Słowa: ........................................................ , ........................................................ .

Na ekranie wyświetla się w ramce Zadanie 3. zatytułowane „Uzupełnienie". Poniżej znajduje się polecenie o treści „Wstaw w luki brakujące słowa, które uzupełnią instrukcję. Pamiętaj, że Twoja instrukcja ma precyzyjnie poprowadzić odbiorcę do celu". Pod spodem mieści się siedem zdań zawierających luki, które należy uzupełnić. Pod zdaniami zamieszczone są brakujące słowa do wyboru. Poniżej po prawej stronie znajduje się przycisk „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Wstaw w luki brakujące słowa, które uzupełnią instrukcję. Pamiętaj, że Twoja instrukcja ma precyzyjnie poprowadzić odbiorcę do celu.

maksymalnie, ostrożnie, Precyzyjnie, Urządzenie, zatrzymać, uważaj, Włóż

INSTRUKCJA1. ...................... wtyczkę do odpowiedniego gniazda zasilania i włącz zasilanie.
2. Włóż w szczeliny na pieczywo ...................... dwie kromki chleba.
3. ...................... wybierz żądane ustawienie do pieczenia pokrętłem elektronicznej regulacji poziomu do pieczenia.4. Naciskaj dźwignię regulacji do chwili zatrzymania się w miejscu. Cykl opiekania rozpocznie się automatycznie.
5. ...................... wyłączy się po uzyskaniu żądanego koloru tostów, a tost automatycznie wyskoczy w górę.
6. Proces opiekania można ...................... w każdej chwili, naciskając przycisk STOP.
7. Wyjmij ...................... tosty z urządzenia, ...................... mogą być gorące.SMACZNEGO!

Na ekranie wyświetla się inna wersja zadania trzeciego. Ćwiczenie ma tytuł: „Uzupełnianie". Polecenie ćwiczenia brzmi: „Wstaw w luki brakujące słowa, które uzupełnią instrukcję. Pamiętaj, że Twoja instrukcja ma precyzyjnie poprowadzić odbiorcę do celu". Poniżej znajduje się instrukcja tostera składająca się z siedmiu zdań. Instrukcja zawiera siedem luk, a w miejscu każdej z nich znajduje się rozwijana lista. Na listach należy zaznaczyć słowo, które powinno uzupełniać dany fragment instrukcji. W prawym dolnym rogu znajdują się klawisze „Zapisz odpowiedź" i „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Wstaw w luki brakujące słowa, które uzupełnią instrukcję. Pamiętaj, że Twoja instrukcja ma precyzyjnie poprowadzić odbiorcę do celu.

uważaj, zatrzymać, zatrzymać, Włóż, Włóż, ostrożnie, Włóż, maksymalnie, zatrzymać, zatrzymać, Precyzyjnie, maksymalnie, Precyzyjnie, uważaj, zatrzymać, maksymalnie, Urządzenie, ostrożnie, Urządzenie, uważaj, Włóż, zatrzymać, maksymalnie, maksymalnie, Precyzyjnie, Urządzenie, uważaj, uważaj, Urządzenie, Precyzyjnie, Precyzyjnie, ostrożnie, Włóż, maksymalnie, ostrożnie, Precyzyjnie, ostrożnie, uważaj, Urządzenie, Urządzenie, Włóż, zatrzymać, maksymalnie, Precyzyjnie, Urządzenie, Włóż, ostrożnie, ostrożnie, uważaj

INSTRUKCJA

1. ...................... wtyczkę do odpowiedniego gniazda zasilania i włącz zasilanie.
2. Włóż w szczeliny na pieczywo ...................... dwie kromki chleba.
3. ...................... wybierz żądane ustawienie do pieczenia pokrętłem elektronicznej regulacji poziomu do pieczenia.

4. Naciskaj dźwignię regulacji do chwili zatrzymania się w miejscu. Cykl opiekania rozpocznie się automatycznie.
5. ...................... wyłączy się po uzyskaniu żądanego koloru tostów, a tost automatycznie wyskoczy w górę.
6. Proces opiekania można ...................... w każdej chwili, naciskając przycisk STOP.
7. Wyjmij ...................... tosty z urządzenia, ...................... mogą być gorące.

Usłyszysz i przeczytasz teksty dotyczące instrukcji jako formy użytkowej. Zwróć uwagę na jej język i formę. Wiadomości te przydadzą ci się do samodzielnego napisania instrukcji.

RFf3dZ9VVB8kw 1

Na ekranie pokazany jest panel sterowania z aktywnymi klawiszami do odtwarzania zawartości audiobooka. W części górnej części znajdują się trzy klawisze. Pierwszy od lewej „Widok" umożliwia przełączenie między odtwarzaczem dźwiękowym audiobooka oznaczonym jako „Odtwarzacz" na liście wyboru a podglądem treści audiobooka oznaczonym jako „Tekst". Odtwarzacz dźwiękowy oznaczony jako „Odtwarzacz" przedstawia żółty pasek, na którym podczas odtwarzania pojawia się tekst. Widok „Tekst" prezentuje pełny tekst pojawiający się w nagraniu. Widok „Dynamiczny" stanowi połączenie widoku „Odtwarzacz" i „Tekst". Klawisz środkowy „Książka" umożliwia nawigację po treści audiobooka. Klawisz trzeci od lewej „Więcej" - zawiera informacje o programie. Poniżej oddzielony linią znajduje się panel sterowania odtwarzacza nagrania. Poniżej panelu sterowania znajduje się żółty pasek, na którym w trakcie odtwarzania pokazywany jest tekst nagrania.

Wersja tekstowa z wyróżnieniem pojęć

Wskazówka, zalecenie, instrukcja, jak to napisać?
Rozdział 1
Jak poprawnie napisać instrukcję?

W nagraniu zostaną przedstawione zasady pisania instrukcji oraz przykłady kilku instrukcji.

Słowo instrukcja pochodzi od łacińskiego słowa instructio, znaczącego tyle co uporządkować. To ulotka, broszura zawierająca zasady działania i obsługi np. jakiegoś urządzenia. Zawiera opis kolejnych etapów postępowania w drodze do osiągnięcia jakiegoś celu. Sporządza się ją po to, aby ułatwić uruchomienie czegoś lub wykonanie jakiejś czynności. Zawiera ostrzeżenia i przeciwwskazania.
Na co dzień spotykamy się z instrukcjami obsługi urządzenia, alarmowymi, przeciwpożarowymi.
Instrukcja do instrukcji:
1. Nazwij czego będzie dotyczyć instrukcja, czyli stwórz nagłówek.
2. Zastosuj przejrzysty układ graficzny, nadaj nagłówki poszczególnym etapom wykonywania instrukcji, zastosuj punkty, odstępy, możesz wstawić rysunki.
3. W punktach jasno i precyzyjnie sformułuj kolejne wykonywane przez odbiorcę czynności, możesz zastosować formę bezokolicznika np. odkręcić, wylać lub czasowniki w trybie rozkazującym np. odkręć, wylej.
4. Czynności podawaj w porządku chronologicznym.
5. Pamiętaj o przysłówkach typu: precyzyjnie, wolno, dokładnie.
6. Wyróżnij ważne elementy, np. użyj podkreśleń, kursywy lub pogrubienia.
7. W razie potrzeby dodaj uwagi lub zasady bezpieczeństwa.
8. Dbaj o poprawny język i estetykę zapisu.

Rozdział 2
Przykłady instrukcji

W nagraniu umieszczone są proste oraz bardziej skomplikowane przykłady instrukcji, na podstawie strony internetowej Komunikacji Miejskiej w Płocku - www.kmplock.eu oraz innych ogólnodostępnych tekstów internetowych.

Instrukcja pierwsza.
Zakup biletu jednoprzejazdowego lub czasowego.
1. Wybierz na ekranie dotykowym odpowiedni rodzaj biletu. Na pierwszym ekranie dostępne są najpopularniejsze bilety. Wybór biletu odbywa się poprzez naciśniecie znaku „+" znajdującego się przy nazwie biletu. Dodanie kolejnego biletu do koszyka odbywa się poprzez naciśniecie znaku „+" przy odpowiednim bilecie. Wycofanie biletu z koszyka odbywa się poprzez naciśnięcie znaku „-" przy bilecie, który chcemy usunąć.
1.1. Pełna oferta biletów papierowych dostępna jest po kliknięciu opcji „pełna oferta biletów papierowych".
1.2. Następnie należy wybrać strefę obowiązywania biletu. Cofnięcie się o jeden ekran odbywa się poprzez wciśnięcie przycisku z symbolem strzałki w lewo.
1.2.1. W przypadku wybrania strefy a w kolejnym kroku należy wybrać rodzaj biletu - dostępne są bilety jednoprzejazdowe, 60‑minutowe oraz 24‑godzinne. Po wyborze rodzaju biletu należy dodać interesujący nas bilet do koszyka poprzez naciśnięcie znaku „+" przy nazwie biletu.
2. Lista biletów dodanych do koszyka znajduje się z prawej strony ekranu (biletomat stacjonarny) lub na dole ekranu (biletomat mobilny). Napis „kwota do zapłaty" znajduje się przy przycisku „kupuję". Zatwierdzenie listy biletów do kupienia odbywa się poprzez naciśniecie przycisku „kupuję". Naciśnięcie przycisku „kupuję" powoduje brak możliwości dodawania kolejnych rodzajów biletów i przenosi kupującego do ekranu płatności.
3. Kolejnym krokiem jest wybranie sposobu płatności. Lista biletów, które zostały wybrane do kupienia, jak i kwota do zapłaty cały czas znajdują się na ekranie. W przypadku zaakceptowania do zakupu nieprawidłowych biletów, kupujący ma możliwość anulowania operacji poprzez wciśnięcie przycisku „x". Istnieją dwa sposoby płatności - płatność gotówką i płatność kartą płatniczą.
3.1. Płacę gotówką - po wyborze tego typu płatności na ekranie pojawi się ekran płatności. Wyświetlone są na nim informacje o kwocie do zapłaty, ilości wpłaconej gotówki, pozostałej kwocie do zapłaty oraz o ewentualnej reszcie do zwrotu. Informacje te aktualizują się na bieżąco po każdej wrzuconej monecie lub wsuniętym banknocie.
3.1.1. Biletomat mobilny umożliwia płatność tylko i wyłącznie bilonem. Obsługiwane nominały wyświetlone są na ekranie w postaci grafik.
3.1.2. Płatność odbywa się poprzez wrzucanie kolejno po sobie monet do szczeliny wrzutowej (biletomat mobilny i stacjonarny) lub wsuwanie kolejno po sobie banknotów do szczeliny na banknoty (tylko biletomat stacjonarny).
3.1.3. Po wpłaceniu odpowiedniej kwoty nastąpi wydruk biletów oraz ewentualne wydanie reszty. Bilety wraz z resztą (bilonem) należy wyjąć z dolnej szalki. W biletomatach stacjonarnych w przypadku wydawania reszty w banknotach zostaną one wysunięte z dolnej kieszeni wydawania.

Instrukcja druga.routera koncentrycznego
Instrukcja montażu routera Wi‑Fi.
1. Podłącz modem zewnętrzny ODU‑200 do routera Wi‑Fi IDU‑200 za pomocą kabla koncentrycznego zakończonego złączem typu F. Upewnij się, czy kabel jest prawidłowo podłączony do gniazda IDU w modemie zewnętrznym.
2. Podłącz modem zewnętrzny ODU‑200 do konwertera LNB za pomocą kabla koncentrycznego zakończonego złączem typu F. Upewnij się, czy kabel jest prawidłowo podłączony do gniazda LNB w modemie zewnętrznym.
3. Zabezpiecz wkręcone złącza gumowymi osłonami złącz antenowych, dołączonymi do zestawu, tak jak pokazano na rysunku poniżej. Osłony powinny być nałożone na kabel koncentryczny przed zamocowaniem złącz typu F.
Instrukcja trzecia.
Fragment instrukcji przeciwpożarowej.
W razie zaistnienia pożaru należy:
1. Natychmiast zawiadomić osoby znajdujące się w strefie zagrożenia oraz otworzyć wyjścia ewakuacyjne.
2. Zawiadomić o zdarzeniu Państwową Straż Pożarną (numer telefonu 998) podając według kolejności:
- co się pali,
- dokładny adres miejsca pożaru,
- rodzaj obiektu, wysokość na której występuje pożar,
- występujące zagrożenie ludzi (czy są poszkodowani),
- nazwisko oraz numer telefonu, z którego dokonuje się zgłoszenia.
Uwaga! Po skończeniu zgłoszenia i odłożeniu słuchawki, należy pozostać przez chwilę przy telefonie, ponieważ dyżurny Straży Pożarnej sprawdza, czy z danego numeru telefonu dokonano zgłoszenia.
3. Powiadomić o zaistniałym pożarze w zależności od możliwości: kierownictwo obiektu oraz pozostały personel.
4. Przystąpić do akcji ewakuacyjnej osób zagrożonych, zachowując przy tym opanowanie i spokój oraz równocześnie prowadzić akcję gaśniczą (jeżeli pozwala na to wielkość pożaru) dostępnymi środkami będącymi na wyposażeniu budynku tj. gaśnic i hydrantów.
5. Ewakuację należy prowadzić poziomymi ciągami komunikacji ogólnej budynku; potem również ciągami pionowymi, czyli klatkami schodowymi, wyznaczonymi jako ewakuacyjne.

Rozdział 3
Tulipan origami origami

Nagranie zawiera instrukcję składania papieru. Tekst jest opracowaniem blogerki Zakochana w sztuce.
Podążaj za wskazówkami:
1. Z kolorowej kartki wycinamy kwadrat. Składamy go na pół po przekątnej (tak żeby powstał trójkąt), rozkładamy, znów składamy po przekątnej, ale w drugą stronę, rozkładamy. Składamy na pół wzdłuż jednego boku, rozkładamy, składamy wzdłuż drugiego boku, rozkładamy. Powinna powstać siatka zagięć.
2. Składamy w trójkąt wzdłuż linii od rogu do środka kwadratu. Środkowe linie składamy do środka. Powinny powstać dwa trójkąty łączące się w wierzchołku.
3. Każdy z trójkątów składamy tak, żeby jego dolne rogi połączyły się z wierzchołkiem trójkąta. Otrzymujemy kształt rombu złożonego z dwóch zaginających się trójkątów. Przekładamy boki (trójkąty) tak, by z obu stron mieć romb z całej kartki, bez zagięć.
4. Kolejno zginamy cztery boki do środka. Wkładamy powstałe płatki do siebie. Wdmuchujemy powietrze przez dziurkę, która powstała na jednym z wierzchołków.
5. Wywijamy płatki. Wycinamy z zielonego papieru pasek i przyklejamy go do wykałaczki. Wycinamy listek i przyklejamy. Wkładamy wykałaczkę do kwiatka. Tulipan gotowy.

Komu ma służyć instrukcja i w jakich sytuacjach jest pomocna?

Która z instrukcji jest najbardziej skomplikowana i dlaczego?

Skorzystaj z instrukcji i wykonaj tulipana. Udało się?

1. zna zasady konstruowania instrukcji;

2. analizuje pod kątem językowym instrukcje różnego typu;

3. gromadzi słownictwo potrzebne do napisania instrukcji;

4. rozwija umiejętność tworzenia tekstu użytkowego z zachowaniem właściwego stylu języka.

Pisząc INSTRUKCJĘ, pamiętaj o :
- używaniu prostych, precyzyjnych sformułowań;
- wymienianiu czynności w porządku chronologicznym;
- stosowaniu odpowiedniego słownictwa (bezokoliczniki lub czasowniki w trybie rozkazującym, przysłówki);
- poprawności językowej i graficznych wyróżnikach.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wskazówka, zalecenie, instrukcja, jak to napisać?

# data[].attributes.attachment_link.description
Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia Jak poprawnie napisać instrukcję? Przykłady instrukcji Tulipan origami 1 Przed rozpoczęciem pracy z audiobookiem, możesz skorzystać z przygotowanego scenariusza lekcji, który pokazuje, jak włączyć materiały multimedialne w tok lekcji. R1MLXSAxyvefp 1 W przypadku braku możliwości rozwiązania zadania z klawiatury lub trudności z odczytem przez czytnik ekranu skorzystaj z innej wersji zadania.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
[1] Olimp był właściwym królestwem Dzeusa, odkąd, po wojnie z gigantami, podzielił się on władzą nad światem z dwoma braćmi: Posejdonem i Hadesem. Wszyscy trzej ciągnęli losy. Dzeusowi dostało się niebo i ziemia wraz z Olimpem, Posejdonowi morze, Hadesowi królestwo umarłych w podziemiu. Dzeus, jako pan nieba, obwołał się bogiem najwyższym, któremu wszyscy winni posłuszeństwo. [...]

[2] Pięknie urządził się Dzeus na Olimpie. Dzikie zwierzęta nie miały tam przystępu i nigdy wiatr zimny nie niósł zadymki śnieżnej. Czystego powietrza nie ćmiła żadna chmura. Panowała tam wieczna wiosna. Pod najwyższym szczytem błyszczał pałac Dzeusa, cały ze złota i drogich kamieni, a wśród innych i po wąwozach stały skromniejsze dwory innych bogów. Wszystkie były dziełem Hefajstosa, niezrównanego mistrza wszelkich kunsztów. Wrót Olimpu strzegły hory, dziewczęce boginie pór roku.

[3] Szczęśliwe życie pędzą bogowie na Olimpie. Nie słychać jęków ani stękania chorych, bo choroby nie mają władzy nad złocistymi ciałami niebieskich panów. Czasem tylko bóg któryś, co wdał się niebacznie w mężobójczą wojnę, wraca zraniony, lecz wnet jego rany goją się pod opieką troskliwych lekarzy. Kłótnie i spory trwają zwykle krótko, bo je Dzeus swą powagą rozstrzyga i ucisza. Jedynie małżonka, Hera, czyni panu wszego świata głośniejsze wymówki, ile że jest i łatwo daje się unosić podejrzeniom. Bogowie łączą się w bliższe i bardziej zażyłe kółka towarzyskie, a na większe uroczystości i narady schodzą się do przestronnego zamku Dzeusa.

[4] Zebrania bywają mniejsze i większe. Na pierwsze, bardziej poufne, proszeni są tylko Olimpijczycy, najwyższa arystokracja bogów. Kiedy indziej znów odbywają się prawdziwe wiece i szybkonogi posłaniec bogów, Hermes, musi zbiegać wszystkie lądy i morza, aby zawiadomić o woli Dzeusa cały ten tłum bożków, całą tę hołotkę nieśmiertelną, co ze zdumieniem i z ustami otwartymi, aby lepiej widzieć, przypatruje się wspaniałościom niebieskim, a nie śmie słowa przemówić w obecności potężnych władców [...]. Słowem, wszystkie dobre duchy, co otaczają człowieka codziennie i są mu bliskie, bliższe nawet od tych wyniosłych panów Olimpu, i mówią doń szmerem wód i poszumem liści, i odpowiadają mu głębokim, trzykrotnym echem wśród skał.

[5] Po takich naradach następuje uczta. [...] Bogowie zasiadają do stołów lub raczej, zwyczajem starożytnych, układają się na łożach z kości słoniowej i , miękko wyścielonych poduszkami. Dokoła ucztujących uwija się cudna para: bogini młodości Hebe i śliczny chłopczyk Ganimedes, ulubieniec Dzeusa, który sam go porwał z ziemi i uczynił nieśmiertelnym. Hebe i Ganimedes roznoszą ambrozję. Był to zwyczajny pokarm bogów, jakaś dziwnie rozkoszna słodycz, rozpływająca się w ustach: dawała moc ciału, pogodę myślom i nieśmiertelność duszy. W złote puchary nalewano nektar, wino olimpijskie o niewysłowionym zapachu.

[6] Kiedy już wszyscy mieli do syta jadła i napoju, wstawał Apollo i, otoczony orszakiem dziewięciu muz, śpiewał wraz z nimi pieśni cudne i grał na harfie. Radowały się serca bogów w milczeniu szczęśliwym. Charyty, dziewice o białych stopach, ubrane w kwiaty, wiodły tańce wymyślne, wziąwszy się za ręce. A gdy już rydwan słońca przejechał oznaczony bieg dzienny, wszyscy rozchodzili się do domów na spoczynek. Budziła ich nazajutrz Eos, różanopalca bogini jutrzenki.

[7] Tak sobie Grecy wyobrażali życie bogów. Było to właściwie życie ludzkie przeniesione w wieczność. Boga od człowieka nie dzieliła przepaść nie do przekroczenia. [...] Jedyna różnica między człowiekiem a bogiem była ta, że bóg był nieśmiertelny, a człowiekowi najpiękniejsze chwile w życiu mącił strach przed śmiercią. Bogowie byli nieśmiertelni, ale nie wieczni: każdy z nich urodził się kiedyś i żaden nie mógł powiedzieć o sobie, że nie było nigdy takiego czasu, kiedy jego nie było.

[8] Od starości i śmierci chroniła ich ambrozja. Zawierała ona tajemniczą siłę i nawet zwykły człowiek mógł stać się nieśmiertelnym, spożywając ten pokarm cudowny. Bogowie nie byli wszechobecni, ale mogli poruszać się z niezmierną szybkością i lotem błyskawicy przenosić się z miejsca na miejsce. Wiedzę i potęgę posiadali wielką, ale nie nieskończoną. Ich działalność ograniczała Mojra, czyli Przeznaczenie, a poza tym wzajemnie się ograniczali, ponieważ każdy miał sobie powierzony pewien zakres władzy. Bynajmniej nie zażywali bezkarności. Rządzili się własnymi prawami, którym musieli być posłuszni. [...]

[9] Więksi, piękniejsi i silniejsi od ludzi, bogowie greccy mieli ciało równie jak ludzkie podlegające znużeniu lub ranom. Krew ich była biała i tryskając z rany, rozlewała woń przedziwną. Posiadali prawie nieograniczoną zdolność zmieniania się w przeróżne kształty, lecz prawie nigdy nie zjawiali się w postaciach straszliwych lub pokracznych. Niekiedy, zbliżając się do ludzi, stawali się niewidzialni. Życie ich było lekkie i szczęśliwe w porównaniu z życiem człowieka. Mieli wprawdzie swoje namiętności, cierpienia i niedole i one im doskwierały nie mniej niż ludziom, lecz Grecy tylko takie życie uważali za prawdziwie pełne i szczęśliwe, w którym mieszały się ze sobą zarówno zło, jak i dobro.

# data[].attributes.attachment_link.description
1] Olimp był właściwym królestwem Dzeusa, odkąd, po wojnie z gigantami, podzielił się on władzą nad światem z dwoma braćmi: Posejdonem i Hadesem. Wszyscy trzej ciągnęli losy. Dzeusowi dostało się niebo i ziemia wraz z Olimpem, Posejdonowi morze, Hadesowi królestwo umarłych w podziemiu. Dzeus, jako pan nieba, obwołał się bogiem najwyższym, któremu wszyscy winni posłuszeństwo.

# data[].attributes.body
* Smoczą jamę sprzedam

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak napisać zaproszenie. Jakie elementy (informacje) powinny znaleźć się w zaproszeniu.

# data[].attributes.body
TeatRyle

* Uniwersalna przypowieść o Szczęściu i Przyjaźni.
O szczęściu nieustannie przez nas poszukiwanym, ale niedostrzeganym w zwykłym, codziennym życiu.
O przyjaźni, bez której czujemy się samotni i niepotrzebni...

# data[].attributes.body
* Witajcie emocje!  Część 1. Radość i smutek. https://www.youtube.com/watch?v=-5uu3wXe1_U
* Film edukacyjny "Smutne dni"

# data[].attributes.attachment_link.title
Nie daj się 6 - film edukacyjny - smutne dni

# data[].attributes.body
* Bethany Hamilton – bohaterka filmu i mediów.

* Czy zdarzyło ci się kiedyś znaleźć w sytuacji, w której opisie można by przywołać słowa: „jak grom z jasnego nieba”? Jakie uczucia wywołało w tobie nagłe, niespodziewane wydarzenie? Pamiętasz przyjemny dreszcz emocji czy raczej paniczny strach?
Za chwilę przeczytasz o trzynastolatce, której życie w ułamku sekundy zmieniło się nie do poznania. Jakie byłoby twoje zachowanie w takich okolicznościach?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Surferka. Prawdziwa historia o sile wiary, rodzinie i walce, aby znów wskoczyć na deskę

PRZEDMOWA
Prawdę mówiąc, nigdy nie myślałam o napisaniu książki.
Przekonali mnie do tego moi przyjaciele i rodzice, wiele musieli się przy tym namęczyć, ponieważ nie jestem osobą, która uwielbia o sobie mówić czy też myśli, że jest kimś szczególnym. Jak tego dokonali? Stwierdzili, że moja historia może pomóc innym, dlatego nakłaniali mnie, bym spisała swoje przeżycia [...]. Obiecałam sobie, że nie będę płakać, biadolić i jęczeć, zawodząc: „Jaka ja biedna! Jaka nieszczęśliwa" [...].

Rozdział I. PORANEK HALLOWEEN
[...] Trwało to ułamek sekundy. Poczułam ucisk na ręce, jakby ktoś mnie chwycił i pociągnął za sobą. Nie pamiętam szczegółów - był to pięciometrowy żarłacz tygrysi, który odgryzł mi rękę i górną część mojej deski. Patrzyłam, wciąż w szoku, jak woda wokół mnie robi się czerwona. Nie wiem jak, ale zachowałam spokój i zaczęłam płynąć w stronę brzegu. Zamiast lewej ręki miałam krótki kikut, widziałam również, że rekin wyrwał spory kawałek mojej czerwono‑biało‑niebieskiej deski...

Rozdział II. KORZENIE
To, kim jestem, w dużej mierze zawdzięczam rodzicom. To oni mnie ukształtowali. Niezwykli ludzie, którzy wyznaczali sobie cele w życiu i próbowali je realizować. Większość nastolatków sądzi, że ich rodzice są kimś w rodzaju kosmitów, ale ja uważam, że moi rodzice są świetni. Nie tylko mnie wspierają, nie tylko motywują, bym coraz lepiej surfowała, lecz także mnie uczą, bym stawała się coraz lepszym człowiekiem.
Mój tata oszalał na punkcie surfingu, gdy miał kilkanaście lat. [...] Moja mama miała dwanaście lat i ledwie niosła wielką dechę. Później popychała ją co chwila w głąb morza, wpadając co jakiś czas w dół wyryty przez prąd morski.
Kiedy opowiada o tej chwili - jej pierwszym dniu surfingu - przeżywa tamte emocje na nowo. [...] Lubię słuchać jej relacji. Powtarza, jak weszła do wody po pas, jak skierowała deskę do brzegu, niezdarnie się na nią wgramoliła i zaczęła płynąć. Nagle załamana, spieniona fala poniosła deskę i ta zaczęła pędzić w stronę plaży. Mama stała na desce z szeroko rozstawionymi nogami, w typowej dla początkujących postawie, i dała się ponieść na pierwszej i ostatniej tamtego dnia fali, prosto do brzegu.
- To była przełomowa chwila - często powtarza. I wiem, co ma na myśli. Surfing jest nałogiem; tym, którzy nie stanęli na desce, nie sposób opisać euforii i przyjemności związanej z tym sportem. A gdy już złapiesz bakcyla - po tobie... [...].

Rozdział III. OSTRA ZAWODNICZKA
[...] jestem najmłodszym dzieckiem w rodzinie, i w dodatku jedyną dziewczyną - całe życie musiałam walczyć o swoje. Poza zwykłymi, rodzinnymi sporami bracia stanowią dla mnie źródło inspiracji [...].
Moi bracia uprawiają agresywne sporty - hokej na rolkach, piłkę nożną i paintball. Gdy ich znajomi dobierają się w drużyny, wszyscy chcą, by Timmy i Noah grali po ich stronie, ponieważ są szybcy i zawzięci.
Kiedy widziałam, jak dobrze się bawią, postanowiłam grać razem z nimi. Mnie też się coś od życia należy, prawda? I muszę przyznać, że zawsze mi pozwalali do siebie dołączyć, nigdy nie traktowali mnie jak małej, słabej dziewczynki. Byłam jednym z zawodników - dostawałam kijem, rzucali się na mnie, ścinali mnie z nóg... Dawałam radę. Zabierali mnie ze sobą również na rolki i deskorolkę, bo wiedzieli, że nawet jeśli się wywrócę, nie zrobię z tego afery.
To dzięki nim stanęłam na desce surfingowej, to oni namówili mnie do sportu, o uprawianiu którego sama tak wcześnie bym nie pomyślała. Gdyby nie to, że nieustannie dodawali mi otuchy, pewnie zajęłabym się surfingiem znacznie później. Nie ukrywam: kiedyś ten sport wydawał mi się nieco przerażający.
Moi bracia robili wszystko, abym została najlepszą surferką na świecie. U nas w rodzinie, gdy ktoś wygrywa jakieś zawody, reszta cieszy się razem z nim, bo pomagamy sobie nawzajem i sukces jednej osoby tak naprawdę zależy od pracy całej rodziny. Rodzice nauczyli nas także przegrywać. Nikt nie jest na tyle dobry, by w pewnym momencie nie znalazł się ktoś jeszcze lepszy... - Nie ma sensu denerwować się i złościć. Wkrótce będziecie mieć kolejną okazję, by pokazać, na co was stać - mówi zawsze mój tata. Kiedy przegrywam w jakichś zawodach, powtarzam sobie: „To nie koniec świata, a jutro jest kolejny dzień i czekają mnie nowe wyzwania".
Chociaż surfuję od piątego roku życia, uprawiałam także inne sporty. W pierwszej klasie zajęłam się piłką nożną. Długo grałam jako stoper, w obronie. Na początku niezbyt mi się podobało. Chciałam błyszczeć, zdobywać gole. Wkrótce jednak zrozumiałam, że trener się nie mylił - miałam dobry refleks i nadawałam się na ostatniego obrońcę. Wtedy dotarło do mnie, że w drużynie nie ma ważniejszych i mniej ważnych zadań, że wygrana zależy od współpracy całego zespołu. Dopiero po sześciu latach gry strzeliłam swojego pierwszego gola... Zajęło mi to dużo czasu, ale dzięki temu mogłam lepiej docenić sukces[...].
Już w przedszkolu brałam udział w konkursach surfingowych - zwykle w takich, w których rodzice popychali dzieci przed falą, mali zawodnicy nie łapali fal samodzielnie.
W wieku siedmiu lat potrafiłam już sama łapać fale. Wciąż się uczyłam, wychodziło mi coraz lepiej. Po rozmowie z rodzicami zdecydowałam się wziąć udział w zawodach Rell Sun na Oahu [...].
Nadeszła wielka chwila - wywołano moje nazwisko. Mama wskazała punkt, w którym powinnam złapać falę. Dobrze mi szło, wygrałam wszystkie rundy i w końcu zgarnęłam złoto w swojej kategorii. Oprócz pucharów otrzymałam dwie nowiutkie deski surfingowe, wręczyli mi je ludzie, którzy byli legendami tego sportu. Wokół mnie zebrała się cała moja rodzina i znajomi, wszyscy mi gratulowali. Pomyślałam: „Czy to wszystko dzieje się naprawdę?".
Wygrana na Rell Sun była dla mnie momentem przełomowym. Od tego czasu częściej brałam udział w różnych zawodach i co więcej, szło mi całkiem nieźle. Rywalizowałam. [...] Choć każdy z nas chciał wygrać współzawodnictwo, najważniejsza była zabawa, surfing, plaża i nowe znajomości.
Bo w surfingu nikt nie myśli, jak w innych sportach: „Jestem najlepszy, nikt mi nie dorówna". Wszyscy wiemy, że w wodzie dzieją się różne rzeczy, a natura potrafi płatać figle. Fale zmieniają kształt, na właściwą decyzję jest ułamek sekundy. Dlatego każdy może wygrać, a przegrani mogą się pocieszyć, że poszczęści im się podczas kolejnego spotkania. [...]
Wygrywałam kolejne zawody i otwierała się przede mną możliwość życia z surfingu - mogłam zostać profesjonalną surferką. Tak przynajmniej sądzili moi rodzice i bracia... Ja jednak nie zawracałam sobie zbytnio tym głowy, wolałam cieszyć się chwilą, niż zastanawiać nad przyszłością. [...]
Ludzie często pytają mnie o to, jak wygrywam zawody. Ciekawe i trudne pytanie. Wydaje mi się, że chodzi o kombinację techniki i pozytywnego nastawienia. Nie denerwuję się, nie zamartwiam przed zawodami. Wcześniej zapoznaję się z nowym , pływam tam. I tyle, nic więcej nie robię. Tuż przed zawodami obserwuję fale, potem planuję taktykę. Następnie wybieram jakiś punkt orientacyjny na plaży i staram się ustalić, gdzie złapać falę.
Czasami popełniam błąd i odpadam z rundy... Wówczas zdarza mi się użalać nad sobą. - Bethany, przestań, nie warto - mówi wtedy mój tata. A ja staram się zapomnieć o niepowodzeniu i skupić na kolejnym wyzwaniu. To tata zwrócił mi uwagę, bym uczyła się na własnych błędach i w zarodku eliminowała rodzące się złe nawyki [...].
Cenię moją rodzinę. Zawsze mi kibicują, trzymają za mnie kciuki. Czasami wygrywam, czasami przegrywam, a oni i tak sądzą, że jestem wspaniała. Wspieraliby mnie nawet wówczas, gdybym wciąż zajmowała ostatnie miejsce. Rodzice rzadko startowali w zawodach, a moim braciom się nie chce - to mnie przypadł los głównego zawodnika w rodzinie. Ale współzawodnictwo nie zwalnia mnie z obowiązków domowych... [...].
Nie wiem, jak inne dziewczęta przygotowują się do rundy, ponieważ ja zawsze robię to samo: modlę się o bezpieczeństwo moje i innych zawodniczek, proszę o mądrość w wyborze fal i o to, bym znalazła się w odpowiednim miejscu w odpowiednim czasie.
Ludzie często pytają, czy wcześniej przed wypadkiem, przed atakiem rekina, nie doznałam jakichś kontuzji. Surfing jest dość bezpiecznym sportem - spada się do wody, a nie na asfalt, jak w przypadku jazdy na deskorolce. Trzeba się jednak liczyć z niewielkim ryzykiem. Kilka razy, na przykład, wielkie fale przytrzymały mnie pod wodą przez minutę czy trochę dłużej, w sumie nic mi się nie stało, ale przez głowę przeleciała mi myśl: „czy utonę?". A potem wynurzałam się i zapominałam o strachu... Typowe surfingowe rany i kontuzje powstają w wyniku uderzenia się o swoją deskę lub sprzęt innej osoby. Raz jechałam na fali załamującej się tuż przy brzegu i deska mocno mnie uderzyła, byłam tak obolała, że przez kilka dni nie zbliżyłam się do wody. Przypominałam jeden wielki siniak... Czasami większe fale rzucają surferów o dno, a jeśli dnem jest rafa koralowa... cóż, wtedy wychodzą z wody zakrwawieni, z mnóstwem skaleczeń i zadrapań. Nie wygląda to ładnie.
Siniaki, rany, zadrapania i guzy stanowią nieodłączną część surfingu. Trudno, jakoś je zniosę - o ile wciąż mogę łapać kolejne fale! [...].

Rozdział V. WYPADEK
Nawet nie krzyknęłam.
Często słyszę pytanie: „Czy byłaś przerażona? Czy bałaś się, że cię pożre żywcem?".
Surfowaliśmy może pół godziny, fale były takie sobie. Czekaliśmy na jakąś porządną falę - ja, Alana - jakieś pięć metrów ode mnie, a za nią jej brat i tata Holt. Byłam najdalej od brzegu, wszyscy patrzyliśmy ku morzu. Nosiłam wtedy błyszczący, niebieski zegarek RipCurla, zanurzyłam w wodzie lewą rękę. Czasami się zastanawiam, czy to nie odbłysk zegarka zwabił rekina. I nagle zobaczyłam jakiś szary kształt z lewej strony, zbliżał się do mnie powoli i w zupełnej ciszy. Gdybym odwróciła głowę, ujrzałabym rozdziawioną paszczę, oczy, trójkątne zęby i szpiczasto zakończony pysk. Na szczęście dostrzegłam tylko rozmazany kształt...
Wydawało się, że rana po odgryzionej ręce powinna boleć - jednak nie bolała. Poczułam nacisk i szarpnięcie: teraz wiem, że były to zęby. Rekiny mają tak ostre kły, że żarłacz przeciął moją rękę, moje kości i deskę surfingową jakby były z papieru. Po kilku sekundach napastnik odpłynął. Pamiętam, że nagle woda dokoła mnie zrobiła się czerwona - a chwilę potem dostrzegłam, że nie mam lewej ręki, z mojego ramienia wystawał może dziesięciocentymetrowy kikut.
Alana mówi, że zachowałam spokój. - Zaatakował mnie rekin - powiedziałam dość głośno, lecz z opanowaniem. I zaczęłam płynąć, używając jednej ręki. Choć wiedziałam, że do brzegu mam czterysta metrów, włączył się instynkt: „Wracaj na plażę. Wracaj na plażę". Nie pomyślałam, że rekin może wrócić i mnie rozszarpać. Nie uciekłam od niego, nawet nie wiem, czy wciąż pływał wokół mnie. A przecież mógł po mnie wrócić... Rekiny czasem atakują na próbę, żeby sprawdzić smak ofiary, a potem do niej wracają. Wtedy jednak o tym nie myślałam. - Plaża, wracaj na plażę - w głowie słyszałam tylko to wołanie.
Po chwili dopłynęli do mnie Byron i Holt. - Nie wierzę, że to się stało - wyrwało mi się. Sama nie wiem, do kogo to mówiłam. Holt zbielał na twarzy, wybałuszył oczy. - O, Boże - krzyknął, ale nie spanikował. Na trzeźwo ocenił sytuację i naprawdę mi pomógł: popchnął moją deskę do brzegu, a wtedy złapałam niewielką falę, na której przejechałam nad rafą, leżąc na desce. Cieszę się, że był wtedy przypływ - w razie odpływu musielibyśmy płynąć dookoła rafy, to jakieś dodatkowe czterysta metrów, co zajmuje zwykle dziesięć minut. Byron złapał tę samą falę, płynął ku plaży, leżąc na desce. Nie wiem, co myśleli wówczas Holt, Byron i Alana. Lecz nie okazywali przerażenia, byli bardzo opanowani.
Mocno krwawiłam, lecz mój kikut nie tryskał krwią jak fontanna. Później się dowiedziałam, że w trakcie takich wypadków tętnice same jakby się zasklepiają. Nie wpadłam w popłoch, ale modliłam się jak szalona: „Boże, pomóż mi dopłynąć na plażę". Powtarzałam tę prostą modlitwę w kółko. Bałam się, ale nie czegoś konkretnego - po prostu wiedziałam, że jestem ciężko ranna i nie wiadomo, co się ze mną stanie. Holt ściągnął koszulkę, gdy znaleźliśmy się na płyciźnie, na głębokości mniej więcej metra, i zawiązał mi ją na ramieniu, miała pełnić funkcję opaski uciskowej.
- Chwyć się moich spodenek, a ja dopłynę do plaży - powiedział. Chwyciłam za koniec jego spodenek surfingowych, a on ciągnął nas do brzegu. W tym czasie Byron jak szalony młócił wodę rękami, by jak najszybciej dostać się na plażę i zadzwonić na pogotowie. Holt co chwila zagadywał, pytał, czy jestem przytomna, czy można złapać ze mną kontakt. Bał się, że jeszcze w wodzie stracę przytomność. I odpowiadałam na jego pytania, coś tam mówiłam, choć nie mam pojęcia co. Oprócz tego modliłam się na głos i patrzyłam na zbliżającą się linię brzegową.
Akurat ten etap zajął najdłużej, jakieś piętnaście minut, wtedy poczułam strach. „Mogę umrzeć" - pomyślałam. Odepchnęłam od siebie negatywne myśli za pomocą modlitwy, powtarzałam, że mój los jest w rękach Boga, i zmusiłam się, by skoncentrować się wyłącznie na trzymaniu się deski. Wtedy też dostrzegłam Alanę, płynęła obok mnie, wpatrzona w brzeg, jednak czasami oglądała się i sprawdzała, co się ze mną dzieje. Chociaż była przerażona, starała się ukryć swoje emocje. Podpłynęliśmy do plaży i ktoś krzyknął, by wezwać ratownika. Jednak było za wcześnie, ratownicy zjawiali się na plaży zwykle kilka godzin później. Krzyknęłam, że ich nie ma, ale pewnie nikt mnie nie słuchał.

Na stałym lądzie
Tuż przy plaży Holt zeskoczył z deski i dopchnął mnie do samego brzegu. Wokół mnie zebrali się znajomi, Holt podniósł mnie i położył na piachu. Wtedy pociemniało mi w oczach. Nie wiem, na jak długo straciłam przytomność. Po chwili otwierałam oczy, lecz znów mdlałam, mimo to chciałam wiedzieć, co się dzieje.
Holt wziął smycz od , który także pływał po Tunelach i podbiegł do nas, gdy usłyszał, co się dzieje. Zdjęli mi z ręki koszulkę i zacisnęli smycz, która bardziej nadawała się na opaskę uciskową.
Potem niewiele już pamiętam, a przynajmniej nie jestem w stanie złożyć faktów w logiczną całość - coś tam widziałam, coś słyszałam, jakieś myśli przelatywały mi przez głowę. Trochę jak we śnie, który wydaje się sensowny do momentu, w którym otworzymy oczy... a gdy się obudzimy, zastanawiamy się, o co chodziło.
Z pewnością zapamiętam uczucie strasznego zimna, podobno dzieje się tak, gdy ktoś straci dużo krwi. Znajomi naznosili ręczników plażowych i przykryli mnie nimi. Wszyscy, mimo że sami byli przerażeni, starali się mnie wesprzeć, uspokoić, dodać mi otuchy. Nagle poczułam ból w kikucie - naprawdę mocno mnie zakłuło. Kilkakrotnie powiedziałam: „Chcę do mamy". Najwyraźniej i dorośli, i nastolatki, gdy dzieje się coś złego, chcą znaleźć się pod opieką mamy.
Chciało mi się pić i poprosiłam Alanę o wodę. Pobiegła do Freda , turysty, który wynajął dla całej rodziny domek przy plaży. - Chodź ze mną - krzyknął i oboje pobiegli do jego kuzyna, , który pracował jako strażak i skończył kurs ratowniczy.
- To moja przyjaciółka, prosi o wodę - powiedziała Alana i z przerażeniem w oczach starała się opisać, co się właściwie stało.
Paul stanął na wysokości zadania. Podbiegł do mnie i powiedział: - Spokojnie. Pomogę ci, jestem ratownikiem medycznym. Niech się wszyscy odsuną. Zapamiętałam jego wyraz twarzy, to, jak bardzo się mną przejął. Wszyscy pewnie westchnęli z ulgą, że znalazł się ktoś znający się na rzeczy. Mnie bardzo ulżyło, kiedy usłyszałam, kim jest Paul. Obejrzał moją ranę i ponownie zacisnął opaskę. Alana przyniosła wodę, lecz mój strażnik ją odesłał. - Wiem, że chce ci się pić - zwrócił się do mnie spokojnie - ale będą cię operować, a wtedy przydaje się pusty żołądek.
W międzyczasie ktoś przyniósł apteczkę, Paul założył rękawice i zakrył ranę gazą. Zwijałam się z bólu, gdy obwiązywał kikut, ale przecież inaczej się nie dało. Później sprawdził mi puls. - Straciłaś dużo krwi - powiedział cicho. Pamiętam, że jakiś pies przecisnął się przez tłum, żeby mnie polizać, pewnie także przejęty sytuacją. Zastanawiałam się, gdzie jest karetka. Dlaczego dojechanie na plażę zajmuje im tyle czasu? Byron włamał się do pickupa swojego ojca, by znaleźć telefon komórkowy i podać niezbędne informacje, ale długo nikt nie przyjeżdżał. Wydawało mi się, że minęła cała wieczność, a Byron niecierpliwie chodził w kółko... Holt doszedł do wniosku, że dłużej nie możemy czekać - wraz z kilkoma osobami położył mnie na desce i zaniósł na parking, a potem przełożyli mnie na pakę pickupa. Co chwila traciłam przytomność i wyławiałam tylko urywki rozmów.
W końcu usłyszałam sygnał karetki pogotowia. Ktoś dał mi zastrzyk, ktoś położył mnie na noszach i znalazłam się w ambulansie... [...].

Rozdział XI.ZNÓW NA FALI
Czym się pasjonujecie? Co uwielbiacie robić? Co was fascynuje?
A teraz wyobraźcie sobie, że doszło do tragedii i nagle uświadamiacie sobie, że być może już nigdy tego nie zrobicie. Co wówczas czujecie? Smutek? Złość? Zaskoczenie? Bo ja musiałam zmierzyć się z tymi odczuciami...

# data[].attributes.attachment_link.description
Surferka. Prawdziwa historia o sile wiary, rodzinie i walce, aby znów wskoczyć na deskę PRZEDMOWAPrawdę mówiąc, nigdy nie myślałam o napisaniu książki.Przekonali mnie do tego moi przyjaciele i rodzice, wiele musieli się przy tym namęczyć, ponieważ nie jestem osobą, która uwielbia o sobie mówić czy też myśli, że jest kimś szczególnym.

# data[].attributes.body
Joanna Olech "Dynastia Miziołków"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
R8P7rJJPQ98ht 1

zadanie interaktywne

Niektórzy z nas mają brata, inni siostrę, niektórzy są jedynakami, a inni mają dużo rodzeństwa. Każda rodzina jest inna, niepowtarzalna, ma swoje tajemnice i anegdoty.

Fragment Dynastii Miziołków czyta Elżbieta Golińska Fragment Dynastii Miziołków czyta Elżbieta Golińska Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Fragment Dynastii Miziołków czyta Elżbieta Golińska Fragment Dynastii Miziołków czyta Elżbieta Golińska Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl.

Przeczytaj fragment książki pt. „Dynastia Miziołków" i zwróć uwagę na słowa wymagające objaśnienia. Po lekturze zajrzyj do przypisów.

Mamiszon - są takie dni, kiedy wydaje mi się, że to mama ma dwanaście lat, a ja trzydzieści z hakiem. Jak gra z nami w „Czarnego Piotrusia" - to zagląda w karty i kantuje. Gotuje jak nieudolny dwunastolatek - to pewne! Płacze w kinie. Gubi rękawiczki. Poza tym czyta ciągle od nowa „Chatkę Puchatka". Czasami wolałbym, żeby mama była bardziej przytomna. Ostatnio wylali ją z komitetu rodzicielskiego, bo w obecności całego grona nazwała naszego dyra „śledziowym łebkiem". Dam głowę, że Mamiszon ciągle jeszcze zastanawia się, kim zostanie, kiedy dorośnie.

Wybierzcie jednego z członków Miziołkowej dynastii: Mamiszona, Papiszona, Kaszydło lub Małego Potwora. Opiszcie Miziołka tak, jak widziałaby go wybrana przez was osoba. Nie ograniczajcie swojego poczucia humoru.

Przedstawcie słowne portrety innym grupom i wybierzcie najciekawszy.

Jak myślisz, czy Miziołek istnieje naprawdę? Obejrzyj film, a wszystko się wyjaśni.

Porozmawiajcie o waszych rodzinach.

Czy członkowie waszych rodzin mają przezwiska? Jeśli tak, to jakie? Skąd się wzięły?

Jak zwracacie się do mamy, taty, rodzeństwa? Jak oni zwracają się do was?

Przedstawcie swoje rodziny w sposób podobny do Miziołkowego.

Joanna Olech

Ilustratorka, publicystka i autorka popularnych książek dla dzieci. Wydała m.in. „Dynastię Miziołków" i serię powieści o smoku Pomponie.

Porozmawiajcie o Miziołku i jego rodzinie. Odpowiedzcie na pytania:

Kim jest Miziołek? Kto wchodzi w skład jego rodziny?

Jakimi przymiotnikami można określić dynastię Miziołków?

Co oznacza zwrot „homo nie bardzo sapiens"? Czy poczulibyście się urażeni, gdyby ktoś tak powiedział o was? Uzasadnijcie swoje odpowiedzi.

Jak Miziołek opisuje swoją rodzinę? Czy podoba się wam ten sposób? Dlaczego?

Jak myślicie, jakie stosunki panują w rodzinie Miziołka? Opiszcie je.

Mamiszon, Papiszon, Kaszydło, Mały Potwór - czy Miziołek mógłby opisać swoją rodzinę inaczej? Zaproponujcie kilka innych określeń.

# data[].attributes.attachment_link.description
R8P7rJJPQ98ht 1 Niektórzy z nas mają brata, inni siostrę, niektórzy są jedynakami, a inni mają dużo rodzeństwa. Każda rodzina jest inna, niepowtarzalna, ma swoje tajemnice i anegdoty. Przeczytaj fragment książki pt. „Dynastia Miziołków" i zwróć uwagę na słowa wymagające objaśnienia. Po lekturze zajrzyj do przypisów.

# data[].attributes.body
* "Kwiat kalafiora" Małgorzaty Musierowicz

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Kwiat kalafiora Małgorzaty Musierowicz", "Dyskusyjna Grupa „Eksperymentalny Sygnał Dobra"", "Zadaniowo". Materiał zawiera 2 ilustracje (fotografie, obrazy, rysunki), 11 ćwiczeń.

# data[].attributes.body
Prawie każdy ma ulubionego bohatera, który jest dla niego najlepszym z najlepszych. Mogą to być sportowcy, postaci literackie, artyści, naukowcy… A kogo ty podziwiasz?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Prawie każdy ma ulubionego bohatera, który jest dla niego najlepszym z najlepszych. Mogą to być sportowcy, postaci literackie, artyści, naukowcy... A kogo ty podziwiasz?

Porozmawiajcie o tym, kto należy do grona waszych superbohaterów.

Opiszcie ich wygląd.

Powiedzcie, czym się zajmują, czego dokonali i jakie mają moce.

Dlaczego uważacie ich za superbohaterów?

Zgromadź jak najwięcej przymiotników i porównań, którymi można opisać superbohatera. Zapisz je tutaj lub w zeszycie. Porównaj z pomysłami innych.

Paweł Wakuła

Rysownik, ilustrator i autor książek oraz komiksów dla dzieci. Napisał m.in. „Mój tata jest olbrzymem", „Co w trawie piszczy", „Kajtek i Yetik", „O czym szumi las" oraz „Na tropie sześcioptaka".

No i stało się. Mama miała rację. Tata zaziębił się podczas zabawy na śniegu i rozchorował nie na żarty.
Leżał teraz w łóżku i raz po raz wołał słabym głosem:
- Misiek, synku... Przynieś mi chusteczki do nosa...
Mama była w pracy, a ja przez cały dzień zaparzałem mu lipę z miodem, podawałem termofor z gorącą wodą i przynosiłem chusteczki higieniczne. Całe tony chusteczek. Tata smarkał w nie, wydając odgłos podobny do trąbienia słonia, i rozrzucał po podłodze.
- Jak się czujesz? - spytałem.
- Bardzo źle... - odparł tata. - Nie wiem, jak to się skończy. - I zakasłał rozpaczliwie.
- Jak chcesz, to poczytam ci książkę - zaproponowałem.
Kiedy byłem mały, czyli przed rokiem, też byłem chory i rodzice na zmianę czytali mi „Akademię Pana Kleksa".
Ale tata nie chciał, żebym mu czytał Wyjął termometr spod pachy i z grobową miną oznajm - Trzydzieści siedem i pięć kresek! To się może skończyć zapaleniem - Może masz ochotę pograć w warcaby? - spytałem. - Na pewno jesteś prawdziwym mi Tata tylko pokręcił głową i znowu włożył termometr - Misiek - powiedział nagle. - Ty wiesz, że ja nigdy nie dryblowałem jak Maradona?
- Pewnie, że wiem. - odparłem. - Maradona jest tylko jeden.
Tata ze smutkiem pokiwał głową.
- Otóż to. Przez całe życie marzyłem, żeby mu dorównać, a teraz jest już za późno...
- Nie mów tak. Dostałem na urodziny fajną piłkę, jak będziesz dużo ćwiczyć, to jeszcze się nauczysz. Pomogę ci!
Tata tylko westchnął.
- Synku, ja nie umiem tropić jak indiański zwiadowca - wyznał. - Prawdę mówiąc, po pięciu minutach od wejścia do lasu nie mam pojęcia, gdzie jest północ i z której strony przyszedłem. Gdyby mój samolot rozbił się w tropikalnej dżungli, nie przeżyłbym nawet jednego dnia... Nawet dziurawego kalosza w rzece bym nie złowił...
- Co ty mówisz! Dałbyś sobie radę! - zapewniłem go pełnym otuchy głosem, chociaż chciało mi się płakać.
Tata wysmarkał nos w kolejną chusteczkę i powiedział:
- Prawdę mówiąc, synku, to ja lubię troszkę zmyślać...
- Wiem, tato - powiedziałem.
- Nigdy nie byłem wyborowym strzelcem - mówił dalej tata. - Nie trenowałem dżudo i nie skakałem na nartach tak daleko jak Małysz. Ja w ogóle nie skakałem na nartach.
- Ale za to pięknie rysujesz! - zawołałem. - Pamiętasz, jak zrobiłeś karykaturę naszej pani? Była wspaniała!
Tata skrzywił się jak po wypiciu gorzkiego lekarstwa.
- W szkole nie miałem dobrych stopni - powiedział cicho. - Dziadek ma rację, byłem kiepskim uczniem i strasznym nicponiem...
- Za to prawie popłynąłeś kajakiem do Indii! - pocieszyłem go, ale tata zdawał się mnie nie słyszeć.
- Zawsze chciałem być wyjątkowy... Jak ten magik, którego widziałem w dzieciństwie... - mówił sam do siebie. - Ale nigdy nie udało mi się wyciągnąć z cylindra bukietu róż...
Teraz już łzy leciały mi po policzkach.
- Tato, chyba gorączka ci podskoczyła - chlipnąłem.
Tata wyjął termometr i spojrzał na podziałkę.
- Misiek, chłopie, dwoi mi się w oczach, ty zobacz, ile mam stopni - powiedział.
Spojrzałem na termometr i włosy zjeżyły mi się na głowie.
- Trzydzieści dziewięć stopni i sześć kresek! - krzyknąłem. - Zaraz przyniosę ci kompres!
Poleciałem do łazienki i, tak jak uczyła mnie mama, zmoczyłem ręcznik w zimnej wodzie, wykręciłem, a potem biegiem wróciłem do taty.
Przyłożyłem mu kompres do czoła i zawołałem:
- Trzymaj się, tato!
- Nigdy nie byłem olbrzymem... - szepnął tata. - No... chyba że takim jak ten bałwan z wiaderkiem na głowie...
- Tato, co ty mówisz! - rozpłakałem się - Ty zawsze byłeś największy!
Po południu mama wróciła z pracy. Nakrzyczała na tatę, że zaśmiecił dywan zużytymi chusteczkami. A potem jeszcze raz nakrzyczała za to, że mnie wystraszył. Dała mu aspirynę, ale burczała przy tym, że jest jak małe dziecko i że nigdy nie dorósł.
Myślicie, że olbrzymy w ogóle dorastają?
Kiedy mama zajęła się robieniem obiadu, ja z powrotem wśliznąłem się do pokoju taty.
- Jak się czujesz? - spytałem.
- Ujdzie w tłoku... - mruknął. - Przepraszam, Misiek, że cię przestraszyłem.
- Nie ma sprawy - odparłem.
Przez dobrą chwilę milczeliśmy.
- Jakie jest twoje największe marzenie, synku? - spytał cicho tata. - Chciałbyś mieć pieska?
Wzruszyłem ramionami.
- Czy ja wiem... Kiedyś tak myślałem, bo chciałem mieć prawdziwego przyjaciela.
- A teraz już nie chcesz? - spytał tata.
- Teraz wiem, że go mam - odpowiedziałem.

Zapisz tutaj lub w zeszycie w kolejności chronologicznej, kim dla Michała chciał być jego tata.
Tata Michała pragnął być...

# data[].attributes.attachment_link.description
Prawie każdy ma ulubionego bohatera, który jest dla niego najlepszym z najlepszych. Mogą to być sportowcy, postaci literackie, artyści, naukowcy... A kogo ty podziwiasz? Porozmawiajcie o tym, kto należy do grona waszych superbohaterów. Opiszcie ich wygląd. Powiedzcie, czym się zajmują, czego dokonali i jakie mają moce. Dlaczego uważacie ich za superbohaterów?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rodzina i przyjaciele tworzą nasz świat: codziennie dają nam powody do uśmiechu, radości i szczęścia. A czasami także - niestety - do złości i łez smutku. Bez nich jednak nie wyobrażamy sobie życia! Bez nich byłoby nudno. Pomyślmy o nich ciepło: jacy są, co lubią, a czego nie. Zaprośmy ich w myślach na lekcję, którą właśnie rozpoczynamy.

Zapiszcie tutaj lub w zeszytach nazwy trzech osób, które są dla was najważniejsze na świecie. Opiszcie je za pomocą pięciu słów.

Przedstawcie sobie wzajemnie opisane osoby. Zaznaczcie nazwy osób i inne słowa, które powtarzają się w opisach uczestników grupy.

Podsumujcie wyniki wszystkich grup, a następnie zapiszcie wnioski w zeszytach.

uzupełnij treść

Wysłuchaj nagrania wiersza Piotra Wawrzeniuka pt. „Strażaczka". O kim opowiada?

Wiersz Piotra Wawrzeniuka czyta Elżbieta Golińska Wiersz Piotra Wawrzeniuka czyta Elżbieta Golińska Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Wiersz Piotra Wawrzeniuka czyta Elżbieta Golińska Wiersz Piotra Wawrzeniuka czyta Elżbieta Golińska Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl.

Piotr Wawrzeniuk

Wokalista i perkusista w szwedzkich zespołach metalowych. Doktor historii. Napisał dwa utwory dla dzieci: „Kosmonautka" i „Strażaczka".

Przeczytajcie wiersz Piotra Wawrzeniuka o mamie (każda grupa po jednej zwrotce), a następnie:

Wskażcie w wierszu wyrazy i wyrażenia, które kojarzą się z wykonywanym zawodem, ale mają też inne znaczenia, np. „Mama generał nie lubi generalnych porządków". Zastanówcie się, jak można je rozumieć.

Opowiedzcie kolegom i koleżankom z sąsiednich grup o mamie z „waszej" zwrotki wiersza. Nie możecie jednak wymienić nazwy zawodu. Wskazówką będą wyrazy o podwójnym znaczeniu. Zadaniem pozostałych grup będzie odgadnięcie, kim jest mama, np. kim z zawodu może być mama, która nie lubi generalnych porządków?

(fragmenty)

Moja mama jest
himalaistką.
Zdobyła Koronę Ziemi
i serce taty.
Mama nie lubi stać
w korku, bo to
szczyt wszystkiego.

Moja mama jest
informatyczką.
Znalazła wspólny język
z komputerami.
Gdy mam grypę,
mama zostaje w domu,
bo wie, jak walczyć
z wirusem.

Moja mama jest
ogrodniczką.
Hoduje i sprzedaje
piękne rośliny.
Przed mamą niczego
nie ukrywamy,
bo krzewi w nas
umiłowanie prawdy
i wie, co w trawie piszczy.

Moja mama jest
strażaczką.
Gasi pożary, a wieczorem światło
w moim pokoju.
Gdy tata ją chwali,
oblewa się
rumieńcem.

Moja mama jest
elektryczką.
Podłącza i rozłącza,
oświetla i uruchamia.
W weekendy
instalujemy się
na kanapie
i w napięciu
oglądamy seriale.

Podkreśl w tekście wiersza te fragmenty, które podobają ci się najbardziej. Przeczytaj zaznaczone fragmenty utworu i porównaj je z wyborami innych uczniów.

Wymyślcie ciekawy, nietypowy zawód dla mamy. Jakie skojarzenia można mieć z tym zawodem? Jak w domu mogłaby się zachowywać mama hutniczka, ślusarka albo pilotka? Możecie się wzorować na wierszu Piotra Wawrzeniuka.

# data[].attributes.attachment_link.description
Rodzina i przyjaciele tworzą nasz świat: codziennie dają nam powody do uśmiechu, radości i szczęścia. A czasami także - niestety - do złości i łez smutku. Bez nich jednak nie wyobrażamy sobie życia! Bez nich byłoby nudno. Pomyślmy o nich ciepło: jacy są, co lubią, a czego nie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przyjrzyj się temu, co najbliższe, czyli rodzinie. Niektóre są małe, inne liczą wiele osób. A jaka jest twoja rodzina? Czy wiesz, jak się nie pogubić w gąszczu familijnych powiązań? Sprawdź się!

# data[].attributes.attachment_link.description
W zasobie 2 filmy - animacje na temat rodzinnych więzi i genealogii, ciekawostka wyjaśniająca frazeologizmy "po mieczu" i "po kądzieli", 3 zdjęcia rodzin, grafika drzewa genealogicznego, ćwiczenia interaktywne oraz ćwiczenia otwarte

# data[].attributes.body
* W 2021 roku Dzień Dziecka przypada na 1 czerwca (wtorek).

* Międzynarodowy Dzień Dziecka został ustanowiony w 1954 przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych, w celu upowszechniania praw dziecka zawartych w Karcie Narodów Zjednoczonych. Międzynarodowy Dzień Dziecka obchodzony jest od 1955 roku w różne dni w poszczególnych krajach członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych. Różnice w dacie obchodów wynikają z tradycji narodowych i religijnych danego obszaru kulturowego.
* W Polsce Dzień Dziecka tradycyjnie obchodzony jest 1 czerwca. W tym Dniu Międzynarodowy Dzień Dziecka obchodzony jest również w byłych państwach socjalistycznych. Historia tego Święta związana jest z akcją zbierania podpisów pod Apelem sztokholmskim. Apel został przedstawiony w 1950 roku przez Światową Radę Pokoju powołaną w Warszawie. Orędzie dotyczyło przeprowadzenia plebiscytu w sprawie zakazu produkcji broni atomowej. Od 1952 roku Międzynarodowy Dzień Dziecka wszedł do kalendarza stałych świąt. Corocznym inicjatorem Dnia Dziecka jest organizacja International Union for Protection of Childhood, która dąży do zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom z całego świata. W nawiązaniu do Dnia Dziecka, od 1994 roku w Warszawie w tym czasie obraduje Sejm Dzieci i Młodzieży.
* Ze świętem dzieci związany jest także Powszechny Dzień Dziecka obchodzony w rocznicę uchwalenia Deklaracji praw dziecka z 1959 roku oraz Konwencji o prawach dziecka z 1989 roku. Święto zostało ustanowione rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ 838 (IX) w 1954 roku.
* Dzień Dziecka obchodzono w niektórych krajach o wiele wcześniej niż po ogłoszeniu oficjalnej daty Święta. Na przykład w Chinach obchodzony jest od 1926 roku. W wielu krajach na świecie święto dzieci przypada na 20 listopada, w dniu upamiętnienia Deklaracji Praw Dziecka.

https://bimkal.pl/kalendarz/dzien-dziecka
* Prawa Dziecka https://unicef.pl/co-robimy/prawa-dziecka

* Wiersz -  M. Brykczyński
"O prawach dziecka"

Niech się wreszcie każdy dowie,
I rozpowie w świecie całym,
Że dziecko to także człowiek,
Tyle, że jeszcze mały.
Dlatego ludzie uczeni,
Którym za to należą się brawa,
Chcąc wielu dzieci los odmienić,
Stworzyli dla Was mądre prawa.
Więc je na co dzień i od święta
Spróbujcie dobrze zapamiętać:

Nikt mnie siłą nie ma prawa zmuszać do niczego,
A szczególnie do zrobienia czegoś niedobrego.

Mogę uczyć się wszystkiego, co mnie zaciekawi,
I mam prawo sam wybierać, z kim się będę bawić.

Nikt nie może mnie poniżać, krzywdzić, bić, wyzywać,
I każdego mogę zawsze na ratunek wzywać.

Jeśli mama albo tata już nie mieszka z nami,
Nikt nie może mi zabronić spotkać ich czasami.

Nikt nie może moich listów czytać bez pytania,
Mam też prawo do tajemnic i własnego zdania.

Mogę żądać, żeby każdy uznał moje prawa,
A gdy różnię się od innych, to jest moja sprawa.

Tak się tu w wiersze poukładały
Prawa dla dzieci na całym świecie,
Byście w potrzebie z nich korzystały
Najlepiej, jak umiecie.

* Piosenka o prawach dziecka https://www.youtube.com/watch?v=Mudintn3BM4
* Film edukacyjny -  Nasze prawa https://www.youtube.com/watch?v=a-PphP4hT4o
* Prawa Dziecka - prezentacja:

# data[].attributes.body
Prezentacja

# data[].attributes.attachment_link.description
Historia komiksu Początki komiksu Sztuka którą pełnoprawnie można nazwać komiksem, pojawiła się na przełomie XIX i XXw. Za prekursorów komisku uważa się Wilhelma Busha i Gustave Doré’a, ponieważ zerwali oni z zasadą podporządkowania ilustracji tekstowi i stworzyli nowe sposoby

# data[].attributes.headline
Spotkanie z lekturą -  "Kajko i Kokosz. Szkoła latania".

# data[].attributes.subject
Spotkanie z lekturą -  "Kajko i Kokosz. Szkoła latania".

# data[].attributes.body
Powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdania złożone, powtórka przed egzaminem ósmoklasisty

# data[].attributes.body
Powtarzamy przed egzaminem.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zasady ortograficzne. Powtórka do egzaminu ósmoklasisty z polskiego

# data[].attributes.body
Powtarzamy przed egzaminem.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lektury w pigułce na egzamin ósmoklasisty z polskiego próbnego, powtórka do egzaminu ósmoklasisty.

# data[].attributes.body
* Lektury dla kl. 4-6 https://www.listalektur.pl/lista-lektur-dla-klas-4-6-szkoly-podstawowej/

* Lektury dla kl. 7-8 https://www.listalektur.pl/lista-lektur-dla-klas-7-8-szkoly-podstawowej/

* Lista lektur obowiązkowych określonych w wymaganiach egzaminacyjnych, których mogą dotyczyć zadania na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego w 2021 roku:
1. Charles Dickens, Opowieść wigilijna;
2. Aleksander Fredro, Zemsta;
3. Jan Kochanowski, wybór fraszek i trenów, w tym tren VII i VIII ;
4. Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec;
5. Adam Mickiewicz, Reduta Ordona, Śmierć Pułkownika, Świtezianka, Dziady cz. II, Pan Tadeusz (całość);
6. Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę;
7. Henryk Sienkiewicz, Quo vadis, Latarnik;
8. Juliusz Słowacki, Balladyna.
https://www.youtube.com/watch?v=OSjQiaruDdg

* Egzamin ósmoklasisty w 2021 r.

# data[].attributes.body
* 23 kwietnia - Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich. Prezentacja: https://www.youtube.com/watch?v=04IGMg7ZaJM

* Dlaczego warto czytać książki? https://livro.pl/blog/10-powodow-dla-ktorych-warto-czytac-ksiazki

* Film -" Dlaczego warto czytać?"

# data[].attributes.attachment_link.title
Dlaczego warto czytać? #cojaczytam #wolnelektury

# data[].attributes.headline
Mama - najpiękniejsza istota na świecie.

# data[].attributes.subject
Mama - najpiękniejsza istota na świecie.

# data[].attributes.body
"* "NOWE Słowa na start!" dla kl. 5., s. 335.
1. Kochani, przypominam, że dzisiaj wyjątkowy dzień: 26 maja – Dzień Matki. Pamiętajcie o życzeniach i dobrym uczynku.
2. Przeczytajcie fragment opowiadania, w którym narrator opowiada o swojej mamie – podręcznik str. 335. Następnie zastanówcie się, jakie są Wasze mamy, a także co chcielibyście im podarować.
3. W zeszycie:
- Ułóż dedykację, którą zamieściłbyś na prezencie, który podarowałbyś swojej mamie.
* Piosenka dla mamy - "Droga Mamo"

# data[].attributes.attachment_link.title
Droga Mamo - Piosenka dla Mamy - Julia Drewniok - 9 lat

# data[].attributes.body
W maju prawie na całym świecie obchodzi się Dzień Matki – coroczne międzynarodowe święto mające na celu okazanie matkom szacunku, miłości i  podziękowania za trud włożony w wychowanie.
https://www.polacywewloszech.com/2020/05/10/dzien-matki-w-polsce-we-wloszech-i-na-swiecie-ciekawostki/

Raz tylko w roku jest "Dzień Matki",
choć mamusiom co dzień należą się kwiatki:
czerwonej róży pączek na dobrego dnia początek. Puszyste georginie
na marzeń spełnienie. Fiołeczki małe
na zdrowie doskonałe. Leśne konwalie małe na szczęście trwałe!

* "Ta piosenka jest dla mamy"

# data[].attributes.attachment_link.title
Ta piosenka jest dla Mamy - Hit na Dzień Mamy

# data[].attributes.body
Święto ustanowione przez Międzynarodową Radę Pielęgniarek (ICN) na Kongresie w Meksyku w 1973 roku w rocznicę urodzin Florence Nightingale, prekursorki nowoczesnego pielęgniarstwa.
Składamy najlepsze życzenia i podziękowania za ciężką pracę i służbę drugiemu człowiekowi.

W dniu Waszego święta składamy Wam najserdeczniejsze podziękowania i wyrazy uznania za codzienny trud w opiece nad chorymi, stwarzanie miłej atmosfery, wyrozumiałość i poświęcenie. Wykonujecie wyjątkowy, szlachetny zawód. Bardzo cenimy sobie Wasz profesjonalizm i zaangażowanie. Życzymy Wam wszelkiej pomyślności, zdrowia i radości z każdego dnia. Aby Wasze plany zawodowe i życiowe się spełniły, a praca dawała Wam satysfakcję.
Wszystkiego najlepszego!

https://www.kartki.pl/pl/showCard/miedzynarodowy-dzien-pielegniarek-ang-international-nurses-day-ind-0

https://bimkal.pl/kalendarz/miedzynarodowy-dzien-pielegniarek

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kiedy dorosnę zostanę pielęgniarką

w szpitalu będę pracowała

tak jak moja kochana mama

chorym pacjentom będę pomagała

zaaplikuję przepisane leki

podłączę kroplówkę zastrzyk zrobię

poczytam książkę chorej staruszce

pokrzepiające słowo jej powiem

mama jest wrażliwą pielęgniarką

pacjenci ją szanują kochają

kiedy czegoś pilnie potrzebują

siostrzyczko Klementynko wołają

a ona szybko na pomoc biegnie

zawsze uśmiechnięta życzliwa

lubi pomagać kocha swą pracę

mimo że do domu wraca półżywa

# data[].attributes.attachment_link.description
Kiedy dorosnę zostanę pielęgniarką w szpitalu będę pracowała tak jak moja kochana mama chorym pacjentom będę pomagała zaaplikuję przepisane leki podłączę kroplówkę zastrzyk zrobię poczytam książkę chorej staruszce pokrzepiające słowo jej powiem mama jest wrażliwą pielęgniarką pacjenci ją szanują kochają kiedy czegoś pilnie potrzebują siostrzyczko Klementynko wołają a ona szybko na pomoc biegnie zawsze uśmiechnięta życzliwa lubi pomagać kocha swą pracę mimo że do domu wraca półżywa

# data[].attributes.body
* Nauczysz się:

- wyjaśnisz pochodzenie słowa ojczyzna;

- użyjesz pojęcia ojczyzna w różnych związkach wyrazowych;

- scharakteryzujesz różne obrazy ojczyzny w poezji;

- dostrzeżesz różnice w literackich ujęciach motywu ojczyzny;

- rozpoznasz czynniki gwarantujące wolność ojczyzny.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia

1. Znaczenie słowa ojczyzna

2. Wolna Polska

3. Polska walcząca

PRACA DOMOWA

Przed rozpoczęciem pracy z audiobookiem, możesz skorzystać z przygotowanego scenariusza lekcji, który pokazuje, jak włączyć materiały multimedialne w tok lekcji.

RjUWCgcgcewy1 1

W prostokątnym polu znajduje się strzałka skierowana w dół (symbol pobierania pliku) i napis „Pobierz załącznik". Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji.

W przypadku braku możliwości rozwiązania zadania z klawiatury lub trudności z odczytem przez czytnik ekranu skorzystaj z innej wersji zadania.

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/132535/v/latest/t/student-canon

Na ekranie wyświetla się w ramce Ćwiczenie 1. zatytułowane „Ojczyzna w języku zapisana". Poniżej znajduje się polecenie o treści: „W jakim znaczeniu użyte zostało pojęcie ojczyzny w cytatach?". Pod poleceniem znajdują się dwie kolumny, każda z nich ma cztery zdania. Należy dopasować znaczenie do cytatu. W prawym dolnym rogu znajdują się klawisze „Zapisz odpowiedź" i „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

W jakim znaczeniu użyte zostało pojęcie ojczyzny w cytatach?

dziedzictwo, tradycja, system wartości, miejsce, pejzaż, przeszłość, historia, terytorium i wspólnota duchowa, kolebka, początek, źródło

Jest u mnie kraj, ojczyzna myśli mojej,

Wpadam do Soplicowa jak w centrum polszczyzny:Tam się człowiek napije, nadysze Ojczyzny!

Kto mi powiada, że moja ojczyzna:Pola, zieloność, okopy,Chaty i kwiaty, i sioła - niech wyzna,Że - to jej stopy.

Słodko i zaszczytnie jest ginąć za ojczyznę

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/132535/v/latest/t/student-canon/m/j0000000G8B3v20

Na ekranie wyświetla się inna wersja zadania pierwszego. Ćwiczenie ma tytuł: „Ojczyzna w języku zapisana". Polecenie ćwiczenia brzmi: „W jakim znaczeniu użyte zostało pojęcie ojczyzny w cytatach?". Poniżej znajdują się cztery cytaty. Pod każdym cytatem zamieszczona jest rozwijana lista. Na rozwijanej liście należy zaznaczyć znaczenie cytatu. W prawym dolnym rogu znajdują się klawisze „Zapisz odpowiedź" i „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

W jakim znaczeniu użyte zostało pojęcie ojczyzny w cytatach?

miejsce, pejzaż, przeszłość, historia, miejsce, pejzaż, przeszłość, historia, dziedzictwo, tradycja, system wartości, terytorium i wspólnota duchowa, terytorium i wspólnota duchowa, dziedzictwo, tradycja, system wartości, kolebka, początek, źródło, kolebka, początek, źródło, terytorium i wspólnota duchowa, dziedzictwo, tradycja, system wartości, miejsce, pejzaż, przeszłość, historia, miejsce, pejzaż, przeszłość, historia, kolebka, początek, źródło, kolebka, początek, źródło, terytorium i wspólnota duchowa, dziedzictwo, tradycja, system wartości

„Jest u mnie kraj, ojczyzna myśli mojej,"
..................................................................................
„Wpadam do Soplicowa jak w centrum polszczyzny:
Tam się człowiek napije, nadysze Ojczyzny!"
..................................................................................
„Kto mi powiada, że moja ojczyzna:
Pola, zieloność, okopy,
Chaty i kwiaty, i sioła - niech wyzna,
Że - to jej stopy."
..................................................................................
„Słodko i zaszczytnie jest ginąć za ojczyznę"
..................................................................................

Na ekranie wyświetla się w ramce Ćwiczenie 2. zatytułowane „Gwarancje wolności ojczyzny". Poniżej znajduje się polecenie o treści: „Co, zdaniem poetów jest gwarancją wolności ojczyzny? Dla każdego cytatu wskaż autora oraz właściwe rozpoznanie". Pod spodem znajdują się cztery cytaty, przy których znajdują się pola: „Autor" oraz „Rozpoznanie", które mają rozwijaną listę odpowiedzi do wyboru. W prawym dolnym rogu znajdują się klawisze „Zapisz odpowiedź" i „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Co, zdaniem poetów jest gwarancją wolności ojczyzny? Dla każdego cytatu wskaż autora oraz właściwe rozpoznanie.

wyzbycie się przesadnej dumy, odnalezienie własnej drogi, dążenie do odzyskania wolności, odwaga, poczucie tożsamości narodowej, Juliusz Słowacki, duchowa przemiana Polaków, Juliusz Słowacki, Juliusz Słowacki, wyzbycie się przesadnej dumy, odnalezienie własnej drogi, wyzbycie się przesadnej dumy, odnalezienie własnej drogi, duchowa przemiana Polaków, Adam Asnyk, Adam Asnyk, wyzbycie się przesadnej dumy, odnalezienie własnej drogi, dążenie do odzyskania wolności, odwaga, poczucie tożsamości narodowej, dążenie do odzyskania wolności, odwaga, poczucie tożsamości narodowej, duchowa przemiana Polaków, Adam Asnyk, niepopadanie w stan apatii i zobojętnienia, Juliusz Słowacki, duchowa przemiana Polaków, Adam Asnyk, dążenie do odzyskania wolności, odwaga, poczucie tożsamości narodowej

1. O, Polsko! póki ty duszę anielską Będziesz więziła w czerepie rubasznym; Póty kat będzie rąbał twoje cielsko Autor: .................................................................................................................................................... Rozpoznanie: ....................................................................................................................................................
2. Póki w narodzie myśl swobody żyje, Wola i godność, i męstwo człowiecze, Póki sam w ręce nie odda się czyje I praw się swoich do życia nie zrzecze Autor: .................................................................................................................................................... Rozpoznanie: ....................................................................................................................................................
3. Zginąć on może z własnej tylko ręki: Gdy nim owładnie rozpacz senna, głucha Autor: .................................................................................................................................................... Rozpoznanie: ....................................................................................................................................................
4. Polsko! lecz ciebie błyskotkami łudzą! Pawiem narodów byłaś i papugą Autor: .................................................................................................................................................... Rozpoznanie: ....................................................................................................................................................

Na ekranie wyświetla się w ramce Ćwiczenie 3. zatytułowane „Walka o wolną Polskę". Poniżej znajduje się polecenie o treści: „Wybierz z wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego cytaty, które odnoszą się do wskazanych wydarzeń historycznych oraz przypisz właściwe daty tych wydarzeń." Pod spodem umieszczone są cztery wiersze, do których należy przyporządkować daty i cytaty umieszczone w formie puzzli. W prawym dolnym rogu znajdują się klawisze „Zapisz odpowiedź" i „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Wybierz z wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego cytaty, które odnoszą się do wskazanych wydarzeń historycznych oraz przypisz właściwe daty tych wydarzeń.

1939, <i>Zda mi się, stoi tu jeszcze szereg,mur granatowy. Strzały jak baty.Czwartego pułku czapy i gweryi jak obłoki - dymią armaty.</i>, 1918, <i>Piasku, pamiętasz? Ziemio, pamiętasz?Rzemień od broni ramię przecinał,twarze, mundury jak popiół święty.Wnuków pamiętasz? Światła godzinę?</i>, 1863, 1831, <i>A potem kraju runęło niebo.Tłumy obdarte z serca i ciała,i dymi ogniem każdy kęs chleba,i śmierć się stała.</i>, <i>Wisło, pamiętasz? Lesie, w twych kartachwidzę ich, stoją - synowie powstańw rozdartych bluzach - ziemio uparta -jak drzewa prości.</i>

powstanie listopadowe

powstanie styczniowe

odzyskanie niepodległości po 123 latach niewoli

wybuch II wojny światowej

Na ekranie wyświetla się inna wersja zadania drugiego. Ćwiczenie ma tytuł: „Walka o wolną Polskę". Polecenie ćwiczenia brzmi: „Wybierz z wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego cytaty, które odnoszą się do wskazanych wydarzeń historycznych oraz przypisz właściwe daty tych wydarzeń". Poniżej znajduje się osiem opisów wydarzeń historycznych. Pod każdym wydarzeniem zamieszczona jest rozwijana lista. Na rozwijanej liście należy wybrać daty wydarzeń. W prawym dolnym rogu znajdują się klawisze „Zapisz odpowiedź" i „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Wysłuchaj uważnie tekstów poetyckich poświęconych ojczyźnie i zwróć uwagę, jak poeci rozumieją pojęcie ojczyzny.

R14uZNoA1Wm5F mea5e47f86aac738f_1536754759706_0 1

Na ekranie pokazany jest panel sterowania z aktywnymi klawiszami do odtwarzania zawartości audiobooka. W części górnej części znajdują się trzy klawisze. Pierwszy od lewej „Widok" umożliwia przełączenie między odtwarzaczem dźwiękowym audiobooka oznaczonym jako „Odtwarzacz" na liście wyboru a podglądem treści audiobooka oznaczonym jako „Tekst". Odtwarzacz dźwiękowy oznaczony jako „Odtwarzacz" przedstawia żółty pasek, na którym podczas odtwarzania pojawia się tekst. Widok „Tekst" prezentuje pełny tekst pojawiający się w nagraniu. Widok „Dynamiczny" stanowi połączenie widoku „Odtwarzacz" i „Tekst". Klawisz środkowy „Książka" umożliwia nawigację po treści audiobooka. Klawisz trzeci od lewej „Więcej" - zawiera informacje o programie. Poniżej oddzielony linią znajduje się panel sterowania odtwarzacza nagrania. Poniżej panelu sterowania znajduje się żółty pasek, na którym w trakcie odtwarzania pokazywany jest tekst nagrania.

Wersja tekstowa z wyróżnieniem pojęć

Ojczyzna w poezji
Rozdział 1
Znaczenie słowa ojczyzna

W nagraniu omówione jest słownikowe pojęcie ojczyzny oraz przykładowe funkcjonowania słowa w różnych związkach językowych.

Ojczyzna jest pojęciem posiadającym bardzo starą historię.

W Słowniku etymologicznym języka polskiego Aleksandra Brücknera znajdujemy następujące wyjaśnienie pochodzenia słowa ojczyzna - Od ojciec: ojczyzna, co pierwotnie "ojcowiznę" znaczyło, także Orzechowski, a za nim i inni w XVI wieku dla "ojczyzny" łacińskiego terminu "patria" używali. Brückner zauważa, że słowo ojciec jest zdrobnieniem, które wyrugowało zupełnie pranazwę pater pochodzenia łacińskiego. Pierwotne znaczenie ojczyzny oznaczało majątek odziedziczony po ojcu, ojcowiznę. Pojęcia ojczyzna możemy używać w odniesieniu do sfery materialnej związanej z terytorium, ziemią lub duchowej odnoszącej się do tradycji, systemu wartości. Słowo to może również oznaczać miejsce powstania czegoś, na przykład w zdaniu: Grecja jest ojczyzną filozofii. Socjologia definiuje ojczyznę jako określoną zbiorowość ludzką, terytorium historyczne należące do danego narodu, tradycję wyznaczoną wspólnotą losów historycznych, a także określony stopień rozwoju świadomości narodowej.

Stanisław Ossowski, czołowa postać polskiej myśli społecznej, w swojej pracy O ojczyźnie i narodzie pisze: Ojczyzna to nie pojęcie geograficzne, które można scharakteryzować bez odwołania do postaw psychicznych jakiejś zbiorowości. Jakiś obszar staje się ojczyzną o tyle tylko, o ile istnieje zespół ludzki, który odnosi się doń w pewien sposób i w pewien sposób kształtuje jego obraz.

Dokonując analizy pojęcia ojczyzna, wskazuje na dziedzictwo po ojcach, czyli przeszłych pokoleniach, jak również plemionach, protoplastach, prywatnych przodkach w łonie rodziny. Ponadto wskazuje na znaczenie więzi duchowej, ziemskiej i ideowej w ojczyźnie. Definiuje prywatną ojczyznę, która jest różnorodna i ojczyznę ideologiczną, jednakową dla wszystkich. W ojczyźnie prywatnej dominują przeżycia bardzo intymne, osobiste, szacunek do ziemi i okolic, z których wywodzi się jednostka. W przypadku ojczyzny ideologicznej są to pewne przekonania i nawyki.

Nasz język obfituje w liczne związki frazeologiczne, wyrażenia i zwroty z wyrazem ojczyzna. Możemy mówić o niepodległej, wyzwolonej, wolnej ojczyźnie. Obywatele często poświęcają/składają coś na ołtarzu ojczyzny; nieraz po wielu latach wracają na łono ojczyzny, by dla niej pracować, służyć jej, bronić jej lub zginąć za nią.

Synonimy pojęcia ojczyzna to: kraj narodzin, prakolebka, pramatka, macierz, ziemia ojców, ojczyste progi, ojczyste strony, ziemia rodzinna, państwo, rzeczpospolita.

Swoją miłość do ojczyzny opisywało wielu, stąd piękne aforyzmy i złote myśli.
Jan Kochanowski: A jeśli komu droga otwarta do nieba, tym co służą ojczyźnie.
Ignacy Krasicki: Kto ojczyźnie służy, sam sobie służy.
Cyprian Kamil Norwid: Ojczyzna to wielki zbiorowy obowiązek.
Adam Mickiewicz: W ojczyźnie serce me zostało.
Bolesław Prus: Prawdziwy patriotyzm nie tylko polega na tym, ażeby kochać jakąś idealną ojczyznę, ale - ażeby kochać, badać i pracować dla realnych składników tej ojczyzny, którymi są ziemia, społeczeństwo, ludzie i wszelkie ich bogactwa.
Stefan Wyszyński: Musicie ducha hartować, aby móc jak orły przelatywać w przyszłość Ojczyzny!
Pojęcie ojczyzny utrwalone zostało również w przysłowiach:
Miłe blizny dla ojczyzny.
Gdzie dobrze, tam ojczyzna.
Ojczyzna swoja każdemu najmilsza.

Rozdział 2
Wolna Polska

Nagranie zawiera dwa utwory poetyckie: fragment Grobu Agamemnona Juliusza Słowackiego i wiersz Adama Asnyka pt. Póki w narodzie myśl swobody żyje.

Juliusz Słowacki, Grób Agamemnona

O, Polsko! póki ty duszę anielską
Będziesz więziła w czerepie rubasznym;
Póty kat będzie rąbał twoje cielsko,
Póty nie będzie twój miecz zemsty strasznym!
Póty mieć będziesz hienę na sobie -
I grób - i oczy otworzone w grobie.
Zruć do ostatka te płachty ohydne,
Tę - Dejaniry palącą koszulę:
A wstań jak wielkie posągi bezwstydne,

Naga - w styksowym wykąpana mule!
Nowa - nagością żelazną bezczelna -
Niezawstydzona niczem - nieśmiertelna!
Niech ku północy z cichej się mogiły
Podniesie naród - i ludy przelęknie

Polsko! lecz ciebie błyskotkami łudzą!
Pawiem narodów byłaś i papugą;
A teraz jesteś służebnicą cudzą -
Choć wiem, że słowa te nie zadrżą długo
W sercu - gdzie nie trwa myśl nawet godziny:
Mówię - bom smutny - i sam pełen winy!

Przeklnij! - lecz ciebie przepędzi ma dusza,

Sięgnę do wnętrza twych trzew - i zatargam.
Szczęknij z boleści i przeklinaj syna!
Lecz wiedz - że ręka przekleństw, wyciągnięta
Nade mną - zwinie się w łęk jak gadzina,
I z ramion ci się odkruszy zeschnięta!

I w proch ją czarne szatany rozchwycą;
Bo nie masz władzy przekląć - niewolnico!!!

Adam Asnyk, Póki w narodzie myśl swobody żyje

Zginąć on może z własnej tylko ręki:
Gdy nim owładnie rozpacz senna, głucha,
Co mu spoczynek wskaże w grobie miękki

I to zwątpienie, co szepcze do ucha:
Że jednym tylko lekarstwem na męki
Jest dobrowolne samobójstwo ducha.

Rozdział 3
Polska walcząca

Nagranie zawiera wiersz Krzysztofa Kamila Baczyńskiego pt. Mazowsze.

Mazowsze. Piasek, Wisła i las.
Mazowsze moje. Płasko, daleko -
pod potokami szumiących gwiazd,
pod sosen rzeką.
Jeszcze tu wczoraj słyszałem trzask:
salwa jak poklask wielkiej dłoni.
Był las. Pochłonął znowu las
kaski wysokie, kości i konie.

Znowu odetchniesz, grzywo zieleni,
piasek przesypie się w misach pól
i usta znowu przylgną do ziemi,
będą całować długi świst kul.
Wisło, pamiętasz? Lesie, w twych kartach
widzę ich, stoją - synowie powstań
w rozdartych bluzach - ziemio uparta -
jak drzewa prości.

A potem kraju runęło niebo.
Tłumy obdarte z serca i ciała,
i dymi ogniem każdy kęs chleba,
i śmierć się stała.
Piasku, pamiętasz? Krew czarna w supły
związana - ciekła w wielkie mogiły,
jak złe gałęzie wiły się trupy
dzieci - i batów skręcone żyły.
Piasku, po tobie szeptali leżąc,
wracając w ciebie krwi nicią wąską,
dzieci, kobiety, chłopi, żołnierze:
Polsko, odezwij się, Polsko.
Piasku, pamiętasz? Wisło, przepłyniesz
szorstkim swym suknem, po płaszczu plemion.
Gdy w boju padnę - o, daj mi imię,
moja ty twarda, żołnierska ziemio.

Uporządkuj w formie mapy mentalnej wiadomości dotyczące słownikowego znaczenia pojęcia ojczyzny oraz jego występowania w różnych związkach językowych.

Co o wolności i niewoli ojczyzny mówią Juliusz Słowacki i Adam Asnyk?

Czym jest ojczyzna dla reprezentanta pokolenia Kolumbów?

1. rozwija umiejętność słuchania i czytania utworów literackich;

2. odnajduje wspólne motywy tekstów literackich;

3. identyfikuje emocje wyrażone przez postacie mówiącą w utworze;

4. rozpoznaje środki stylistyczne i ich funkcje;

5. analizuje kompozycję utworu;

6. rozwija umiejętność tworzenia wypowiedzi inspirowanych utworem poetyckim;

7. poznaje motyw ojczyzny w literaturze.

Zadanie 1.

Które z zaprezentowanych spojrzeń na ojczyznę jest ci najbliższe? Swoje stanowisko uzasadnij.
Zadanie 2.
Co oznacza dla ciebie patriotyzm i czym się przejawia w czasach współczesnych?

2.2.1.1. Kiedy pacyfista musi być militarystą

# data[].attributes.attachment_link.description
Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia Znaczenie słowa ojczyzna Wolna Polska Polska walcząca PRACA DOMOWA Przed rozpoczęciem pracy z audiobookiem, możesz skorzystać z przygotowanego scenariusza lekcji, który pokazuje, jak włączyć materiały multimedialne w tok lekcji. RjUWCgcgcewy1 1 W przypadku braku możliwości rozwiązania zadania z klawiatury lub trudności z odczytem przez czytnik ekranu skorzystaj z innej wersji zadania.

# data[].attributes.body
*Jan Matejko "Konstytucja 3 Maja 1791 roku"
Płótno przedstawia pochód posłów z Zamku Królewskiego do kolegiaty św. Jana w celu ponownego zaprzysiężenia wraz z królem tekstu konstytucji uchwalonej 3 maja 1791 przez Sejm Czteroletni (1788–1792).
* Ustawa Rządowa, znana dziś jako Konstytucja 3 Maja, została uchwalona w 1791 roku przez Sejm 4-letni w celu reformy niewydolnego polskiego ustroju politycznego. Była pierwszą w Europie i drugą na świecie, niezwykle postępową konstytucją.
* Film o obrazie Jana Matejki

# data[].attributes.attachment_link.title
Film o obrazie Jana Matejki - Konstytucja 3 Maja 1791

# data[].attributes.body
* Malarstwo (podręcznik dla kl. 7., s.98-100).

- Najważniejsze typy dzieł malarskich ze względu na temat (s. 98);
- Język malarstwa (s. 99);
- Jak oceniać obrazy (s. 99).

* Materiały dodatkowe:
* Tematy w malarstwie https://batoryart.wordpress.com/2013/09/24/tematy-w-malarstwie/
* Malarstwo. Środki wyrazu malarstwa http://pocosztuka.blogspot.com/2016/09/malarstwo-srodki-wyrazu-malarstwa.html
* Jak analizować obraz?
https://xn--jzyk-polski-rrb.pl/analiza-obrazu/1530-obraz-analiza-jak

# data[].attributes.body
Prezentacja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video

To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
bezpieczne wakacje okres wakacji – to czas

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ale i również nauczyciele. po dziesięciu miesiącach.

# data[].attributes.attachment_link.title
BEZPIECZNE WAKACJE Okres wakacji - to czas, na który czekają nie tylko dzieci, ale i również nauczyciele. Po dziesięciu miesiącach. - ppt video online pobierz

# data[].attributes.attachment_link.description
BEZPIECZNE WAKACJE Okres wakacji - to czas, na który czekają nie tylko dzieci, ale i również nauczyciele. Po dziesięciu miesiącach pracy nadchodzi tak oczekiwany przez wszystkich uczniów czas wakacji. Uczniowie czują swobodę i cieszą się, że mają ponad dwa miesiące na odpoczynek i wspaniałą letnią zabawę - często do późnych godzin nocnych.

# data[].attributes.body
* Szanty to pieśni powstałe na pokładach żaglowców, służące do synchronizacji pracy żeglarzy. Były ważnym elementem organizacyjnym, na każdym jachcie znajdował się szantymen – człowiek mobilizujący załogę do wspólnej pracy. Dzięki pieśniom czynności ciężkie i mozolne wykonywane były o wiele sprawniej. Poprzez szacunek i wdzięczność dla dawnych żeglarzy kontynuowana jest tradycja śpiewu przy pracy.
* " Gdzie ta keja?" https://www.youtube.com/watch?v=b0hn3spaH1g

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
wskazywac rodzaje głosów ludzkich;

rozróżnianiać głosy ludzkie w prezentowanych przykładach muzycznych;

poprawnie wykonywać ćwiczenia głosowe;

wyjaśnić rolę narządów odpowiedzialnych za prawidłowe wydobywanie dźwięków;

wyjaśniać czym są szanty.

Każdy z nas dysponuje instrumentem, który zawsze ma przy sobie. Narząd głosowy człowieka jest instrumentem, który możemy rozwijać i doskonalić. Za pomocą głosu porozumiewamy się z innymi ludźmi, możemy szeptać lub krzyczeć. Wyjątkowym sposobem używania głosu jest śpiew. Aby zostać śpiewakiem trzeba przez wiele lat uczyć się prawidłowego wydobywania głosu.
Podczas mówienia i śpiewania wspólnie pracują:

płuca umożliwiające wdychanie i wydychanie powietrza;

, w której znajdują się struny głosowe;

jama ustna i kości czaszki czyli , pełniące funkcję wzmacniacza, dzięki czemu głos jest dźwięczny i wyraźny.

Cechy charakterystyczne głosu ludzkiego: wysokość, barwa, siła natężenia dźwięku, wibracja.

Wyróżniamy następujące rodzaje głosów (podając od najwyższego do najniższego):

Zapis nutowy piosenki Morze, nasze morze. Na pięciu pięcioliniach zapisane są nuty melodii piosenki. Pod nutami znajduje się tekst. Na górze zapisano tytuł: Morze, nasze morze oraz autora: Adam Kowalski. Metrum piosenki cztery czwarte. Tonacja F-dur. W rytmie dominują ćwierćnuty. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się napis: Utwór: Morze, nasze morze. Wykonawca: Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz odtwarza się muzyka. Na nagraniu piosenkę wykonuje mężczyzna z towarzyszeniem fortepianu. Piosenka jest w tempie umiarkowanym, marszowa, zdecydowana w wyrazie.

1. Morze, nasze morze Wykonawca: Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy (dalej AMFN) {audio}

Morze, nasze morze,
wiernie ciebie będziem strzec.
Mamy rozkaz cię utrzymać
albo na dnie, na dnie twoim lec,
albo na dnie z honorem lec.

Morze, nasze morze ...

Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.

to pieśni powstałe na pokładach żaglowców, służące do synchronizacji pracy żeglarzy. Były ważnym elementem organizacyjnym, na każdym jachcie znajdował się - człowiek mobilizujący załogę do wspólnej pracy. Dzięki pieśniom czynności ciężkie i mozolne wykonywane były o wiele sprawniej. Poprzez szacunek i wdzięczność dla dawnych żeglarzy kontynuowana jest tradycja śpiewu przy pracy. Żaglowce opiewane w szantach już od dawna pływają jedynie w naszych snach, ale my możemy choć na chwilę przywrócić im życie, opowiadając wspólnie o ich niezwykłych przygodach śpiewając.
Przykłady pieśni żeglarskich:

Na nagraniu piosenka "Pacyfik" śpiewana przez mężczyznę z akompaniamentem gitary. Piosenka jest rytmiczna , wesoła, w durowej tonacji. Każda kolejna zwrotka jest dłuższa, bo wydłuża się lista przedmiotów, które zostały wywiane z pokładu statku.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Na nagraniu piosenka "Pacyfik" śpiewana przez mężczyznę z akompaniamentem gitary. Piosenka jest rytmiczna , wesoła, w durowej tonacji. Każda kolejna zwrotka jest dłuższa, bo wydłuża się lista przedmiotów, które zostały wywiane z pokładu statku.

Kiedy szliśmy przez Pacyfik,
- Way‑hey, roluj go,
Zwiało nam z pokładu skrzynki,
- Taki był cholerny sztorm.

Ref.: Hej, znowu zmyło coś,
Zniknął w morzu jakiś gość,
Hej, policz, który tam,
Jaki znowu zmyło kram.

2. Kiedy szliśmy przez Pacyfik,
- Way‑hey, roluj go,
Zwiało nam z pokładu skrzynki,
Pełne śledzia i sardynki
- Taki był cholerny sztorm.

Ref.: Hej, znowu zmyło coś,
Zniknął w morzu jakiś gość,
Hej, policz, który tam,
Jaki znowu zmyło kram.

3. Kiedy szliśmy przez Pacyfik,
- Way‑hey, roluj go,
Zwiało nam z pokładu skrzynki,
Pełne śledzia i sardynki,
Kosze krabów, beczkę sera,
- Taki był cholerny sztorm.

Ref.: Hej, znowu zmyło coś,
Zniknął w morzu jakiś gość,
Hej, policz, który tam,
Jaki znowu zmyło kram.

4. Kiedy szliśmy przez Pacyfik,
- Way‑hey, roluj go,
Zwiało nam z pokładu skrzynki,
Pełne śledzia i sardynki,
Kosze krabów, beczkę sera,
Kalesony oficera,
- Taki był cholerny sztorm.

Ref.: Hej, znowu zmyło coś,
Zniknął w morzu jakiś gość,
Hej, policz, który tam,
Jaki znowu zmyło kram.

Wykonaj ćwiczenia usprawniające układ oddechowy i aparat mowy:
1. Przy wdechu unieś ręce do góry po czym z wydechem opuść ręce i rozluźnij całe ciało.
2. Dmuchaj tak jakbyś chciał zdmuchnąć świeczkę.
3. Oddychaj bardzo szybko tak żeby poruszał się twój brzuch.

Na nagraniu piosenka "Pod żaglami Zawiszy" śpiewana przez mężczyznę przy akompaniamencie akordeonu. Piosenka w metrum trzy czwarte, w charakterze walczyka. Utwór jest spokojny, trochę nostalgiczny. Ostatnią zwrotkę śpiewa razem z mężczyzną kobieta.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Na nagraniu piosenka "Pod żaglami Zawiszy" śpiewana przez mężczyznę przy akompaniamencie akordeonu. Piosenka w metrum trzy czwarte, w charakterze walczyka. Utwór jest spokojny, trochę nostalgiczny. Ostatnią zwrotkę śpiewa razem z mężczyzną kobieta.

Źródło:

M. Siurawski, Szanty i szantymeni : pieśni i ludzie z wielkich żaglowców, Szczecin 1990.

# data[].attributes.attachment_link.description
wskazywac rodzaje głosów ludzkich; rozróżnianiać głosy ludzkie w prezentowanych przykładach muzycznych; poprawnie wykonywać ćwiczenia głosowe; wyjaśnić rolę narządów odpowiedzialnych za prawidłowe wydobywanie dźwięków; wyjaśniać czym są szanty. Każdy z nas dysponuje instrumentem, który zawsze ma przy sobie. Narząd głosowy człowieka jest instrumentem, który możemy rozwijać i doskonalić.

# data[].attributes.body
* Sztuka regionalna jest ważnym elementem dziedzictwa kultury danego regionu (kultury regionalnej). W Polsce wykształciło się w ciągu stuleci kilkanaście głównych regionów: Pomorze, Wielkopolska, Śląsk, Małopolska, Warmia i Mazury, Kujawy (a w ramach tego regionu ziemia dobrzyńska i ziemia chełmińska), Podlasie, Orawa i Spisz. Dzieje tych regionów sięgają daleko w przeszłość. W nazwach niektórych z nich można odczytać echa nazw plemion, które niegdyś żyły na tych ziemiach. Na przykład region Pomorza wziął swoją nazwę od plemienia Pomorzan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
II. Doskonalenie umiejętności plastycznych - ekspresja twórcza przejawiająca się w działaniach indywidualnych i zespołowych. Uczeń:

II.6) stosuje różnorodne techniki plastyczne (proste techniki graficzne, rzeźbiarskie, malarskie, elementy obrazowania cyfrowego fotograficznego i z wykorzystaniem wybranych graficznych programów komputerowych);

III. Opanowanie podstawowych wiadomości z zakresu kultury plastycznej, jej narodowego i ogólnoludzkiego dziedzictwa kulturowego. Uczeń:

III.1) zna dziedzictwo kulturowe najbliższego otoczenia, wymienia zabytki i dzieła architektury (historycznej i współczesnej);

III.2) zapoznaje się z twórczością artystów w obrębie „małej ojczyzny";

III.3) rozumie znaczenie twórczości ludowej; rozróżnia różne jej formy; zna pojęcia sztuka ludowa i etnografia;

rozpoznawać główne regiony geograficzno‑kulturowe Polski oraz określać, w którym regionie mieszkasz;

rozpoznawać tradycyjne stroje regionalne i wymieniać ich poszczególne elementy, a także gwarę, legendy;

rozpoznawać regiony administracyjne Polski oraz określać, w którym województwie mieszkasz i jakie miasto jest stolicą tego województwa;

rozpoznawać najbardziej charakterystyczne elementy (np. zabytki) dla danego województwa;

przypisywać dzieła do określonych dziedzin sztuki;

zaprojektować i prezentować internetowy przewodnik sztuki regionalnej.

Sztuka regionalna jest ważnym elementem dziedzictwa kultury danego regionu (). W Polsce wykształciło się w ciągu stuleci kilkanaście głównych regionów: Pomorze, Wielkopolska, Śląsk, Małopolska, Warmia i Mazury, Kujawy (a w ramach tego regionu ziemia dobrzyńska i ziemia chełmińska), Podlasie, Orawa i Spisz. Dzieje tych regionów sięgają daleko w przeszłość. W nazwach niektórych z nich można odczytać echa nazw plemion, które niegdyś żyły na tych ziemiach. Na przykład region Pomorza wziął swoją nazwę od plemienia Pomorzan.

Mieszkańcy niektórych regionów do dziś zachowali swoją odrębność. Są to specyficzne tradycje i obyczaje, tańce, stroje, a nawet potrawy, które nie są znane w innych częściach kraju. Poniżej przedstawiono przykłady charakterystycznych strojów ludowych z różnych regionów Polski.

Ubiór regionalny stanowił często jeden z głównych elementów identyfikacji kulturowej - odzwierciedlał przynależność do grupy etnograficznej, a także pozycję społeczną i ekonomiczną. Strój odświętny różnił się od codziennego gatunkiem tkaniny, krojem, zdobieniami.

Zobacz prezentacje odświętnych strojów ludowych - na przykładzie damskiego i męskiego stroju kujawskiego z 2 połowy XIX wieku. Strój pochodzi ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Toruniu.

Prezentacja prezentuje odświętny strój ludowy - na przykładzie damskiego stroju kujawskiego z 2 połowy XIX wieku. Strój pochodzi ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Toruniu. Prezentacja opatrzona jest następującymi opisami: 1. Elementy stroju: ciemna wełniana spódnica, fartuch ozdobiony haftem, kabatek z peleryną, biała koszula z haftowanym, dopinanym kołnierzykiem, biały, haftowany czepiec, tzw. kopka, zrolowana jedwabna chustka, tzw. kaczorówka, duża wełniana chusta, tzw. mazanicha, sznur korali. 2. Charakterystycznym elementem stroju są kwieciste motywy na czepku, jest to tzw. haft kujawski. 3. Typowe obuwie jest wykonane z czarnej skóry. 4. Charakterystyczny biały motyw na fartuchu - motyw kwiatowy zawsze był biały. Same fartuchy były wykonane najczęściej z płótna, jedwabiu i atłasu.

Prezentacja prezentuje odświętny strój ludowy - na przykładzie męskiego stroju kujawskiego z 2 połowy XIX wieku. Strój pochodzi ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Toruniu. Prezentacja opatrzona jest następującymi opisami: 1. Elementy stroju: ciemne spodnie wpuszczone w długie buty, czerwona kamizela tzw. jaka, biała koszula z kołnierzykiem i zawiązaną czerwoną chustką, granatowy kaftanek bez rękawów, ciemny płaszcz z peleryną - sukmana, cylinder z główką szerszą u góry, ozdobiony pawimi piórami. 2. Cylinder z główką szerszą u góry, ozdobiony pawimi piórami.

Do najbardziej charakterystycznych elementów odróżniających przedstawicieli jednych regionów od innych należy ich sposób mówienia, czyli gwara.

Powyżej umieszczono mapę regionów Polski. Zwróć uwagę, że oprócz wymienionych wcześniej głównych regionów znajduje się na niej wiele innych krain. Poza tym na mapie ukazano położenie różnych grup ludności, które tradycyjnie te krainy zamieszkiwały. Przyjrzyj się mapie i napisz:

W którym regionie mieszkasz?

Która grupa ludności występuje w Twojej bliższej lub dalszej okolicy?

Kolejna mapa pokazuje inny, współczesny podział kraju na regiony, które powstały wskutek podziału administracyjnego podziału administracyjnego . Regiony te nazywają się województwami. W Polsce obecnie jest 16 województw, które składają się z miast na prawach powiatu, powiatów i gmin. Na pewno w którejś z tych wielu miejscowości - miast i miasteczek oraz wsi - jest również Twój dom.

Twórz tradycyjnie.

Zastanów się, co jest najbardziej rozpoznawalnym elementem Twojego województwa? Przedstaw ten element w dowolnej technice plastycznej.

Poszukaj w Internecie oraz wysłuchaj poniższego utworu:

Hejnał Poznania

jest częścią kultury narodowej, jednak często rozwija się w skali znacznie mniejszej niż państwo. Odnosi się bowiem do lokalnej grupy społecznej, która zajmuje pewien wyróżniający się etnograficznie, geograficznie i historycznie obszar. I która prezentuje odmienność względem kultur innych regionów. W tym kontekście można np. mówić o specyficznej kulturze mieszkańców Kaszub. Ważnym elementem kultury regionalnej są określone normy, zasady, obyczaje, tradycje oraz sztuka regionalna, które tworzą lokalną tożsamość społeczności.

inaczej nazywany podziałem terytorialnym, oznacza podział terytorium państwa na mniejsze części. Głównym celem podziału jest usprawnienie pracy organów administracji publicznej.

Twórz tradycyjnie

Wyobraź sobie, że tworzysz internetowy przewodnik po zabytkach i sztuce regionalnej miejscowości, w której mieszkasz.

W tym celu wykonaj trzy zdjęcia zabytków lub dzieł sztuki, które są najbardziej znane albo charakterystyczne dla Twojej miejscowości lub okolic. Zapisz je w komputerze, wprowadź do edytora tekstu i pod zdjęciami podaj podstawowe dane dotyczące obiektu uwidocznionego na zdjęciu: co przedstawia, kto był twórcą tego dzieła, rok jego powstania. Podaj swoje imię i nazwisko jako autora zdjęć.

Wyobraź sobie, że tworzysz internetowy przewodnik po zabytkach i sztuce regionalnej miejscowości, w której mieszkasz.

W tym celu wymień trzy zabytki lub dzieła sztuki, które są najbardziej znane albo charakterystyczne dla Twojej miejscowości lub okolic. Opowiedz: co przedstawiają, kto był twórcą tego dzieła, rok jego powstania.

Sztuka regionalna pomaga nam uzyskać poczucie ciągłości historii i bliskości z przeszłością. Wszak niegdyś tworzyli ją nasi przodkowie. Jest ona śladem ich dawnej, twórczej obecności.

Zastanów się, kto w Twojej miejscowości i okolicy był lub jest twórcą kultury i sztuki regionalnej. Napisz, kto to jest, podaj lata jego twórczości, krótko opisz jego wyjątkowość w dziedzinie kultury/sztuki regionalnej. W razie trudności skonsultuj się z nauczycielem.

Zrób selfie na tle zabytku lub dzieła sztuki w Twojej okolicy, które szczególnie lubisz. Następnie udostępnij i rozpropaguj to zdjęcie na portalu społecznościowym. Jeśli nie masz konta na portalu społecznościowym, zaprojektuj i wykonaj plakat, wykorzystując zrobione zdjęcie.

Zapoznaj się z polskimi legendami regionalnymi. Możesz odnaleźć je w książkach, przewodnikach lub na stronach internetowych. Podaj trzy wybrane tytuły polskich legend.

Każdy region posiada cechy, po których możemy go rozpoznać. Charakterystyczne są np. melodie, nazywane hejnałami, które grane są w regularnych odstępach czasu z wież ratuszowych lub kościelnych w wielu miejscowościach w Polsce. Najbardziej znany jest Hejnał Mariacki grany co godzinę przez trębacza z wieży kościoła Najświętszej Marii Panny w Krakowie.

Słownik pojęć opracowano na podstawie:

encyklopedia.pwn.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera informacje dotyczące podziału administracyjnego oraz regionów w Polsce wraz z mapą, etnograficzną mapę regionów w Polsce; przykłady strojów ludowych różnych regionów: dwie animacje dotyczące damskiego i męskiego stroju kujawskiego z 2 połowy XIX wieku; informacje dotyczące gwary; informacje dotyczące hejnału; bibliotekę muzyczną (3: Hejnał Mariacki, Hejnał Płocka, Hejnał Warszawy); słownik pojęć (2); galerię dzieł sztuki (9); 5 zadań interaktywnych, 7 ćwiczeń; scenariusz lekcji dla nauczyciela

# data[].attributes.headline
Karykatura - portret w krzywym zwierciadle.

# data[].attributes.subject
Karykatura - portret w krzywym zwierciadle.

# data[].attributes.body
karykatura to celowo zniekształcony portret, który uwidacznia czyjeś wady;

można ją wykonać za pomocą różnych technik, np. rysunkową, malarską, graficzną, fotograficzną lub rzeźbiarską;

karykaturę uzyskuje się zmieniając proporcje ciała, zastępując całą postać lub części ciała motywami zwierzęcymi lub innymi;

David Teniers, Carlos Latuff to twórcy karykatur spoza Polski. Wśród polskich autorów znajdują się Andrzej Mleczko i Henryk Sawka.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Karykatura jest odmianą . Z jednej strony nawiązuje do fizycznego podobieństwa modela, zaś z drugiej chociaż dość mocno je zmienia, przeważnie zniekształca. Autor tak ukazuje wybraną osobę, że można ją rozpoznać, jednak jej wygląd zwraca szczególną uwagę, zaciekawia lub rozśmiesza.

Karykaturzysta, zmieniając wygląd, stara się zwrócić naszą uwagę na charakter lub zachowanie osoby przedstawionej w krzywym zwierciadle. Najczęściej chodzi o to, aby wydrwić jej pewne cechy.

Służąc władcom, artyści często upiększali swoich modeli, aby ich w pełni zadowolić i uzyskać satysfakcjonującą zapłatę. Jednak byli też malarze, którzy nie dla zysku, ale dla wyrażenia własnych odczuć, uwydatniali brzydotę w swoich obrazach. Wśród nich znalazł się siedemnastowieczny twórca, David Teniers II, który w swych karykaturach uwidaczniał ludzkie słabości.

Podobnie do portretu, karykaturę można stworzyć rysując, malując, fotografując, korzystając z grafiki komputerowej lub tradycyjnej. Każda technika daje inne możliwości i tylko od karykaturzysty zależy, którą wybierze. Można także łączyć więcej narzędzi, np. fotografię z graficznym programem komputerowym.

Wprawnemu fotografowi wystarczy czasem odpowiednio ustawić się z aparatem, a zniekształcony model już będzie wyglądał karykaturalnie na zdjęciu.

Warto przyjrzeć się filmom , ponieważ postacie z niektórych kreskówek przypominają karykatury. Mają wydłużone lub nadmiernie zaokrąglone twarze, przesadnie krótkie lub długie ręce i nogi, nieproporcjonalną budowę ciała. Na przykład drobne ciało dźwiga ogromną głowę. Ważne jest, aby zaciekawić widza nietypowym wyglądem.

Karykaturzyści stosują także inne efekty:

popularnym sposobem na uzyskanie karykatury jest pomniejszenie tego, co małe i wyolbrzymienie największych części twarzy lub całego ciała. Zmieniając proporcje, karykaturzysta powiększa kontrasty rozmiarów, a to powoduje śmiech u odbiorcy dzieła. Król Edward VII i jego żona Aleksandra panowali w Wielkiej Brytanii na początku XX wieku. Malarz Luke Fildes uwiecznił ich w trakcie przygotowań do koronacji. Obraz i nietypowe zachowania króla zainspirowały innego twórcę do sporządzenia karykatury dzieła.

Artyści dzięki swej wrażliwości za pomocą sztuki zabierają głos w różnych sprawach. Protestują, popierają. Karykatura jest dobrym narzędziem do wypowiedzi. Rafaela Tasca i Carlos Latuff posłużyli się nią, by zwrócić uwagę na wykorzystywanie dzieci jako żołnierzy podczas wojny, która uczy okrucieństwa i niszczy im życie.

Tworząc karykatury, trzeba pamiętać, że najczęściej nie rozśmieszają osób na nich przedstawionych. Wizerunek każdej osoby chroni prawo, dlatego karykatura nie może zawierać informacji, które komuś mogą zaszkodzić, np. nieprawdy.

Jaką masz wiedzę?

karykatura to celowo zniekształcony portret, który uwidacznia czyjeś wady;

można ją wykonać za pomocą różnych technik, np. rysunkową, malarską, graficzną, fotograficzną lub rzeźbiarską;

karykaturę uzyskuje się zmieniając proporcje ciała, zastępując całą postać lub części ciała motywami zwierzęcymi lub innymi;

David Teniers, Carlos Latuff to twórcy karykatur spoza Polski. Wśród polskich autorów znajdują się Andrzej Mleczko i Henryk Sawka;

Teraz potrafisz:

wskazać cechy, które odróżniają karykaturę od zwykłego portretu,

rozpoznać nazwiska poznanych dziś karykaturzystów,

samodzielnie wykonać karykaturę, stosując informacje z lekcji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Karykatura - portret w krzywym zwierciadle

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Karykatura", "Techniki", "Sposoby na udaną karykaturę", "Co jeszcze warto wiedzieć o karykaturach?", "Podsumowanie", "Zadania", "Słownik pojęć", "Galeria dzieł sztuki". Materiał zawiera 12 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 5 ilustracji interaktywnych, 7 ćwiczeń interaktywnych, 1 polecenie.

# data[].attributes.headline
Pop-art. Tworzę obraz w stylu popartowskim. O, to nie takie trudne!

# data[].attributes.subject
Pop-art. Tworzę obraz w stylu popartowskim. O, to nie takie trudne!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pop‑art jest kierunkiem artystycznym występującym w sztuce od połowy lat 50. XX wieku. Dzieła tego gatunku tworzyli artyści w wielu krajach, jednak zapoczątkowali go Brytyjczycy. Od lat 60. pop‑art dynamicznie rozwijał się w Stanach Zjednoczonych.

Najbardziej znani artyści, którzy tworzyli w stylu popartowskim, to między innymi: Andy Warhol, David Hockney, Roy Lichtenstein, James Rosenquist. Obejrzyj w Galerii prace tych artystów, zwracając uwagę na ich cechy formalne: wyrazisty kontur, czyste i kontrastowe barwy, płaszczyznowość.

Artyści pop‑artu przedstawiali w swoich dziełach przedmioty codziennego użytku wytwarzane przez współczesną cywilizację konsumpcyjną. Nie oznaczało to jednak, że ukazywali w nich realne życie, tak, jak to robili ich poprzednicy we wcześniejszych okresach sztuki, np. . Ich celem było kreowanie wizji konsumpcyjnego społeczeństwa wytwarzanego przez media i . Z ironią i dystansem komentowali elementy wielkomiejskiej cywilizacji zachodniej.

Kliknij na poniższą ilustrację interaktywną i dowiedz się, jakich określeń użył Richard Hamilton, definiując pop‑art.

Prace twórców pop‑artu nawiązywały w swojej estetyce do plansz reklamowych, komiksów, magazynów ilustrowanych oraz telewizji.

Inna wersja zadania

Polecenie do zadania brzmi: Do każdego zdjęcia przedstawiającego wybrane elementy kultury masowej dopasuj hasło wskazujące źródło inspiracji artystów popartowskich. Poniżej znajdują się listy rozwijalne, z których należy wybrać prawidłowe odpowiedzi. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz „Sprawdź" służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania. W zadaniu zostały wykorzystane zdjęcia, odlewej strony: bilboard z reklamą, fragment komiksu, plakat reklamowy oraz plakat filmowy.

Jednym z najbardziej znanych artystów tworzących w nurcie pop‑artu był Andy Warhol. Urodził się w Stanach Zjednoczonych w Pittsburghu. Rodzice Warhola, jak wielu innych obywateli Stanów Zjednoczonych, byli imigrantami - przyjechali ze Słowacji.

Andy Warhol wyróżniał się tym od innych artystów pop‑artu, że w swojej pracy artystycznej korzystał z metod produkcji reklamowej i zasad marketingu. W praktyce jego aktywność artystyczna splatała się z biznesową. Do historii przeszły też sentencje, które dobrze wpisywały się w jego filozofię uprawiania sztuki.

W pracach przedstawicieli pop‑artu można często odnaleźć przedmioty ze sklepowych półek czy produkty konsumpcyjne z przeciętnej amerykańskiej lodówki. Przyjrzyj się pracom umieszczonym w Galerii i rozwiąż zadanie.

Andy Warhol w swoich pracach często przedstawiał produkty, które każdy Amerykanin znał z życia codziennego: puszkę coca‑coli, zupę pomidorową Campbell, pudełko po płatkach mydlanych Brillo. Określał je jako „przedmioty pop". Swoje obrazy komponował z wielokrotnie powtarzanych wizerunków produktów. Stosował w tym celu techniki graficzne pozwalające na mechaniczne kopiowanie dzieła.

Kolejnym ważnym twórcą pop‑artu był amerykański malarz Roy Lichtenstein. W 1961 roku namalował pierwszy z wielu obrazów inspirowanych komiksem. Jego metoda polegała na wybieraniu fragmentu komiksu (jednej lub dwóch pojedynczych klatek) i kopiowaniu go do dużych rozmiarów. W ten sposób powstawał wielkoformatowy, barwny obraz malarski, taki jak ten poniżej.

Kliknij na punkt, znajdujący się na poniższej ilustracji przedstawiającej fragment komiksu i dowiedz się, jak inaczej nazywana jest pojedyncza klatka komiksu.

Podobną metodą Roy Lichtenstein wykonywał również portrety. Ponieważ dla ich powstania podstawą były fragmenty opowieści komiksowych - ujętych w powiększeniu, a także wyrwane z kontekstu - dzieła te prezentowane na płótnie nabierały innego znaczenia. Miały wymowę ironiczną, były pełne humoru i dystansu w stosunku do komiksowego pierwowzoru. Dobrym tego przykładem jest prezentowana niżej ilustracja.

Dzieła utrzymane w stylistyce komiksu tworzył także inny amerykański artysta z kręgu pop‑artu - Mel Ramos. W jego pracach bardzo często pojawiały się znane postacie komiksowe. Można powiedzieć, że wyjmując je z pierwotnego kontekstu, Ramos tworzył portrety bohaterów amerykańskiej masowej wyobraźni. Przyjrzyj się jednemu z takich portretów, a następnie rozwiąż zadanie.

Kolejnym wybitnym artystą związanym z kierunkiem pop‑artu był David Hockney. Jego sposób pracy cechował się niezwykłą dokładnością i niemal klasyczną, wyważoną kompozycją. Dobrze ilustruje to zaprezentowany poniżej podwójny portret znajomych artysty, zatytułowany Państwo Clark i Percy. Najedź kursorem na każdą z postaci (w tym na kota) i dowiedz się, kim naprawdę byli tytułowi bohaterowie.

Wykonaj portret w stylu popartowskim. Zeskanuj gotową fotografię i tak poprzekształcaj ją w programie komputerowym, by przypominała portrety wykonane przez Andy'ego Warhola lub Roya Lichtensteina.

Źródła:

encyklopedia.pwn.pl

sjp.pwn.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Pop-art. Tworzę portret w stylu popartowskim. O, to nie takie trudne!

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera: scenariusz lekcji dla nauczyciela; cele w języku ucznia; Materiał składa się z sekcji: "Ważne daty" - ramy czasowe pop‑artu; "Prekursorzy pop‑artu" - wyjaśnienie pojęcia „prekursor", o pop-arcie w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, przedstawiciele kierunku oraz reprodukcje dzieł; "Kultura masowa" - wyjaśnienie pojęć: realiści, kultura masowa; o kreowaniu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autoportretem określa się artysty, w którym przedstawia on samego siebie. Autoportret może być wykonany za pomocą dowolnych technik: malarstwa, rysunku, rzeźby, fotografii lub w każdy inny sposób.

Przez stulecia twórców autoportretów łączyło pragnienie, aby zatrzymać pamięć o sobie. Być może pierwszymi autoportretami w dziejach ludzkości były obrysy dłoni, albo ich odciski pozostawione na ścianach prehistorycznych jaskiń? Taki, jak prezentowany niżej zarys dłoni z Jaskini Chauveta.

Autoportret znany był już w starożytności. W średniowieczu, wobec anonimowości sztuki i niskiego statusu społecznego artysty, autoportrety występowały rzadko. Trudno było sobie wyobrazić, aby skromny rzemieślnik umieścił swoją podobiznę pośród świętych lub władców. Nie znaczy to, że autoportrety nie powstawały. Przykładem jest autoportret rzeźbiarski, który pozostawił po sobie Peter Parler - główny architekt katedry Świętego Wita na Hradczanach w Pradze.

Od połowy XV wieku, wraz z rozwojem sztuki portretu, coraz więcej artystów zaczęło portretować również siebie. Z początku były to „autoportrety ukryte", czyli dzieła, w których wykonujący je artyści umieszczali swoje wizerunki, „chowając się" pośród innych postaci. Występowali wówczas zazwyczaj w roli biernych obserwatorów sceny. Przykładem może być obraz Botticellego Pokłon Trzech Króli.

Przyjrzyj się niżej umieszczonej reprodukcji i wskaż, która z namalowanych postaci przedstawia podobiznę artysty. Odpowiedź poznasz po kliknięciu w ilustrację.

Czasami artyści przedstawiali siebie jako aktywnych uczestników wydarzeń. Wtedy przypominali aktorów występujących w przebraniu, wcielających się w postacie mitologicznych bohaterów, proroków, świętych.

Prezentowana poniżej ilustracja obrazuje śmierć Marii, której w ostatnich chwilach życia towarzyszą apostołowie. Jednemu z nich artysta nadał własne rysy twarzy. Odszukaj na obrazie postać mężczyzny trzymającego księgę - po najechaniu na nią kursorem dowiesz się, kogo przedstawia.

Poniżej zaprezentowano obraz przedstawiający martwą naturę autorstwa Pietera Claesza. Czy potrafisz odszukać w tym dziele ukryty autoportret malarza? Kliknij na ilustrację, a będziesz mógł go zobaczyć.

W okresie renesansu, autoportret, jako ważny element twórczości artystów, stał się samodzielnym dziełem. Za jeden z pierwszych samodzielnych autoportretów uznaje się obraz Jana van Eycka Portret mężczyzny w czerwonym turbanie. To, co zwraca uwagę, to nie tylko charakterystyczne nakrycie głowy malarza, ale też sposób, w jaki postrzegał samego siebie - jako człowieka opanowanego i pełnego wewnętrznego skupienia.

Niemiecki artysta okresu renesansu - Albrecht Dürer, pierwszy autoportret wykonał bardzo wcześnie. Kliknij w ilustrację, aby dowiedzieć ile miał wówczas lat.

Jako dojrzały i sławny artysta, Albrecht Dürer namalował inny autoportret, w którym upodobnił się do Chrystusa. Na obrazie umieścił pewną . Aby się z nią zapoznać, kliknij w reprodukcję.

Cykle swoich autoportretów malował holenderski malarz - Rembrandt van Rijn. Wykonał ich niemal 100. Na przestrzeni wielu lat powstała w ten sposób szczególna kronika jego życia.

Niekiedy artyści wykonywali swoje autoportrety w otoczeniu najbliższych. Tak uczynił Paul Rubens, nawiązując w swoim dziele do dawnej niderlandzkiej tradycji portretowania par małżeńskich. Artyście zależało na ukazaniu atmosfery osobistego szczęścia rodzinnego.

Artyści często utrwalali swój wizerunek w pracowni, przy pracy. Na plan pierwszy wysuwały się wtedy narzędzia ich profesji: , pędzle, dłuta. Podobnie jak ubiór zakładany w pracowni, stanowiły oznakę dumy zawodowej, przynależności artystycznej i tożsamości. W Galerii ukazano przykłady takich dzieł.

Georges Desmarées postanowił namalować siebie w pracowni w towarzystwie córki Antonii. Być może córka mu pozowała, a może poprosił ją aby przyniosła ważne akcesoria malarskie? Przypatrz się scenie, a następnie rozwiąż ćwiczenia interaktywne 3 i 4.

Poniżej przedstawiono autoportret Edwarda Muncha. Norweski artysta znany był z kreowania swojego wizerunku artystycznego za pomocą ukazywania na obrazach stanów emocjonalnych. Przyjrzyj się portretowi, a następnie rozwiąż ćwiczenie interaktywne 5.

W niżej zamieszczonym autoportrecie Vincenta van Gogha można dostrzec odbicie jego osobowości i trudnej sytuacji życiowej. Van Gogh namalował siebie po opuszczeniu szpitala, w którym znalazł się z powodu załamania nerwowego i samookaleczenia (odcięcia ucha).

Innym dziełem van Gogha było Krzesło Vincenta z fajką przedstawiające puste krzesło. Można powiedzieć, że był to symboliczny autoportret malarza, wyrażający jego poczucie osamotnienia.

Swoje traumatyczne emocje wyrażała w autoportretach także meksykańska malarka Frida Kahlo. Artystka zaczęła malować po poważnym wypadku, w wyniku którego przez długi czas cierpiała z powodu bólu i unieruchomienia. Autoportrety były odzwierciedleniem jej aktualnego stanu ducha.

Artystka namalowała także autoportret, na którym przedstawiła siebie w dwóch ujęciach - postacie mają te same twarze, ale odróżnia je ubiór i wygląd serc. W ten sposób artystka pokazała swoją złożoną tożsamość oraz miłosne rozdarcie. Tego typu autoportret określany jest jako autoportret podwójny.

Zapoznaj się w Galerii 2 z pracami współczesnego artysty, który również tworzy autoportrety podwójne.

Niekiedy artyści tworzą autoportrety, aby przekazać odbiorcom określony wizerunek swojej osoby. Nie zawsze musi on pokrywać się z rzeczywistością. Takie postępowanie określane jest jako autokreacja.

Jej dobrym przykładem może być prezentowany niżej obraz Wolność wiodąca lud na barykady, który powstał dla upamiętnienia rewolucji lipcowej we Francji w 1830 roku. Ukazuje walki w Paryżu - kobieta ze sztandarem w dłoni, będąca uosobieniem wolności, wiedzie lud do boju. Wśród podążających za nią bohaterów, autor obrazu - Eugène Delacroix, sportretował również siebie, mimo iż nie brał udziału w walkach. Dla artysty ważne jednak było pielęgnowanie swojego wizerunku jako artysty romantycznego, walczącego w obronie ojczyzny.

Kliknij na ilustrację, a przekonasz się, w którym miejscu na płótnie francuski malarz uwiecznił siebie.

Autoportrety można także tworzyć za pomocą fotografii.

Pierwszy portret w fotografii był zarazem autoportretem. Wykonał go w 1839 roku Robert Cornelius. Możesz zobaczyć go poniżej.

Znany polski artysta okresu przedwojennego - Stanisław Ignacy Witkiewicz, również tworzył autoportrety. Do celów artystycznej autokreacji używał także medium fotografii. Poniższa fotografia przedstawia autoportret artysty zwielokrotniony przez lustrzane odbicia.

Szczególną wersją autoportretu jest karykatura, czyli sposób ukazywania postaci polegający na wyolbrzymieniu i komicznym przerysowaniu pewnych cech po to, aby z nich zażartować. Karykatura, którą wykonuje artysta w odniesieniu do siebie, nazywana jest autokarykaturą. Przyjrzyj się niżej zamieszczonym pracom.

Współcześni artyści, podobnie jak ich poprzednicy, za pomocą autoportretu próbują opowiedzieć o sobie, swojej twórczości, stanach ducha. Przyjrzyj się autoportretowi artystki żyjącej w obecnych czasach, a następnie rozwiąż ćwiczenie interaktywne 7.
Źródło:
Stefan Kozakiewicz (red.), Słownik terminologiczny Sztuk Pięknych, PWN, Warszawa 1969, s.339

A. Chudzikowski, Rembrandt van Rijn, Ruch, Warszawa 1972.

Cz. Czapliński, Fotografia portretowa, Polski Instytut Wydawniczy, Warszawa 2004.

K. Iskrzyńska, Portrety, Galaktyka, Łódź 2000.

K. Stachowicz, Stanisław Ignacy Witkiewicz - Witkacy, Buchmann, Warszawa 2012.

M. Battistini, L. Impelluso, S. Zuffi , Historia portretu, Wydawnictwo „Arkady", Warszawa 2001.

M. Wallis, Autoportret, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1964.

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera: scenariusz lekcji dla nauczyciela; cele w języku ucznia; Materiał składa się z sekcji: "Ważne daty" - namalowania jednego z pierwszych samodzielnych autoportretów; "Wprowadzenie" - wyjaśnienie pojęć: autoportret i portret; "Autoportret na przestrzeni wieków" - historia autoportretu od paleolitu wraz z reprodukcjami dzieł, ilustracjami interaktywnymi; "Autoportret w epoce renesansu"

# data[].attributes.attachment_link.title
Portret – czy to takie trudne? - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: “Definicja portretu”, “Rodzaje portretów”, “Rola portretów dawniej i dziś”, “Techniki portretowania”, “Portret pamięciowy”, “Podsumowanie”, “Zadania”, “Słownik pojęć”, “Galeria dzieł sztuki”.
Materiał zawiera 19 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 5 ilustracji i…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Budowę utworu można przedstawić za pomocą pisma obrazkowego lub rysunku, a także układać formy muzyczne z kartoników. Należy dokładnie wysłuchać muzyki, aby w wyobraźni powstał jej plan i obraz.

1. Kiedy się zaczyna marzyć,
wszystko może się wydarzyć.
Rzeczy dziwne, osobliwe
i zupełnie nieprawdziwe.

2. Nie dowierza mama z tatą
cóż poradzić mogę na to?
A tak byłoby ciekawie
razem gonić słońce w trawie.

3. To się skryje w traw czuprynę,
drzewom w liściach przyda złota,
zawsze skore do zabawy,
kiedy przyjdzie mu ochota.

Tekst piosenki opowiada o marzeniach, o radości i słońcu. W piękne, słoneczne i ciepłe dni, czujemy się beztrosko. Mogą się wtedy zdarzyć różne, nawet niewiarygodne przygody. Piosenka wykonana jest z akompaniamentem fortepianu. Poszczególne części oddziela wstęp instrumentalny.

Piosenka nie ma wyraźnie oddzielonego refrenu. Piosenka składa się z 3 zwrotek. W melodii każdej zwrotki można odszukać części, z których skrajne powtarzają się z innymi zakończeniami.

Tekst piosenki opowiada o letnich, wakacyjnych żartach, których dopuszczał się harcerz: naśladował on odgłosy kukułki, wilka i lwa. Nabrał i przestraszył turystę, babcię i grupę ludzi. Piosenka bardzo pogodna, wakacyjna. Piosenka wykonana jest z akompaniamentem gitary.

Kanon letni ( Sumer is icumen in) pochodzi z połowy XIII wieku i jest najstarszym zachowanym kanonem. Rękopis tego sześciogłosowego kanonu przechowywany jest obecnie w Bibliotece Brytyjskiej. Kanon letni to utwór zbudowany z dwóch różnych kanonów brzmiących jednocześnie: K1 - 4 głosy, K2 - 2 głosy.

Ilustracja przedstawia schemat utworu muzycznego „Kanon letni". Kanon letni jest kanonem podwójnym, czyli ma dwie melodie wykonywane jednocześnie. Na zielono zaznaczono cztery głosy wykonujące pierwszą melodię. Na czerwono dwa głosy wykonujące drugą melodię. Pierwszy głos czerwony i pierwszy głos zielony zaczynają śpiewać równocześnie. Później rozpoczynają kanon drugi głos czerwony i drugi głos zielony. Pozostałe głosy zielone rozpoczynają z jeszcze większym opóźnieniem. Na ilustracji znajduje się punkt aktywny a pod nim ukryta informacja: Liczba głosów w kanonie podwójnym jest sumą głosów w pierwszym i drugim kanonie (4+2).

1. Liczba głosów w kanonie podwójnym jest sumą głosów w pierwszym i drugim kanonie (4+2).

Przed Tobą skomplikowane zadanie, a polecenie zostało rozbite na trzy części.

Rqxyd7jfYKQlJ 1

R1129x5miHcux 1

Ilustracja przedstawia zapis nutowy utworu „Kanon letni". Dwie górne pięciolinie przedstawiają głos pierwszy: wykonujący tylko tekst Sing ku ku. Sześć dolnych pięciolinii to zapis drugiego głosu. Metrum utworu sześć ósmych. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetli się napis: Kanon letni. Wykonawca: Muzycy z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz pojawi się możliwość odtworzenia kanonu. Na nagraniu utwór wykonany przez męski zespół wokalny. Utwór rozpoczyna się prostym ostinatem z tekstem Sing ku ku. Później dołączają kolejne głosy i z prostej melodii buduje się skomplikowana struktura. Na końcu kolejne głosy kończą swoje partie i zostają znów tylko głosy śpiewające Sing ku ku.

Przyszło lato, kukułeczko,

Śpiewaj, ptaku mój.

Niech się lasy rozlegają

Słodkim twym ku‑ku.

Nuć ku‑ku.

Wprawdzie trudno ciebie zoczyć,

Gdy śpiewasz „ku‑ku",

Ale głos twój wszędzie słychać,

Echo dzwoni tu:

ku‑ku, ku‑ku przez cały dzień

Od świtu aż do samego snu.

Nuć ku‑ku, o nuć ku‑ku.

W utworze polifonia połączona jest z ilustracyjnością - naśladowanie głosu kukułki. Melodia i harmonia nawiązują do muzyki ludowej. Kanon wykonany jest a cappella, czyli bez akompaniamentu instrumentalnego.

Źródła:

J. Habela, Słowniczek muzyczny, Wydawnictwo PWM, Kraków 1988

Nagranie pierwszej melodii kanonu letniego wykonanej przez jeden męski głos. Melodia jest dość prosta, rytmiczna. Mężczyzna śpiewa tekst Sing ku ku.

Nagranie drugiej melodii kanonu letniego wykonanej przez jeden męski głos. Melodia jest bardziej skomplikowana, skoczna, wesoła. Mężczyzna śpiewa dużo bardziej skomplikowany tekst w starym języku angielskim.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Nagranie drugiej melodii kanonu letniego wykonanej przez jeden męski głos. Melodia jest bardziej skomplikowana, skoczna, wesoła. Mężczyzna śpiewa dużo bardziej skomplikowany tekst w starym języku angielskim.

Nagranie piosenki Gonię słońce gorące autorstwa: Aleksandra Pałaca i Elżbiety Szeptyńskiej. Piosenkę wykonuje chór dziecięcy z akompaniamentem fortepianu. Zwrotki są utrzymane w tempie umiarkowanym, marzycielskie. Refren z tekstem: "Gonię słońce gorące po łące ....a ono przede mną ucieka" jest dużo weselszy, szybszy, ruchliwy.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Nagranie piosenki Gonię słońce gorące autorstwa: Aleksandra Pałaca i Elżbiety Szeptyńskiej. Piosenkę wykonuje chór dziecięcy z akompaniamentem fortepianu. Zwrotki są utrzymane w tempie umiarkowanym, marzycielskie. Refren z tekstem: "Gonię słońce gorące po łące ....a ono przede mną ucieka" jest dużo weselszy, szybszy, ruchliwy.

Na nagraniu piosenka Jerzego Wasowskiego i Romana Pisarskiego "W zielonym lesie". Piosenkę wykonuje kobieta z akompaniamentem gitary. Piosenka jest żartobliwa, wesoła, w tempie umiarkowanym, w charakterze lekkiego walczyka.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Na nagraniu piosenka Jerzego Wasowskiego i Romana Pisarskiego "W zielonym lesie". Piosenkę wykonuje kobieta z akompaniamentem gitary. Piosenka jest żartobliwa, wesoła, w tempie umiarkowanym, w charakterze lekkiego walczyka.

Ilustracja interaktywna przedstawia pięciolinię z nutami. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Kanon letni".
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Ilustracja interaktywna przedstawia pięciolinię z nutami. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Kanon letni".

Słownik muzyki, pod red. W. Marchwicy, Zielona Sowa, Warszawa 2006

Encyklopedia muzyki, pod red. A. Chodkowskiego, PWN, Warszawa 1995

# data[].attributes.attachment_link.description
Budowę utworu można przedstawić za pomocą pisma obrazkowego lub rysunku, a także układać formy muzyczne z kartoników. Należy dokładnie wysłuchać muzyki, aby w wyobraźni powstał jej plan i obraz. 1. Kiedy się zaczyna marzyć,wszystko może się wydarzyć.Rzeczy dziwne, osobliwei zupełnie nieprawdziwe. 2. Nie dowierza mama z tatącóż poradzić mogę na to?A tak byłoby ciekawierazem gonić słońce w trawie.

# data[].attributes.body
"Gonię słońce gorące" i inne utwory
https://epodreczniki.pl/a/repertuar-do-spiewania/DHhlNbZLD
* "Jak dobrze nam zdobywać góry"
https://www.youtube.com/watch?v=xM5xtM6i-uQ
* "Ogniska już dogasa blask" https://www.youtube.com/watch?v=f2rZw6kUYAQ
* "Lato pachnące miętą" https://www.youtube.com/watch?v=4-2fdn63juA&list=PLpBgTSnFz5mldm_mf6USASfK13SI72caY&index=26
* "Hej, mazury"

# data[].attributes.attachment_link.title
Hej mazury - Tekst  - Chwyty - Piosenki harcerskie

# data[].attributes.headline
Co wiesz o muzyce? Powtórzenie wiadomości. 

# data[].attributes.subject
Co wiesz o muzyce? Powtórzenie wiadomości. 

# data[].attributes.body
* Ważne daty:

wiek XIII – powstaje Bogurodzica
ok. 1535- ok. 1600 – lata życia Mikołaja Gomółki, twórcy Melodii na Psałterz Polski
1685‑1750 – lata życia Jana Sebastiana Bacha
1685‑1759 – lata życia Jerzego Fryderyka Haendela
1730 – Antonio Vivaldi wydaje Cztery Pory Roku
1756‑1791 – lata życia Wolfganga Amadeusza Mozarta, jednego z trzech Klasyków Wiedeńskich
1770‑1827 – lata życia Ludwiga van Beethovena, jednego z trzech Klasyków Wiedeńskich
1797 – powstaje Mazurek Dąbrowskiego
1810‑1849 – lata życia Fryderyka Chopina
1819‑1872 – lata życia Stanisława Moniuszki
1858 – Stanisław Moniuszko wystawia Halkę
1862‑1918 – lata życia Claude'a Debussy'ego

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Elementami z których składa się utwór muzyczny są:

Przeczytaj informacje na temat poszczególnych epok w muzyce, przypomnij sobie charakterystyczne dla tej epoki: instrumenty, kompozytorów i formy muzyczne, posłuchaj utworu pochodzącego z tej epoki.

W tej epoce szczególnie szanowana była muzyka religijna. Były to przede wszystkim dzieła wokalne przeznaczone na chór a cappella. Powstał - zbiór jednogłosowych śpiewów kościelnych. Twórcy nie dbali o upamiętnianie swych nazwisk, dlatego większość kompozycji jest anonimowa.

Instrumenty: harfa, lira, lutnia, fidel, flety, organy, trąby i rogi.

Posłuchaj: Bogurodzica - najstarszy średniowieczny zabytek muzyki polskiej.

W tym okresie komponowano bardziej skomplikowane utwory . Jednocześnie coraz więcej powstawało utworów świeckich przeznaczonych do śpiewania, słuchania, tańczenia i rozrywki. Kompozytorzy chętnie tworzyli utwory ilustracyjne.

Instrumenty: fagot, puzon, trąbka, kotły, klawesyn.

Formy muzyczne: , , msza, chanson.

Kompozytorzy: Orlando di Lasso, Mikołaj Gomółka.

Posłuchaj: Mikołaja Gomółki, Nieście chwałę mocarze.

Na nagraniu psalm Nieście chwałę mocarze Mikołaja Gomółki z tekstem Jana Kochanowskiego w wykonaniu zespołu wokalnego, czterogłosowego. Kobiety i mężczyźni wykonują wesoły, rytmiczny, skoczny utwór w metrum cztery czwarte. Wszystkie cztery głosy śpiewają w tej samej rytmice i bez zbędnych komplikacji.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Na nagraniu psalm Nieście chwałę mocarze Mikołaja Gomółki z tekstem Jana Kochanowskiego w wykonaniu zespołu wokalnego, czterogłosowego. Kobiety i mężczyźni wykonują wesoły, rytmiczny, skoczny utwór w metrum cztery czwarte. Wszystkie cztery głosy śpiewają w tej samej rytmice i bez zbędnych komplikacji.

Cechami tej epoki był przepych, zamiłowanie do mocnych efektów i kontrastów. Kompozytorzy chętnie stosowali kontrasty dynamiczne. Bardzo rozpowszechniła się muzyka instrumentalna. W tym okresie powstał i zyskał popularność nowy rodzaj widowiska muzycznego - opera.

Instrumenty: organy, wiole, skrzypce, gitara, obój.

Formy muzyczne: , , .

Kompozytorzy: Antonio Vivaldi, Jan Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel.

Posłuchaj: Antonio Vivaldi, Cztery Pory roku, Wiosna.

To czas udoskonalenia wielu gatunków i form muzycznych. Zaniechano tworzenia skomplikowany polifonicznych utworów. Dzieła zbudowane były symetrycznie i dzieliły się na okresy.

Formy muzyczne: , , wariacje, .

Kompozytorzy: Józef Haydn, Wolfgang Amadeusz Mozart, Ludwig van Beethoven.

Odpowiedz na pytanie: Jaka organizacja używa Ody do radości jako hymnu?

Ilustracja interaktywna przedstawia „Portret Ludwiga van Beethovena", autorstwa Josepha Karla Stielera. Na olejnym obrazie ukazany jest mężczyzna w ciemnym stroju z widocznym białym, kołnierzem koszuli oraz zawiązanym pod nim, czerwonym halsztukiem (chusta). Kompozytor ma siwe, falowane włosy, w lewej dłoni trzyma zeszyt nutowy. Prawa ręka, trzymająca ołówek, zawieszona jest nad stroną zeszytu. Twarz Beethovena wyraża skupienie, usta są zaciśnięte, oczy spoglądają w dal. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetli się napis: Fragment finału IX Symfonii, Ode an die Freude, autorstwa Ludwiga van Beethovena wykonawca: Berliner Philharmoniker, dyr. Herbert von Karajan oraz pojawi się możliwość odtworzenia muzyki. Na nagraniu końcowa część IX Symfonii. Chór z ognistym akompaniamentem instrumentów głośno i dobitnie wykonuje Odę do radości. Chór śpiewa po niemiecku.

Kompozytorzy za najważniejsze w swoich dziełach uważali wyrażanie swych uczuć i emocji. Wiele dzieł nosiło tytuł określający treść literacką. Kompozytorzy chętnie wykorzystywali elementy muzyki ludowej. Obok opery i symfonii ogromne znaczenie zyskała pieśń i miniatura instrumentalna.

Formy muzyczne: , , , .

Kompozytorzy: Franciszek Schubert, Fryderyk Chopin, Giuseppe Verdi, Stanisław Moniuszko, Henryk Wieniawski, Piotr Czajkowski.

Posłuchaj: Fryderyk Chopin, Etiuda c‑moll op. 10 nr 12 Rewolucyjna.

Cechą charakterystyczną jest ciągłe poszukiwanie nowości i inności, łamanie zasad. Często źródłem inspiracji był folklor muzyczny. Wykształciły się nowe kierunki: impresjonizm i ekspresjonizm. Powstały nowe muzyczne koncepcje: , .

Kompozytorzy: Ryszard Strauss, Gustav Mahler, Karol Szymanowski, Béla Bartók, Igor Strawiński, Claude Debussy, Sergiusz Prokofiew, John Cage, Arnold Schoenberg.

Posłuchaj: Claude Debussy, Claire de lune - utwór impresjonistyczny.

Powtórzenie zasad notacji muzycznej na podstawie piosenki Familijny blues.

określ wartości rytmiczne nut i pauz
ćwierćnuty i ósemki, pauza ćwierćnutowa i pauzy ósemkowe

powtórz działanie znaków chromatycznych:
- bemol obniża wysokość dźwięku o pół tonu, w piosence występuję przy dźwięku hIndeks górny 1 ¹ zmieniając go na bIndeks górny 1 ¹
- krzyżyk (podwyższa wysokość dźwięku o pół tonu, w piosence występuję przy dźwięku aIndeks górny 1 ¹ zmieniając go na aisIndeks górny 1 ¹, gIndeks górny 1 ¹ zmieniając na gisIndeks górny 1 ¹oraz dIndeks górny 1 ¹ zmieniając na disIndeks górny 1 ¹,
- kasownik przywraca zwykłą wysokość dźwięku, likwiduje działanie wcześniej pojawiającego się bemola lub krzyżyka

zaśpiewaj piosenkę

Na nagraniu melodia piosenki Familijny blues zagrana na pianinie. Piosenka jest wesoła, rytmiczna, w melodii wyróżniają się dźwięki b, które są obniżone i nietypowe dla tonacji, w której jest piosenka.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Na nagraniu melodia piosenki Familijny blues zagrana na pianinie. Piosenka jest wesoła, rytmiczna, w melodii wyróżniają się dźwięki b, które są obniżone i nietypowe dla tonacji, w której jest piosenka.

Powtórz grupy instrumentów i zespoły wykonawcze

Głos: sopran, alt, tenor, bas

dęte :
- drewnienie: obój, saksofon, fagot, klarnet, flet
- blaszane: waltornia, trąbka, puzon
- miechowe: akordeon

perkusyjne
- membranofony: kotły, bębny
- idiofony: wibrafon, triangel (trójkąt), marimba

strunowe
- strunowe szarpane: gitara, harfa, klawesyn
- strunowe uderzane: fortepian, pianino
- strunowe smyczkowe: wiolonczela, kontrabas, skrzypce

zespoły wykonawcze. Na przykład: trio fortepianowe, chór, kwartet smyczkowy, orkiestra symfoniczna

Zaznacz zdania, które są prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Bemol podwyższa wysokość dźwięku o pół tonu., 2. W takcie 4/4 mieście się 8 ósemek., 3. Metrum to regularne następstwo akcentów, porządkujące rytm., 4. Wolfgang Amadeusz Mozart, Józef Haydn i Ludwig van Beethoven to kompozytorzy epoki baroku., 5. Jednym z najstarszych zabytków muzyki średniowiecznej jest Bogurodzica., 6. Rytmika porządkuje współbrzmienie dźwięków w utworze.

Zaznacz zdania, które są prawdziwe.

Bemol podwyższa wysokość dźwięku o pół tonu.

W takcie 4/4 mieście się 8 ósemek.

Metrum to regularne następstwo akcentów, porządkujące rytm.

Wolfgang Amadeusz Mozart, Józef Haydn i Ludwig van Beethoven to kompozytorzy epoki baroku.

Jednym z najstarszych zabytków muzyki średniowiecznej jest Bogurodzica.

Rytmika porządkuje współbrzmienie dźwięków w utworze.

Instrumenty:

Źródła:

encyklopedia.pwn.pl

sjp.pwn.pl

Encyklopedia muzyki, pod red. A. Chodkowskiego, PWN, Warszawa 1995

# data[].attributes.attachment_link.title
Co wiesz o muzyce? Powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.attachment_link.description
Elementami z których składa się utwór muzyczny są: Przeczytaj informacje na temat poszczególnych epok w muzyce, przypomnij sobie charakterystyczne dla tej epoki: instrumenty, kompozytorów i formy muzyczne, posłuchaj utworu pochodzącego z tej epoki. W tej epoce szczególnie szanowana była muzyka religijna. Były to przede wszystkim dzieła wokalne przeznaczone na chór a cappella.

# data[].attributes.body
Muzyczna apteczka

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Chyba niewielu z nas ma świadomość tego jak bardzo sami możemy wpływać na stan swojego zdrowia, jak łatwo możemy sobie pomagać i to bez konieczności łykania tabletek. Jest bowiem uniwersalne lekarstwo, znane od wielu tysięcy lat, które działa na wiele dolegliwości. Nieświadomie, wielu z nas stosuje je prawie codziennie nie zdając sobie nawet sprawy jak skutecznym i jak ogromnym narzędziem się posługuje. Gdybyśmy jednak zdawali sobie z tego sprawę to nasze życie mogłoby stać się ciekawsze, bardziej spokojne i przede wszystkim zdrowsze.

to forma terapii bazująca na leczniczym wpływie dźwięku i muzyki na psychikę i organizm człowieka. Leczenie muzyką jest coraz popularniejszą formą terapii. Muzykoterapia wywiera pozytywny wpływ na psychikę, zmniejsza lęk, poprawia samoocenę. Pomaga także osobom cierpiącym na bezsenność.

Na dzisiejszej lekcji zajrzymy do podręcznej muzycznej apteczki. Choć nie da się ustalić listy utworów - lekarstw na konkretne choroby, ze względu na to, że reakcje na nie zależą od indywidualnych upodobań z pewnością zaproponujemy muzyczne lekarstwa na:

Każdemu z nas zdarza się w życiu być rozzłoszczonym, rozgniewanym. Z takimi emocjami można sobie poradzić w różny sposób. Jednym z nich jest właśnie muzyka, do której jeśli dołączymy ruch z pewnością skutecznie zadziała na na nasz nastrój. Czas na pierwszą kurację muzyczną na rozładowanie wściekłości, zalecaną osobom zdenerwowanym, rozzłoszczonym, rozdrażnionym.

Muzyka świetnie sprawdzi się również jako środek na polepszenie humoru. Zastanówmy się najpierw w jaki sposób się to odbywa.
Muzyka powstała po to, by oddziaływać na nasze uczucia. Emocje które odczuwamy wywoływane są przez konkretne elementy składające się na nią.
W tym przypadku aby muzyka mogła spełnić swoją rolę powinna mieć charakter radosny, wzbudzać w nas szczęście, radość. Służą temu dość szybkie tempa utworów oraz dźwięki wysokie, mające oddziaływanie poprawiające humor.
W tym wypadku śmiało przepisać można kompozycje rosyjskiego mistrza - Piotra Czajkowskiego. Jego muzyka podbiła serca słuchaczy.

W muzycznej apteczce znajdzie się też lek na kłopoty z pamięcią i koncentracją, który może się przydać - np. przed zajęciami w szkole. Aby móc sprawdzić pamięć i koncentrację należy najpierw zapoznać się z poniższym pojęciem.

to ciągłe powtarzanie struktury melodycznej lub rytmicznej. W tym przypadku będzie to struktura melodyczna. Posłuchajcie jak brzmi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Muzykoterapia - zestaw utworów muzycznych do wykorzystania na lekcjach muzyki

# data[].attributes.attachment_link.description
Chyba niewielu z nas ma świadomość tego jak bardzo sami możemy wpływać na stan swojego zdrowia, jak łatwo możemy sobie pomagać i to bez konieczności łykania tabletek. Jest bowiem uniwersalne lekarstwo, znane od wielu tysięcy lat, które działa na wiele dolegliwości.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
zdefiniować pojęcie pejzaż i rozpoznać dzieła o tematyce pejzażowej w różnych dziedzinach sztuki;

zdefiniować pojęcia: weduta, nokturn, marina;

wykazać się wiedzą na temat historii kształtowania się pejzażu w XIX w.;

rozpoznawać autora w przypadku znanych dzieł (Vincenta van Gogha);

rozpoznawać podstawowe narzędzia pracy artysty‑malarza, w tym artysty pracującego w plenerze; opisać pojęcia: , , kaseta na przybory malarskie;

wykonywać wybraną techniką malarską pejzaż, określić typ pejzażu;

uchwycać na fotografii nastrój miejsca uwzględniając problematykę barwy (np. znaczenia psychologicznego barw);

stworzyć metryczkę pracy plastycznej;

zaprezentować własne prace plastyczne.

W sztuce pejzażem nazywamy dzieło namalowane z natury lub wyobraźni, którego głównym tematem są rzeczywiste lub wyobrażone przez artystę widoki krajobrazu. Pejzaże znane były już w czasach starożytnych. W kolejnych epokach najczęściej pojawiały się jako dekoracje a lub tła o w obrazach przedstawieniach o tematyce mitologicznej, religijnej lub historycznej. W XVI wieku w Holandii pejzaż stał się zaczął być ważnym i samodzielnym tematem malarskim. Jednak dopiero w XVII stuleciu nastąpił rozkwit malarstwa pejzażowego. Z czasem wykształciły się jego najważniejsze typy. Były to: - pejzaże miejskie, - pejzaże nocne oraz - widoki morza, portów, bitew morskich.

Przyjrzyj się ilustracji pejzażu wiejskiego. Wyobraź sobie, jakie dźwięki mogą towarzyszyć takiemu widokowi.

Pejzaże różnią od siebie nie tylko tematyką, lecz także techniką wykonania. Nie wszystkie są bowiem dziełami malarskimi. Najczęściej stosowane są techniki malarskie takie jak technika olejna lub akwarela. Pierwsza z tych technik pozwala na uzyskiwanie intensywnych i nasyconych barw oraz na dokonywanie wielu poprawek i zmian. Druga z nich stosowana jest do wykonywania szkiców lub do uzyskania efektów wrażeniowych.

Pejzaż stał się szczególnie popularnym był bardzo ważnym tematem w XIX‑wiecznym malarstwie. Malarze ze szkoły z Barbizon, a za ich przykładem inni artyści, postanowili malować poza pracownią, tzn. pod gołym niebem, w bezpośrednim kontakcie z naturą. Taki sposób pracy artystycznej nazywany jest plenerem. Wcześniej artyści wykonywali pejzaże w pracowni - z pamięci lub na podstawie szkiców. Tak jak na ilustracji prezentowanej poniżej.

Ekwipunek współczesnego malarza pejzażysty wygląda podobnie jak ten, który zabierał ze sobą w plener Gustave Courbet.

Składa się ono z:

- przenośnej sztalugi (na którą malarz kładzie przygotowany do malowania obraz)

- farby w tubach

- pędzli

- palety malarskiej

- węgla rysunkowego

Kliknij na niżej zamieszczone ilustracje i zapoznaj się z nazwą przedmiotu stanowiącego wyposażenie malarza.

Jednym z najbardziej znanych i wybitnych artystów uprawiających malarstwo pejzażowe w XIX wieku był Vincent van Gogh. Artysta dzielił się swoimi wrażeniami z pracy w plenerze z bliskimi.

Przeczytaj fragment jego listu i skonfrontuj opis z obrazem.
Mój Dom tutaj pomalowany jest z zewnątrz kolorem maślanożółtym z okiennicami ostrozielonymi; stoi w pełnym słońcu na placu, gdzie jest ogród z zielenią platanów, różowych drzew laurowych i akacji. [...] Ponad tym głęboki błękit nieba.

Przeczytaj następne fragmenty listów i wykonaj ćwiczenie.

*Oto opis płótna, które mam w tej chwili przed sobą. Widok parku przy sanatorium, w którym przebywam: na prawo szary taras, kawałek domu, kilka przekwitłych krzewów różanych, na lewo teren parku - czerwony ugier, gleba spalona słońcem, pokryta opadłym igliwiem sosnowym. Skraj parku wysadzony jest wielkimi sosnami [...].Pierwsze drzewo jest to olbrzymi pień rażony piorunem i spiłowany. Jego boczna gałąź wznosi się bardzo wysoko w górę i opada lawiną ciemnozielonego igliwia [...]. Pod drzewami puste ławki kamienne, ciemny bukszpan, niebo odbijające się po deszczu w kałuży. Promień słońca, ostatni odbłysk, zapala się aż oranżem, ciemnym ugrem. [...]

Minęło już parę dni, jak rozpocząłem ten list i przerwałem w tym miejscu. Powracam doń znowu. Przerwała mi go właściwie praca nad nowym obrazem, który rozpocząłem w tych dniach; przedstawia kawiarnię widzianą wieczorem na zewnątrz. Na tarasie znajdują się drobne postacie pijących. Olbrzymia, żółta latarnia oświetla taras, ladę, trotuar i rzuca światło nawet na bruk uliczny, przybierający odcień fioletoworóżowy. [...] Oto obraz nocy bez czerni, a jedynie z pięknym szafirem i fioletem, i zielenią [...]. Ogromnie mnie bawi malowanie nocą, na miejscu. Dawniej rysowano, a obraz malowano w dzień wedle rysunku. Ja jednak wolę malować daną rzecz bezpośrednio.*

Namaluj dowolną techniką malarską widok z Twojego okna. Możesz wykorzystać: farby wodne (plakatowe, tempery, akwarele), pastele. Podpisz pracę i określ, jaki typ pejzażu przedstawia. Następnie zaprezentuj je w klasie.

W swojej najbliższej okolicy udaj się: do parku, na skwer, na plac miejski, na pole lub do lasu i wykonaj zdjęcia widoku, który Cię zainspiruje. Postaraj się uchwycić nastrój miejsca: smutku, radości, spokoju, bezpieczeństwa.
Wykonane w plenerze zdjęcie może stać się inspiracją do stworzenia pracy plastycznej. Wykonaj ją w dowolnej technice malarskiej. Postaraj się oddać nastrój pejzażu uchwycony w Twojej fotografii. Wykonane zdjęcia oraz powstałe na ich podstawie dzieło zaprezentuj w klasie na lekcji plastyki.

stojak najczęściej o trzech nogach, skonstruowany z drewnianych listew, na którym malarz umieszcza na odpowiadającej mu wysokości obraz w czasie malowania. Typy i kształty sztalug były różne; używane obecnie, zarówno cięższe pracowniane, jak i lekkie składane, plenerowe, wykształciły się w XIX w.

S. Kozakiewicz (red.), „Słownik terminologiczny Sztuk Pięknych", PWN, Warszawa 1969

sjp.pwn.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Pejzaż" - wyjaśnienie, co to jest pejzaż wraz z krótką historią, ilustracja pejzażu wiejskiego, trzy pliki dźwiękowe wraz z ćwiczeniem interaktywnym łączącym dźwięk z obrazem; techniki wykonania pejzaży: akwarela i technika olejna wraz z ćwiczeniem interaktywnym dotyczącym rozpoznawania technik wykonania dzieł malarskich; "Pejzaż jako temat

# data[].attributes.headline
Ważne wydarzenia historyczne w malarstwie polskim.

# data[].attributes.subject
Ważne wydarzenia historyczne w malarstwie polskim.

# data[].attributes.body
Część 1. https://epodreczniki.pl/a/wazne-wydarzenia-historyczne-w-malarstwie-polskim---cz-1/DM0RGP31F
Część 2. https://epodreczniki.pl/a/wazne-wydarzenia-historyczne-w-malarstwie-polskim-cz-2/DTmxww287
* "Konstytucja 3 Maja" - Jan Matejko

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Matejko "Konstytucja 3 maja 1791 roku" | Animacja

# data[].attributes.body
* Dni, o których warto pamiętać.
Przed nami czas trzech świąt majowych: 1, 2 i 3 maja, które są szczególnie ważne w historii Polski. Będziemy je obchodzić w szczególny sposób – razem, a jednak osobno. Ale czy tak naprawdę wszyscy wiemy, dlaczego świętujemy? Warto przypomnieć sobie, skąd  wzięły się święta majowe. Dlaczego je świętujemy i komu je zawdzięczamy?

https://www.kuratorium.opole.pl/majowe-swieta-dni-o-ktorych-nalezy-pamietac/
* Majowe święta https://www.ore.edu.pl/2020/04/majowe-swieta-2/
* Konstytucja 3 Maja - prezentacja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zmniejsz czcionkę Powiększ czcionkę Domyślny rozmiar czcionki

Jasny kontrast Ciemny kontrast Odcienie szarości Resetuj kontrast

Podkreślenie

Z okazji święta uchwalenia Konstytucji 3 maja serdecznie zapraszamy do wirtualnej podróży tropem niezwykłych faktów i ciekawostek dotyczących okoliczności powstania tego najważniejszego aktu prawnego. Zespół bibliotekarzy przygotował prezentację multimedialną wypełnioną po brzegi historyczną wiedzą!

# data[].attributes.attachment_link.description
Zmniejsz czcionkę Powiększ czcionkę Domyślny rozmiar czcionki Jasny kontrast Ciemny kontrast Odcienie szarości Resetuj kontrast Podkreślenie Z okazji święta uchwalenia Konstytucji 3 maja serdecznie zapraszamy do wirtualnej podróży tropem niezwykłych faktów i ciekawostek dotyczących okoliczności powstania tego najważniejszego aktu prawnego. Zespół bibliotekarzy przygotował prezentację multimedialną wypełnioną po brzegi historyczną wiedzą!

# data[].attributes.headline
To warto zobaczyć. Dzieła sztuki współczesnej.

# data[].attributes.subject
To warto zobaczyć. Dzieła sztuki współczesnej.

# data[].attributes.body
"Do dzieła!" dla kl. 7., s. 100-103.
* Materiały dodatkowe - architektura europejska:
* Ważne dzieła współczesnej architektury europejskiej. https://epodreczniki.pl/a/wazne-dziela-wspolczesnej-architektury-europejskiej/D1F6otcAq
* Współczesna architektura https://epodreczniki.pl/a/wspolczesna-architektura/DDv4TQKWl
* Prezentacja: Architektura XX w.

# data[].attributes.headline
To warto zobaczyć. Polskie zabytki z przełomu XIX i XX w.

# data[].attributes.subject
To warto zobaczyć. Polskie zabytki z przełomu XIX i XX w.

# data[].attributes.body
"Do dzieła!" dla kl. 6., s. 108-109.
* Materiały dodatkowe:
* Ważne dzieła polskiej architektury  (do XIX w.) https://epodreczniki.pl/b/wazne-dziela-architektury-polskiej-do-xix-wieku/PUCkmRhcR
* Architektura XIX wieku w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Polska XIX wieku to przede wszystkim wpływy trzech mocarstw, pod których zaborami wówczas nasz kraj się znajdował. Nie było wtedy miejsca dla tworzenia miejsc rodzimej kultury, jednak w tym czasie powstało wiele ciekawych obiektów architektonicznych, które są owocem projektantów różnych narodowości. Wśród polskich architektów, którzy projektowali w tamtym czasie, wymienić należy Jana Karłowicza, Oskara Kolbego, czy Władysława Matlakowskiego.

W architekturze XIX wieku bardzo istotną rolę odegrał historyzm, czyli inspiracja stylistyką poprzednich epok. Z drugiej strony pojawił się też styl zwany narodowym, który przedstawiał cechy specyficzne dla danego państwa. Był on ponadto nośnikiem pewnych idei narodowościowych, czy nawet nacjonalistycznych. Styl ten chętnie czerpał ze sztuki ludowej i form już znanych z poprzednich okresów. Widoczny był w całej Europie, a także poza jej granicami. W Polsce ten odegrał bardzo istotną rolę, ponieważ odzwierciedlał dążenie do niezależności. Styl ten można dodatkowo podzielić w zależności od regionu, którego cechy uwidaczniały się w tamtejszych budowlach.

Styl wiślano-bałtycki

Inspirowany neogotykiem, widoczny głównie w obiektach sakralnych. Jego charakterystycznymi cechami były strzelista forma, cegła, fasada najczęściej dwuwieżowa, blanki i fryzy. Owocami tego nurtu są między innymi kościół Wniebowzięcia NMP w Białymstoku, kościół św. Stanisława Biskupa w Warszawie, katedra Opieki Najświętszej Marii Panny w Radomiu.

Nie wszystkim jednak styl ten przypadł do gustu, więc jako alternatywa wykształcił się styl przejściowy, który był połączeniem cech gotyku i romanizmu. Największą popularność zdobył w Galicji. Budynki takie budowano najczęściej z połączenia cegły i kamienia, a architekci wtrącali do nich indywidualne akcenty. W Małopolsce natomiast styl gotycki nazywano nadwiślańskim.

Styl zakopiański

Jego autorem jest Stanisław Witkiewicz, inspirowany patriotyzmem i kulturą Podhala. Budynki w stylu zakopiańskim, zdaniem jego autora, dominowały niegdyś w całym kraju, jednak zostały wyparte przez inne style. Powstawały głównie z drewna, na kamiennym fundamencie. Jedną z przedstawicielek tego stylu jest drewniana willa w Zakopanym „Koliba". Mimo, iż był on bardzo nacechowany elementami regionalnymi, przez co charakterystyczny, nie przyjął się na większą skalę.

Eklektyzm

Czyli kwintesencja idei historyzmu, polegająca na łączeniu ze sobą, w sposób bardzo swobodny, cech różnych stylów architektonicznych. Najczęściej korzystano tutaj z odświeżanych w tym czasie nurtów z przedrostkiem neo- (neogotyk, neorenesans, neobarok, neoklasycyzm). Z czasem styl ten się uporządkował, a dominować w nim zaczęły cechy renesansowe, bogate, efektowne formy. Wśród eklektycznych budynków wymienić można Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, czy Ratusz w Lądku Zdroju.

Secesja

Rozpoczęła się w latach 90. XIX wieku i była wyzwoleniem z naśladownictwa, jakie funkcjonowało w historyzmie. Jej pojawienie się w Polsce wynikało z silnych wpływów niemieckich i austriackich. Styl ten pozbawiony był sztywnych zasad, polegał bardziej na zmyśle estetycznym samego twórcy. Secesja długo nie utrzymała się na naszych ziemiach, szybko została bowiem wyparta przez modernizm. Jednak pozostawiła po sobie kilka obiektów, w tym Kamienicę Pod Żabami w Bielsku-Białej, czy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Architektura XIX wieku w Polsce - Architektura w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.description
Polska XIX wieku to przede wszystkim wpływy trzech mocarstw, pod których zaborami wówczas nasz kraj się znajdował. Nie było wtedy miejsca dla tworzenia miejsc rodzimej kultury, jednak w tym czasie powstało wiele ciekawych obiektów architektonicznych, które są owocem projektantów różnych narodowości. Wśród polskich architektów, którzy projektowali w tamtym czasie, wymienić należy Jana Karłowicza, Oskara Kolbego,...

# data[].attributes.headline
To warto zobaczyć. Polskie zabytki XII-XIII w.

# data[].attributes.subject
To warto zobaczyć. Polskie zabytki XII-XIII w.

# data[].attributes.body
"Do dzieła!" dla kl. 5.,s. 66-67.
* Materiał dodatkowy: Najważniejsze zabytki polskiej sztuki sakralnej

* Ważne daty:

966 – chrzest Polski
ok. 1050‑1200 – okres romanizmu
ok. 1150‑1550 – czas sztuki gotyckiej
ok. 1500‑1600 – rozwijała się sztuka okresu renesansu i manieryzmu
ok. 1600‑1720 – sztuka barokowa
ok. 1720‑1770 – sztuka okresu rokoka
ok. 1750‑1850 – sztuka klasycyzmu

# data[].attributes.attachment_link.title
Najważniejsze zabytki polskiej sztuki sakralnej - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: “Ważne daty”, “Romanizm i gotyk”, “Renesans i barok”, “Klasycyzm i sztuka sakralna”, “Zabytki polskiej sztuki sakralnej”, “Zadania”, “Słownik pojęć”, “Galeria dzieł sztuki”.
Materiał zawiera 51 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 5 ilustracji interaktywnych, 9 ć…

# data[].attributes.headline
To warto zobaczyć. Zabytki małych ojczyzn.

# data[].attributes.subject
To warto zobaczyć. Zabytki małych ojczyzn.

# data[].attributes.body
"Do dzieła!" dla kl. 4.,s.58-59.
* Materiał dodatkowy: Mała ojczyzna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wyobraź sobie, że pracujesz w zespole przygotowującym folder informacyjny o regionie, w którym mieszkasz. Będziesz dziś dziennikarzem, który wyszukuje potrzebne wiadomości i redaguje teksty.

Polska to twoja wielka ojczyzna. Składają się na nią dziesiątki małych ojczyzn: regionów, województw, miast, miasteczek, wsi. Mała ojczyzna to miejsce, gdzie dorastasz, uczysz się, tu znasz wszystkie ścieżki, tutaj mieszkają twoi bliscy i znajomi. Mała ojczyzna ma swoją lokalną historię i tradycje.

Aby kochać wielką ojczyznę, najpierw trzeba poznać i pokochać swoją małą ojczyznę.

Wykorzystaj zgromadzone informacje i na ich podstawie napisz krótki tekst o swoim regionie. Pomoże ci w tym przykładowy opis wymyślonego miasteczka.
Pustoły to miasteczko położone w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim, w gminie Bajeń. Liczy około sześciu tysięcy mieszkańców. Pustoły umiejscowione są w Kotlinie Niedźwiedziej, nad rzeką Dobrawą, na styku Sudetów Zachodnich i Środkowych. Herb miasteczka przedstawia lwa w złotej koronie na niebieskim tle.
Zapisz swoją propozycję tutaj lub w zeszycie.

Poszukaj informacji o głównych atrakcjach twojej miejscowości lub regionu. Znajdź też zdjęcia lub zrób je samodzielnie. Umieść je tutaj, zatytułuj i stwórz do nich opisy. Możesz użyć słownictwa podanego poniżej.
Zdjęcie przedstawia... / prezentuje... / zapoznaje nas... Autor zdjęcia chciał zobrazować... / pokazać... / przedstawić... Na pierwszym planie... Na drugim planie... Na dalszym planie... W tle...

# data[].attributes.attachment_link.description
Wyobraź sobie, że pracujesz w zespole przygotowującym folder informacyjny o regionie, w którym mieszkasz. Będziesz dziś dziennikarzem, który wyszukuje potrzebne wiadomości i redaguje teksty. Polska to twoja wielka ojczyzna. Składają się na nią dziesiątki małych ojczyzn: regionów, województw, miast, miasteczek, wsi. Mała ojczyzna to miejsce, gdzie dorastasz, uczysz się, tu znasz wszystkie ścieżki, tutaj mieszkają twoi bliscy i znajomi.

# data[].attributes.headline
Ekologiczna sztuka użytkowa. Propozycje prac z dziedziny designu.

# data[].attributes.subject
Ekologiczna sztuka użytkowa. Propozycje prac z dziedziny designu.

# data[].attributes.body
"Do dzieła!" dla kl. 6., s. 106-107.
* Nasza propozycja - Zabawka dla psa, krok po kroku.
* Materiał dodatkowy: Upcykling i rucykling art - unikatowe przedmioty ze śmieci. https://epodreczniki.pl/a/upcycling-i-recycling-art---unikatowe-przedmioty-ze-smieci/DI52vcgJX

# data[].attributes.attachment_link.title
Kwiaty kropkami malowane / flowers painted with dots, ear buds painting, finger painting

# data[].attributes.headline
Jak namalować obraz - Pejzaż z zachodem słońca. Malowanie krok po kroku.

# data[].attributes.subject
Jak namalować obraz - Pejzaż z zachodem słońca. Malowanie krok po kroku.

# data[].attributes.body
Część 1. https://www.youtube.com/watch?v=e_3TolXr2dI
Część II https://www.youtube.com/watch?v=RTsbyT-THao

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak namalować obraz - pejzaż z zachodem słońca CZ. 1, malowanie krok po kroku

# data[].attributes.headline
Jak namalować obraz - Maki na łące. Malowanie krok po kroku, akryl.

# data[].attributes.subject
Jak namalować obraz - Maki na łące. Malowanie krok po kroku, akryl.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak namalować obraz - Maki na łące, malowanie krok po kroku PL, akryl

# data[].attributes.headline
Dywizjonizm a puentylizm, czyli jak malowali impresjoniści?

# data[].attributes.subject
Dywizjonizm a puentylizm, czyli jak malowali impresjoniści?

# data[].attributes.body
* Malarstwo impresjonistyczne https://www.youtube.com/watch?v=kHTI5Dqp2EE
* Widok za oknem malowany techniką pointylizmu. https://epodreczniki.pl/a/widok-za-oknem-namalowany-technika-pointylizmu/DTgA29Pjl

# data[].attributes.attachment_link.description
Kukulturze to blog, na którym znajdziesz wiele inspirujących zdjęć, opowieści o artystach i ich muzyce oraz ciekawe artykuły o różnych aspektach kultury. To idealne miejsce dla miłośników sztuki i dla tych, którzy chcą zgłębić jej tajniki.

# data[].attributes.body
Prezentacja

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 4., s.119-122
- Wykonamy piosenkę "Morskie opowieści"
- Dowiemy się co to jest szanta
- Pobawimy się w wilki morskie
- Zagramy akompaniament na instrumentach perkusyjnych

* Szanta - piosenka opowiadająca o morzu i codziennym życiu na statku, śpiewana przez marynarzy podczas pracy.
* "Morskie opowieści" (s. 119) https://www.youtube.com/watch?v=bAzDIhWtXdI
* Wilki morskie (s.120-121)
* Materiał dodatkowy: Szanty, czyli najprościej piosenki żeglarskie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Muzyka towarzyszy Nam od zarania dziejów. Początkowo słuchano szumu wiatru, fal czy śpiewu ptaków. W późniejszym czasie zaczęto wystukiwać rytm oraz nadawać melodie. Przez setki lat muzyka stawała się nieodzownym elementem każdej kultury. Pomaga wyrażać emocje, opowiadać historie, ale także pracować. W żeglarstwie muzyka jest nieodzownym elementem żeglugi, który również ma swoją historię.

Szanta - co to tak naprawdę jest

Szanta, to nic innego jak XVIII- i XIX-wieczne pieśni, które wykonywane były podczas pracy na żaglowcach. Muzyka bowiem pomagała im w synchronizacji wykonywanych czynności, które niekiedy bywały długie i monotonne. Głównie pieśni śpiewane były a cappella, ale rytm nadawany mógł być także przez Szantmana, który wykorzystywał do tego proste instrumenty, a przede wszystkim intonację mocnego głosu. Czy wiecie, że zawód Szantmana ceniony był niekiedy na równi z profesją cieśli czy żaglomistrza?!

Należy wiedzieć, że rytm i melodyjność szant wywodzi się z angielskich, irlandzkich czy szkockich pieśni folklorystycznych. Młodzi chłopcy szukający pracy udawali się na pokład coraz to większych żaglowców i przynosili ze sobą nowe brzmienia z wiejskich pieśni, góralskich, a nawet wojskowych. Szantman podłapywał melodie i na ich podstawie tworzyły się szanty. Często również po zejściu na ląd marynarze wyśpiewywali zasłyszane brzemienia z łodzi, które przeistaczały się w ballady. Te stawały się coraz to bardziej dostępne i popularne poza środowiskiem żeglarskim.

Gdzie śpiewamy szanty?

Popularność muzyki szantowej, to przede wszystkim forma świetnej integracji! To także nieodzowny punkt wieczornych ognisk i biesiad w tawernie. Wspólne śpiewanie i tańce do rana tworzą wspaniały żeglarski klimat.

Obecnie szanty śpiewane są nie tylko podczas pracy marynarzy na statku. Dziś muzykę wiatru i wody śpiewamy wszędzie tam gdzie zachodzi taka potrzeba. Bardzo często łączymy popularną szantę z piosenkę turystyczną, czyli poezją śpiewaną. Towarzyszy ona na żaglach, gdzie przy ognisku spotykają innych podróżnych integrując się wspólną piosenką.

Choć żegluga wielkimi statkami nie jest tak popularna wśród podróżnych, Szanta stała się nowym nurtem, bez którego nie wyobrażamy sobie wyjazdu na mazury. Dzięki niej choć na chwilę możemy przywrócić morskie opowieści o niebanalnych przygodach, miłości żeglarzy i zdobytych lądach!

Szanty dla dzieci

Śpiewamy o bijatykach i o stawianych kolejkach rumu! Śpiewamy także szanty dla dzieci! Czy wiecie, że w to właśnie w Polsce zrodziły się pierwsze żeglarskie piosenki dedykowane tym najmłodszym poszukiwaczom przygód? Nikt nie zapomina o starych klasykach, a wręcz przeciwnie, powstaje wiele pieśni, dzięki którym dzieci chętniej uczą się żeglarstwa i szacunku do pracy, a także łatwiej się integrują z rówieśnikami!

Jeśli jesteście ciekawi jak się gra i śpiewa jedną z najbardziej popularnych szant dla dzieci, sprawdźcie na Naszym kanale jak ją wykonuje Tomasz "Grom" Paciorek, Hej ho, żagle staw!

A co z Szantą dla dorosłych?

No cóż, każdy ma swoją ulubioną szantę! I chyba nie należy negować tego gdzie, ale z kim 🙂 Obecnie organizowanych jest wiele wydarzeń, festiwali i koncertów dla odbiorców morskich brzmień. Na mapie całej polski można liczyć na atrakcje, nawet w okresie jesienno - zimowym! Jeśli jednak szukacie miejsca na mapie Warszawy, gdzie możecie pośpiewać i wspólnie pobiesiadować, sprawdźcie co się dzieje w

Muzyki szantowej na próżno szukać w telewizji czy w radiu. Mimo to jej odbiór i kierunek ma się na prawdę dobrze. Bazując na brzmieniach kultowych szantowych zespołów, powstają coraz to nowsze, niekiedy w bardziej nowoczesnej formie zespoły, które kontynuują żeglarską przygodę muzyczną.

Muzyka ta łączy, zachęca do zabawy, ale i do wielu miłych wspomnień. My kochamy szanty, lubimy się bawić i trwać w klimacie żeglarskich przygód cały rok!
A Wy lubicie Szanty? 🙂

# data[].attributes.attachment_link.title
Szanty, czyli najprościej piosenki żeglarskie

# data[].attributes.attachment_link.description
Muzyka towarzyszy Nam od zarania dziejów. Początkowo słuchano szumu wiatru, fal czy śpiewu ptaków. W późniejszym czasie zaczęto wystukiwać rytm oraz nadawać melodie. Przez setki lat muzyka stawała się nieodzownym elementem każdej kultury. Pomaga wyrażać emocje, opowiadać historie, ale także pracować. W żeglarstwie muzyka jest nieodzownym elementem żeglugi, który również ma swoją historię.

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 5.,s. 154-155
- Weźmiemy udział w muzycznym konkursie
- Wykonamy piosenkę "Lato, lato, lato czeka"
- Muzycznie powitamy wakacje

* Muzyczny konkurs (s. 154)
* Posłuchamy - Halina Kunicka "Lato, lato, lato czeka" https://www.youtube.com/watch?v=G5iJrSZ-gyQ
* Zaśpiewamy piosenkę "Lato, lato, lato czeka (s. 155)

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 6.,s. 165-167
- Zaśpiewamy piosenki "Po drodze szukam przyjaciela" i "Gdzie ta keja"

* "Po drodze szukam przyjaciela" (s. 165) https://www.youtube.com/watch?v=K38TC_WMuNU
* "Gdzie ta keja?" (s. 166-167) https://www.youtube.com/watch?v=D51KS8Cj6sg

# data[].attributes.attachment_link.title
Andrzej Korycki i Dominika Żukowska "Gdzie ta keja"

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 7.,s. 126-127
- Zaśpiewamy piosenkę "Radość najpiękniejszych lat"
- Sprawdzimy, czego nauczyliśmy się na lekcjach muzyki

* "Pieśń pożegnalna" (s.126) https://www.youtube.com/watch?v=NdvfLxCmv7M
* Co już wiecie...(s. 127)
* Anna Jantar -  "Radość najpiękniejszych lat"

# data[].attributes.attachment_link.title
Anna Jantar - Radość najpiękniejszych lat (Tekst)

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 7., s.124-125
* To już wiemy! (s. 124)
* Zadania warsztatowe (s. 124-125)

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 6.,s. 159-164.
- Zagramy w grę planszową
- Utrwalimy wiedzę i umiejętności zdobyte w szóstej klasie.
* Instrukcja do gry (s. 159)
* Zasady gry (s.162)
* Cel gry: jak najszybsze przejście od pola "Start" do pola "Meta" i wykonanie zadań rozmieszczonych na planszy (podręcznik, s. 160-164)

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 5., s. 148-153.
* Akompaniament - muzyka towarzysząca głównej melodii.

Spekulując nad początkami kultury muzycznej przypuszcza się, że prymat wiodły następujące rodzaje muzycznego towarzyszenia:

Akompaniament rytmiczny — najczęściej wykonywany na instrumentach perkusyjnych, do dziś można odnaleźć go w wielu miejscach świata w muzyce ludowej.

Akompaniament burdonowy — powtarzanie jednego dźwięku, niekiedy może wynikać z konstrukcji instrumentu (np. dudy).

Akompaniament harmoniczny — wykonywany na instrumencie strunowym lub grupie instrumentów, używany do dzisiaj i mający na celu uzupełnienie głównej linii melodycznej o czynnik harmoniczny.

* Piosenka "Płonie ognisko w lesie"
https://www.youtube.com/watch?v=rFjMVddH4OQ
* Piosenka "Stokrotka" https://www.youtube.com/watch?v=WMbHZV0NPvA
* Posłuchamy - Scott Joplin "Ragtime" https://www.youtube.com/watch?v=3ybSmkyDjZI
* Materiał dodatkowy: Akompaniament muzyczny

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
to partia towarzysząca głównej linii melodycznej, która może uzupełniać ją o czynnik rytmiczny, harmoniczny i inne. Jako taki akompaniament podlega linii głównej, choć może czerpać z niej rytmiczne i melodyczne. Występuje w różnej fakturze.

Niemal od samego początku muzyki funkcjonować zaczynają różne sposoby towarzyszenia głównej partii i choć u zarania będzie ona najczęściej wokalna, nie jest to jedyna możliwość.

Spekulując nad początkami kultury muzycznej przypuszcza się, że prymat wiodły następujące rodzaje muzycznego towarzyszenia:

Akompaniament rytmiczny - najczęściej wykonywany na instrumentach perkusyjnych, do dziś można odnaleźć go w wielu miejscach świata w muzyce ludowej.

Akompaniament - powtarzanie jednego dźwięku, niekiedy może wynikać z konstrukcji instrumentu (np. dudy).

Akompaniament harmoniczny - wykonywany na instrumencie strunowym lub grupie instrumentów, używany do dzisiaj i mający na celu uzupełnienie głównej linii melodycznej o czynnik harmoniczny.

W początkach średniowiecza muzyczne towarzyszenie instrumentalne zanika w śpiewach religijnych niemal całkowicie. Wyjątek stanowi , czyli wynikająca z nałożenia na siebie kilku wariantów tej samej linii melodycznej. Warianty te tworzą nieoczekiwane erupcje wielodźwiękowych dysonansów, czasem wręcz przypominających współczesne . Z resztą to właśnie heterofonię wymienia się wśród innych czynników jako jedno ze źródeł średniowiecznej .

Wraz z pojawianiem się w kościołach organów, powstają nie tylko pierwsze zapisy muzyczne na te instrumenty (jak na przykład organowa z klasztoru Augustianów w Żaganiu, datowana na lata ok. 1420‑35), ale zaczyna się powoli wykształcać faktura akordowa.

Świecka średniowieczna wykonywana była często z towarzyszeniem lutni i akompaniamentem akordowym. Tego typu faktura przetrwa i rozwinie się za czasów renesansu, a zjednując się w pewnym stopniu z techniką , zsyntetyzuje się w twórczości kompozytorów przełomu renesansu i baroku w .

Kluczowym momentem będzie tu rok 1600, który definiuje nie tylko rozpoczęcie opery, ale także początki eksperymentów Claudio Monteverdiego z realizacją rozwijającego się basu cyfrowanego.

Praktyka wykonawcza baroku pełna jest rozmaitych połączeń instrumentów dętych, smyczkowych, szarpanych i klawiszowych pełniących odpowiednie role. Zasadniczo basso continuo wykonywali zazwyczaj muzycy najbardziej biegli w improwizacji.

W dużym uproszczeniu rzecz wyjaśniając, technika basso continuo polegała na zapisaniu linii basowej, powyżej lub poniżej której umieszczano cyfry oznaczające odpowiedni przewrót użytego . Interpretujący cyfrowanie muzyk uzupełniał dany trójdźwięk lub czterodźwięk o pozostałe składniki, czasami dołączając także materiał dźwiękowy zaczerpnięty z innych głosów zapisanych w .

Rosnąca przewaga oraz nowy, klasyczny obraz piękna doprowadzi w latach 1750‑1840 do kolejnej zmiany. Tak więc dość dowolna i wykonywana technika basu cyfrowanego stopniowo zanika, w jej miejsce zaś wprowadzona zostaje ścisła notacja, czyli , przybierająca różne formy.

Aż do dziś akompaniament może więc przybierać rozmaite kształty w zależności od zastosowanej faktury. I tak rozróżniamy:

Inna forma akompaniamentu akordowego:

Szczególną formą akompaniamentu figuracyjnego jest tzw. bas Albertiego (patrz grafika powyżej). Nazwa pochodzi od nazwiska kompozytora Domenico Albertiego, który regularnie go stosował w swoich sonatach klawesynowych.

Akompaniament - towarzysząca linii głównej struktura rytmiczna lub melodyczno rytmiczna się nie zmienia. Dzisiaj tego typu akompaniament, gdy wykonywany jest na gitarze elektrycznej lub podobnym instrumencie, nazywamy riffem.

Współdziałanie głównej linii melodycznej z akompaniamentem może być bardzo różne. Na przykład obie mogą być wykonywane na tym samym instrumencie. Nie zawsze jednak jest to możliwe. Niektóre instrumenty muzyczne, jak wiadomo, nie są zdolne do gry wielogłosowej. Wówczas soliście akompaniować może jeden lub więcej instrumentów, a nawet cała orkiestra.

Jak można zauważyć w zamieszczonych wcześniej przykładach, struktura akompaniamentu może być mniej lub bardziej złożona. Zwłaszcza w pieśniach dziewiętnasto- oraz dwudziestowiecznych fortepianowe towarzyszenie soliście wymaga od znacznych umiejętności technicznych, a co za tym idzie, rośnie znaczenie muzycznego towarzysza solisty. Przemianę tę widać chociażby w karierze Geralda Moore'a, którego niektóre osiągnięcia poznasz podczas wirtualnego spaceru poniżej.

Bycie akompaniatorem to dzisiaj często zajęcie etatowe. Pianiści pełniący tę funkcję asystują w pracach chóru, zespołu operowego, solisty lub baletu. Nie zawsze jednak towarzyszom muzykom lub tancerzom podczas koncertu, ponieważ zastępuje ich orkiestra. Jednak ich wkład w wykonanie dzieła jest znaczny, choć praca czasami bywa cicha i zakulisowa.

Źródło:

encyklopedia.pwn.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Ważne daty", "Akompaniament", "Dalszy rozwój akompaniamentu", "Rodzaje akompaniamentu", "Linia melodyczna", "Zadania", "Słownik pojęć", "Galeria dzieł sztuki", "Biblioteka muzyczna". Materiał zawiera 14 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 7 ilustracji interaktywnych, 7 ćwiczeń, w tym 7 interaktywnych.

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 4.
- Wykonamy piosenkę "Kolorowe dzieci" (s.116)
- Poznamy zabawy dzieci z różnych stron świata (s. 117-118)

* Pingwinek (s.117)
* "Piosenka z Afryki"- ludowa melodia afrykańska
* Posłuchamy muzyki: https://www.youtube.com/watch?v=-ivmMcK5zaE
* "Sakura" (s. 118) - tradycyjna melodia japońska https://www.youtube.com/watch?v=cTDqX5ed3g8
* Posłuchamy i zaśpiewamy - "Kolorowe dzieci"

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 4.
- Zaśpiewamy i zagramy dla mamy
- Zaśpiewamy i zagramy dla taty
- Posłuchamy utworu A Vivaldiego
* "Dla Ciebie, Mamo" (s. 112) https://www.youtube.com/watch?v=hnwfsXwLpqk
* "Piosenka dla taty" (s. 114-115) https://www.youtube.com/watch?v=mt0sB30wsh8
* "Utwór dla taty" (s. 115)
* Antonio Vivaldi - Koncert skrzypcowy "Lato" z cyklu "Cztery pory roku", część II https://www.youtube.com/watch?v=jcykGdKN8jk

# data[].attributes.attachment_link.title
Antonio Vivaldi - Cztery Pory Roku - Lato / The Four Seasons - Summer

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 5., s.144-147.
* Piosenka "Familijny rock and roll" https://www.youtube.com/watch?v=nzWcoQrZCF0
* Muzyczny portret (s. 145)
* "Melodia rockendrollowa" (s. 146)
* Muzyka każdego dnia (s.147)
Posłuchajmy: "Come on, little mama" https://www.youtube.com/watch?v=5Z-ftscBjTQ
* Zaśpiewajmy razem: "Familijny rock and roll"

# data[].attributes.attachment_link.title
03 Kacper Staniszewski    Familijny rock and roll

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 6., s. 156-158.
- Zaśpiewamy piosenkę "Tyle słońca w całym mieście
2. Wspólnie zagramy, zaśpiewamy, zatańczymy i posłuchamy muzyki.
* A. Jantar "Tyle słońca w całym mieście" https://www.youtube.com/watch?v=8xUMGT0HxmE
* Posłuchamy - J. Brahms ""Taniec węgierski nr 5" https://www.youtube.com/watch?v=fOorE4QwuCc
* "t'Smidje", zespół Lais https://www.youtube.com/watch?v=xFAfNnsFumY
* Jak się tańczy Belgijkę?
https://www.youtube.com/watch?v=HaoeHXMoQFo
* "Tyle słońca w całym mieście" - karaoke:

# data[].attributes.attachment_link.title
Anna Jantar - Tyle słońca w całym mieście (karaoke iSing)

# data[].attributes.body
* Ważne daty:

- 1951 – po raz pierwszy użyto określenia muzyka elektroniczna
- lata 70‑te – wejście muzyki elektronicznej do kultury masowej
- 1974 – pierwsze utwory w stylu disco
- 12 lipca 1979 – „Noc zniszczenia disco”
- 1982 – pierwszy utwór rapowy
- 1986 – pierwszy utwór w stylu gangsta rap

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
wymieniać najważniejsze style muzyki młodzieżowej;

określać cechy charakteryzujące dany styl;

wymieniać instrumenty charakterystyczne dla danego stylu;

wymienieniać wykonawców związanych z danym stylem;

omawiać muzykę charakteryzującą dany styl.

Styl disco zwany jest również muzyką . Jest to rodzaj rytmicznej muzyki tanecznej głównie, aczkolwiek nie zawsze, przeznaczonej do tańca w dyskotekach.

Styl rozwinął się początkowo w Stanach Zjednoczonych pośród społeczności afroamerykańskiej i hiszpańskiej. Najważniejszymi gatunkami wpływającymi na jego rozwój były funk, salsa i soul.

Pod koniec lat 60‑tych muzycy i publiczność mieszkająca w Filadelfii (USA), pochodząca z czarnoskórych, latynoskich i włoskich społeczności, zaczęła przyjmować wiele cech od hipisów: wolna forma tańca, kolorowe stroje i oświetlenie. Tym samym rozpoczął się proces kształtowania nowych zachowań, muzyki i kultury nazywanych „wczesnym disco".

Pierwsze utwory w stylu czystego disco pojawiły się w około roku 1974, m.in.: Rock the boat Hues Corporation.

Od tego czasu muzyka disco stawała się coraz bardziej popularna. Zaczęły powstawać wielkie dyskoteki, wydawane były dyskotekowe czasopisma, muzyka ta była szeroko obecna w mediach, filmach, opanowała niemal cały świat.

Pierwszy film dyskotekowy - obraz Johna Badhama Gorączka sobotniej nocy. Muzykę do niego stworzyła grupa Bee Gees.

Pojawiły się nowe gatunki muzyki dyskotekowej: new romantic, italo disco, euro disco.

Od połowy lat 90‑tych styl dyskotekowy zaczął przeżywać „drugą młodość". Zaczęto przerabiać stare przeboje z lat 70‑tych, łączyć disco z innymi stylami.

W Polsce w latach 80‑tych z połączenia euro‑disco, italo‑disco i piosenki biesiadnej powstał nurt polskiej muzyki tanecznej czyli disco‑polo.

Muzykę disco cechuje:

Instrumentarium:

Perkusja/automat perkusyjny

W niektórych wypadkach: gitara, gitara basowa, instrumenty dęte.

Nie ma określonego składu zespołu disco.

Gatunki muzyki rockowej to m.in.: , ,
Najpopularniejsi przedstawiciele tego stylu na przestrzeni lat:
Bee Gees, ABBA, Amanada Lear, Boney M, Donna Summer, Diana Ross, Kool &The Gang, Modern Talking, Bad Boys Blue, Sandra, Samanatha, Lady Gaga.
W Polsce m.in.:
2+1, Franek Kimono, Boys, Akcent, Bayer Full, Classic, Top One

Festiwale muzyki disco w Polsce: OFMT Ostróda.

Słowo „rap" oznacza stukanie, nawijanie, powstał on w latach siedemdziesiątych XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Był on doskonałym sposobem wyrażania swoich odczuć dotyczących wszystkich aspektów życia, pokazania tłumionego gniewu, stał się narzędziem protestu dla biednej ludności murzyńskiej zamieszkującej getta.

Podstawę rapu tworzyli młodzi ludzie mieszkający w Stanach Zjednoczonych USA, których domem i szkołą była ulica. Wielu z nich należało do gangów ulicznych. One stanowiły dla nich często rodzinę, w której młodzi, zagubieni czuli się bezpieczni i dowartościowani.

Za pierwszy utwór „rapowy" uznany został The Message grupy Grandmaster Flash & The Furious Five z 1982 roku.

Wieki wpływ na kształtowanie się rapu miała grupa Run‑D.M.C., która do swojej twórczości wprowadziła m.in. elementy stylu heavy metalu. Zapoczątkowali też nowatorski styl ubierani (złote łańcuchy, tenisówki bez sznurowadeł), który szybko znalazł swoich naśladowców wśród młodzieży.

W II połowie lat 80‑tych na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych bardzo modny stał się styl gangsta rap (termin wymyślony przez dziennikarzy, przez artystów określany jako rap realistyczny). Ośrodkami tego stylu było miasto Compton niedaleko Los Angeles oraz dzielnica Los Angeles - South Central. W tekstach przeważały sprawy ulicy, miasta. Za pionierskie nagranie uważa się utwór Scooly'ego D z 1986 roku PSK - What Does it Mean?

Początkowo wielu widziało w rapie niegroźne awangardowe wydarzenie, chwilową modę, która szybko przeminie. Jednak rap na dobre zdominował całą muzykę popularną. Mimo początkowego lekceważenia przez media teraz zbiera żniwa - programy radiowe , telewizyjne (YO!MTV RAP'S), czasopisma (The Source), wytwórnie płytowe.

Z początkiem lat 90‑tych rozpoczął swój podbój świata, stał się poważną gałęzią przemysłu muzycznego.

Instrumentarium w muzyce rap:

Często powyższe instrumenty zastępowane są przez brzmienia syntezatorowe.

Gatunki muzyki rap to m.in.: gangsta rap, freestyle rap, , .
Najsłynniejsi artyści stylu rap.:
Run‑D.M.C., Ice Cube, Public Enemy, Jay‑Z, Snoop Dogg, Tupac Shakur, Eminem
W Polsce to m.in.
Kaliber 44, Paktofonika, O.S.T.R., B.O.K. i Bisz, Hemp Gru, Peja, Grubson

Festiwale muzyki rap w Polsce: Śląski RAP Festival.

Jest to rodzaj muzyki tworzonej głównie lub wyłącznie za pomocą oraz urządzeń elektronicznych przetwarzających dźwięki pozamuzyczne albo . Elektronika rozwija się wraz z rozwojem techniki i praktycznie co roku pojawia się jakiś nowy gatunek.

Pierwszy raz określenie to pojawiło się w 1951 roku, a wejście muzyki elektronicznej do kultury masowej nastąpiło dopiero w latach 70 tych. Pierwszy singlowy hit w tej dziedzinie to Popcorn nagrany przez Hot Butter.

Pojawiać zaczynają się nowe elementy, jak ambient (muzyka mająca imitować bądź zastępować naturalne odgłosy otoczenia), artyści zaczynają używać syntezatorów i . Powstaje turntablism czyli sztuka przetwarzania wcześniej nagranych dźwięków na żywo za pomocą .

Muzyka elektroniczna łączy się z innymi stylami: reggae, rock czy disco. Z tego ostatniego połączenia rodzi się kompozycja Giorgio Morodera I feel love wykonana przez Donnę Summer i uważana za pierwsze w historii nagranie .

Lata 80‑te przyniosły bardzo szybki rozwój techniczny, pojawiły się pierwsze sekwensery, automaty, perkusyjne.

W tym kresie rozpoczynają również działalność polscy muzycy elektroniczni jak: Marek Biliński czy Sławomir Łosowski.

Do elektroniki sięga również Czesław Niemen.

W Stanach Zjednoczonych rozwija się muzyka techno i , która masowo prezentuje się w klubach muzycznych, co znacząco wpływa na wzrost popularności muzyki elektronicznej.

Lata 90‑te i XXI wiek to czas kolejnych zmian będących wynikiem łączenia się muzyki elektronicznej z innymi rozwijającymi się stylami jak rap, muzyka taneczna, muzyka rockowa.

Instrumentarium w muzyce elektronicznej:

Gatunki muzyki elektronicznej to m.in.: , , , , , , ,

Najpopularniejsi wykonawcy muzyki elektronicznej: Jean Michael Jarre, Vangelis, Vollenveider, Krafwerk, Aphex Twin, Daft Punk, Massive Attack, The Prodigy, DJ Tiesto, David Guetta.

Najpopularniejsi polscy wykonawcy to m.in.: Marek Biliński, Kapitan Nemo, Kalwi & Remi VIDEO 11, Kamp!, Hot Months.

Inna wersja zadania

Przyporządkuj słowa do opisów.

Przyporządkuj słowa do opisów.

twórca i wykonawca muzyki elektronicznej, piosenkarka wykonująca muzykę disco, Gangsta rap, pierwszy film dyskotekowy, ambient, pierwszy film dyskotekowy, Gangsta rap, ambient, USA, twórca i wykonawca muzyki elektronicznej, USA, piosenkarka wykonująca muzykę disco

Gorączka sobotniej nocy - ....................................................................................
Donna Summer - ....................................................................................
Inaczej „rap realistyczny" - ....................................................................................
Rap narodził się w - ....................................................................................
Muzyka mająca imitować lub zastępować naturalne odgłosy otoczenia - ....................................................................................
Marek Biliński - ....................................................................................

Inna wersja zadania

Przeciągając podane elementy połącz w pary artystów ze stylem muzycznym poznanym na lekcji.

Przeciągając podane elementy połącz w pary artystów ze stylem muzycznym poznanym na lekcji.

disco, disco, RAP, RAP, muzyka elektroniczna, RAP, muzyka elektroniczna, muzyka elektroniczna, disco

grupa instrumentów muzycznych, w których dźwięk wytwarzany jest za pośrednictwem drgań elektrycznych.
W zależności od sposobu wytwarzania tych drgań wyróżnia się:
- elektrofony elektromechaniczne, w których wytwarzanie drgań odbywa się na drodze elektromechanicznej, np. gitara elektryczna, organy Hammonda;
- elektrofony elektroniczne, w których drgania wytwarzane są na drodze czysto elektrycznej, np. syntezator, sampler.

Źródło:

sjp.pwn.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
wymieniać najważniejsze style muzyki młodzieżowej; określać cechy charakteryzujące dany styl; wymieniać instrumenty charakterystyczne dla danego stylu; wymienieniać wykonawców związanych z danym stylem; omawiać muzykę charakteryzującą dany styl. Styl disco zwany jest również muzyką . Jest to rodzaj rytmicznej muzyki tanecznej głównie, aczkolwiek nie zawsze, przeznaczonej do tańca w dyskotekach.

# data[].attributes.body
* Ważne daty:

- Połowa XX wieku - Narodziny muzyki rozrywkowej;
- 1955 - Pierwszy przebój rock&rollowy;
- 1968 - Pierwszy raz oficjalnie użyte słowo reggae.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Muzyka w XX wieku zaczęła rozwijać się w wielu kierunkach co zaowocowało powstaniem nowych nurtów i gatunków muzycznych. Jednym z podstawowych, ściśle związanych z rozwojem mediów, był nurt muzyki młodzieżowej. Źródeł jej powstania szukać możemy przede wszystkim w muzyce bluesowej, jazzowej i folkowej, a początki jej sięgają II połowy XX wieku.

To właśnie wtedy w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej takie gatunki jak: rhythm and blues, rock and roll i country, podbijały serca publiczności. Nowe prądy artystyczne szybko przedostały się na kontynent europejski. Zmieszanie się kultur (amerykańskiej, europejskiej i z innych zakątków świata) spowodowało rozwijanie się nowych stylów muzycznych, związanych z konkretnym odbiorcą - młodzieżą.

Obecnie wyróżnić możemy kilka najpopularniejszych stylów muzyki:

Każdy z nich dzieli się na różne gatunki, których w sumie jest kilkaset. Proces rozwoju nie jest zamknięty, bowiem każdego roku artyści tworzą nowe rodzaje muzyki rozrywkowej, najczęściej będące mieszanką różnych gatunków.

Rozwój muzyki rockowej przypada na II połowę XX wieku w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Jest to najpopularniejszy styl muzyki rozrywkowej. Określenie rock wywodzi się od nazwy rock and roll (ang.) czyli kołysz się i kręć.

Muzyka rockowa jest muzyką wokalno - instrumentalną, wywodzącą się z rhythm and bluesa, amerykańskiego folkloru muzycznego (country, western music, ballady kowbojskie) i jazzu.

Wyrosła ona na fali buntu kolejnych młodych pokoleń wobec świata dorosłych. Rock stał się symbolem rewolucji obyczajowej II połowy XX wieku. Teksty wykonawców rockowych mówią m.in. o wolności, miłości, niesprawiedliwości społecznej.

Utwory rockowe utrzymane są w rytmie parzystym; rytm jest silnie akcentowany (na słabych częściach taktu) i motoryczny. Opierają się na harmonii dur‑moll, rzadko sięgają do innych skal (np. orientalnych).

Podstawową formą jest piosenka zwrotkowa, do rzadkości należą utwory instrumentalne lub wokalne .

Brzmienie rockowe opiera się na różnego rodzaju gitarach ( elektryczne, basowe) i perkusji. Do tego dołącza śpiew a czasami również inne instrumenty ( klawiszowe, dęte). Częstym zabiegiem stosowanym w utworach rockowych jest wywodząca się z jazzu wolna improwizacja wyznaczonych instrumentów, zazwyczaj w środkowej części utworu.

Muzyka rockowa tworzona jest zespołowo, często w trakcie wykonywania utworu. Zatem kompozytor i wykonawca to zazwyczaj ta sama osoba lub grupa osób.
Klasyczny skład zespołu rockowego to kwartet (osoba grająca na jednym z instrumentów jest również prowadzącym wokalem):
Prezentacja instrumentalna w gatunku rock.

Często możemy również spotkać rozbudowane zespoły:

sekcja rytmiczna - gitara basowa, instrumenty perkusyjne;

sekcja melodyczna - 2 gitary elektryczne (w tym jedna prowadząca, która ma za zadanie utrzymać melodię, grać , oraz tzw. ), instrument klawiszowy, instrumenty dęte ( np.: trąbka, puzon, saksofon).

Umownym utworem rozpoczynającym erę rocka był przebój Billy Haleya z zespołem The Comets (We're Gonna) Rock Around The Clock (1955).

Gatunki muzyki rockowej to m.in.: hard rock, metal, punk rock, rock and roll, bigbit, rock symfoniczny.

Artyści lat 50‑tych to m.in.: Elvis Presley, Johnny Cash, Chuck Berry.

Artyści lat 60‑tych to m.in.: The Beatles, The Rolling Stones, The Animals.

W Polsce to m.in.: Czerwone Gitary, Trubadurzy, Niebiesko‑Czarni.

Artyści lat 70‑tych to m.in.: Black Sabath, Led Zeppelin, Pink Floyd, Jimmy Hendrix, Bob Dylan.

W Polsce to m.in.: Czesław Niemen, Breakout, Stan Borys.

Artyści lat 80‑tych to m.in.: Queen, Dire Straits, The Police, Rod Steward.

W Polsce to m.in.: Maanam, Tsa, Lady Pank, Republika, Armia.

Artyści lat 90‑tych to m.in.: Nirvana, Gun's'Roses, Oasis, Red Hot Chilli Peppers

W Polsce to m.in.: Kult, Róże Europy, T.love, O.N.A.

XXI wiek to m.in.: Coldplay, Metalicca, Iron Maden, M,use

W Polsce to m.in.: Pidżama Porno, Myslivitz, Haappysad

Festiwale w Polsce: Festiwal Legend Rocka, Open'er Festival.

Termin muzyka pop oznacza popularną muzykę rozrywkową. Zazwyczaj związany jest z utworami bardziej łagodnymi, melodyjnymi, o prostym tekście nie przekazującym głębszych wartości, nieskomplikowanej rytmice, często będącymi subtelniejszą odmianą innych, mocniejszych stylów. Muzyka pop nastawiona jest na masowego odbiorcę, zatem dąży do zachowania modnych brzmień i kieruje się gustami odbiorców. Często ma charakter taneczny, tonacje durowe. Tworzona jest w celach komercyjnych, dla czystej przyjemności słuchania i zabawy. Nie można jej jednak odmówić profesjonalizmu tworzenia, bowiem w powstawanie utworów muzyki pop zaangażowani są specjaliści z różnych dziedzin: kompozytorzy, tekściarze, muzycy sesyjni i choreografowie. Promowaniem zajmują się całe sztaby specjalistów we wszystkich mediach.

Największy rozkwit muzyki pop przypadł na lata 80‑te i 90‑te XX wieku. Producenci poszukiwali wówczas młodych ludzi na specjalnie organizowanych castingach. Niejednokrotnie tworzyli z nich grupy perfekcyjnie przygotowane pod względem muzycznym, choreograficznym i wizerunkowym.
W związku z rozwojem muzyki pop powstało wiele zjawisk, które są jej uosobieniem i stanowią kulturę muzyki popularnej: Instrumentarium w muzyce pop:
Często powyższe instrumenty zastępowane są przez brzmienia syntezatorowe.
Prezentacja instrumentalna w gatunku pop: Gatunki muzyki pop to m.in.: pop‑rock, synth‑pop, dance‑pop, pop‑folk.
Artyści lat 80‑tych to m.in.: Michael Jackson, Madonna, George Michael, Whitney Houston.

Artyści lat 90‑tych to m.in.: Spicegirls, Backstreet Boys, Britney Spears, Cher, Christina Aquilera, Ricky Martin,

W Polsce to m.in.: Edyta Górniak, Kayah, Andrzej Piaseczny, Varius Manx, Natalia Kukulska, Kombi.

XXI wiek to m.in.: Rihanna, Justin Timberlike, Beyonce, Lady Gaga, Enrique Iglesias, Adele, Pink, Ed Sheeran.

W Polsce to m.in.: Feel, Kombi, Budka Suflera, Pectus, Ich Troje, Ania Dąbrowska, Ewa Farna, Sylwia Grzeszczak, Rafał Brzozowski.

Festiwale muzyki pop w Polsce to m.in.: Sopot Festival, Top Trendy w Sopocie, Krajowy Festiwal Piosenki Poskiej w Opolu, Hity Na Czasie.

Styl muzyki reggae powstał pod koniec lat 60‑ty XX wieku na Jamajce. Istnieje kilka hipotez związanych z pochodzeniem nazwy tego stylu:

w latach 60‑tych pojawiło się jako określenie słów gałgany, szmaty lub kłótnia, sprzeczka;

niektórzy jamajscy rastafanie twierdza, że pochodzi od nazwy plemienia regga;

Bob Marley uważał, że słowo pochodzi z języka hiszpańskiego i oznacza króla muzyki.

Zespołem, który jako pierwszy użył określenia „reaggae" był zespół Toots and The Maytals.

Początki muzyki reggea sięgają drugiej połowy XIX wieku. Gatunek ten czerpał z kultury afrykańskich plemion, kultury hiszpańskiej, angielskiej szkockiej, holenderskiej i francuskiej. W muzyce tej łączone są elementy pochodzące z tradycji chrześcijańskiej jak i afrykańskiej magii.

Do wybijanych rytmów doszedł następnie amerykański rhythm and blues, muzyczne tradycje lokalne Jamajki ( ska, rocksteady) - i tak narodziła się muzyka reggae.

Bob Marley mówił, że reggae jest rzeką miłości i jest dla tych, którzy wiedzą czym naprawdę jest miłość.

Muzyka reggae oparta jest przede wszystkim na parzystym metrum 4/4, tempo spokojne, miarowy, pulsujący rytm, wyrazista linia basu.

Utwory wokalne najczęściej śpiewane są w języku patois lub jamajskim języku angielskim. Wokalistom towarzyszą chórki lub występuje formuła tria wokalnego. Tematyka jest różnorodna i zależy od gatunku reggae: od opowieści o rozrywkowym stylu życia, przez relacje damsko - męskie, aż do tekstów tyczących niesprawiedliwości społecznej czy duchowości.
Instrumentarium w muzyce reggae:

gitara - sposób gry skank - powtarzające się akordy na dwa i cztery, urywane, tłumione;

gitara basowa - wyrazista , pulsująca linia tworząca wraz z beatem perkusyjnym podstawę riddimu. Mogą to być wywodzące się z jazzu pochody zwane walking bass;

perkusja - tradycyjny zestaw perkusyjny oraz bongosy, kongi, djembe, klawesy, marakasy;

instrumenty klawiszowe - fortepian, Organy Hammonda lub keyboard;

instrumenty dęte - sekcja dęta - saksofon, puzon, trąbka - zazwyczaj wstęp do utworu oraz solowe wejścia.

Prezentacja instrumentalna w gatunku reggae:
Gatunki muzyki reggae to m.in.: early reggae, roots reggae, lovers rock, dancehall.

Najpopularniejsi wykonawcy muzyki reggae: Bob Marley, Bob Marley and The Wailers, The Skatalites, Matisyahu, Manu Chao, Toots and The Maytals, Gentelman, UB 40, Shaggy, Sean Paul.

Najpopularniejsi polscy wykonawcy to m.in.: Daab, Izrael, Ras Luta, Bas Tajpan, Mesajah, Jamal, Kamil Bednarek.

Festiwale w Polsce, m.in.: Ostróda Reggae Festival, One Love Sound Festival.

Słownik pojęć opracowano na podstawie:

encyklopedia.pwn.pl

Encyklopedia muzyki pod red. A. Chodkowskiego, PWN, Warszawa 2001.

W. Górka, Alfabet muzyczny: od Abby do Zucchero, Olé - Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa 2014.

# data[].attributes.attachment_link.description
Muzyka w XX wieku zaczęła rozwijać się w wielu kierunkach co zaowocowało powstaniem nowych nurtów i gatunków muzycznych. Jednym z podstawowych, ściśle związanych z rozwojem mediów, był nurt muzyki młodzieżowej. Źródeł jej powstania szukać możemy przede wszystkim w muzyce bluesowej, jazzowej i folkowej, a początki jej sięgają II połowy XX wieku.

# data[].attributes.headline
Na estradzie - pop, rock, muzyka rozrywkowa.

# data[].attributes.subject
Na estradzie - pop, rock, muzyka rozrywkowa.

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 7., s. 117-123.

1. Zaśpiewamy piosenkę
* Piosenka "To jest rock and roll" https://www.youtube.com/watch?v=AgRsFHUIBcE

2. Poznamy różne rodzaje muzyki rozrywkowej oraz posłuchamy utworów reprezentujących te style
* Rock and roll jest jednym z najważniejszych nurtów w muzyce popularnej XX wieku. Jego największy rozwój przypadł na lata pięćdziesiąte. Początkowo był rozpowszechniony w Stanach Zjednoczonych, z czasem stał się znany na całym świecie.
* "Yesterday" https://www.youtube.com/watch?v=jo505ZyaCbA
* " Come on, little mama" https://www.youtube.com/watch?v=5Z-ftscBjTQ
* Pop
Muzyka pop – ogólnie muzyka popularna, termin ten jest jednak wieloznaczny, w najszerszym sensie oznacza każdy rodzaj muzyki rozrywkowej, niezależnie od jej charakteru.
* Michael Jackson
Michael Joseph Jackson (1958-2009)– amerykański piosenkarz muzyki pop, R&B, soul, rock i funk, autor tekstów, artysta estradowy, tancerz, aktor, kompozytor i filantrop, którego kariera i życie osobiste stały się ważną częścią kultury masowej. https://www.youtube.com/watch?v=h_D3VFfhvs4
* Disco
* Rap
Rap – rodzaj szybkiej, silnie zrytmizowanej, agresywnej w wyrazie i zazwyczaj rymowanej melorecytacji, wykonywanej na tle odpowiednio dobranej, rytmicznej muzyki. Element kultury hip-hopowej.
* Kanye West - amerykański raper, wokalista, producent muzyczny, projektant mody. https://www.youtube.com/watch?v=6CHs4x2uqcQ
* Jay Z. -  amerykański artysta, raper, hip-hopowiec.

* Infografika - Od fonografu do smartfona (s. 122-123)

* Materiał dodatkowy: Muzyka rockowa:

# data[].attributes.attachment_link.title
Muzyka rockowa - skąd wziął się ten cały rock'n'roll?

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Ważne daty", "Wprowadzenie", "Korzenie rock and rolla", "Rozwój przemysłu muzycznego i gitara elektryczna", "Najważniejsi wykonawcy (lata pięćdziesiąte)", "Instrumentarium i cechy stylu", "Rockabilly i dalszy rozwój rock and rolla", "Zadania", "Słownik pojęć", "Biblioteka muzyczna". Materiał zawiera 12 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 5 ilustracji interaktywnych, 7 ćwiczeń, w tym 7 interaktywnych.

# data[].attributes.headline
22 kwietnia - Dzień Ziemi - "Przywróć naszą Ziemię"

# data[].attributes.subject
22 kwietnia - Dzień Ziemi - "Przywróć naszą Ziemię"

# data[].attributes.body
Z okazji Dnia Ziemi zachęcamy Was do obejrzenia serii filmów poświęconych klimatowi, autorstwa dr Tomasza Rożka.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przez ostatnie 4 miesiące regularnie publikowałem na swoim kanale materiały filmowe poświęcone klimatowi. Cykl ten nazywa się „Jak działa klimat", a jego partnerem jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Bank Ochrony Środowiska.
Dziś, w ramach podsumowania, prezentuję pełne zestawienie wszystkich materiałów video, które powstały w ramach tej współpracy.

W filmach poświęconych tematyce ocieplenia klimatu wyjaśniam między innymi, co to jest klimat i co to jest pogoda? W swoich filmach odpowiadałem na 10 najczęściej zadawanych pytań odnośnie zmian klimatycznych.

1. Czy klimat NA PEWNO się ogrzewa?

W pierwszym filmie odpowiedziałem na pytanie, skąd w zasadzie wiemy, że klimat się ociepla? Udowadniam to na kilka sposobów:

Wzrasta temperatura warstwy powietrza przy powierzchni ziemi i nad oceanami przy jednoczesnym spadku temperatury przy stratosferze.

Podnosi się poziom wód w morzach i oceanach za sprawą zjawiska rozszerzalności termicznej wody (im wyższa temperatura, tym większa objętość) oraz topniejących lodowców i lądolodów.

Zmniejsza się zasięg lodu morskiego w Arktyce i coraz mniej jest lodu na Antarktydzie.

Rośnie wilgotność powietrza, zmieniają się zwyczaje gatunków migrujących i przesuwają się zasięgi występowania drzew w kierunku biegunów, a rośliny wcześniej kwitną.

Obejrzyj materiał video:
2. Dwutlenek węgla - całe zło tego świata?

Czy dwutlenek węgla ogrzewa Ziemię? W tym filmie jasno odpowiadam na to pytanie: Nie, nie ogrzewa, ale nie pozwala jej się schłodzić. W filmie wyjaśniam co to jest efekt cieplarniany i jakie są jego mechanizmy? Z tego materiału dowiecie się, czy powinniśmy się obawiać efektu cieplarnianego. A może wręcz przeciwnie - jest on niezbędny dla naszej planety?
Obejrzyj materiał video:
3. Słońce nie podgrzewa klimatu

Jak zmiany aktywności Słońca wpływają na zmiany ziemskiego klimatu? Wiele osób uważa, że to właśnie Słońce to jedyny (lub największy) czynnik, który wpływa na zmiany ziemskiego klimatu. W trzecim odcinku z cyklu „Jak działa klimat" obalam ten mit i udowadniam, że intuicja może nas mylić!
Obejrzyj materiał video:
4. Pogoda jest jak pies na smyczy

W tym odcinku wyjaśniam, czym różni się klimat od pogody. Film powstał zimą, kiedy za oknem odnotowywaliśmy bardzo niskie temperatury (nawet do -20 st. C). Mroźna aura sprawiła, że pojawiło się wiele komentarzy wątpiących w ocieplenie klimatu. Jednak klimat a pogoda to nie to samo i mylenie pogody z klimatem jest źródłem wielu nieporozumień, które wyjaśniam w tym filmie.
Obejrzyj materiał video:
5. Jak szybko wysycha nam Polska?

Jaki związek mają ze sobą zmiany klimatu i susze? Skoro topią się lodowce, podnosi się poziom wody w morzach i oceanach, to dlaczego nawiedza nas coraz więcej susz? Czy to nie jest sprzeczność? W tym temacie sprzeczności jest więcej, bo równocześnie nawiedza nas też coraz więcej powodzi. W filmie porównuję glebę do betonu. Przez to, że temperatura powietrza wzrasta, gleba szybko wysycha, a rzadsze, ale bardzo intensywne, opady deszczu sprawiają, że woda nie ma szans wsiąknąć w głąb gleby i spływa po niej, jak po betonie.
Obejrzyj materiał video:
6. Największe klimatyczne mity

Wulkany są gorsze od człowieka, Grenlandia była zielona, a przez zamarznięty Bałtyk można było saniami dotrzeć do Szwecji. Lista klimatycznych mitów jest długa i w tym filmie rozprawiam się z nimi.
Obejrzyj materiał video:
7. Jak bardzo krowy zmieniają klimat?

W kolejnym odcinku pada pytanie, czy para wodna i metan zmieniają klimat na Ziemi? Czy to prawda, że para wodna jest najpotężniejszym gazem cieplarnianym? I co z CO2? Może ten gaz rzeczywiście jest przereklamowany? W filmie omawiam temat krów, a dokładniej hodowli zwierząt, która emituje ok. 15 proc. gazów cieplarnianych, czyli tyle, ile światowy transport. Czy przejście na dietę wegańską pomogłoby zatrzymać globalne ocieplenie? Odpowiedź znajdziecie w tym filmie.
Obejrzyj materiał video:
8. Czy to człowiek zmienia klimat?

W poprzednich odcinkach tego cyklu omawiałem wpływ na ocieplenie klimatu takich czynników jak słońce, para wodna, czy rolnictwo. W tym filmie poruszyłem temat wpływu działalności człowieka na to, w jaki sposób zmienia się klimat. Omawiam kwestię bardzo wysokiego poziomu CO 2 , któremu niestety winna jest działalność człowieka, a konkretnie paliwa kopalne. Czy wiedziałeś, że tak wysokiego poziomu CO 2 nie było od kilku milionów lat?
Obejrzyj materiał video:
9. Ocieplenie na innych planetach. Prawda czy fałsz?

Czy na innych planetach ma miejsce efekt cieplarniany? Gdyby temperatura rosła np. na Marsie, oznaczałoby to, że zmiany klimatu nie są związane z działalnością człowieka. Pod uwagę należy jednak wziąć ważny czynnik, czyli fakt długofalowego dokonywania pomiarów temperatury. Na Ziemi robimy to od setek lat, a na Marsie? Opowiadam o tym szerzej w tym materiale.
Obejrzyj materiał video:
10. Czy na działanie nie jest już za późno?

W ostatnim odcinku z cyklu Jak Działa Klimat zastanawiam się, czy w ogóle nie jest już za późno na to, aby zatrzymać postępujące zmiany klimatyczne? Gdzie znajduje się punkt krytyczny, którego przekroczenie oznacza, że nie ma już odwrotu i jesteśmy skazani na katastrofę klimatyczną? W poprzednich odcinkach cyklu opowiadałem o mechanizmie zmian klimatu oraz o ich konsekwencjach. Teraz zastanawiam się, czy na działanie nie jest już za późno?
Obejrzyj materiał video:

# data[].attributes.attachment_link.title
JAK DZIAŁA KLIMAT - podsumowanie cyklu filmów o zmianach klimatu

# data[].attributes.attachment_link.description
Przez ostatnie 4 miesiące regularnie publikowałem na swoim kanale materiały filmowe poświęcone klimatowi. Cykl ten nazywa się „Jak działa klimat", a jego partnerem jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Bank Ochrony Środowiska. Dziś, w ramach podsumowania, prezentuję pełne zestawienie wszystkich materiałów video, które powstały w ramach tej współpracy.

# data[].attributes.headline
DZIEŃ OTWARTY W CERVANTESIE 🇪🇸🎨😍Serdecznie zapraszamy na dzień otwarty 22 KWIETNIA O GODZINIE 14:30. 😎Link dla uczestników, czyli kandydatów

# data[].attributes.subject
DZIEŃ OTWARTY W CERVANTESIE 🇪🇸🎨😍Serdecznie zapraszamy na dzień otwarty 22 KWIETNIA O GODZINIE 14:30. 😎Link dla uczestników, czyli kandydatów

# data[].attributes.body
Dziś wiele osób postępuje ekologicznie. Taka postawa to nie tylko moda, ale przede wszystkim mądre i odpowiedzialne korzystanie z naturalnego bogactwa świata. Ten, kto jest „eko”, jest też patriotą, bo dbanie o przyrodę to przejaw troski o własny kraj.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dziś wiele osób postępuje ekologicznie. Taka postawa to nie tylko moda, ale przede wszystkim mądre i odpowiedzialne korzystanie z naturalnego bogactwa świata. Ten, kto jest „eko", jest też patriotą, bo dbanie o przyrodę to przejaw troski o własny kraj.

Zastanówcie się i porozmawiajcie:

Kto według was wyrzuca śmieci w niedozwolonych miejscach?

Co kieruje człowiekiem, który to robi?

Jak można nazwać takiego człowieka?

Przeczytajcie fragment książki Pawła Wakuły „Na tropie sześcioptaka", pt. „Sprzątanie Świata". Zwróćcie uwagę na to, kto pomaga leśniczemu posprzątać las.

[Leśniczy Fryderyk] Piątek z zafrasowaną miną szedł przez las, pchając przed sobą dziecięcy wózeczek. [...]
Czego to ludzie nie wyrzucali w lesie! Piątek widział już całe stosy puszek po piwie, gruz, stare lodówki, wraki samochodów i dziesiątki zużytych opon. Pewnego razu pośrodku leśnej polany natknął się na rozpruty tapczan i dwa podniszczone fotele na kółkach.
Leśniczy zachodził w głowę: co kieruje człowiekiem, który wywozi do lasu niemal całe wyposażenie swojego salonu? Czy nie ma śmietnika pod domem?
Oczywiście za takie wykroczenie grozi surowa kara. Piątek nieraz srożył się, wypisywał mandaty, apelował do sumień i uczciwości... Ale na próżno.
Ludzie wciąż wywozili śmieci do lasu. [...]
Nagle podskoczył jak oparzony, bo ktoś zatrąbił za jego plecami. Odwrócił się, żeby powiedzieć parę cierpkich słów dowcipnisiowi, ale tym razem nie był to wąsacz i jego rozrywkowa kompania.
Na drodze stała ciężarówka z napisem „Gruby Feluś - skup złomu" wymalowanym koślawymi literami na burcie.
- Korzysta pan z pięknej pogody, żeby pospacerować, co? - wyszczerzył zęby kierowca.
- Nie pańska sprawa - odparł kwaśno Piątek.
- Bez urazy! - zawołał Feluś. - Przecież widzę, że znalazł pan ten szmelc w lesie. Niech go pan wrzuci na pakę i siada obok mnie do szoferki. Podrzucę pana do leśniczówki!
Po chwili jechali razem w stronę Klechd.
- Ten wózek, to właściwie sam plastik i szmaty - stwierdził kierowca. - Ale ja go i tak wezmę, bo patrzeć nie mogę, jak takie graty zaśmiecają las.
- Jestem panu wdzięczny - zapewnił go Piątek. - Niewielu jest takich ludzi jak pan.
- Co też pan mówi! - zaprotestował Feluś. - Właśnie, że jest nas dużo! Zresztą sam się pan przekona jutro!
- Jutro? - zdziwił się Piątek. - A co takiego jest jutro?
- Nie wie pan? - zaśmiał się Feluś. - Trzeci weekend września!
- I co z tego?
- Wielka akcja Sprzątania Świata! - zawołał kierowca. - Do pańskiego leśnictwa przyjadą dzieci ze szkoły w Krzekiszkach, żeby oczyścić las ze śmieci! A to, co uzbierają, zawiozę na wysypisko. [...]
Nazajutrz rano Piątek stawił się w umówionym miejscu. Mimo wczesnej pory pod lasem czekał już na niego autokar z uczniami ze szkoły podstawowej w Krzekiszkach oraz ciężarówka Grubego Felusia.
Nauczycielki ustawiły dzieci w dwuszeregu, a potem rozdały im plastikowe worki i rękawice.
- Dzień dobry panu! - zawołała wesoło jedna z nich, niewysoka rudowłosa dziewczyna. - Dzieci, przywitajcie się z panem leśniczym! [...]
Nauczycielka wyciągnęła do Piątka dłoń.
- Na imię mi Klotylda! [...]
- Dzieci! - Nauczycielka odwróciła się do swoich podopiecznych. - Będziemy szli za panem leśniczym w odstępie dziesięciu kroków jedno od drugiego. Puszki, butelki i papiery pakujemy do worków. Jeśli znajdziecie coś ciężkiego, wołajcie, wspólnie spróbujemy zwlec to na skraj lasu!
Ruszyli . Co chwila któreś z dzieci schylało się i doładowało do worka jakiś śmieć. [...]
Gdy ostatni worek znalazł swoje miejsce na pace ciężarówki, okazało się, że sterta śmieci wznosi się wysoko ponad szoferką [...].
Piątek nie spodziewał się, że będzie ich aż tyle.
- Czy widzicie ten stos? - spytała nauczycielka. - Jest olbrzymi jak głupota tych, którzy wyrzucili śmieci w lesie. Zanieczyszczając środowisko, ludzie podcinają gałąź, na której sami siedzą! Prawda, panie leśniczy?
Piątek odchrząknął. [...]
- Ale jest ktoś, kto zrobił dla tego lasu o wiele więcej niż ja, pan Felicjan i pan leśniczy - powiedziała poważnym tonem Klotylda.
- Kto? - spytała pierwsza z brzegu pucołowata dziewczynka.
- Wy! - odparła nauczycielka. [...] - Każdy z was przyczynił się do oczyszczenia naszej planety ze śmieci, którymi zasypali ją dorośli! Dziś przed snem możecie z dumą spojrzeć w lustro! [...]
Z niknącej za zakrętem ciężarówki Felusia oderwał się jakiś biały kształt i poturlał do rowu.
- Co to było? - spytała Klotylda, osłaniając oczy od słońca.
- Reklamówka ze śmieciami - wzruszył ramionami Piątek. - Zaraz ją zabiorę i wyrzucę do śmietnika w mieście...

Wyszukajcie w tekście pt. „Sprzątanie Świata" zdanie, w którym zawarte jest przesłanie dla ludzi. Zapiszcie je tutaj lub w zeszytach. Jak je rozumiecie?

Zaznacz w tekście opowiadania na czerwono nazwy przedmiotów wyrzucanych w lesie, a na zielono nazwy lub imiona osób, które dbają o środowisko naturalne.
Na jakie pytania odpowiadają zaznaczone przez ciebie słowa? Jaka to część mowy? Odpowiedź zapisz tutaj lub w zeszycie.

W jakim nastroju byli leśniczy Piątek i Gruby Feluś? Czy ich nastrój się zmieniał? Zaznacz w tekście fragmenty, które o tym informują.

Znajdź w opowiadaniu fragment, w którym opisana jest akcja Sprzątania Świata. Przeczytaj go i odpowiedz na pytania:

Wyszukajcie w internecie informacje na temat akcji Sprzątania Świata. Sporządźcie krótką notatkę tutaj lub w zeszytach, w której zawrzecie odpowiedzi na pytania:

Który kraj jako pierwszy zorganizował tę akcję?

Od którego roku jest obecna w Polsce?

W jakim terminie się odbywa?

Jakie ma znaczenie dla Polski i świata?

Przeczytajcie swoją notatkę na forum klasy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dziś wiele osób postępuje ekologicznie. Taka postawa to nie tylko moda, ale przede wszystkim mądre i odpowiedzialne korzystanie z naturalnego bogactwa świata. Ten, kto jest „eko", jest też patriotą, bo dbanie o przyrodę to przejaw troski o własny kraj. Zastanówcie się i porozmawiajcie: Kto według was wyrzuca śmieci w niedozwolonych miejscach?

# data[].attributes.body
* Ważne daty:

- przełom XIX i XX w. – powstanie muzyki jazzowej
- 1901‑1971 – lata życia Louisa Armstronga
1899‑1974 – lata życia Duka Elingtona
- 1920‑1955 – lata życia Charlie Parkera
- 1917‑1993 – lata życia Dizzy Gillespie
- 1926‑1991 – lata życia Milesa Davisa
- 1931‑1969 – lata życia Krzysztofa Komedy

* Jazz to gatunek muzyczny, który powstał na początku XX wieku, na południu Stanów Zjednoczonych w Nowym Orleanie; kierunek ten łączy muzykę afrykańską, europejską i amerykańską (blues, ragtime i muzyka europejska). Charakteryzuje się rytmem synkopowanym w metrum parzystym, dużym polem dla interpretacji, aranżacji oraz stosowania improwizacji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jazz to gatunek muzyczny, który powstał na początku XX wieku, na południu Stanów Zjednoczonych w Nowym Orleanie; kierunek ten łączy muzykę afrykańską, europejską i amerykańską (blues, ragtime i muzyka europejska). Charakteryzuje się rytmem synkopowanym w metrum parzystym, dużym polem dla interpretacji, aranżacji oraz stosowania .

Głównymi źródłami jazzu były negro spirituals, plantation songs, blues, oraz ragitme. Negro spirituals to murzyńskie pieśni religijne oparte na biblijnych tekstach. Kolejnym źródłem są plantation songs, które datuje się na XVIII/XIX wiek. Były one śpiewane przez afroamerykanów, w czasie prac na plantacji. Utwory te często opowiadały o przeżyciach i doświadczeniach niewolników. Bluesy to utwory wywodzące się z negro spirituals, i zawierają charakterystyczne dla tego stylu zawołania i zawodzenia. Śpiewanie tego typu utworów pomagało wyrażać swoje emocje. Następnym źródłem kształtowania się jazzu był ragtime - utwory fortepianowe o wesołej melodii oraz charakterystycznym dla niego synkopowanym rytmie. Za najwybitniejszego twórcę ragtime'ów uważa się Scotta Joplina, który napisał ok. 600 takich utworów. Warto nadmienić, że na powstanie jazzu miała także napływowa ludność europejska oraz ich muzyka.

Wysłuchaj utworu Scotta Joplina, The Entertainer.

Powstawał od ok. 1900 roku, przede wszystkim przy dorzeczu Missisipi, szczególnie w Nowym Orleanie. Jest naturalnym połączeniem muzycznej kultury żyjących tam wtedy Afroamerykanów (bluesa i ) oraz europejskich orkiestr dętych. Muzycy grali w wielu miejskich lokalach, na ulicach oraz na jazzowych pogrzebach, tradycyjnych dla Nowego Orleanu. Zwyczajowym składem takich zespołów były: trąbka, klarnet, puzon, kontrabas, perkusja i gitara. Grupy wykonujące jazz tradycyjny łączyły ze sobą muzyków samouków, jak i wykształconych muzycznie wykonawców. Najsłynniejszym jazzmanem tego okresu był trębacz Louis Armstrong.

1930 to rok, w którym rozpoczęła się era duże zespoły instrumentalne nazwane popisy na tle całej orkiestry. W aranżacji widoczny jest podział na grupy instrumentalne saksofonów (klarnetów), trąbek, puzonów i sekcji rytmicznej. Termin „swing" dotyczył zarówno muzyki tej epoki jak i charakterystycznego dla jazzu pulsacyjnego rytmu. Muzyka ta służyła głównie do tańca. Wybijali się wówczas liderzy: Duke Ellington, Benny Goodman, Glenn Miller.

Wysłuchaj utworu Glenna Millera, In the Mood.

Historia jazzu nowoczesnego zaczyna się od be‑bopu. Zrodził się on w lokalach Harlemu i charakteryzował się zwiększoną ekspresją, urozmaiconą rytmiką, rozszerzoną improwizacją. Za twórców tego stylu uważa się Dizzy'ego Gillespie i Charliego Parkera, którzy nawiązali ze sobą współpracę.

Wysłuchaj utworu Charliego Parkera, Donna Lee.

- gatunek ten stawiał przede wszystkim na wyciszenie, refleksyjność i wyrafinowane brzmienie. Korzystał z technik i harmonicznych zdobyczy bebopu. Ideologiem cool jazzu był niewidomy pianista Lennie Tristano. Najważniejszymi przedstawicielami tego gatunku byli Miles Davis, Chet Baher, Gerry Mulligan.

W latach 50 i 60 XX wieku nastąpiła poważna odnowa w gatunku muzyki jazzu. Cecil Taylor, klasycznie wykształcony pianista, wypracował wysoce perkusyjny styl solowej gry na fortepianie; Ornette Coleman (multiinstrumentalista), ignorował zależności , i . Grał w skalach poza , przeniósł swą koncepcję na cały zespół. Tak narodził się .

Wysłuchaj utworu Ornette'a Colemana, Free jazz.

W latach 70 jazz ponownie ewoluował za sprawą muzyki rockowej, co pozwoliło odzyskać publikę wcześniej zniechęconą przez inwazją free jazzu. Zaowocowało to powstaniem nowego stylu: i . Najodważniejsze propozycje muzyczne wyszły od Milesa Davisa, który nieustannie wiązał się i eksperymentował z młodymi muzykami. W tym samym czasie popularność zdobywali: Joe Zawinul i Wayne Shorter z zespołem Weather Report oraz Chick Corea i Herbie Hancock. Podstawowym elementem jazz‑rocka był oparty na równych ósemkach, parzysty beat (puls), nie praktykowany dotychczas w jazzie.

Wysłuchaj utworu zespołu Weather report, Birdland.

W Polsce jazz pojawił się po odzyskaniu niepodległości czyli po I wojnie światowej ale wybuch II wojny zahamował rozwój tego kierunku. W okresie międzywojennym orkiestry grające w Warszawie, Krakowie czy Poznaniu miały w swym repertuarze kompozycje George'a Gershwina, Richarda Rodgersa czy Lorenza Harta. Ich utwory były modne wówczas w całej Europie, podobnie jak swing. Po wojnie okres początkowej fascynacji muzyką jazzową został szybko stłumiony przez władzę komunistyczną. Dopiero okres politycznej odwilży po 1955 roku, który przyniósł wolność także w sferze sztuki, stał się początkiem rozwoju autentycznego ruchu jazzowego w Polsce. Organizowane festiwale jazzowe w Sopocie (w 1956 i 1957) zapoczątkowały tradycję późniejszego warszawskiego festiwalu Jazz Jamboree, który należy do najstarszych tego typu imprez w Europie. O dynamicznym rozwoju tego gatunku możemy mówić dopiero po 1956 roku. Do najwybitniejszych polskich muzyków jazzowych zaliczamy: Zbigniewa Namysłowskiego, Jana Ptaszyna Wróblewskiego, Krzysztofa Komedę Trzcińskiego, Tomasza Stańko, Michała Urbaniaka, Leszka Możdżera.

Wysłuchaj utworu Krzysztofa Komedy, Kołysankę z filmu Rosemary's Baby.

Wysłuchaj utworu Tomasza Stańki, Third heavy ballad.

Louis Armstrong, amerykański trębacz jazzowy, kompozytor i wokalista. Urodził się w 1901 roku w Nowym Orleanie. Był jednym z najbardziej wpływowych muzyków w historii tego gatunku. Armstrong zasłynął swoim stylem gry na trąbce i wokalistyką jazzową, do której wprowadził śpiew . Jego utwór What a Wonderful World (1967) odniósł gigantyczny sukces. Artysta zmarł w 1971 roku na zawał serca w Nowym Jorku.

Edward Kennedy Ellington urodził się 29 kwietnia 1899 roku w Waszyngtonie. W domu otrzymał bardzo dobre wychowanie i maniery, stąd już w szkole nazywano go „Książę" (ang. duke). Przez prawie 50 lat był związany z zespołem The Washingtonians, w którym najpierw grał, a później został jego liderem. Właśnie z tą orkiestrą wylansował bardzo dużo przebojów oraz nagrywał muzykę do filmów, za co otrzymał wiele nagród „Grammy". Stworzył także muzykę do filmu Anatomia morderstwa ( Anatomy of a Murder) Otto Premingera, w której zagrał epizodyczną rolę pianisty w barze. Zmarł 24 maja 1974 roku. Został pochowany w Nowym Jorku.

Charles Christopher Parker Jr., pseudonim „Bird" urodził się. 29 sierpnia 1920 w Kansas City, a zmarł 12 marca 1955 w Nowym Jorku - był wybitnym saksofonistą i kompozytorem, który wywarł znaczący wpływ na muzykę jazzową. Uważany jest za ojca . W 1944 spotkał się i rozpoczął współpracę z mającym wówczas 18 lat trębaczem, Milesem Davisem. Znane standardy skomponowane przez Charliego Parkera to m.in. Billie's Bounce, Ornithology, Yardbird Suite i Scraple from the Apple. W 1954 roku próbował popełnić samobójstwo po śmierci córki. Zmarł na skutek wycieńczenia narkotykowego i alkoholowego rok później.

Dizzy Gillespie czyli John Birks Gillespie urodził się w Cheraw w 1917 roku. Był jednym z najlepszych trębaczy jazzowych. Najmłodszy z dziewiątki dzieci John w bardzo młodym wieku zaczął się interesować muzyką. Mając 12 lat nauczył się grać na trąbce, wcześniej zaś grał na puzonie. Przełomowym rokiem w jego karierze był rok 1945 - nagrał wtedy z Charlie Parkerem takie utwory jak: Salt Peanuts, Shaw Nuff czy Groovin' High oraz ruszył z nim w trasę koncertową i założył własny big band. Artysta zmarł w 1993 roku, w Englewood, w wieku 76 lat.

Miles Davis urodził się w 1926 roku w Alton. W wieku 12 lat zaczął naukę gry na trąbce, a 4 lata później dawał już pierwsze koncerty. O tym, że zostanie profesjonalnym muzykiem zdecydował koncert big bandu Billy'ego Eckstina, gdzie grali m.in. Charlie Parker i Dizzy Gilespie. Nagrał albumy Birth of the Cool, Kind of Blue, Sketches of Spain, Quiet Nights i wiele innych. Miles Davis zmarł na zapalenie płuc w 1991 roku w Santa Monica w Kalifornii. Nikt przed nim, ani nikt po nim, nie wniósł takiego dorobku do muzyki jazzowej i nie grał na trąbce w taki sposób jak on.

Krzysztof Komeda a właściwie Krzysztof Trzciński, kompozytor jazzowy, pianista i lekarz. Urodzony 27 kwietnia 1931 w Poznaniu, zmarł 23 kwietnia 1969 w Warszawie. Naukę gry na fortepianie rozpoczął w wieku 7 lat. Studiował w Akademii Medycznej w Poznaniu. Na początku kariery muzycznej, jeszcze jako student, nawiązał współpracę z Dixieland Band Jerzego Grzewińskiego, a później grał z zespołem Melomani. Po ukończeniu studiów w 1955, podjął pracę w klinice laryngologicznej w Poznaniu. Tu po raz pierwszy użył pseudonimu „Komeda", gdyż chciał ukryć swoją fascynację jazzem przed współpracownikami. W 1956 założył Sekstet Komedy, z którym zadebiutował podczas otwarcia Oddziału Telewizji w Poznaniu. Pierwszy znaczący sukces grupa odniosła na I Festiwalu Muzyki Jazzowej w Sopocie w 1956. W 1957 zespół otrzymał srebrny medal na 6. Międzynarodowym Festiwalu Młodzieży w Moskwie. Od tego roku rozpoczęła się również długoletnia współpraca Komedy z Romanem Polańskim. W styczniu 1968 Krzysztof Komeda wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował nad muzyką do filmów Rosemary's Baby i The Riot. W grudniu tego samego roku uległ w Los Angeles poważnemu wypadkowi. Na prośbę żony został przetransportowany do kraju, co miało miejsce 18 kwietnia 1969. Komeda został przewieziony do szpitala, gdzie zmarł 23 kwietnia 1969.. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jazz to gatunek muzyczny, który powstał na początku XX wieku, na południu Stanów Zjednoczonych w Nowym Orleanie; kierunek ten łączy muzykę afrykańską, europejską i amerykańską (blues, ragtime i muzyka europejska). Charakteryzuje się rytmem synkopowanym w metrum parzystym, dużym polem dla interpretacji, aranżacji oraz stosowania .

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 7.,s. 112-116.
* Jazz - gatunek muzyczny, który powstał na przełomie XIX i XX wieku na południu Stanów Zjednoczonych w dzielnicy prostytutek Storyville w Nowym Orleanie jako połączenie muzyki zachodnioafrykańskiej i europejsko-amerykańskiej. Stanowi on połączenie muzyki ludowej, artystycznej i rozrywkowej.
* W. Kacperski "Bez tytułu" https://www.youtube.com/watch?v=04MtzxOoRCA
* "Jericho" (melodia amerykańska) https://www.youtube.com/watch?v=rapFyzlrrnc
* "What a Wonderful World" https://www.youtube.com/watch?v=rBrd_3VMC3c
* "Dream a Little  Dream of Me" https://www.youtube.com/watch?v=h7j8wa9sWOE
* Chopin "Walc Es-dur" w aranżacji jazzowej https://www.youtube.com/watch?v=Cp1e_O67X1s
* Improwizacja w muzyce jazzowej:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na jazzową improwizację składają się długie godziny, dni, a najczęściej lata poznawania języka jazzu

Improwizacja jazzowa elektryzuje. Oto na oczach widzów dzieje się prawdziwa magia: pojawia się coś z niczego, powstaje na bieżąco, bez przygotowania. Rozbrzmiewają dźwięki, których wcześniej nie było i które, jeśli się ich nie nagra, już nigdy w takim kształcie melodycznym, harmonicznym i rytmicznym się nie powtórzą. Ta ulotność sprawia, że jazzowa improwizacja pociąga wielu słuchaczy, którzy chcą przeżyć coś wyjątkowego i unikalnego. Jazz taką możliwość daje.

Czy jednak rzeczywiście improwizator jazzowy gra z niczego, na bieżąco, bez przygotowania? Zanim odpowiemy na to pytanie - małe ćwiczenie. Wykorzystując cztery wyrazy - na przykład sikorka, gałąź, karmnik, ziarno - trzeba wymyślić historyjkę, w której te słowa się pojawią. Jak to zrobić? Możliwości jest wiele: można zacząć opowieść i wprowadzać wyrazy w podanej wyżej kolejności, można zacząć od końca albo w zupełnie dowolny sposób. Można wybrać jedno słowo, które będzie bohaterem opowieści (np. sikorka), albo wszystkie traktować jednakowo. Można podać różnorodne szczegóły (sikorką może być bogatka z żółto-czarnym brzuszkiem albo czubatka z nastroszonymi piórkami na małej główce), albo ograniczyć się do podstawowych informacji. Rozmiar, charakter i nastrój opowieści będzie zależał od wyobraźni, pomysłowości, nastroju narratora, a także od jego znajomości języka polskiego.

Z jazzem jest podobnie. Słuchacze mogą mieć wrażenie, że muzyk jazzowy improwizuje „z niczego". Tymczasem na jazzową improwizację składają się długie godziny, dni, a najczęściej lata poznawania języka jazzu. Co się składa na taki język? Bardzo wiele elementów: harmonika jazzowa z budową akordów i relacjami między funkcjami harmonicznymi, różnorodne skale, specyficzne frazowanie, wyczucie czasu i wiele innych. Niektóre konstrukcje takiego języka są szczególnie często wykorzystywane. Takie zagrywki, zwane „figurami" albo „lickami", można porównać do słów, które służą do budowania opowieści. Im lepsza znajomość zasad języka jazzu, im więcej „słów" zna muzyk, tym swobodniejsza i ciekawsza jest jego muzyczna wypowiedź - improwizacja.

Język jazzu daje możliwość różnego rodzaju improwizacji. Pierwszym z nich jest improwizacja melodyczna. Polega ona na zmianie linii melodycznej, ozdabianiu jej, dodawaniu przeróżnych tryli, obiegników, przednutek, rozdrabniania dźwięków melodii, zmiany interwałów - możliwości jest bardzo wiele. Innym rodzajem improwizacji jest improwizacja harmoniczna, która polega na swobodnym kształtowaniu harmoniki utworu - rozszerzaniu jej, stosowaniu zamienników akordów, dodawaniu akordów przejściowych, tu również możliwości jest wiele. Wreszcie może być improwizacja oparta na brzmieniu, barwie: nawet jeden dźwięk można zagrać na wiele sposobów: cicho, głośno, ostro, lekko, chropowato, czysto. Wysokość dźwięku wtedy się nie zmienia, ale zmienia się barwa. Czasem odwrotnie - muzycy grają tak szybko, że trudno rozróżnić poszczególne dźwięki. Wtedy również powstają wrażenia zmiany barwy, nastroju, emocji - to też jest improwizacja. Kiedy muzyk łączy te trzy rodzaje improwizacji, to przed słuchaczem odsłania się zupełnie nowy świat muzycznych doznań.

Improwizacja jazzowa jest to zatem muzyczna opowieść rzeczywiście tworzona tu i teraz, na bieżąco, ale poprzedzona nauką języka jazzu i odpowiednim przygotowaniem do koncertu. To język uniwersalny, znają go wszyscy jazzmani, niezależnie od tego czy pochodzą ze Stanów Zjednoczonych, czy na przykład z Polski. Zna go także część publiczności. Słuchacz, który rozumie język jazzu, może odróżnić improwizację wtórną i przewidywalną od tej, która z tych samych elementów będzie budowała zaskakującą, nieoczywistą, często wręcz porywającą opowieść muzyczną.

A zatem - język jazzu. Trzeba go poznać, żeby improwizować, niezależnie od tego, czy mówimy o jazzie instrumentalnym (tu trzeba dodatkowo opanować grę na jakimś instrumencie), czy o jazzie wokalnym (śpiewanie jest trochę łatwiejsze, ale i tu trzeba jednak popracować nad techniką). Ale sam język jazzu to nie wszystko. Potrzebny jest jeszcze punkt wyjścia, jakieś reguły gry i granice, które wyznaczą przestrzeń improwizacji. Tu pojawia się pewien paradoks: aby się pojawiła improwizacja, często musi wcześniej istnieć jakiś skomponowany utwór, który stanowi punkt wyjścia do swobodnego muzykowania.

Od samego początku historii jazzu, czyli od ponad stu lat, jazzmani sięgali po najrozmaitsze kompozycje. Hymny kościelne, popularne piosenki, przeboje teatrów muzycznych, ludowe melodie, marsze orkiestrowe - wszystko mogło trafić do repertuaru zespołu jazzowego, gdzie poszczególne utwory zmieniały swój charakter. Jazz wykształcił wiele różniących się od siebie stylów: jazz nowoorleański różni się od swingu, ten jest odmienny od bebopu, który z kolei odróżnia się od cool jazzu (możecie porównać to do przemian muzyki europejskiej: styl barokowy różni się od stylu klasycznego, ten od romantycznego, a ten - od stylu impresjonistycznego). Mimo tych różnic można jednak wskazać wspólne dla wszystkich nurtów podejście do utworów i reguł improwizacji.

Na początku jazzmani grają główną melodię i akompaniament danej kompozycji. Melodia takiego utworu nierzadko wpada w ucho i łatwo ją zanucić. Jednak w zależności od stylu jazzowego może być łatwa do rozpoznania, albo też już na tym etapie może być ozdabiana, lekko zmieniana, koloryzowana. Kompozytor wymyślił skok o kwintę? Można ten interwał wypełnić jakimś pochodem dźwięków. Kompozytor zakończył frazę całą nutą? Można ją skończyć wcześniej, albo ozdobić obiegnikiem, trylem, albo przedłużyć łukiem na kolejny dźwięk. Inne elementy utworu też mogą się zmieniać, tempo może być wolne lub szybkie (niezależnie od intencji kompozytora), akordy akompaniamentu mogą być zagrane tak, jak napisał twórca, ale mogą też być zmieniane, zamieniane, rozbudowywane... Pole do popisu jest tu bardzo duże. Do tego stopnia, że czasem naprawdę trudno rozpoznać utwór, który się dobrze zna. Często jednak nie ma problemów w rozpoznaniu takich przebojów, jak Summertime, Body and Soul czy Autumn Leaves.

Po prezentacji utworu, rozpoczynają się improwizacje, które potrzebują tematu. Takim tematem, czyli głównym punktem odniesienia staje się melodia danego utworu, a ramą staje się układ akordów w poszczególnych częściach kompozycji. Brzmi to zawile, ale w rzeczywistości jest dość proste do zrozumienie: bardzo wiele utworów jazzowych układa się w formę AABA. Najpierw prezentowana jest główna melodia (A), potem następuje jej powtórzenie (z takimi samymi akordami) aby słuchacz dobrze ją sobie utrwalił (A), następnie pojawia się rodzaj łącznika, gdzie przeważnię rozbrzmiewa jakaś nowa myśl muzyczna, zestawiona z nowym zestawem akordów, która często ma innym nastrój niż pierwsza melodia (B), po czym na końcu raz jeszcze pojawia się główny temat i znana już sekwencja harmoniczna (A).

Podobnych układów może być kilka, ale zasada jest podobna: myśli muzyczne układają się zamkniętą całość (AABA albo AB, AAB, AA i wiele innych). Taki zamknięty układ jazzmani nazywają chorusem. Pierwszy chorus prezentuje główną melodię (czyli temat), a następnie muzycy improwizują: czasem przez jeden chorus, czasem przez dwa, a czasem - tylko przez pół, a na drugie pół pojawia się już inny improwizator. Zwykle jest tak, że jeden muzyk improwizuje, a pozostali mu akompaniują. Warto się wsłuchać w taki akompaniament: jest na drugim planie, ale on również jest improwizowany. Czasem pojawia się dialog między solistą, a akompaniatorem, czasem akompaniator wykorzystuje pomysły melodyczne solisty, a czasem to solista korzysta z tego, czym zainspiruje go partia akompaniatora.

Improwizowanych chorusów może być bardzo wiele. Ich liczba zależy od tego, ilu jest muzyków w zespole, jak się wcześniej umówią, albo też jaką mają potrzebę zagrania w danej chwili. Dzięki takiej swobodzie piosenki, których zwykłe zaśpiewanie zajęłoby 3 minuty, mogą trwać po 10 i więcej minut! A kiedy już wszyscy soliści zagrają swoje improwizacje, na koniec jeszcze raz wszyscy razem grają temat główny i utwór się kończy. (Trzeba tu dodać, że czasem muzykom nie wystarcza powtarzanie kolejnych chorusów i improwizują w oparciu o znacznie mniej rygorystyczne zasady - tak jest na przykład we free jazzie.)

A zatem wiemy już, co jest potrzebne do improwizacji jazzowej: potrzebna jest znajomość języka muzycznego jazzu, w tym poręcznych „licków", potrzebny jest też utwór, na temat którego będzie się improwizować. To ważne zarówno dla muzyka (jeśli zna utwór, to wie co grać i na jaki temat improwizować), jak dla słuchacza. Im więcej będziecie słuchać jazzu, tym szybciej rozpoznacie utwór, który jest w danej chwili grany, będziecie znać jego melodię i harmonię, a to z kolei pozwoli wam usłyszeć, jak ciekawie (albo i nieciekawie, tak też się zdarza...) wykonawcy przekształcają oryginalną kompozycję.

Interesujące jest to, że na przestrzeni lat jazzmani nieco inaczej podchodzili do improwizacji. W jazzie nowoorleańskim (od ok. 1920 r.) temat kompozycji był grany najczęściej przez trębacza, któremu jednocześnie towarzyszyli klarnecista i puzonista. Zadaniem tych dwóch muzyków było improwizowanie wokół głównego tematu trębacza, komentowanie go, dyskutowanie z nim. W ten sposób tworzyła się charakterystyczna sekcja melodyczna, z trzema niezależnymi, ale uzupełniającymi się głosami. Potem pojawiały się chorusy solowe, choć pojawiały się też chorusy improwizacji grupowej, gdzie trębacz już nie musiał grać głównej melodii i mógł już na jej temat, razem z klarnecistą i puzonistą, improwizować. Tak jak Louis Armstrong i jego muzycy z zespołu w When the Saints Go Marchin in. (Zauważcie, że w tych improwizacjach pojawia się dużo motywów z głównej linii melodycznej).

Z kolei w swingu bardzo ważnym elementem stała się zapamiętana albo zapisana w nutach aranżacja, czyli ustalony przebieg utworu, ze szczegółowym rozpisaniem wejść kolejnych grup instrumentów lub solistów. Improwizowane partie solowe miały wyznaczone konkretne, ustalone w aranżacji miejsca. O ile w jazzie nowoorleańskim daje się słyszeć ciągłą improwizację, o tyle w swingu słychać wyraźnie motywy skomponowane i zaaranżowane przeplatające się z partiami improwizowanymi. Swing to przede wszystkim muzyka orkiestr jazzowych (tzw. big-bandów), gdzie warto się wsłuchać we współbrzmienia sekcji (ostre trąbki, aksamitne saksofony czy ciemne puzony), w niuanse aranżacyjne (np. inaczej brzmi sekcja trąbek bez tłumików, a inaczej trąbek z tłumikami) oraz w te fragmenty, które soliści orkiestry wypełniają niezapisaną improwizacją, której towarzyszy subtelnie rozpisany na instrumenty skomponowany akompaniament. Tak jak w orkiestrze Benny'ego Goodmana, gdzie ostra blacha kontrastuje z klarnetową improwizacją lidera. A w tle szalejący na perkusji Gene Krupa!

Jeszcze inaczej w jazzie nowoczesnym, którego pierwszym stylem był bebop. Dla muzyków grających bebop aranżacja w ogóle nie była ważna, liczyła się przede wszystkim improwizacja - możliwie trudna, nieoczywista, wyrafinowana. Muzycy bebopowi chcieli grać szybciej, mocniej, w bardziej skomplikowany sposób niż ktokolwiek przed nimi. Dla miłośników jazzu nowoorleańskiego i swingu te eksperymenty były zbyt śmiałe, ale dla wielu melomanów to właśnie bebop pokazał prawdziwy potencjał muzyki jazzowej, śmiało poszukującej nowych brzmień, nowych rozwiązań, nowych możliwości. Dobrze słychać to w grze pianisty Buda Powella...

...albo w grze innych mistrzów bebopu: Sonny Stitt, Howard McGhee, Jay Jay Johnson, Walter Bishop, Tommy Potter, Kenny Clarke improwizują na temat utworu Buzzy Charliego Parkera.

Te przykłady pokazują, że język jazzu zmieniał się na przestrzeni lat, zmieniała się także improwizacja oraz podejście do utworów, na podstawie których się improwizuje. Przez lata część z nich stała się tak popularna, że stały się standardami jazzowymi - utworami, które po prostu trzeba było znać, by móc swobodnie muzykować z innymi jazzmanami. Ich popularność była tak duża, że zwyczajnie zaczęły się osłuchiwać i nudzić. Wielu muzyków grających jazz zaczęło szukać nowych przestrzeni improwizacji. Mogło to być np. urozmaicanie harmonii utworu. Tam gdzie kompozytor wymyślił jeden akord na cały takt, tam jazzmani zaczęli wstawiać cztery akordy, które rozszerzały oryginalną harmonię. Okazało się też, że oryginalna melodia utworu właściwie nie jest niezbędna do improwizacji, że wystarczy jego harmonia. Kolejnym krokiem było uwolnienie się od akordów i potraktowanie jako punktu odniesenia linii melodycznych lub wybranych skal. I tak dalej, i tym podobnie.

Jazzmani wciąż poszukują nowych przestrzeni do improwizowania i starają się uciekać od tego, co zbyt oczywiste. Ale jednocześnie wciąż pozostaje potrzeba jakiegoś punktu odniesienia, jakiej ramy, jakiegoś tematu, do którego można improwizować. Nawet wspomniany wcześniej free jazz, który często uchodzi za skrajny przypadek jazzowej wolności, ma swoje ograniczenia. Muzycy freejazzowi mają do dyspozycji krótkie motywy, które stanowią punkt wyjścia ich improwizacji, mogą umówić się na granie wokół określonych dźwięków, operować kontrastami (cicho-głośno, ostro-łagodnie, grupowo-solistycznie). Dlatego też nawet free jazz nie jest zupełnie wolny od ograniczeń nakładanych na improwizatora: ogromny stopień swobody ( free to po angielsku wolność), łączy się z ograniczeniami języka, które sprawiają, że free jazz pozostaje jazzem.

Wróćmy na koniec do opisanego na wcześniej koncertu jazzowego. Oto na oczach widzów dzieje się coś fascynującego: muzyk znający język i słownik jazzu, znający możliwości instrumentu, znający styl innych jazzmanów, którzy go inspirują - przedstawia swoją improwizację. Zbudowaną z dobrze znanego języka, ale jednocześnie będącą nową, jednostkową, oryginalną wypowiedzią. I tu się pojawia prawdziwa magia: siła improwizacji jazzowej polega bowiem na napięciu między tym, co dobrze znane, a tym, co zupełnie nieznane. Możemy poznać język jazzu, rozpoznawać standardy, słyszeć niuanse brzmieniowe instrumentów, ale to, co z tymi znanymi elementami zrobi muzyk w danej chwili, pozostaje zagadką. Jest w tym niespodzianka, jest tajemnica. A gdy to, co znane i to, co nieznane trafi w ręce prawdziwego artysty, wtedy improwizacja jazzowa elektryzuje naprawdę.

Mariusz Gradowski

# data[].attributes.attachment_link.description
Na jazzową improwizację składają się długie godziny, dni, a najczęściej lata poznawania języka jazzu Improwizacja jazzowa elektryzuje. Oto na oczach widzów dzieje się prawdziwa magia: pojawia się coś z niczego, powstaje na bieżąco, bez przygotowania. Rozbrzmiewają dźwięki, których wcześniej nie było i które, jeśli się ich nie nagra, już nigdy w takim kształcie melodycznym, harmonicznym i rytmicznym się nie powtórzą.

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 6., s. 152-153.
* To już wiemy! (s.152)
* Zadania warsztatowe (s. 152-153)
* Fletnia Pana (także syringa, syrynga, syrinks, gr. σῦριγξ syrinks, łac. syrinx) – instrument muzyczny zaliczany do grupy aerofonów wargowych oraz instrumentów dętych drewnianych.
Składa się z szeregu drewnianych piszczałek, ułożonych w jednym lub dwóch rzędach. Dźwięki są wydobywane poprzez dmuchanie w krawędzie otworów piszczałek.

Piszczałki wykonywano pierwotnie z pustych łodyg trzciny (por. mit o Syrinks). Materiały obecnie stosowane do produkcji tego instrumentu to: bambus, drewno klonowe (klon jawor), drewno z niektórych gatunków drzew owocowych – np. śliwy, gruszy, czereśni, a także szkło itp. https://www.youtube.com/watch?v=A4MOouWqmTQ

* Słomkowa fletnia Pana (s. 154) https://www.youtube.com/watch?v=uuKEw_csDM8

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 5., s.140-143
* Piosenka "Ja mam tylko jeden świat". Posłuchamy i zaśpiewamy: https://www.youtube.com/watch?v=32wPrtYNhos
https://www.youtube.com/watch?v=32wPrtYNhos
* My tańczymy, gra kapela. "Majówkowa poleczka" (s. 143)
* Polka - powszechny w wielu krajach taniec ludowy, w metrum 2/4, w szybkim tempie. Wielu etnografów i etnochoreologów wskazuje na czeskie pochodzenie tańca. Jest też uważany za tradycyjny ludowy taniec polski już w XIX w., znany we wszystkich regionach etnograficznych, z Podhalem włącznie.
* Materiał dodatkowy: Majowe śpiewanie https://epodreczniki.pl/a/majowe-spiewanie/DzyIEJSBJ
* Taniec: polka

# data[].attributes.attachment_link.title
Zespół Tańca Ludowego Sadzewiczowa- Polka

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 4., s.108-109
* To już wiemy! (s. 108)
* Zadania warsztatowe (s. 108-109)
* Posłuchamy:
- Antonio Vivaldi - Koncert skrzypcowy "Wiosna" z cyklu "Cztery pory roku", cz. 1. https://www.youtube.com/watch?v=oA_kvxBr0Tk
- Nikołaj Rimski-Korsakow "Lot trzmiela" z opery "Bajka o carze sułtanie"

# data[].attributes.headline
Majowe święta Polaków. "Lekcja muzyki" dla kl. 4., s. 104-107.

# data[].attributes.subject
Majowe święta Polaków. "Lekcja muzyki" dla kl. 4., s. 104-107.

# data[].attributes.body
* Kropka przy nucie - znak wydłużający dźwięk lub pauzę o połowę.
* Piosenka "Polska flaga" https://www.youtube.com/watch?v=-WNmqfiHVO0

# data[].attributes.body
"Jak to działa?" dla kl. 5., s. 76.
Wykonaj zadania z podręcznika (zadania ze s. 76.).
Przygotuj się do sprawdzianu (r.3., s.63-76.).
* Piramida Zdrowego Żywienia i Stylu Życia wraz z 10 zasadami i komentarzami jest prostym, krótkim i zwięzłym sposobem przedstawienia zasad prawidłowego żywienia i najważniejszych elementów stylu życia, których realizacja daje szanse na prawidłowy rozwój, sprawność intelektualną i fizyczną oraz długie życie w zdrowiu. https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia-/zasady-zdrowego-zywienia/piramida-zdrowego-zywienia-i-stylu-zycia-dzieci-i-mlodziezy/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video

To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
co powinieneś wiedzieć o zdrowym odżywianiu się” prezentacje przygotowali: paulina jarmoc.

# data[].attributes.attachment_link.title
„Wszystko, co powinieneś wiedzieć o zdrowym odżywianiu się" Prezentacje przygotowali: Paulina Jarmoc. - ppt video online pobierz

# data[].attributes.headline
To takie proste! Tortilla pełna witamin.

# data[].attributes.subject
To takie proste! Tortilla pełna witamin.

# data[].attributes.body
"Jak to działa?" dla kl. 5., s. 74-75.

# data[].attributes.attachment_link.title
Technika Jak to działa? kl. 5 ‒ podręcznik

# data[].attributes.attachment_link.description
Technika Jak to działa? kl. 5 ? podręcznik

# data[].attributes.headline
Dary natury. Tworzymy dekoracyjne kompozycje z elementów przyrody.

# data[].attributes.subject
Dary natury. Tworzymy dekoracyjne kompozycje z elementów przyrody.

# data[].attributes.body
* Ważne daty:

1597 – Caravaggio tworzy Kosz z owocami
1593‑1594 – Caravaggio maluje Chłopca z koszem owoców
1885 – Augusta Renoir tworzy Bukiet chryzantem
1888 – Vincent van Gogh maluje Dwanaście słoneczników w wazonie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
I. Opanowanie zagadnień z zakresu języka i funkcji plastyki; podejmowanie działań twórczych, w których wykorzystane są wiadomości dotyczące formy i struktury dzieła. Uczeń:

1) wykazuje się znajomością dziedzin sztuk plastycznych: malarstwa, rzeźby, grafiki, architektury (łącznie z architekturą wnętrz), rysunku, scenografii, sztuki użytkowej dawnej i współczesnej (w tym rzemiosła artystycznego); rozumie funkcje tych dziedzin i charakteryzuje ich język; rozróżnia sposoby i style wypowiedzi w obrębie dyscyplin; zna współczesne formy wypowiedzi artystycznej, wymykające się tradycyjnym klasyfikacjom, jak: happening, performance, asamblaż; sztuka nowych mediów;

2) rozróżnia cechy i rodzaje kompozycji w naturze oraz w sztukach plastycznych (odnajduje je w dziełach mistrzów, a także w tworach i zjawiskach przyrody); tworzy różnorodne układy kompozycyjne na płaszczyźnie i w przestrzeni (kompozycje otwarte i zamknięte, rytmiczne, symetryczne, statyczne i dynamiczne); ustala właściwe proporcje poszczególnych elementów kompozycyjnych, umiejętnie równoważy kompozycję, wykorzystując kształt i kontrast form;

3) klasyfikuje barwy w sztukach plastycznych; wykazuje się znajomością pojęć: gama barwna, koło barw, barwy podstawowe i pochodne, temperatura barwy, walor barwy; rozróżnia i identyfikuje w dziełach mistrzów i własnych kontrasty barwne: temperaturowe, dopełnieniowe i walorowe; podejmuje działania twórcze z wyobraźni i z zakresu interpretacji natury, uwzględniające problematykę barwy;

6) rozróżnia gatunki i tematykę dzieł w sztukach plastycznych (portret, autoportret, pejzaż, martwa natura, sceny: rodzajowa, religijna, mitologiczna, historyczna i batalistyczna); niektóre z tych gatunków odnajduje w grafice i w rzeźbie; w rysunku rozpoznaje studium z natury, karykaturę, komiks, rozumie, czym jest w sztuce abstrakcja i fantastyka; podejmuje działania z wyobraźni i z natury w zakresie utrwalania i świadomości gatunków i tematów w sztuce, stosuje w tym zakresie różnorodne formy wypowiedzi (szkice rysunkowe, fotografie zaaranżowanych scen i motywów, fotomontaż).

II. Doskonalenie umiejętności plastycznych - ekspresja twórcza przejawiająca się w działaniach indywidualnych i zespołowych. Uczeń:

1) w zadaniach plastycznych interpretuje obserwowane przedmioty, motywy i zjawiska, stosując środki wyrazu zgodnie z własnym odczuciem; w wyższych klasach podejmuje również próby rysunkowego studium z natury;

4) projektuje graficzne formy użytkowe (zaproszenie, okładka, plakat); kształtuje przestrzenne formy dekoracyjne i scenograficzne - indywidualnie i w zespole; umiejętności te wykorzystuje w przygotowywaniu imprez i uroczystości szkolnych, np. powiązanych z kalendarzem różnego typu świąt;

7) podejmuje działania z zakresu estetycznego kształtowania otoczenia; projektuje i realizuje formy dekoracyjne, podnoszące estetykę otoczenia (wykorzystuje elementy gotowe, aranżując własny pokój, np. projektując nakrycie stołu na uroczystość rodzinną z wykorzystaniem m.in. dekoracji kwiatowej; uwzględnia zasady estetyki podawania potraw).

# data[].attributes.attachment_link.title
Dary natury. Tworzymy dekoracyjne kompozycje z elementów przyrody.

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Ważne daty", "Inspiracje naturą", "Zadania", "Słownik pojęć", "Galeria dzieł sztuki". Materiał zawiera 35 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 5 ilustracji interaktywnych, 8 ćwiczeń interaktywnych, 1 polecenie. Słownik pojęć zawiera wyjaśnienia 5 terminów: "Ornament", "Florystyka", "Styl wegetatywny", "Styl dekoracyjny", "Styl formalno‑linearny"

# data[].attributes.body
Natura w sztuce.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK

# data[].attributes.body
* Test - "Jak to działa?" dla kl. 6., s. 64.
* Quizy - A B C współczesnej techniki

# data[].attributes.attachment_link.title
Technika, klasa 6. ABC współczesnej techniki - Quiz

# data[].attributes.attachment_link.description
Find and create gamified quizzes, lessons, presentations, and flashcards for students, employees, and everyone else. Get started for free!

# data[].attributes.body
"Jak to działa?" dla kl. 5., s. 71-73.
* Karta pracy

# data[].attributes.body
"Jak to działa?" dla kl.4.,s. 76.

# data[].attributes.body
Dzień Ziemi, znany też jako Światowy Dzień Ziemi lub Międzynarodowy Dzień Ziemi, jest największym na świecie świętem ekologicznym, obchodzonym od 1970 r. Jako pierwszy z ideą Dnia Ziemi wystąpił John McConnell na konferencji UNESCO, dotyczącej środowiska naturalnego w 1969 r. W Polsce obchody Dnia Ziemi zostały zapoczątkowane w 1990 r.

Celem święta jest promowanie proekologicznych postaw w społeczeństwie oraz budowanie wspólnej odpowiedzialności za Ziemię. To największe ekologiczne święto obchodzone jest obecnie w 192 krajach. Wiele organizacji ekologicznych, władz miast czy placówek edukacyjnych organizuje w Dniu Ziemi imprezy i wydarzenia plenerowe.

Tegorocznym motywem przewodnim Dnia Ziemi jest hasło „Przywróć naszą Ziemię”.

* Prezentacja https://www.youtube.com/watch?v=Kbb0RJkkqKA

# data[].attributes.attachment_link.title
DZIEŃ ZIEMI 2021- prezentacja z komentarzem przerażonych zwierząt

# data[].attributes.headline
Tworzę przez cały rok. Prezenty dla mamy i taty.

# data[].attributes.subject
Tworzę przez cały rok. Prezenty dla mamy i taty.

# data[].attributes.body
"Do dzieła!" dla kl. 4.,s. 60.
* Obraz (podręcznik, s.60)
* Laurka https://www.youtube.com/watch?v=ZCybVZmHNz4
* brelok do kluczy https://www.youtube.com/watch?v=jmQz8sbShp4

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak zrobić laurkę - prezent dla mamy i taty

# data[].attributes.body
"Do dzieła!" dla kl.5.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
24 kwietnia 2020r.

Temat: Układy form w naturze.

Klikaj w strzałki.

Przeczytaj

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.Vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent.

Dolor sit amet,

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

Podsumowanie

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

Wykonaj pracę plastyczną. Zastosuj dowolny rodzaj kompozycji. Do wyboru:

- kompozycja symetryczna,

- kompozycja asymetryczna,

- kompozycja otwarta lub zamknięta,

- kompozycja statyczna lub dynamiczna,

Przyślij zdjęcie swojej pracy do 28 kwietnia 2020r.

Dziękuję za uwagę.

# data[].attributes.attachment_link.description
24 kwietnia 2020r. Temat: Układy form w naturze. Klikaj w strzałki. Przeczytaj Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

# data[].attributes.headline
Różnorodne odmiany dzieł sztuki secesji.

# data[].attributes.subject
Różnorodne odmiany dzieł sztuki secesji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Secesję cechowała dekoracyjność. Wyszukane linearne kompozycje, asymetrię kształtów oraz dążenie do uzyskania wyrafinowanych estetycznie efektów można odnaleźć zarówno w malarstwie i grafice, jak i rzeźbie czy architekturze. Przełom wieków XIX i XX sprzyjał odnowie rzemiosł. Wszechstronni artyści‑wizjonerzy zajmowali się wówczas nie tylko sztukami pięknymi, ale też projektowaniem przedmiotów codziennego użytku, m.in. mebli, tkanin i biżuterii. Atrakcyjność rzemiosła podnosiły oryginalne kształty i cenne materiały. Iryzujące i opalizujące szkła, emaliowane precjoza jubilerskie czy obrazy łączące technikę olejną z temperą i złoceniami, do dziś zachwycają kunsztem wykonania. Secesja, pozornie skupiona jedynie na wyrafinowaniu form plastycznych, była także czasem refleksji nad rolą sztuki. Sprzeciw wobec pozytywistycznego utylitaryzmu i wymogów spełniania przez nią jedynie funkcji użytkowych zaowocował hasłem: „sztuka dla sztuki".

Stanisław Wyspiański, gdy zaprojektowane przez niego wnętrze Domu Lekarskiego zostało nazwane secesyjnym, odpowiedział złośliwą fraszką:

# data[].attributes.attachment_link.description
Starter: ilustracja: Okładka - Różnorodne odmiany dzieł sztuki secesji; cechy secesji; Stanisław Wyspiański "Czas" (fraszka); dwa polecenia odwołujące się do wiedzy ucznia; Rozdział: Naśladowanie form natury fotografie współczesne: Antoni Gaudí, Casa Milà; Casa Milà, widok fasady nocą; Casa Milà, klatka schodowa; Casa Milà, kominy na dachu; Casa Milà, secesyjne wyposażenie

# data[].attributes.body
"Do dzieła!" dla kl. 6.,s.104-105.
* Secesję cechowała dekoracyjność. Wyszukane linearne kompozycje, asymetrię kształtów oraz dążenie do uzyskania wyrafinowanych estetycznie efektów można odnaleźć zarówno w malarstwie i grafice, jak i rzeźbie czy architekturze. Przełom wieków XIX i XX sprzyjał odnowie rzemiosł. Wszechstronni artyści-wizjonerzy zajmowali się wówczas nie tylko sztukami pięknymi, ale też projektowaniem przedmiotów codziennego użytku, m.in. mebli, tkanin, szkła i biżuterii. Atrakcyjność rzemiosła podnosiły oryginalne wygięte, falujące kształty i cenne materiały. Do popularnych motywów zdobniczych należały; rośliny, owady, węże i ptaki o znaczeniu symbolicznym, zaczerpniętym z literatury; baśni.
* Secesyjne formy w sztuce użytkowej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W końcu XIX wieku Europa i Ameryka Północna w pełni weszły w wiek nowoczesności. Nastąpiła stabilizacja ekonomiczna dużych mas społeczeństwa. Rozwinięto na szeroką skalę produkcję przemysłową obejmującą już nie tylko przemysł ciężki, ale także szereg obszarów ułatwiających codzienne funkcjonowanie.

Tym samym dawne rzemiosło artystyczne (czyli, jak wynika z nazwy, przedmioty wykonywane w warsztatach rzemieślniczych) zastąpione zostało coraz szerzej przez wytwory maszyn. Stary termin zastąpił nowy: sztuka użytkowa, który dotyczy wytwarzania przedmiotów codziennego użytku, zaprojektowanych przez artystę‑projektanta i wykonywanych przemysłowo na dużą skalę. Sztuka użytkowa stała się kolejną, równoprawną dziedziną twórczości (obok malarstwa, grafiki, rzeźby, architektury...). Do dzisiaj oba wyżej wspomniane terminy funkcjonują wymiennie obok siebie, a poza nimi spotyka się także takie określenia jak: sztuki dekoracyjne, sztuki zdobnicze, sztuka stosowana czy bardziej nowocześnie brzmiący design.

W zdobnictwie drugiej połowy XIX wieku królowały tak zwane i . Pod wpływem odkrywano na nowo sztukę minionych epok przekładając ją na ówczesną architekturę i sztuki zdobnicze. Już na początku stulecia, w dobie romantyzmu, zachwycano się średniowieczem i gotykiem. W drugiej połowie XIX wieku prym wiodły neorenesans i neobarok.

Styl eklektyczny rozpowszechnił się w Europie z artystycznej potrzeby zestawienia elementów piękna z poszczególnych epok.

Ilustracja przedstawia pracę Johna H. Beltera. Był to amerykański producent stolarki aktywnej. Mężczyzna specjalizował się w rzeźbie rokokowej. Na fotografii widzimy sofę elektryczną pochodzącą z lat 1850-1860. Mebel jest w kolorze czerwonym z brązowym obiciem. Sofa kształtem przypomina koronę. Na jej ramie znajdują się liczne zdobienia oraz dekoracje. W tle są jasne, jednolite tło. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: Punkt 1: Eklektyzm to kompilacja stylów. Jest to twórczość łącząca rozmaite motywy pochodzące z różnych epok oraz kierunków artystycznych.

1. Eklektyzm to kompilacja stylów. Jest to twórczość łącząca rozmaite motywy pochodzące z różnych epok oraz kierunków artystycznych.

Eklektyzm oznaczał eksplozję form, motywów i rodzajów zdobień, splatanie się różnych estetyk, bogactwo ornamentów i detali zdobniczych. Prowadziło do powstawania zupełnie nowych i nieznanych wcześniej dzieł, ale także do przedkładania zdobienia nad funkcjonalność przedmiotów, przeładowania nadmierną ornamentacją, aż po epatowanie bogactwem na granicy kiczu. Wpłynęło to szczególnie na estetykę sztuki użytkowej.

Jednocześnie część ówczesnych artystów czy architektów zwracała uwagę na eklektyczny nadmiar i przepych w złym guście, a także zalew taniej produkcji maszynowej, nie zawsze wysokich lotów, a czasem wręcz tandetnej.

Ilustracja przedstawia świecznik. Przedmiot jest koloru grafitowego. Od podstawy, aż na sam szczyt świecznik jest zdobiony. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: Punkt 1: W wytwórczości dużą rolę odgrywać zaczął nowy zawód - projektant i nowa dziedzina sztuki - projektowanie artystyczne.

1. W wytwórczości dużą rolę odgrywać zaczął nowy zawód - projektant i nowa dziedzina sztuki - projektowanie artystyczne.

Jednym z ważnych ruchów artystycznych utworzonych na fali takiej krytyki był angielski - ruch artystyczny, zrzeszający malarzy, rzeźbiarzy, architektów i rzemieślników w myśl tworzenia sztuki użytkowej, służącej całemu społeczeństwu. Został on założony w 1888 roku pod przewodnictwem Williama Morrisa.

Inspiracją ruchu były idee angielskiego pisarza Johna Ruskina, że należy tworzyć sztukę użyteczną i funkcjonalną, jednak nie tracącą swoich estetycznych wartości. Dlatego artyści przeciwstawiali się produkcji mechanicznej, przemysłowej, na rzecz odrodzenia sztuki wykonywanej ręcznie. Projektowali meble, tkaniny, witraże, tapety oraz przedmioty codziennego użytku.

Zdjęcie przedstawia bilet na The Arts & Crafts Exhibition Society. Pochodzi on z 1890 roku. Bilet podzielony został na dwie części. Lewa część przedstawia grafikę dwóch mężczyzn podających sobie dłonie. Dookoła postaci widzimy zdobienia roślinne. Prawa strona biletu zawiera informacje nt. wydarzenia. Całość jest w kolorze brązowym. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Członkowie ruchu Arts &Crafts założyli własną szkołę Guild and School of Handicraft, kształcącą przyszłych artystów‑rzemieślników, a także własne czasopismo The Hobby Horse. Naśladując angielskie ugrupowanie tworzono liczne warsztaty rzemieślnicze, a działalność Arts &Crafts miała duży wpływ na sztukę europejską i amerykańską przełomu XIX i XX wieku.

1. Członkowie ruchu Arts & Crafts założyli własną szkołę Guild and School of Handicraft, kształcącą przyszłych artystów‑rzemieślników, a także własne czasopismo The Hobby Horse. Naśladując angielskie ugrupowanie tworzono liczne warsztaty rzemieślnicze, a działalność Arts & Crafts miała duży wpływ na sztukę europejską i amerykańską przełomu XIX i XX wieku.

Krytyczne spojrzenie na nurt historyzmu, niezgoda twórców na niską jakość produkcji masowej i próby przywrócenia rangi tradycyjnym rzemiosłom przyniosły owoce w postaci nowego prądu artystycznego - secesji, wiodącego stylu przełomu stuleci.

Za bezpośredni okres kształtowania się secesji uważa się lata 80. XIX wieku, a za jej początek - lata 90. XIX stulecia, kiedy powołano towarzystwa artystyczne o tej nazwie. Dojrzałą formę nurt ten osiągnął w połowie lat dziewięćdziesiątych. W końcowych latach XIX wieku secesja rozpowszechniła się w całej Europie, czego efektem było wykształcenie się narodowych odmian stylu. Apogeum popularności i możliwości secesji przypada, nieco symbolicznie, na rok 1900. W pierwszej dekadzie XX wieku zaczyna się z kolei odwrót od form secesyjnych.

Pierwsze zapowiedzi nowego stylu pojawiły się w Anglii i Francji. Jego inspiracje były bardzo rozlegle. Wpływ na rozwój stylu miało dekoracyjne malarstwo angielskiej grupy prerafaelitów powołanej w połowie XIX w. jak i dekoracja rokokowa XVIII w. Secesja dość szybko rozprzestrzeniła się i znalazł podatny grunt niemal w całej Europie oraz w Ameryce. Nie była jednak jednolitym stylem, przeciwnie cechowała ją duża różnorodność form. Miała też swoje różne odmiany i sposoby recepcji w różnych krajach, o czym świadczy choćby wielość nazw tego nurtu. Secesja to nazwa ruchu artystycznego, który we Francji nazywał się Art Nouveau, w Niemczech- Jugendstil, w Anglii - Modern Style, we Włoszech - Stile floreale.

Sama nazwa secesja wywodzi się od słowa oznaczającego odejście, oderwanie. Bezpośrednio pochodzi od nazw nowo powoływanych w latach 90. XIX wieku stowarzyszeń artystów różnych dziedzin, krytykujących dotychczasową sztukę (akademizm, historyzm) i szukających dla siebie nowych form i środków wyrazu. Stowarzyszenia takie powstały miedzy innymi w Monachium, Wiedniu i Berlinie.

Secesja to styl, który jako pierwszy w tak szerokim zakresie zafascynował nie tylko architektów, malarzy, grafików czy rzeźbiarzy, ale także twórców rzemiosła artystycznego, architektów wnętrz czy projektantów mody. Negowała ona rozróżnienie pomiędzy sztuką czystą i sztuką użytkową. Zjawisko to określane terminem Gesamtkunstwerk ( jedność sztuk) wyrażało się w dążeniu do zatarcia granic między poszczególnymi dyscyplinami sztuki.

Secesja objęła swym zasięgiem wszystkie dziedziny sztuki i wytwórczości: od malarstwa, rzeźby i architektury po różne dziedziny rzemiosła artystycznego, nobilitując tym samym sztuki stosowane i zdobnictwo oraz tworząc dzieła o charakterze dekoracyjnym. Zainteresowania artystów‑projektantów dotyczyły wielu różnych dziedzin sztuki. Przykładem jeden z czołowych twórców secesyjnych, malarz Gustaw Klimt, który był jednocześnie architektem, projektantem wnętrz, ubiorów i biżuterii. Twórcy secesyjny wypowiadali się w wyrobach meblarstwa, ceramiki i szkła, tkanin i ubiorów, złotnictwa i biżuterii, metaloplastyki, witrażu i wielu innych.

Secesja godziła się z produkcją masową ale jednocześnie nie rezygnowała z rękodzieła. Postulowała wyrafinowanie także w przedmiotach użytkowych. Kierunek ten miał ambicje objąć wszystkie aspekty ludzkiej codziennej egzystencji. Nie miał być to kierunek awangardowy, ale taki, który zadowoliłby gusta estetyczne społeczeństwa. U podstaw secesji leżało również pragnienie nowości oraz innowacji - stąd stosowanie nowych sposobów ujęcia, nowych tworzyw, metod konstrukcji i technik.

Secesja zdecydowanie zrywała z XIX‑wiecznymi neostylami, akcentowała dekoracyjność formy jako wartość nadrzędną przedmiotu, także użytkowego. Bezpośrednim źródłem fascynacji i natchnienia były: literatura (szczególnie romantyczna), sztuka ludowa (w tym świat baśni i legend), sztuka Dalekiego Wschodu, wreszcie świat organiczny z bogactwem fauny i flory, a jednym z najczęściej stosowanych motywów stała się także postać kobieca.

Jednym z wyróżników secesji była linia. Linia w stylu secesyjnym była falista i płynna, giętka, zakrzywiana, elastyczna, wijąca się, tworząca spirale, bardzo dynamiczna i nieokiełznana. Nie tylko zakreślała kontury, ale także dekorowała i symbolizowała. W żadnym innym kierunku artystycznym nie była równie ważna, jak w secesji.

Kompozycje secesyjne były najczęściej spionizowane - akcentowano pion, motywy wertykalne i strzeliste, posługiwano się chętnie pionowym kadrem, preferowano wysokie i wąskie formaty, przedmioty komponowano w sposób wydłużony, nadawano im wysmukłe proporcje. Chętnie korzystano z motywu wysmukłych postaci, strzelistych drzew, długich łodyg roślin, fal morskich itp.

W sztuce secesji królowała asymetria. Zmieniła ona dotychczasowy obraz świata kreowany przez artystów. Zarówno elewacje budynków, jak i wystroje wnętrz czy drobne przedmioty użytkowe pozbawione były symetrycznych płaszczyzn, uzyskały bardziej swobodną kompozycję, były niespokojne, rozedrgane, dynamiczne i zmienne. W secesji zanika również konstrukcyjny podział przedmiotów - elementy o miękkich kształtach są ze sobą niejako zlane, płynnie przechodzą jeden w drugi. Na asymetrie secesji oddziałało rokoko, ale także sztuka japońska (zwłaszcza drzeworyty japońskie), modna w okresie modernizmu.

Inną charakterystyczną cechą była płaszczyznowość - płaska plama obwiedziona konturem, brak światłocienia, rezygnacja z klasycznej perspektywy, efektów iluzjonistycznych i sugestii przestrzeni. Secesja łączyła duże nie zapełnione powierzchnie z powierzchniami wypełnionymi bogatą ornamentyką. Taka stylistykę maja między innymi projekty graficzne czeskiego artysty Alfonsa Muchy.

Kolorystyka secesji zrezygnowała z akademickich brązów i barw agresywnych, stała się bardziej subtelna, preferowała biel, i jasną kolorystykę, skłaniała się ku pastelom, barwom opalizującym, tęczowym, chętnie stosowano efekty połysku. Dobrze widoczne jest to w projektach szkieł Francuza Émile'a Gallé, który wynalazł nowe sposoby kształtowania i nakładania na siebie warstw różnie zabarwionego szkła, osiągając w ten sposób niesamowite efekty pod względem faktury i koloru.

Secesja cechuje też ogromna dekoracyjność, bogactwo ornamentyki nie nawiązującej do klasycznego ornamentu. Fauna i flora stanowiły w secesji ulubione motywy zdobnicze. Fascynacja przyrodą brała się z założenia, że sztuka powinna naśladować procesy natury. Przedmioty zdobiono motywami takimi jak: rośliny wodne, lilie, kalie, irysy, bluszcze i winorośle, łabędzie, ważki, motyle, pawie i jaszczurki. Motywy roślinne i zwierzęce często są w dekoracji secesyjnej przetworzone lub stanowią jedynie inspirację do tworzenia swobodnej ornamentyki wywodzonej z form organicznych.

Niesłuszny jest jednak zarzut wobec secesji, jakoby nadużywała ornamentu. Secesja stosowała go w sposób wyrafinowany, niekiedy oszczędny, umiejętnie przeciwstawiając pustej przestrzeni. Ornament miał nie tylko ozdabiać przedmioty, jak dawniej, lecz stapiać się z przedmiotem, podkreślać jego strukturę.

Styl secesji wykreował także nowy ideał urody kobiecej, bardzo często umieszczając postaci kobiece na wielu wyrobach. Kobieta secesji była krucha, smukła i wiotka w talii, o wydłużonych proporcjach ciała. Włosy jej powinny być długie, puszyste, falujące, często rude lub czarne, rozpływające się w długich, bujnych splotach. Lubiano eksponować kobiece ciało, przedstawiać kobiety fatalne, te, które miały destrukcyjny wpływ na mężczyzn. Jedną z ulubionych postaci była biblijna Salome.

Wybitnymi osobowościami wpisującymi się w nurt secesji, działającymi w równych dziedzinach sztuki użytkowej w Europie byli m. in.: Arthur H. Mackmurdo - architekt, projektant mebli i grafik; Henry van de Velde - teoretyk sztuki, architekt, projektant wnętrz, mebli i innych przedmiotów codziennego użytku; słynny amerykański złotnik i projektant szkła Louis Comfort Tiffany; Émile Gallé - projektant mebli i szkła; René Lalique - złotnik i jubiler; Otto Eckmann - projektant mebli i tkanin; August Endell - architekt i projektant mebli, tkanin, biżuterii.

W Polsce wybitnymi przedstawicielem secesji w sztuce użytkowej był Stanisław Wyspiański jako autor witraży i projektant wnętrza Domu Towarzystwa Lekarskiego w Krakowie.

Ruch, który zwiastował odnowę w XIX‑wiecznej estetyce i podniósł przedmioty codziennego użytku do rangi dzieł sztuki na początku XX wieku sam uległ pewnej banalizacji i załamaniu. Powody takiej sytuacji były rozmaite: przerost ornamentyki, nadmierne dążenie do oryginalności, masowa produkcja słabych wyrobów, pojawienie się dużej ilości dzieł miernych i tandetnych, niefunkcjonalność przedmiotów.

W latach trzydziestych XX wieku secesja zaczęła być atakowana za swoje przesadne zdaniem niektórych zdobnictwo, a sama nazwa stała się nawet synonimem złego smaku i kiczu. Paul Morand pisał w 1931 roku: Nigdy smak nie upadł tak nisko. Płynąca z Wiednia fala błędu zalewa Europę, oznaczając być może jej zmierzch. Jest to letarg, omdlenie. [...] Artystom wydaje się, że czerpią z natury - z baldaszków, z muszli, z kłosów lub ziaren, nigdy zaś nie byli od niej tak daleko.

Niejako w opozycji do ozdobności stylu, jako pewnego rodzaju zaprzeczenie secesji pojawił się styl Art déco. Nowe projektowanie uwzględniało wpływ przedmiotów na otoczenie fizyczne i społeczne człowieka. Poszukiwano stylu w sztuce, który będzie wybiegał w przyszłość i wyrazu dla nowoczesności świata. Art déco charakteryzował się oszczędną dekoracją, klasycyzującym zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form oraz poszukiwaniem piękna w samej funkcji przedmiotu użytkowego.

Dopiero po upływie dwudziestu lat, w latach 50. i 60. XX wieku styl secesji wrócił do łask i został doceniony, jako bardzo wartościowy okres w rozwoju sztuk plastycznych, w tym zwłaszcza rzemiosła i projektowania artystycznego.
Źródło:
encyklopedia.pwn.pl

G. Fahr‑Becker, Sececja, Konemann, Koningswinter 2004.

J. Tomkowski, Secesja, Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk : Fundacja Akademia Humanistyczna, Warszawa 2008.

K. Sagner, Secesja, Świat Książki, Warszawa 2007.

P. Wittlich, Secesja. Sztuka i życie., Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1987.

# data[].attributes.attachment_link.description
W końcu XIX wieku Europa i Ameryka Północna w pełni weszły w wiek nowoczesności. Nastąpiła stabilizacja ekonomiczna dużych mas społeczeństwa. Rozwinięto na szeroką skalę produkcję przemysłową obejmującą już nie tylko przemysł ciężki, ale także szereg obszarów ułatwiających codzienne funkcjonowanie. Tym samym dawne rzemiosło artystyczne (czyli, jak wynika z nazwy, przedmioty wykonywane w warsztatach rzemieślniczych) zastąpione zostało coraz szerzej przez wytwory maszyn.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
definiować pojęcia: muzyka ilustracyjna, programowa, absolutna;

przedstawiać przykłady utworów programowych i ilustracyjnych;

rozróżniać muzykę programową i ilustracyjną;

przedstawiać środki, za pomocą których osiąga się w muzyce efekty ilustracyjne;

opisywać wysłuchany utwór muzyczny.

Muzykę ze względu na sposób jej wykonania dzielimy na:

WOKALNĄ - przeznaczona do śpiewania

INSTRUMENTALNĄ - przeznaczoną do wykonywania na instrumentach

WOKALNO‑INSTRUMENTALNĄ - przeznaczoną do grania i śpiewania

Utwory wokalne posiadają tekst słowny, który ilustrowany melodią podaje określoną treść, przez co oddziałuje ona na słuchacza bardziej wyraziście niż muzyka instrumentalna.

Wysłuchaj utworu i następnie zastanów się czy muzyka instrumentalna, nie posiadająca tekstu słownego też może opowiadać?

Ilustracja interaktywna przedstawia portret Modesta Musorgskiego, rosyjskiego kompozytora. Mężczyzna ukazany jest z lewego półprofilu od ramion w górę. Postać ma bujne włosy oraz zapuszczoną brodę. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Stary zamek" z cyklu „Obrazki z wystawy".

Ilustracja interaktywna przedstawia „Stary zamek", autorstwa Wiktora Hartmanna. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1.
Stary zamek to miniatura pochodząca z cyklu Obrazki z wystawy skomponowanego na fortepian przez Modesta Musorgskiego (1839-1881). Dzieło powstało zainspirowane wystawą prac malarskich Wiktora Hartmanna, zmarłego przedwcześnie przyjaciela kompozytora. Każda z dziesięciu miniatur stanowi muzyczne odzwierciedlenie obrazów Hartmanna. Stary zamek to temat akwareli powstałej pod wpływem odbytej przez malarza podróży do Włoch.

Wysłuchaj utworu Marzenie Roberta Schumanna i podziel się swoimi wrażeniami na temat nastroju, jaki wywołał. Napisz, w jaki sposób tytuł odnosi się do kompozycji.

Ilustracja przedstawia portret Roberta Schumanna. Kompozytor ukazany jest od ramion w górę w pozycji frontalnej. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Marzenie" z cyklu „Sceny dziecięce".

Po ustawieniu się kursorem myszy w szarym polu, należy w nie wpisać odpowiedź do polecenia. Nad polem umieszczone są przyciski: Zapisz (pozwala na zapisanie wpisanej odpowiedzi), Drukuj (umożliwia wydrukowanie wpisanej odpowiedzi), Wyczyść (usuwa wpisaną treść).

Sceny dziecięce ( Kinderzenen, op. 15) to tytuł cyklu miniatur fortepianowych skomponowanych przez Roberta Schumanna (czyt.: szumana), słynnego kompozytora niemieckiego doby romantyzmu. Kompozycje wyróżniają się pośród innych jego utworów - mimo zwięzłej formy słychać w nich romantyczny temperament i uczuciowość. W liście do narzeczonej, Klary Wieck z 1838 Schumann zamieścił informację: Napisałem trzydzieści maleńkich, zabawnych rzeczy, z których wybrałem około dwunastu i nazwałem Scenami dziecięcymi. Ucieszysz się nimi, ale - naturalnie - będziesz musiała zapomnieć o sobie jako o wirtuozie [...]. Sceny dziecięce, krótkie, tkliwe i szczęśliwe - jak nasza przyszłość" (cyt. za: https://www.rmfclassic.pl/encyklopedia/marzenie.html

Kompozytor podawał temat (program) utworu najczęściej w formie tytułu lub dokładniejszego opisu w celu wywołania zamierzonych wyobrażeń. Program sugerował skojarzenia pozamuzyczne. Do utworów programowych zalicza się między innymi poemat symfoniczny (np. Powracające fale Mieczysława Karłowicza czy Życie bohatera Ryszarda Straussa) oraz miniatury instrumentalne (np. cykle Obrazki z wystawy Modesta Musorgskiego, czy Sceny dziecięce Roberta Schumanna)

Kiedy kompozytor stara się jak najbardziej realistycznie oddać za pomocą dźwięków zjawiska pozamuzyczne, muzyka nabiera wówczas charakteru ilustracyjnego.

Wysłuchaj nagrania utworu Kukułka Claude'a Daquina. Napisz, w jaki sposób kompozytor oddał muzycznie odgłosy ptasiego śpiewu.

Ilustracja przedstawia portret Louis-Claude Daquin, autorstwa Étienne-Jehandier Desrochers. Francuski kompozytor został ukazany od ramion w górę w pozycji frontalnej. Postać ma na sobie koszulę z żabotem. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Kukułka", autorstwa Louisa Claude Daquina.

Louis‑Claude Daquin (czyt.: lui klod dakę̣) to niezwykle utalentowany kompozytor dobry baroku, który zasłynął jak klawesynista i organista. Już jako sześcioletni chłopiec występował przed królem Francji Ludwikiem XIV, a jako dwunastolatek pełnił funkcję organisty w słynnych katedrach francuskich: Sainte‑Chapelle (czyt.: sęt szapẹl), Notre Dame (czyt.: notr dam) oraz w kościele św. Pawła w Paryżu. Największy rozgłos przyniósł mu utwór napisany w formie ronda - Kukułka., zamieszczony razem z innymi opracowaniami na klawesyn w Pierwszej księdze utworów klawesynowych.

Punktem wyjścia dla Musorgskiego w przypadku tego lekkiego i wdzięcznego utworu był wykonany przez Hartmanna projekt kostiumów do baletu. Wyraźnie słyszymy tu gromadę rozbiegających się piskląt i troskliwie gdaczącą nad nimi kwokę.

Muzyka ilustracyjna, jak sama nazwa wskazuje, ilustruje, czy odzwierciedla, naśladuje jakieś zjawisko za pomocą dźwięku, szczególną uwagę zwracając na detale i korzystając z tzw. fonicznej onomatopei językowej, czyli naśladownictwa w brzmieniu. Daquin, komponując Kukułkę naśladował głos tytułowego ptaka.

Przeciwieństwem muzyki ilustracyjnej jest muzyka programowa, która wyraża ideę kompozytora, często inspirowaną dziełem literackim, malarskim, wydarzeniem historycznym itp. w muzyce programowej istotną rolę pełni tytuł lub dołączone do niego motto, cytat oraz całościowy odbiór dzieła.

Wskaż prawidłową odpowiedź: Muzyka pozbawiona treści pozamuzycznej - 1. ABSOLUTNA, 2. PROGRAMOWA, 3. ILUSTRACYJNA
Muzyka, która za pośrednictwem odpowiednich czynników (melodyka, harmonia, kolorystyka instrumentalna itp.) sugerować ma pewne wyobrażenia na temat określonych w tytule treści literackich, obrazowych czy ideologicznych - 1. ABSOLUTNA, 2. PROGRAMOWA, 3. ILUSTRACYJNA
Muzyka charakteryzująca środkami muzycznymi zjawiska pozamuzyczne - 1. ABSOLUTNA, 2. PROGRAMOWA, 3. ILUSTRACYJNA

Wskaż prawidłową odpowiedź:

ILUSTRACYJNA, PROGRAMOWA, ABSOLUTNA

Muzyka pozbawiona treści pozamuzycznej - ........................
Muzyka, która za pośrednictwem odpowiednich czynników (melodyka, harmonia, kolorystyka instrumentalna itp.) sugerować ma pewne wyobrażenia na temat określonych w tytule treści literackich, obrazowych czy ideologicznych - ........................
Muzyka charakteryzująca środkami muzycznymi zjawiska pozamuzyczne - ........................

Wysłuchaj utwory i przyporządkuj właściwe określenia do tytułów utworów. Możliwe odpowiedzi: 1. jest muzyczną ilustracją pewnego gatunku ptaka, 2. zainspirowany projektem strojów do baletu, 3. wprowadza w stan rozmarzenia

Przeciwieństwem muzyki programowej i ilustracyjnej jest muzyka absolutna.

Utwory reprezentujące ten rodzaj muzyki opatrzone są tytułami określającymi ich formę np. sonata, koncert, etiuda, jednak niektórzy kompozytorzy, m.in. Haydn, Chopin, pomimo programowości również nadawali utworom nazwy związane z formą.

Źródło:

Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Wydawnictwo PWM 1988

Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Wydawnictwo PWM 1988

www.muzykotekaszkolna.pl/kanon/robert‑schumann‑sceny‑dzieciece‑op‑15/

http://www.muzykotekaszkolna.pl/kanon/louis‑claude‑daquin‑kukulka/

bazhum.muzhp.pl/media//files/Sztuka_i_Filozofia/Sztuka_i_Filozofia‑r1997‑t14/Sztuka_i_Filozofia‑r1997‑t14‑s101‑111/Sztuka_i_Filozofia‑r1997‑t14‑s101‑111.pdf

# data[].attributes.attachment_link.description
definiować pojęcia: muzyka ilustracyjna, programowa, absolutna; przedstawiać przykłady utworów programowych i ilustracyjnych; rozróżniać muzykę programową i ilustracyjną; przedstawiać środki, za pomocą których osiąga się w muzyce efekty ilustracyjne; opisywać wysłuchany utwór muzyczny.

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl.5., s.136-139.
* Muzyka ilustracyjna - muzyka naśladująca dźwięki z otaczającego świata, przede wszystkim odgłosy przyrody. https://www.scholaris.pl/resources/run/id/54250
E. Grieg "Poranek" https://www.youtube.com/watch?v=ECG26fw1i_c
N. Rimski-Korsakow "Lot trzmiela" https://www.youtube.com/watch?v=ucrKUO9FVfY
* Muzyka programowa - muzyka nawiązująca do literatury , malarstwa, wydarzeń historycznych.
M. Musorgski "Noc na Łysej Górze" https://www.youtube.com/watch?v=K-X7HWGIKNY
Louis-Claude Daquin "Kukułka" https://www.youtube.com/watch?v=brwTFqYoXm4
Camille Saint-Saens "Słoń" z cyklu "Karnawał zwierząt" https://www.youtube.com/watch?v=ug8hCAyBaqg
*  Piosenka "Mokro" https://www.youtube.com/watch?v=3vPJKva5vRM

# data[].attributes.attachment_link.title
Zespół "Mikroklimat" - "Mokro" (Ślimak) - poezja śpiewana

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 6., s. 148-151.
* Piosenka "Cztery pory roku pana Vivaldiego" (podręcznik, s.148-149)
* A. Vivaldi (1678-1741) - włoski kompozytor epoki baroku, skrzypek, ksiądz
* Cykl czterech koncertów na skrzypce i orkiestrę "Cztery pory roku" https://www.youtube.com/watch?v=DNwltX385Us
* Lekcja z e-podręcznika: Cztery pory roku Antonio Vivaldiego.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
charakteryzować sylwetkę Vivaldiego;

wykazywać rolę Vivaldiego w kształtowaniu późnobarokowych konwencji gatunkowych i stylistycznych;

przedstawiać kulturotwórczą rolę środowiska weneckiego;

charakteryzować najpopularniejsze cykle koncertów skrzypcowych jako muzyki inspirowanej literaturą.

Film edukacyjny pod tytułem Wenecja Vialdiego. Film jest pokazem slajdów, gdzie na każdym z nich pojawia się dodatkowa informacja: 1. Wenecja Dzisiejsza Wenecja - pisał Paweł Muratow - jest tylko widmem dawnego życia, a ustawiczne święto na placu św. Marka to tylko uczta obcych ludzi na miejscu porzuconym przez gospodarzy. Dawna Wenecja żyje jeszcze tylko w dziełach swoich artystów, które przetrwały do naszych czasów. Jakim ośrodkiem była zatem Wenecja Vivaldiego? 2. Maska - symbol weneckiego karnawału Nie była to już potęga polityczna czy handlowa - lata największej świetności miasto miało już za sobą. Przyczyniły się do tego m.in. odkrycia geograficzne portugalskiego żeglarza Vasco da Gamy, który - odnajdując w 1497 roku nową drogę do Indii - Wenecji pozostawił dłuższy i bardziej niebezpieczny szlak lądowy, co doprowadziło do emigracji z terytorium Republiki (Rialto) sporej części kupców. Decydujących zmian nie wniosły już zwycięstwa pod Lepanto (tzw. III bitwa pod Lepanto, 1571) i na Krecie, którą i tak ostatecznie Republika Wenecka utraciła w 1669 roku na rzecz Imperium Osmańskiego. Do osłabienia potęgi Perły Adriatyku przyczyniły się także liczne bitwy z piratami prowadzone w basenie Morza Śródziemnego. Pozostająca u władzy oligarchia zamiast dążyć do naprawy istniejącej sytuacji ekonomicznej i politycznej, demonstrowała wyjątkowy egoizm i strach przed wszelkimi nowymi ideami i innowacjami, pogrążając się w efekcie w stan bezsilności. Bezsilność ta przejawiała się w działalności represyjnej wobec postępowych jednostek i stowarzyszeń. 3. Maska - symbol weneckiego karnawału Mimo tego w Wenecji przełomu XVII i XVIII wieku nadal trwał karnawał i bujnie kwitło życie artystyczne, zaś maska, świeca i lustro były nieodłącznymi atrybutami tego czasu. 4. Gaspar van Villtel (Vanvitelli), Molo od strony zatoczki św. Marka Większość prac z zakresu historii sztuki, dotyczących włoskiego baroku, poświęcona jest głównie malarstwu, rzeźbie i architekturze Rzymu. Jednakże pamiętać musimy, iż interesujące dzieła powstawały także poza „artystyczną stolicą Włoch". Mimo kłopotliwej sytuacji politycznej w Wenecji nadal otaczano artystów opieką mecenatu. Relacje twórca-odbiorca dzieła przybierały rozmaitą postać. Licznie składano zamówienia, które określilibyśmy współcześnie jako państwowe czy publiczne (np. prace w Pałacu Dożów). Nadal aktualna była sytuacja servito particolare, kiedy to artysta pozostawał na usługach jednego zleceniodawcy, aczkolwiek artyści zaczęli tworzyć bez uwzględniania konkretnego klienta i istotną funkcję pełnić zaczęli handlarze i pośrednicy. Sztuka zatem pozostawała w służbie Kościoła, szlachty oraz elit. Salony pałaców arystokracji, sklepienia i kopuły kościołów otworzyły się na mistyczne przestrzenie, na niebiosa z mitów i wierzeń, wywierając głęboki wpływ na odbiorców sztuki. 5. Gaspar van Villtel (Vanvitelli), Molo od strony zatoczki św. Marka Jednym z naczelnych postulatów ówczesnej sztuki był powrót do greckich kanonów piękna. W XVIII wieku wręcz nakazywano naśladować sztukę antyczną. Postulaty te były jednak obce Wenecji Settecenta - miasto lagun zrodziło właściwe tylko sobie malarstwo wedutowe. Urbs picta, malowane miasto, krajobraz terenu zabudowanego stały się wizytówką ówczesnej Perły Adriatyku i artysty opiewającego piękno wybranego przez siebie fragmentu ukrytego w cieniu Canal Grande. 6. Gaspar van Villtel (Vanvitelli), Molo od strony zatoczki św. Marka Spośród najwybitniejszych artystów weneckich tego czasu wymienić należy następujące nazwiska: Jacopo Tintoretto, Giovanni Antonio Canal (zw. Canaletto), Bernardo Belloto (zw. Canaletto młodszy). 7. Antonio Vivaldi (1678-1741) Poza znakomitą kapelą bazyliki San Marco w mieście działały przytułki kształcące w sztuce muzycznej szczególnie uzdolnione dzieci. Ośrodki te to: Ospedale della Pietà, Ospedale dei Mendicanti, Ospedale del'Incurabili i Ospedale San Giovanni e Paolo. Działali w nich w charakterze nauczycieli i kompozytorów: Domenico Scarlatti, Johann Adolph Hasse, Nicola Antonio Porpora, Niccolò Jommelli, Baldassare Galuppi. Z jednym ze wzmiankowanych ośrodków (Ospedale della Pietà) związał się, początkowo jako maestro di violino, a następnie - maestro de' concerti, Antonio Vivaldi. 8. Gabriele Bella, Śpiew dziewcząt z sierocińca della Pieta (ok. 1720) O randze tego sierocińca, w którym działały chóry i orkiestry koncertujące regularnie w niedziele i święta, świadczą słowa zachwyconych podróżników na długo przed objęciem przez Vivaldiego funkcji kierownika muzycznego. Przywołajmy słowa Petera Tostalgo, który w 1668 roku (a zatem 10 lat przed przyjściem na świat Antonio Vivaldiego) wspominał: W Wenecji istnieje klasztor żeński, którego mieszkanki grają na organach i innych instrumentach, a także śpiewają, i to tak pięknie, że nigdzie na świecie nie znajdzie się muzyki równie słodkiej i harmonijnej. Dlatego też, by słuchać tej anielskiej muzyki, do Wenecji ściągają ludzie ze wszystkich stron. Pełne wzruszenia słowa w kolejnym stuleciu zanotowali po koncertach weneckich znamienite postaci tamtych czasów: Johann Wolfgang von Goethe (Nigdy przedtem nawet sobie nie wyobrażałem istnienia podobnych głosów) czy Jean Jacques Rousseau (Dawniej nie przyszło mi nawet na myśl, że można odczuwać taką rozkosz i tak niezwykle delikatne wzruszenia, o jakie przyprawia ta muzyka). 9. Postaci z commedia dell'arte Olbrzymią popularnością cieszył się teatr operowy i commedia dell'arte. Nieskomplikowane, pełne sztampowych rozwiązań przedstawienia zyskiwały stopniowo, za sprawą Carlo Goldoniego, coraz bardziej wysmakowaną postać. Bohaterowie, charakteryzowani dotychczas jako „typy", stawali się ludźmi... Scena zaczynała zbliżać się do realnego życia, choć przecież w baroku właśnie sytuacja przedstawiała się odwrotnie - życie traktowano jak teatr... 10. Giovanni Giacomo Casanova (1725-1798) Taka właśnie, coraz słabsza w kwestii państwowości, ale pełna życia, optymizmu i zamiłowania do sztuki była Wenecja Vivaldiego. Upadek miasta następował wśród karnawału trwającego niemal sześć miesięcy każdego roku. Epokę świetności zamknął okres moralnego upadku..., pojawił się jeszcze jeden „sławny" Wenecjanin - pamiętnikarz, pisarz, awanturnik, „rozpustnik z zawodu" - Giovanni Giacomo Casanova (1725-1798), symbol schyłku Republiki... Ale to już zupełnie inna historia...

Kiedy wymienia się nazwisko Antonio Vivaldiego każdy natychmiast przywołuje tytuł Cztery pory roku ... i najczęścej, na wywołaniu jednego tytułu kończy się zasób informacji dotyczących działalności tego twórcy. Poza przypomnieniem sobie łatwo wpadających w pamięć melodii, trudno przywołać jakiekolwiek dane o utworze czy choć kilka faktów z życia kompozytora.

Antonio Vivaldi (1678‑1741) nie zajmował się wyłącznie kompozycją, był także znakomitym skrzypkiem, choć z woli ojca trudno było mu poświęcić się muzycznej pasji - w roku 1693 otrzymał niższe święcenia, a 10 lat później został księdzem (z racji koloru włosów nazywany był Il Prete Rosso - „rudy ksiądz"). Jak podają źródła: [...] nieustannie wysłuchiwał napomnień [...] zwierzchników, zarzucających mu nazbyt swobodny styl życia i niedostatek pobożności. Podobno od 1705 roku zwolniony został z codziennego obowiązku odprawiania mszy, a liczne anegdoty wskazują rozmaite powody podjęcia tej decyzji, np. przerywanie nabożeństw w związku z dolegliwościami płucnymi ale też... koniecznością zapisania pomysłów muzycznych, jakie właśnie wpadły mu do głowy.

W roku 1703, poza przyjęciem święceń kapłańskich, został także nauczycielem skrzypiec w weneckim sierocińcu dla dziewcząt Ospedale della Pietà, z którym związał się do końca życia. Orkiestra tego ośrodka organizowała cotygodniowe zbierając fundusze na utrzymanie sierocińca.

W pierwszych dekadach XVIII wieku kolejne publikacje ( Suonate de camera, L'Estro Armonico) przyniosły mu wielką sławę, także we Francji i Austrii. Dla znamienitych rodów włoskich oraz na zamówienia zagraniczne (dyrygował wykonaniami swoich utworów w wielu krajach europejskich) tworzył wszystkie znane w baroku gatunki muzyczne, w szczególności koncerty i opery. U schyłku życia wyjechał do Wiednia, gdzie po miesiącu zmarł w skrajnej nędzy.

Przywołany powyżej tytuł, Cztery pory roku, to skomponowany w 1720 roku cykl czterech koncertów Antonio Vivaldiego, przeznaczonych na skrzypce solo z towarzyszeniem orkiestry smyczkowej, zatytułowanych kolejno: Wiosna (Koncert nr 1), Lato (Koncert nr 2), Jesień (Koncert nr 3), Zima (Koncert nr 4). Podstawą do stworzenia tych utworów były 4 anonimowe sonety o tych samych tytułach, których fragmenty wpisał kompozytor w odpowiednie miejsca .
Wiosna już nadeszła i ptaki wesoło
Radosną swą pieśnią wieszczą jej przybycie;
Zefir łagodnym tchnieniem fale toczy wkoło...i ptaki wesoło Radosną swą pieśnią wieszczą jej przybycie .. Zefir łagodnym tchnieniem fale toczy wkoło Potoków, co rwą bystro, skąpane w błękicie
Potoków, co rwą bystro, skąpane w błękicie....Już niebo błyska, piorun walić gotów I grad łamie zboże, co na polu stoi

Wskaż nazwisko kompozytora, któremu przypisywane są następujące słowa: „Vivaldi skomponował czterysta razy jeden koncert". Możliwe odpowiedzi: 1. Claude Debussy, 2. Alban Berg, 3. Igor Strawiński, 4. Karol Szymanowski, 5. Bela Bartók

Wskaż nazwisko kompozytora, któremu przypisywane są następujące słowa: „Vivaldi skomponował czterysta razy jeden koncert".

Zaznacz gatunki muzyczne, jakie znalazły się w odnalezionym w XX wieku zbiorze zwanym rękopisem turyńskim. Możliwe odpowiedzi: 1. pieśni bez słów, 2. madrygały, 3. koncerty, 4. oratorium, 5. operetki, 6. kantaty, 7. chorały gregoriańskie

Zaznacz gatunki muzyczne, jakie znalazły się w odnalezionym w XX wieku zbiorze zwanym rękopisem turyńskim.

Zaznacz określenia charakteryzujące gatunek koncertu. Możliwe odpowiedzi: 1. obsada wykonawcza - wielka orkiestra symfoniczna, 2. budowa czteroczęściowa: allegro - andante - menuet - finał, 3. budowa trzyczęściowa: szybka - wolna - szybka, 4. obsada wykonawcza: solista lub soliści i orkiestra, 5. zasada współdziałania i współzawodniczenia wykonawców, 6. zasada współdziałania wykonawców

Zaznacz określenia charakteryzujące gatunek koncertu.

obsada wykonawcza - wielka orkiestra symfoniczna

budowa czteroczęściowa: allegro - andante - menuet - finał

budowa trzyczęściowa: szybka - wolna - szybka

obsada wykonawcza: solista lub soliści i orkiestra

zasada współdziałania i współzawodniczenia wykonawców

zasada współdziałania wykonawców

Dopasuj do każdego z koncertów wchodzących w skład Czterech pór roku zjawiska opisane w sonetach: Wiosna: Możliwe odpowiedzi: 1. drżenie z zimna, 2. burza, 3. burza, 4. polowanie, 5. świętowanie zbiorów, 6. sjesta, 7. szmer potoku, 8. odpoczynek przy kominku Lato: Możliwe odpowiedzi: 1. drżenie z zimna, 2. burza, 3. burza, 4. polowanie, 5. świętowanie zbiorów, 6. sjesta, 7. szmer potoku, 8. odpoczynek przy kominku Jesień: Możliwe odpowiedzi: 1. drżenie z zimna, 2. burza, 3. burza, 4. polowanie, 5. świętowanie zbiorów, 6. sjesta, 7. szmer potoku, 8. odpoczynek przy kominku Zima: Możliwe odpowiedzi: 1. drżenie z zimna, 2. burza, 3. burza, 4. polowanie, 5. świętowanie zbiorów, 6. sjesta, 7. szmer potoku, 8. odpoczynek przy kominku

Zaznacz zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Antonio Vivaldi nazywany był „rudym księdzem"., 2. Cztery pory roku to czteroczęściowy koncert na skrzypce i orkiestrę., 3. Vivaldi, jako najstarszy syn, wolą ojca przeznaczony został do stanu kapłańskiego., 4. Orkiestra dziewcząt z sierocińca Ospedale Della Pietà znana była z doskonałych interpretacji., 5. Cztery pory roku to jeden z najmniej znanych utworów Antonio Vivaldiego., 6. W epoce baroku, z Wenecją związali się m.in. Benedetto Marcello i Baldasare Galuppi.

Zaznacz zdania prawdziwe.

Antonio Vivaldi nazywany był „rudym księdzem".

Cztery pory roku to czteroczęściowy koncert na skrzypce i orkiestrę.

Vivaldi, jako najstarszy syn, wolą ojca przeznaczony został do stanu kapłańskiego.

Orkiestra dziewcząt z sierocińca Ospedale Della Pietà znana była z doskonałych interpretacji.

Cztery pory roku to jeden z najmniej znanych utworów Antonio Vivaldiego.

W epoce baroku, z Wenecją związali się m.in. Benedetto Marcello i Baldasare Galuppi.

Cztery pory roku to pierwsze cztery koncerty opublikowane w zbiorze: Możliwe odpowiedzi: 1. L'Estro Armonico, 2. Spór między harmonią a wyobraźnią, 3. Die Kunst der Fuge

Zaznacz, które z recenzji powstały po wysłuchaniu koncertów w wykonaniu orkiestry Ospedale Della Pietà, którą prowadził Antonio Vivaldi. Możliwe odpowiedzi: 1. Mieszkanki grają na organach i innych instrumentach, a także śpiewają, i to tak pięknie, że nigdzie na świecie nie znajdzie się muzyki równie słodkiej i harmonijnej, 2. Nigdy przedtem nawet sobie nie wyobrażałem istnienia podobnych głosów, 3. Oddają całą paletę emocji wyśpiewując liryczne, szerokie kantyleny, wzruszające lamenty i dramatyczną rozpacz

Zaznacz, które z recenzji powstały po wysłuchaniu koncertów w wykonaniu orkiestry Ospedale Della Pietà, którą prowadził Antonio Vivaldi.

Mieszkanki grają na organach i innych instrumentach, a także śpiewają, i to tak pięknie, że nigdzie na świecie nie znajdzie się muzyki równie słodkiej i harmonijnej

Nigdy przedtem nawet sobie nie wyobrażałem istnienia podobnych głosów

Oddają całą paletę emocji wyśpiewując liryczne, szerokie kantyleny, wzruszające lamenty i dramatyczną rozpacz

wieloodcinkowy, estradowy wokalno‑instrumentalny gatunek muzyczny (z wł. cantare - przeznaczony do śpiewania).

Błyskawice i grzmoty, które w krąg słyszycie,
Wysłano, by ogłosić nowej wiosny tchnienie;
Ptaszęta przerywają zimowe milczenie,
Znowu śpiewem swym dzwoniąc na podniebnym szczycie.
I wnet się rozchodzi nad pola i drzewa
Szmer kwiatów, traw i liści w noworodnej pysze,
Kózka drzemiąc na słońcu gnuśnie się wygrzewa;
Wiejska kobza ją do snu łagodnie kołysze.
Pasterz nimfę porywa, a w tańcu im śpiewa
Wiosna, zaglądając w lśniących oczu ciszę.
\ , jako gatunek muzyczny, to utwór wykonywany przez solistę (lub solistów) i orkiestrę, którego istota sprowadza się do współgrania i współzawodniczenia tych dwu mediów wykonawczych. W dojrzałym baroku przyjął budowę trzyczęściową:

Tworząc Cztery pory roku Antonio Vivaldi wpisał się w barokowy nurt malarstwa dźwiękowego () - kolejne fragmenty utworu ilustrują treść wynotowanych w odpowiednich miejscach partytury sonetów.

Posłuchajmy kolejnych segmentów pierwszej części koncertu zatytułowanego Wiosna śledząc tekst pierwszego sonetu:

Wiosna już nadeszła ...

Błyskawice i grzmoty, które w krąg słyszycie, Wysłano, by ogłosić nowej wiosny tchnienie ...

Niezwykle przekonujący obraz burzy wykreował Vivaldi także w finałowej części Lata (drugiego koncertu):

Po śmierci Vivaldiego jego twórczość została całkowicie zapomniana. Jej renesans rozpoczął się dopiero w XX wieku, po odnalezieniu tzw. rękopisów turyńskich - utworów instrumentalnych, , , dramatów, oraz licznych szkiców. Niezwykła inwencja twórcza (podobno stworzył ponad 500 koncertów) i zmysł melodyczny przyczyniły się do pojawiania się złośliwych komentarzy, iż Vivaldi skomponował czterysta razy jeden koncert (słowa przypisywane Igorowi Strawińskiemu).

Źródło:

sjp.pwn.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
charakteryzować sylwetkę Vivaldiego; wykazywać rolę Vivaldiego w kształtowaniu późnobarokowych konwencji gatunkowych i stylistycznych; przedstawiać kulturotwórczą rolę środowiska weneckiego; charakteryzować najpopularniejsze cykle koncertów skrzypcowych jako muzyki inspirowanej literaturą. Kiedy wymienia się nazwisko Antonio Vivaldiego każdy natychmiast przywołuje tytuł Cztery pory roku ... i najczęścej, na wywołaniu jednego tytułu kończy się zasób informacji dotyczących działalności tego twórcy.

# data[].attributes.body
"Lekcja muzyki" dla kl. 7., s. 108-111.
* "Hej, Zuzanno!" https://www.youtube.com/watch?v=-LwgaZhohNE
* "Chcemy country" https://www.youtube.com/watch?v=4OSm5qDoMDY
* "Pędzą konie" https://www.youtube.com/watch?v=8x251mk4kjM
* Materiał dodatkowy: Folk music na przykładzie Boba Dylana https://epodreczniki.pl/a/folk-music-na-przykladzie-boba-dylana/D1BQelI78

# data[].attributes.attachment_link.title
Page 110 - Lekcja muzyki 7 - Muzyka SP - demo

# data[].attributes.attachment_link.title
Przypowieści biblijne - czego jeszcze nas uczą? (o talentach, o pannach roztropnych i nierozsądnych)