# data[].attributes.headline
Eigen lærarblogg (utan reklame, spam eller liknande)

# data[].attributes.subject
Eigen lærarblogg (utan reklame, spam eller liknande)

# data[].attributes.body
Diverse undervisningsopplegg og ressursar i fransk, engelsk og nynorsk

# data[].attributes.attachment_link.description
til kvar litterær periode og språkhistorie

# data[].attributes.headline
Kodekammer om høgfrekvente nynorskfeil (NDLA)

# data[].attributes.subject
Kodekammer om høgfrekvente nynorskfeil (NDLA)

# data[].attributes.attachment_link.title
Kodekammer om høgfrekvente nynorskfeil - Norsk (PB) - NDLA

# data[].attributes.attachment_link.description
Eit kodekammer der det er om å gjere å bli først ferdig med alle romma i nynorskhuset.

# data[].attributes.headline
Førebuingsoppgåver til skrivedagar i nynorsk 

# data[].attributes.subject
Førebuingsoppgåver til skrivedagar i nynorsk 

# data[].attributes.body
NB! Dei fleste tekstane og oppgåvene er frå Garthus, Karen Marie Kvåle (m.fl) (2016) #nynorsk, Fagbokforlaget, Oslo. Eg har lagt til nokre ekstra oppgåver.

# data[].attributes.body
......er boka du berre MÅ ha!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
#nynorsk er ei tekstsamling med gode samtidstekstar i ulike sjangrar, som er skreddarsydd for arbeid med nynorsk i undervisninga. Her finn du eit rikt og variert utval av mellom anna leksikontekstar, essay, noveller, romanutdrag, teikneseriar, blogginnlegg, songtekstar og lyrikk. Boka viser korleis nynorsken er ei levande målform og passar for elevar med nynorsk som hovudmål og sidemål. - Breitt utval av samtidstekstar - Varierte skriveoppgåver: tenkjeskriv, skriv kort, skriv langt - Samanlikningsoppgåver og språklege oppgåver - Minigrammatikk Her kan du sjå eit utdrag frå boka som bla-i-bok: https://bit.ly/2s9q9kX #nynorsk er ei frittståande bok og kan brukast uavhengig av lærebok. Passar for Vg1, Vg2 og Vg3.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kjøp #nynorsk fra Tanum #nynorsk er ei tekstsamling med gode samtidstekstar i ulike sjangrar, som er skreddarsydd for arbeid med nynorsk i undervisninga. Her finn du eit rikt og variert utval av mellom anna leksikontekstar, essay, noveller, romanutdrag, teikneseriar, blogginnlegg, songtekstar og lyrikk.

# data[].attributes.body
Gjendikting av songtekstar frå engelsk til nynorsk- Bob Dylan - Blood on the Tracks Lyrics and Tracklist | Genius
Vis elevane nokre eksempel herifrå. Snakk om kva gjendikting er for noko, og om kva ein bør hugse når ein set om songtekstar frå eit språk til eit anna. Elevane kan deretter velje ein song dei likar (på engelsk) og setje han til nynorsk, synge for heile klassen. Dette er ein fin måte å repetere lyriske verkemiddel på.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tips til nynorsk eksamen - slik skriv du betre nynorsk

# data[].attributes.attachment_link.description
Nynorsk med Kristin Fridtun fra Institutt for nordistikk og litteraturvitenskap

# data[].attributes.body
Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa

# data[].attributes.attachment_link.description
Nynorsksenteret (Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa) er eit ressurssenter for skule og barnehage. Me har kurs og gratis undervisningsopplegg for både nynorsk hovudmål ognynorsk sidemål. Les meir: Om Nynorsksenteret

# data[].attributes.headline
Skriverammer (på bokmål og på nynorsk) - frå Skrivesenteret

# data[].attributes.subject
Skriverammer (på bokmål og på nynorsk) - frå Skrivesenteret

# data[].attributes.body
Fagtekst
Skjønnlitterær skriving
Ordbank

# data[].attributes.headline
Kom i nynorskmodus med Are Kalvøs Hyttebok frå helvete (med undertekstar på nynorsk).  

# data[].attributes.subject
Kom i nynorskmodus med Are Kalvøs Hyttebok frå helvete (med undertekstar på nynorsk).  

# data[].attributes.body
Sjå framsyninga i minst 15 min, og skriv ned minst 15 nynorskgloser frå teksten (+ bokmålsversjonen deira). Skriv deretter ei kort forteljing/ eit kåseri med tittelen Hyttetur frå helvete.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nynorskundervisninga i den vidaregåande skulen har ofte vore knytt til enkelte norskfaglege emne meir enn andre. Temaa har ofte vore grammatikkundervisning, dialektlære, språkhistorie og lyrikk. Men nynorsk kan brukast i alle emne og i alle fag, og vi treng eit auka medvit om å bruke nynorsk i det daglege, t.d. på tavla og på læringsplattforma.

1. Les mykje og bruk nynorske tekstar
Gjennom ein skuledag les elevar langt fleire bokmålstekstar enn nynorsktekstar, både på nett og i læremidla. Nynorske tekstar må derfor brukast oftare i undervisninga for å gje elevane språklege føredøme på nynorsk og gjere dei fortrulege med nynorsk som skriftspråk - ikkje berre skjønnlitterære tekstar, men også sakprosatekstar. La elevane få sjå at nynorsk er eit språk som kan og vert nytta i alle slag tekstar.

2. Skriv ofte og kort
La elevane skrive korte tekstar på nynorsk med jamne mellomrom gjennom alle dei tre åra på vidaregåande. Dei korte tekstane kan gjerne skrivast i løpet av ein skuletime, og kan innby til mange gode samarbeidsformer. Det går fortare for læraren å rette korte tekstar, og ein treng ikkje rette alt alltid. Læraren kan gje attendemelding på ulike sider ved teksten frå gong til gong, til dømes verbbruk, substantiv, sjangerforståing o.a.. Elevane treng mengdetrening, og slikt arbeid fremjar djupnelæring innanfor rettskriving, samtidig som elevane får prøve ut ulike sjangrar og får trening i kortsvar.

3. Snakk om språk
Skap eit miljø i klasserommet der det er rom og tradisjon for å snakke saman om språk. Då kan vi få språkleg medvitne elevar som undrar seg og reflekterer over det dei les og skriv.

4. Varier skrivemetodikken
Elevane bør jobbe med ulike former for skrivemetodikk, til dømes gode mønstertekstar. I arbeidet med nynorsk treng dei skriverammer, både med tanke på sakprosatekstar og dei kreative tekstane. Måten ein formulerer oppgåvene på, kan vere avgjerande for korleis elevane skriv.

5. Lær elevane å gje tilbakemelding til kvarandre
Hjelp elevane med å utvikle gode tilbakemeldingspraksisar på arbeid andre elevar gjer. Dei treng å verte merksame på at dei sjølve kan verte betre i nynorsk ved å hjelpe medelevane sine og diskutere tekstar dei skriv. Det kan også vere lurt å la elevane skrive tekstar saman.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nynorskundervisninga i den vidaregåande skulen har ofte vore knytt til enkelte norskfaglege emne meir enn andre. Temaa har ofte vore grammatikkundervisning, dialektlære, språkhistorie og lyrikk. Men nynorsk kan brukast i alle emne og i alle fag, og vi treng eit auka medvit om å bruke nynorsk i det daglege, t.d.

# data[].attributes.body
'No er mange aleine, men me er det saman. Kanskje får kunsten og artiklane på desse sidene ny meining i ei underleg tid for deg eller andre? Nynorsk kultursentrum har bede ulike skrivande, teiknande, syngande og forteljande kunstnarar og vitskapsfolk om å dele sine bidrag.'

# data[].attributes.attachment_link.title
Aleine saman - Korona og kulturen - Nynorsk.no

# data[].attributes.attachment_link.description
Aleine saman - Korona og kulturen No er mange aleine, men me er det saman. Kanskje får kunsten og artiklane på desse sidene ny meining i ei underleg tid for deg eller andre? Nynorsk kultursentrum har bede ulike skrivande, teiknande, syngande og forteljande kunstnarar og vitskapsfolk om å dele sine bidrag.

# data[].attributes.headline
Kartleggingstest, øvingar og minigrammatikk 

# data[].attributes.subject
Kartleggingstest, øvingar og minigrammatikk 

# data[].attributes.attachment_link.description
Her kan du som skuleelev øve deg i nynorsk grammatikk og rettskriving. For å finne ut kva du kan, bør du først ta ein kartleggingstest. Deretter kan du plukke øvingar fritt. I minigrammatikken har vi samla dei viktigaste reglane du må kunne for å bli ein meister i nynorsk. Lukke til!

# data[].attributes.body
Skriv ei kort fantasyforteljing!

Skriv ei påskeforteljing!

Lag ei brettebok!

Skriv eit absurd eventyr!

# data[].attributes.body
Adaptasjon

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
I dette opplegget arbeider ein med nynorsk som sidemål gjennom lesing av novelle og nyskaping av novella i teikneserieformat.

Norskfaget skal motivere til lese- og skrivelyst både på nynorsk og bokmål. Dette undervisningsopplegget på åttande trinn syner korleis ein kan jobbe med å oppfylle sentrale kompetansemål i norsk, samstundes som ein utviklar skriving som grunnleggjande ferdigheit på sidemålet. Lesing, skriving og samtale om tekst går hand i hand i dette opplegget. Den uformelle skrivinga og den litterære samtalen fungerer som ramme og set tydelege spor i teikneseriane til elevane.

Last ned undervisningsopplegget: Frå novelle til teikneserie

Nynorsksenteret: Ressurssider teikneseriar

# data[].attributes.attachment_link.description
I dette opplegget arbeider ein med nynorsk som sidemål gjennom lesing av novelle og nyskaping av novella i teikneserieformat. Norskfaget skal motivere til lese- og skrivelyst både på nynorsk og bokmål. Dette undervisningsopplegget på åttande trinn syner korleis ein kan jobbe med å oppfylle sentrale kompetansemål i norsk, samstundes som ein utviklar skriving som grunnleggjande ferdigheit på sidemålet.

# data[].attributes.body
Reidar Sandal - Aftenposten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
På 200-årsdagen for Ivar Aasen står det viktigaste att: Vi må framleis auke respekten for verdien av nynorsk.

Kronikk
Dette er en kronikk. Meninger i teksten står for skribentens regning.

Ivar Aasens liv og verk la grunnlaget for at Stortinget i 1885 jamstilte dei to språka som i dag heiter nynorsk og bokmål. Det gjorde Noreg til eit språk- og kulturpolitisk moderne land. Som ein av dei første formelt fleirspråklege statane i verda bør Noreg bli verande ein slik stat for all framtid, men med reell jamstilling. Vi ønskjer at nasjonalspråka nynorsk og bokmål skal bli verande to gjensidig forståelege og samfunnsberande språk for folk i Noreg.

Til 200-årsdagen for Ivar Aasen 5. august legg Nynorsk kultursentrum og Noregs Mållag fram ei erklæring i 21 punkt om nynorskpolitikk for det 21. hundreåret. Så viktig meiner vi det er at Noreg tek vare på den rikdomen det er å leve i eit samfunn med to norske skriftspråk og mange talemål, tre samiske urfolksspråk, fleire historiske minoritetsspråk og mange nye innvandrarspråk.

Ein fordel for bokmålsbrukarar

Den som kan fleire språk, får fleire tankar i hovudet og kan lettare forstå mangfald og variasjon i det norske samfunnet. Gjennom nynorsk held vi oppe presset for talemålsnær skrift og eit språkmedvit som er ein fordel for bokmålsbrukarar i deira møte med aukande press frå engelsk i ikt, underhaldning, næringsliv og vitskap.

Visjonen er nynorsk, sjølvsagt, når som helst og kor som helst. Nynorsk kultursentrum vil eit samfunn der det er sjølvsagt å vere og bli verande nynorskbrukar, og der nynorsk kan brukast i alle situasjonar i skule, arbeidsliv og fritid.I næringslivet bruker jamt fleire bedrifter nynorsk. Kleven på Sunnmøre har lenge bygt skip på nynorsk, Skogstad Sport i Nordfjord sel sportsklede over heile landet på nynorsk, og nynorsk og dialekt blir meir brukt i reklame.

"Noreg" og "Norge" på landslagsdrakta

Idretts-Noreg heng derimot etter. Språkåret 2013 burde vere ei kraftig påminning til Norges Idrettsforbund med alle sine særforbund om at språkleg jamstilling er ein del av samfunnsoppdraget deira. Verdien av språkleg mangfald må vise att på idrettsarenaene. Derfor bør ein skifte på med å bruke nynorsk og bokmål ved større internasjonale idrettsarrangement i Noreg, og begge landsnamna bør brukast på drakter ved deltaking i utlandet.

Kvar gong nokon tek til orde for å utvide bruksområdet for nynorsk, blir det debatt. Tydelegare kan ikkje samanhengen mellom kulturarv og bruksspråk bli. Alle dei politiske partia går i 2013 til val på verdien av nynorsk som ein viktig del av norsk kulturarv. Det er bra! Alle partia burde då også gå til val på å utvide bruksområdet for nynorsk og styrkje nynorsk som bruksspråk i arbeid og fritid. Det gjer dessverre berre nokre av partia.

Kulturarv kan ikkje vedtakast. Den blir skapt gjennom bruk. Den som er for kulturarv, må derfor også vere for bruk. I dag er bokmål og nynorsk blant dei hundre mest robuste språka i verda. Det har ikkje kome av seg sjølv. Som alle andre språk i verda treng nynorsk skriftkultur også i framtida målretta, offentleg støtte og tiltak som gjer språkleg valfridom reell. Retten til å bruke språket var også kongstanken til Ivar Aasen.

Aasen brukte grunnloven

I den nye biografien "Historia om Ivar Aasen" syner Ottar Grepstad at Aasen alt i unge år brukte den nye norske Grunnlova i argumentasjonen sin for at innbyggjarane i Noreg burde skrive norsk, ikkje dansk. Med rette meinte 22 år gamle Ivar Aasen i 1836 at Grunnlova gav nordmenn språklege rettar som ikkje var innfridde. Denne argumentasjonen var ny for si tid, og han gjentok argumenta i mange tiår.

Språk og demokrati må framleis vere to sider av same sak. Å vere språkleg trygg er ein demokratisk styrke og gjer det lettare for allmenta å delta i den offentlege samtalen. Den nynorske grunntanken om kort avstand mellom tale og skrift inneber at språk kan demokratisere samfunn.

Det som var ein ny tanke frå Ivar Aasen i 1836, er enno ikkje sjølvsagt korkje i Noreg eller andre land. Ei spørjeundersøking Nynorsk kultursentrum og Språkåret 2013 har gjennomført, syner at spørsmålet om språkleg jamstilling deler landet i to, og at nesten alle meiner noko om saka. 46 prosent ønskte at nynorsk og bokmål skulle bli verande jamstilte språk i Noreg, og 44 prosent meinte at jamstillinga burde opphevast. Størst var tilslutninga til jamstilling i Oslo og på Vestlandet, minst i Nord-Noreg.

Bokmålslærarar mot jamstilling

Ei spørjeundersøking Språkrådet gjorde blant norsklærarar i 2010, var ganske avslørande. Tre av fire lærarar med bokmålsbakgrunn meinte at nynorsk og bokmål ikkje burde vere jamstilte. Andre pålitelege undersøkingar syner jamvel at mange av dei som ikkje ønskjer eit fleirkulturelt Noreg, heller ikkje ønskjer språkleg jamstilling.

På 200-årsdagen for Ivar Aasen står altså det viktigaste att: Vi må framleis utvide den språklege toleransen, auke respekten for verdien av nynorsk og vise kva alle får att ved å leve i eit fleirspråkleg samfunn.

Noreg har sidan 1885 investert store summar i nynorsk og sidan 1907 endå større summar i bokmål. Det har gitt to robuste skriftkulturar. Dei investeringane ønskjer vi å ta vare på og utvikle vidare. Nynorsk er fleirtalsspråket både for born og vaksne i fleire fylke og regionar. Vi ønskjer ein språkpolitikk som ser lenger enn til det språklege og er ein del av ein samla politikk for å styrkje regionar og distrikt.

Då gir det meining å ha som mål for den offentlege språkpolitikken å få fleire til å bruke nynorsk, og at nynorskbrukarane får like stor valfridom til å bruke sitt språk som bokmålsbrukarar heldigvis har.

Språk og demokrati må framleis vere to sider av same sak. Å vere språkleg trygg er ein demokratisk styrke og gjer det lettare for allmenta å delta i den offentlege samtalen, skriv Reidar Sandal. Foto: Arne Nøst

# data[].attributes.attachment_link.description
På 200-årsdagen for Ivar Aasen står det viktigaste att: Vi må framleis auke respekten for verdien av nynorsk. Kronikk Dette er en kronikk. Meninger i teksten står for skribentens regning. Ivar Aasens liv og verk la grunnlaget for at Stortinget i 1885 jamstilte dei to språka som i dag heiter nynorsk og bokmål.

# data[].attributes.headline
Å arbeide med nynorsk bruksspråk - Ein språkdusj. Ungdomstrinnet. 

# data[].attributes.subject
Å arbeide med nynorsk bruksspråk - Ein språkdusj. Ungdomstrinnet. 

# data[].attributes.body
Språkløyper (uis.no)

# data[].attributes.attachment_link.title
Å arbeide med nynorsk bruksspråk. Ein språkdusj. – Ungdomstrinnet.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
I dette vesle heftet fortel teikneseriefiguren Rakel det ein treng kunne for å unngå dei vanlegaste feila i nynorsk.

Vil skulen din ha eit gratis klassesett av heftet? Send eit e-brev til ror@hivolda.no.

# data[].attributes.attachment_link.description
I dette vesle heftet fortel teikneseriefiguren Rakel det ein treng kunne for å unngå dei vanlegaste feila i nynorsk. Vil skulen din ha eit gratis klassesett av heftet? Send eit e-brev til ror@hivolda.no.

# data[].attributes.body
Kva er det som freistar, og kvifor? Svar på nynorsk.

# data[].attributes.attachment_link.description
Her vil du finne enkle oppskrifter på mat laga frå botnen heime på kjøkkenet vårt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
I dette vesle heftet fortel teikneseriefiguren Rakel det ein treng kunne for å unngå dei vanlegaste feila i nynorsk.

Bobler frå djupet er ein antologi med seks nynorske teikneseriar. Kvar skule kan få eitt klassesett (30 hefte) gratis. Dersom de treng fleire hefte, kan de kjøpe ekstra klassesett til 300 kroner per sett. Einskildhefte kostar 15 kr per stykk. Send e-post til ror@hivolda.no for å tinge hefte.

Dette heftet samlar tips om gode, aktuelle bøker for elevar i den vidaregåande skulen.

Eit blad om nynorsk frå barnehage til vidaregåande skule.

# data[].attributes.attachment_link.description
I dette vesle heftet fortel teikneseriefiguren Rakel det ein treng kunne for å unngå dei vanlegaste feila i nynorsk. Bobler frå djupet er ein antologi med seks nynorske teikneseriar. Kvar skule kan få eitt klassesett (30 hefte) gratis. Dersom de treng fleire hefte, kan de kjøpe ekstra klassesett til 300 kroner per sett.

# data[].attributes.headline
Skriv eit modernistisk dikt om barndomen. 

# data[].attributes.subject
Skriv eit modernistisk dikt om barndomen. 

# data[].attributes.body
Kva for lukter og ljodar saknar du mest? Bruk verb i preteritum.

# data[].attributes.headline
Vel ti engelske songtitlar du likar godt. 

# data[].attributes.subject
Vel ti engelske songtitlar du likar godt. 

# data[].attributes.body
Set titlane om til nynorsk. Les opp titlane på nynorsk for dei andre på gruppa, så må medelevane gjette kva songen heiter på engelsk.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tverrfagleg opplegg for 1.-4. klasse i faga norsk, kunst og handverk og musikk. For dei eldste elevane kan boka verke litt barnsleg, men tematikken er like relevant. For dei passar det avanserte vennskapsbandet best.

Undervisningsopplegg (PDF)

Ingelin Røssland skildrar ungdomskulturen, tankar, språk og hendingar rått og sårbart. I OMG møter vi Maria på 15 år. Livet handlar om å bryte grenser og gjere opprør. Å feste, status i flokken, hærverk, å erobre unge menn med raske bilar og å skaffe seg seksuell røynsle. Maria identifiserer seg med mørk råskap og viser ikkje nåde til nokon. Heller ikkje mor si, besteveninna Julie, eller mormor, som utgjer hennar nærmaste etter at ein kjær morfar gjekk bort.

Ein fest går over styr, og Maria blir skyssa heim i politibil. Dette får begeret til å flyte over for den fortvila og slitne mor hennar. Anten ringer ho barnevernet, eller så tek Maria ei veke hjå den strenge mormora i Tysnes. Utan mobil og Internett.

Magnhild Bruheim er ein av dei fremste som skriv for ungdom på nynorsk. I Avlyst på grunn av sorg blir kjærleikssorg, svik, vennskap, omsorgssvikt og livsvilje tematisert. Vi møter Eline ved oppstart av vidaregåande skule. Livet smiler. Sommaren har vore innhaldsrik, ho er saman med ein flott gut som heiter Jonas, ho har gode venner, og ho skal endeleg starte på musikk, drama og danselinja. Ho har også stor tru på at ho kan få hovudrolla i musikkspelet som skal setjast opp ved skulen!

Dette innlegget vart lagt inn av i ungdomsbøker.

Vi kjenner att gutane frå dei første bøkene om Barcelona-gjengen. Denne forteljinga startar med eit dramatisk fall som endar med sjukehusopphald for Birk. Både han og resten av fotballaget synest det er heilt forferdeleg. Snart er det nemleg årets viktigaste kamp. Kven skal no rope "skyt" når Moa skal skyte? Det brukar Birk alltid å gjere, og no ligg han på sjukehus og kan verken rope eller spele fotball. Men kanskje dei kan låne roboten, som er auga og øyra til Birk, og som rektor brukar i klasserommet medan Birk er for sjuk til å kunne følgje undervisinga på skulen? Klarer dei å få lånt roboten utan at nokon merkar noko, og klarer dei å vinne kampen?

Leseland, nivå tre

Jakob og Neikob er bestevenner og bur i lag i eit høgt hus. Jakob bur i første etasje, og Neikob bur i andre. Men på loftet er det heilt tomt.

På ein humoristisk og underfundig måte formidlar forfattar og illustratør Kari Stai kvardagslege situasjonar også små barn kan kjenne seg igjen i. Boka eignar seg svært godt til høgtlesing. I tillegg inviterer forteljinga til samtalar kring tre av dei verkeleg store spørsmåla i livet: vennskap, forsoning og ikkje minst jul.
Les meir

Robert Muchamore set punktum for Cherub-serien med den tolvte boka, Monsterbølgja. Handlinga er lagd til ei tropeøy, der ein tsunami har ført til store øydeleggingar. Dermed sender guvernøren på øya inn bulldosarar for å jamne landsbyane med jorda og erstatte dei med luksushotell.

James får i oppdrag å vakte familien til den korrupte guvernøren, eit oppdrag han ikkje tykkjer noko om. Samstundes pønskar tidlegare agentkollega Kyle Blueman ut sin eigen uoffisielle og svært farlege plan.

James må no velje mellom lojaliteten til CHERUB og lojaliteten til den eldste venen sin. Les meir

Omsett av Hanna Midtbø og Halldis Moren Vesaas

Det er tretti år sidan dei første forteljingane om frosken, og kva er vel betre enn å samle seks av bøkene i ei jubileumsutgåve? I Den store boka om frosken og vennene finn du desse forteljingane:

Dette innlegget vart lagt inn av i 3-6, 6-9, biletbøker.

I Blomholmen by snør det lett 1. desember, men det er likevel ikkje det spor julestemning i byen, synest Fredrik. Han er heime på juleferie frå kostskulen i Sveits, men det viser seg at dei ikkje kan bu heime på mange månader. No er han og foreldra på veg til eit hotell, der dei skal bu medan det er folk i huset deira som ordnar opp i vasslekkasjen og museinvasjonen. På veg til hotellet opnar Fredrik ein konvolutt som er adressert til far hans, ordførar Hanzon. Ein mystisk medalje ramlar ut. Avsendaren er ein som kallar seg Krampus, men Fredrik har ei kjensle av at det ikkje nødvendigvis er eit godt teikn å få ein medalje frå han. Dessutan er ikkje foreldra til Fredrik særleg hyggelege, og han mistenkjer at den manglande julestemninga har noko med ordførarpappaen hans å gjere.

Dette innlegget vart lagt inn av i 6-9.

Leseland, nivå tre.

Til nynorsk ved Øystein Rosse.

Ein liten hund skadar poten sin då han trakkar på knust glas i parken. Stakkar! Slik kan vi ikkje ha det! Linn, Leonita og vennene i gata bestemmer seg for å ta ansvar og rydde parken for søppel og alle glasbitane som er der. Dei samlar avfallet ved søppelbøtta. Dei gjer ein kjempejobb og feirar med piknik. Men då det byrjar å lukte svidd i graset der glasbrota ligg, endar den fine dagen nesten med katastrofe ved at det byrjar å brenne. Brannvesenet må rykke inn, og heldigvis forstår også dei vaksne i gata at dei bør ta ansvar og bidra i dugnaden. Som premie for god innsats får borna besøkje brannstasjonen.

Leseland, nivå to.

Alva drøymer om å reise ut i rommet. Må ho vente til ho blir stor? Pappa fortel historiene om dei som har vore på månen til no; dei fyrste som nådde målet. Kvinner og menn. Ulike nasjonalitetar, oppgåver og roller. Hell og uhell. Til og med dyr har vore der! I draumar får ho bli med på eventyret saman med Neil, Buzz og den ikkje fullt så kjende Michael i Apollo 11. Illustrasjonane frå rommet gjev kjensle av djupne, tid og rom, og kontrastar mellom lys og mørke, verkelegheit og fantasi.

# data[].attributes.attachment_link.description
Tverrfagleg opplegg for 1.-4. klasse i faga norsk, kunst og handverk og musikk. For dei eldste elevane kan boka verke litt barnsleg, men tematikken er like relevant. For dei passar det avanserte vennskapsbandet best. Undervisningsopplegg (PDF) Ingelin Røssland skildrar ungdomskulturen, tankar, språk og hendingar rått og sårbart.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Barneprogram på TV, med nynorsknær tale, er fine supplement til høgtlesing og lydbok og let borna bli kjende med skriftspråket gjennom øyret. Seriane passar for born i barnehage- eller tidleg barneskulealder, og alle kan søkje opp programma gratis på NRK Super.

Per 9. februar 2021 er desse tilgjengelege. Legg merke til at mange av seriane har fleire sesongar:

"Med folk"

Animasjon

# data[].attributes.attachment_link.description
Barneprogram på TV, med nynorsknær tale, er fine supplement til høgtlesing og lydbok og let borna bli kjende med skriftspråket gjennom øyret. Seriane passar for born i barnehage- eller tidleg barneskulealder, og alle kan søkje opp programma gratis på NRK Super. Per 9. februar 2021 er desse tilgjengelege.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Når du har fått undervisning i nynorsk, har du sikkert ofte høyrt at nynorsk er eit verbalt språk. Men så var det det å omsetja denne regelen til praktisk språkbruk.
Tekst: Aud Søyland, språkrettar og ordbokredaktør
Illustrasjonsfoto: Ingvild Myklebust Hovden

Fyrste bod når ein skriv nynorsk, er å skriva "munnleg". Det vil seia at me prøver å skriva setningane mest mogleg som me ville seia dei. Når me snakkar vanleg, brukar me gjerne ein setningsbygnad med mange verb i staden for å bruka verbalsubstantiv (substantiv som er laga av verb). Eit stilideal i nynorsk er altså å bruka verbet i staden for substantivet som er laga av verbet. Derfor seier me gjerne at nynorsk er eit verbalt språk.

Verb i staden for substantiv​

Når du les gjennom ein tekst du har skrive, for å sjå om setningane er gode, er det særleg verbalsubstantiv du bør vera obs på. I mange tilfelle kan du heilt enkelt bruka verbet i staden for verbalsubstantivet:

På ungdomstrinnet intensiverer ein ofte arbeidet med skriving av fagtekstar.

Heller:

På ungdomstrinnet intensiverer ein ofte arbeidet med å skriva fagtekstar.

Ver særleg obs når du ser eit verbalsubstantiv saman med ein preposisjon, ofte "av". Då er det som oftast enkelt å gjera uttrykket om til eit verb, som i dømet ovanfor. Akkurat denne setninga er ikkje veldig vanskeleg å oppfatta, men ho er enklare å forstå - meir gjennomsiktig -, om me brukar verbet.

Dess fleire substantiv setninga inneheld, dess vanskelegare blir ho å forstå. Sjå berre dette dømet:

Me gjer merksam på at innsend dokumentasjon ikkje er gjenstand for godkjenning av kommunen.

Heller:

Me gjer merksam på at innsend dokumentasjon ikkje skal godkjennast av kommunen.

Eller me kan gjera at-setninga om til ei aktiv setning:
Me gjer merksam på at kommunen ikkje skal godkjenna innsend dokumentasjon.

Leddsetning i staden for substantivet

Av og til kan det fungera betre å skriva verbalsubstantivet om til ei leddsetning:

Ved omgjering av areal som er i bruk til leik, skal det skaffast erstatningsareal.

Heller:

Når ein gjer om areal som er i bruk til leik, skal det skaffast erstatningsareal.

Adjektiv i staden for substantiv

Av og til møter me på substantiv som er laga av adjektiv. Her gjeld same regel som for substantiv som er laga av verb: Sjå om du heller kan bruka adjektivet, i staden for substantivet som er laga av adjektivet. Døme:

Forskarar poengterer viktigheita i at alle instansar i samfunnet støttar opp om den tospråklege identiteten.

Heller:
Forskarar poengterer at det er viktig at alle instansar i samfunnet støttar opp om den tospråklege identiteten.
Eventuelt kan me skriva det slik, for å unngå to at-setningar etter kvarandre:

Forskarar poengterer kor viktig det er at alle instansar i samfunnet støttar opp om den tospråklege identiteten.

Unngå innhaldstomme verb

I byråkratspråk kan me ofte sjå at det blir brukt innhaldstomme verb, og så ligg det eigentlege innhaldet i substantivet. I slike tilfelle kan me godt stryka det innhaldstomme verbet og gjera verbalsubstantivet om til verbal, eller laga ei leddsetning. Døme:

Kommunen må gjera ei konkret vurdering om å gje dispensasjon.

Heller:

Kommunen må vurdera om han vil gje dispensasjon.

Eventuelt:

Kommunen må vurdera om det er formålstenleg å gje dispensasjon.

Andre slike verb og verbfrasar som ofte har lite innhald, er til dømes:

Vil om ønske

Mange skribentar gjer det til ein mani å bruka verbet "vil" om framtid. Når noko er under planlegging, brukar dei "vil koma til å" og "vil ha gjennomført" i annakvar setning. I staden for "vil" kan me bruka andre hjelpeverb, eller rett og slett presens. Døme:

I sum vil ei rekkje slike dispensasjonar kunna føra til ein uheldig praksis.

Heller:

I sum kan ei rekkje slike dispensasjonar føra til ein uheldig praksis.

Eventuelt:

I sum fører ei rekkje slike dispensasjonar lett til ein uheldig praksis.

Eit anna døme:

Det vil måtta koma justeringar etter kvart som tida skrider fram.

Heller:

Det må koma justeringar etter kvart som tida går.

På nynorsk brukar me fyrst og fremst "vil" om personleg vilje, altså noko subjektet har ønske om å gjennomføra.

Me treng substantiv

Me treng sjølvsagt substantiv - inkludert verbalsubstantiv - i nynorsk òg. Kunsten er berre å læra seg å vera litt kritisk til eigne formuleringar og sjå om dette kunne ha vore sagt på ein meir munnleg måte. Verbale seiemåtar er eit tilrådd stilideal også i bokmål i dag.

# data[].attributes.attachment_link.description
Når du har fått undervisning i nynorsk, har du sikkert ofte høyrt at nynorsk er eit verbalt språk. Men så var det det å omsetja denne regelen til praktisk språkbruk. Tekst: Aud Søyland, språkrettar og ordbokredaktørIllustrasjonsfoto: Ingvild Myklebust Hovden Fyrste bod når ein skriv nynorsk, er å skriva "munnleg".

# data[].attributes.body
Resonnerande tekst om modernisme

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
I denne videoressursen viser ein norsklærar på vg3 korleis ho går fram når ho skal løyse ei langsvarsoppgåve frå hausteksamen 2015. Nedst på sida finn du lenker til den ferdige teksten med og utan kommentarar.

Når elevar skal lære å skrive betre tekstar, kan det vere nyttig at læraren modellerer skriveprosessen for elevane og nyttar modelltekstar som utgangspunkt for samtale om teksten elevane skal skrive. I videoen under modellerer norsklærar Kjersti Rognes Solbu korleis elevar kan arbeide når dei skal løyse ei langsvarsoppgåve på norskeksamen på vg3. I tillegg har vi lagt ved teksten læraren har skrive. Dette dømet på eit eksamenssvar kan nyttast som modelltekst for elevane og kan vere utgangspunkt for samtalar om kva som kjenneteiknar gode svar på eksamensoppgåver i norsk. Langsvarsoppgåva er henta frå hausteksamen 2015:

Oppgåve

Wilhelm Krag: "Der skreg en fugl", 1894

Franz Kafka: "Dropp det!", 1922

Pablo Picasso: "Guernica", 1937

Gunvor Hofmo: "Det er ingen hverdag mer", 1946

Vel tre av vedlegga og skriv ein resonnerande tekst om modernismen, der du bruker eksempel frå tekstane for å vise korleis dei er uttrykk for sider ved den modernistiske tradisjonen mellom 1890-1950. I kva grad meiner du desse tekstane framleis er aktuelle?

Oppgåva er todelt. I den første delen kan du velje kva du vil leggje vekt på. I den andre delen skal du vise evne til sjølvstendig refleksjon. Du kan velje korleis du vil strukturere svaret ditt.

Dette er ein oppgåvetype som ofte kjem til eksamen og som også egnar seg i opplæringa. Oppgåva krev fagkunnskap og at ein kan bruke denne fagkunnskapen til å forstå og kommentere tekstar, i tillegg til sjølvstendig refleksjon. I første del er eleven fagperson, medan siste del opnar for at eleven kan bruke seg sjølv og eigne erfaringar i møte med tekstane.

I videoførelesninga forklarar norsklæraren korleis ho går fram når ho skal løyse denne eksamensoppgåva. Under finn du lenker til teksten ho har skrive og den same teksten med kommentarar.

For fleire kommenterte eksamenstekstar, sjå ressursen Eksamensbesvarelser som modelltekster i opplæringa.

# data[].attributes.attachment_link.description
I denne videoressursen viser ein norsklærar på vg3 korleis ho går fram når ho skal løyse ei langsvarsoppgåve frå hausteksamen 2015. Nedst på sida finn du lenker til den ferdige teksten med og utan kommentarar. Når elevar skal lære å skrive betre tekstar, kan det vere nyttig at læraren modellerer skriveprosessen for elevane og nyttar modelltekstar som utgangspunkt for samtale om teksten elevane skal skrive.

# data[].attributes.headline
Digital omvisning på Astrup Fearnly museet. 

# data[].attributes.subject
Digital omvisning på Astrup Fearnly museet. 

# data[].attributes.body
Kva for adjektiv vil du bruke for å skildre kunsten du ser her? Bøy deretter desse adjektiva i positiv, komparativ og superlativ.  Viss du vil, kan du også skildre tankar og kjensler i møte med denne typen kunst.

# data[].attributes.attachment_link.title
Digital omvisning i Astrup Fearnley Samlingen | Gonzalez-Torres og Gober

# data[].attributes.headline
Relevante nynorskgloser til kvar litterær periode og språkhistorie 

# data[].attributes.subject
Relevante nynorskgloser til kvar litterær periode og språkhistorie 

# data[].attributes.attachment_link.title
Relevante nynorskgloser til kvar litterær periode og språkhistorie 

# data[].attributes.headline
Amanda Gorman- Krafta i diktinga, krafta i språket

# data[].attributes.subject
Amanda Gorman- Krafta i diktinga, krafta i språket

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Refleksjonsspørsmål: Kvifor trur elevane denne forma for diktframføring har blitt så populær?

Arbeid med skriftleg tekst

Del ut diktet til elevane, og be dei arbeide saman to og to. Her finn de ei utgåve av diktet. Det er verdt å merke seg at diktet ikkje er publisert enno (28.01.2021). Utgåva de ser her, er ein transkripsjon frå opplesinga til Gorman, og strofeinndelinga her kan vere annleis enn hennar:
Here's the Full Inaugural Poem 'The Hill We Climb,' By California Poet Amanda Gorman (sfist.com)

1. Be elevane lese diktet høgt saman. Den lyriske teksten inneheld fleire utfordrande og litt ukjende ord, men vi gjer så godt vi kan. Det gjer ingenting om ein les litt feil. Kvar elev les to verselinjer, for så å byte. Ved å lese gjennom diktet to og to, får elevane ei viktig fyrstehandserfaring med språket i teksten.

Samtale: Kva trur elevane diktet handlar om? Kvar gruppe skriv ned stikkord som dei deretter brukar under ein felles klassesamtale. Målet med klassesamtalen er å danne ei felles forståing av det overordna temaet i diktet.

2. Del inn diktet inn i ulike bolkar slik at heile diktet vert dekt, og fordel utdraga mellom elevane. Dersom det er få elevar i klassa, vel de ut nokre utdrag.

Skap ei forståing for kva diktutdraget handlar om

Før elevane fordjupar seg i det skriftlege omsetjingsarbeidet, skal dei samtale fritt om kva dei trur diktutdraget handlar om. Be dei deretter markere dei orda/verselinjene som dei tykkjer er utfordrande å forstå.

Form og språklege verkemiddel

Når elevane har danna seg ei forståing for innhaldet i diktutdraget, skal dei samtale om kva som kjenneteiknar forma på det. Be dei notere ned stikkord og spørsmål undervegs i arbeidet. Målet med arbeidet er å få elevane til å reflektere over nokre formtrekk, men ein treng ikkje gjere det for komplisert. Introduser/repeter nokre sentrale omgrep som gir elevane støtte i arbeidet. Finn dei døme på rim? Kva slags typar rim er det snakk om? Enderim, bokstavrim (allitterasjon, assonans)? Finst det ei form for rytme i diktet? Minn elevane på å lese diktutdraget høgt fleire gongar, slik at formtrekka trer tydelegare fram for dei.

Neste steg i tekstutforskinga er å sjå etter språklege verkemiddel. Bruk litt tid i forkant til å repetere og samtale om nokre relevante verkemiddel, slik at elevane kan bruke dei faglege omgrepa aktivt i arbeidet sitt. Relevante verkemiddel kan til dømes vere kontrastbruk, gjentaking og ulike former for språklege bilete.

Å setje om engelsk til norsk - likskapar og skilnader mellom språka

Etter at elevane har samtala om kva diktet formidlar, og korleis det blir formidla, skal elevane omsetje diktutdraget til nynorsk. Det er primært innhaldet i diktet elevane skal fokusere på når dei set om teksten. Elevane som også vil prøve å etterlikne forma på diktet, får moglegheit til det.

Språklege bilete kan by på utfordringar når ein skal omsetje, fordi dei ikkje alltid finst i begge språka. Det er difor viktig at elevane prøver å kjenne att ord og uttrykk som har ei overført tyding, før dei set om teksten. Be elevane prøve seg fram, og ver tett på dei under arbeidet. Ved å reflektere over utfordringane dei møter på undervegs i omsetjinga, kan elevane bli meir medvitne på likskapane og skilnadene mellom språka.

Ein sentralt del av omsetjingsarbeidet er at elevane skal diskutere dei språklege vala dei tek undervegs og å bruke ordboka aktivt. Ved å bruke Lexin-ordboka får elevane opp korleis dei engelske søkeorda vert skrivne på nynorsk, og ho kan difor vere nyttig å bruke i tillegg til nynorskordboka på nett.

Bruk omsetjingsarbeidet som eit utgangspunkt for gjere elevane medvitne på sin eigen språkkompetanse. Framhev engelsk- og nynorskekspertisen til elevane gjennom å spørje om kva slags ord og formuleringar dei tykkjer er enkle å setje om. Be elevane leggje merke til kva slags ordklasser dei ulike orda høyrer til, og om det er funksjonsord eller innhaldsord. Kva slags ord opplever elevane som daglegdagse, og kva slags ord er framande for dei?

Språkopplæring og språkkompetanse handlar blant anna om å ha eit metaspråk for dei ulike delane av språket. Det er difor viktig at ein repeterer/introduserer nokre faglege omgrep som kan hjelpe elevane til å få eit slikt metaspråk.

Be elevane reflektere over korleis den engelske setningsbygnaden skil seg frå den nynorske setningsbygnaden, gjennom å bruke konkrete døme frå omsetjingsarbeidet sitt. La elevane leggje fram døma sine for resten av klassa, og bruk dei som eit utganspunkt for språksamtalar i klasserommet.

Rekkepresentasjon

Når alle elevpara er ferdige med å omsetje, skal elevane øve seg på å framføre den nynorske utgåva av diktet. Be elevane bruke stemma si, pausar og toneleie aktivt når dei førebur framføringa. Kanskje nokon av elevane også ønskjer å bruke kroppsspråket sitt til å understreke innhaldet i teksten? Ver open for individuelle tolkingar, men forvent at alle elevane har tenkt over korleis dei vil leggje teksten fram munnleg.

Still deretter alle elevane opp ved sida av kvarandre på rekke, og la dei framføre diktet. Ved å bruke rekkepresentasjon som framføringsmetode, involverer ein alle elevane, samstundes som ein byggjer ned terskelen for å framføre.

Bruk deretter den nynorske versjonen til å diskutere tematikken i diktet, og knyt det til hendingar i samtida.

La både det engelske diktet og den nynorske omsetjinga pryde klasserommet.

Forankring i læreplanar

Norsk

I arbeidet med denne ressursen skal elevane utforske språket, leike med språket og gjere språklege val. Dei skal også bruke metaspråk for å snakke om dei språklege vala dei tar.

Eitt av kjerneelementa i læreplanen i norsk er "Språket som system og mulighet". Her blir det presisert at elevane skal utvikle eit omgrepsapparat for å skildre grammatiske og estetiske sider ved språket, og dei skal kunne leike, utforske og eksperimentere med språket på kreative måtar.
Relevante kompetansemål:
Etter 10. trinn

sammenligne og tolke romaner, noveller, lyrikk og andre tekster ut fra historisk kontekst og egen samtid

bruke fagspråk og kunnskap om grammatikk, tekststruktur og sjanger i samtale om og bearbeiding av tekster

Etter Vg1 SF og Vg2 YF

- bruke fagspråk til å beskrive setningsoppbygningen og sammenhengen mellom setninger i arbeid med tekster (Vg1 SF)

Engelsk

I denne ressursen får elevane møte ein engelskspråkleg tekst, både munnleg og skriftleg. Eit av kjerneelementa i læreplanen i engelsk er "Møte med engelskspråklige tekster", både munnleg og skriftleg. Vidare står det at det er i møte med engelskspråklege tekstar at språklæring skjer.
Relevante kompetansemål:
Etter 10. trinn:

Utforske og beskrive noen språklige likheter og ulikheter mellom engelsk og andre språk eleven kjenner til, og bruke dette i egen språklæring.

lese, diskutere og videreformidle innhold fra ulike typer tekster.

Samfunnsfag

Omsetjingsoppgåva kan også vere eit godt utgangspunkt for å arbeide med det tverrfaglege temaet demokrati og medborgarskap i faga norsk, engelsk og samfunnsfag.

Begge dei to kjerneelementa "Samfunnskritisk tenking og samanhengar" og "Demokratiforståing og deltaking" er relevante i samband med å arbeide med diktet og fleire av oppgåvene i denne ressursen.
Relevante kompetansemål:
Etter 10. trinn:

reflektere over korleis menneske har kjempa og kjempar for endringar i samfunnet og samstundes har vore og er påverka av geografiske forhold og historisk kontekst

gjere greie for årsaker til og konsekvensar av sentrale historiske og notidige konfliktar og reflektere over om endringar av nokre føresetnader kunne ha hindra konfliktane

# data[].attributes.attachment_link.title
Amanda Gorman - krafta i diktinga, krafta i språket

# data[].attributes.attachment_link.description
Refleksjonsspørsmål: Kvifor trur elevane denne forma for diktframføring har blitt så populær? Del ut diktet til elevane, og be dei arbeide saman to og to. Her finn de ei utgåve av diktet. Det er verdt å merke seg at diktet ikkje er publisert enno (28.01.2021).

# data[].attributes.headline
Nynorskfeil som går att i tekstane til elevane

# data[].attributes.subject
Nynorskfeil som går att i tekstane til elevane

# data[].attributes.attachment_link.title
Nynorskfeil som går att i tekstane til elevane

# data[].attributes.attachment_link.description
I dette kurset får du ei grundig innføring i nynorsk grammatikk. Her finn du blant anna læringsstiar, interaktive øvingar og e-forelesingar.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ordtilfanget er alle orda i eit språk. Det finst inga grense for kor mange ord eit språk kan ha, og det samla norske ordtilfanget er så stort at det er vanskeleg å seie presist kor stort det er. Dialektane og dei to målformene våre gjev oss mange ord å velje mellom.

Ordtilfanget i nynorsk er ulikt ordtilfanget i bokmål. Det er ikkje noko skarpt skilje mellom dei, for størsteparten av orda er felles for nynorsk og bokmål. Likevel er det visse skilnader, og når vi skal skrive nynorsk, er det vel så viktig å gjere seg kjend med dei nynorske orda som å lære seg den nynorske grammatikken.

Mange har lært at visse ord er "forbodne" på nynorsk, særleg ord med ledda an-, be-, - else og - het. I dag er det opna for nokre slike ord i nynorsk, som angrep, beskjed, nyheit og verkelegheit, ved sida av dei tradisjonelle nynorskorda åtak, melding, nyhende og røyndom.

Mange av substantiva er heilt like på bokmål og nynorsk ( mann, hus, bil), eller nesten like ( gut, stad, namn). I listene nedanfor finn du i hovudsak tradisjonelle nynorske avløysarar for bokmålsord med ledda an-, be-, hen-, - het og - else, ettersom det særleg er her nynorskorda skil seg frå bokmålsorda.

Av og til er nynorskordet nær det same som bokmålsordet, berre utan prefiks eller suffiks. Det gjeld særleg substantiv som på bokmål endar på - ighet:

Mange substantiv som har endinga - else på bokmål, har endinga - ing på nynorsk:

Substantiv som endar på-het på bokmål, endar ofte på -dom, -leik eller -skap på nynorsk:

Av adjektiv som endar på-sam, har vi substantiv med endinga -semd:

Av adjektiv som endar på-laus, har vi substantiv med endinga -løyse:

Av og til har nynorskordet anna prefiks enn bokmålsordet. Endinga kan òg vere ulik:

Her er ei liste med nokre vanlege substantiv:

# data[].attributes.attachment_link.description
Ordtilfanget er alle orda i eit språk. Det finst inga grense for kor mange ord eit språk kan ha, og det samla norske ordtilfanget er så stort at det er vanskeleg å seie presist kor stort det er. Dialektane og dei to målformene våre gjev oss mange ord å velje mellom.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Me bruker cookies og andre tekniske løysingar for å forbetra opplevinga di av nettstaden vår, analysera bruksmønster og levera relevante annonser. I den oppdaterte personvernerklæringa vår kan du lesa meir om kva for informasjon me samlar inn og korleis denne blir brukt. Les meir! Ok, eg forstår

# data[].attributes.attachment_link.description
Me bruker cookies og andre tekniske løysingar for å forbetra opplevinga di av nettstaden vår, analysera bruksmønster og levera relevante annonser. I den oppdaterte personvernerklæringa vår kan du lesa meir om kva for informasjon me samlar inn og korleis denne blir brukt. Les meir! Ok, eg forstår

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ja, det går an å få betre enn 6 som karakter på eksamen. Lone Kathinka Elisabeth Vik, Eirin Alvilde Nordeide og Karen Helset har greidd det.

Faktaboks

- Det er utruleg kjekt, og ikkje minst uventa! Telefonen ringte medan eg satt og las til eksamen, og eg vart såpass sett ut at det vart vanskeleg å fokusere på lesing resten av dagen, fortel Eirin Alvilde Nordeide, som gjekk siste året på Hafstad vidaregåande i fjor.

Ho er ein av tre vinnarar av Fridtjov Oos' legat 2016.

Alle som får karakteren seks på eksamensoppgåva si i nynorsk hovudmål på vidaregåande, kan få stilen sin sendt inn til juryen for Fridtjov Oos' legat.

Juryen vel ut tre vinnarar kvart år, og no har Karen Helset, Lone Kathinka Elisabeth Vik og Eirin Alvilde Nordeide fått legatet på 5000 kroner for stilane dei leverte i fjor vår.

- Viktig å velje oppgåva som gir meg mest

I den prisløna eksamensoppgåva si tolka Nordeide novella "Viss det er sant" av Jakob Arvola.

- Eg les alltid gjennom alle oppgåvene før eg skal begynne å skrive, og så skriv eg ned dei første tankane eg gjer meg til kvar oppgåve. Eg vel så den oppgåva som gir meg mest. Denne gongen var det novelleanalysen. Eg fall for novella med ein gong eg las ho. Det var så mange moment å ta tak i, og novella har i mi meining ein utruleg viktig bodskap.

Juryen meiner teksten er velkomponert og løftar fram at Noreide dokumenterer at ho kan bruke kunnskap om novellesjangeren funksjonelt.
- Eg kan godt tenkje meg å anten bli politijurist eller jobbe i utanrikstenesta. Som jurist kan ein gjere mykje forskjellig, og eg har heldigvis nokre år til på studiet før eg må velje retning! seier Eirin Alvilde Nordeide. Foto: David Aasen

Oppmodar alle til å halda på nynorsken

Eirin Alvilde Nordeide studerer no jus på Universitetet i Bergen, og oppmodar alle som studerer jus og andre fag til å halde på nynorsken.

- Mange legg om til bokmål fordi det er "lettare" slik, sidan flesteparten av dei andre studentane skriv bokmål og alle lærebøkene er på bokmål, seier Nordeide.

For ho har aldri målforma vore noko problem.

- Det er nesten ein fordel at ein må leite litt ekstra for å finne ut kva eit ord eller uttrykk er på nynorsk, fordi ein får eit mykje meir aktivt forhold til stoffet heller enn å berre passivt skrive av det som står i ei bok eller på ein powerpoint under ei førelesning.
Les langsvaroppgåva til Eirin her! Les kortsvaroppgåva til Eirin her!
Vil satsa på sjukepleie

Oppgåva med novelletolking fanga også interessa til Lone Kathinka Elisabeth Vik (bildet).

Juryen skriv at ho demonstrerer kvalifisert kunnskap om novellesjangeren og innsikt og forståing av bruken av verkemiddel.

Vinnaren gjekk siste året på Volda vidaregåande i fjor, etter to år på Stryn vidaregåande.

No går ho på 1. året på grunnskulelærarutdanning 5-10 i Kristiansand, men til hausten skal ho byrje på sjukepleiarutdanninga.

- I framtida vil eg jobbe som sjukepleiar og vere til hjelp for folk, og kanskje seinare ta vidareutdanning som helsesøster.
Les langsvaroppgåva til Lone her! Les kortsvaroppgåva til Lone her! Då Karen Helset frå Bjørkedalen i Volda leverte eksamenen, var magefølelsen heller dårleg. Foto: David Aasen
Hadde ei dårleg magekjensle

- Det at den teksten skulle halde til både toppkarakter og pris for Noregs beste nynorskeksamen, hadde eg aldri trudd då eg gjekk ut av eksamenslokalet for eit år sidan! Skriving er noko eg likar å halde på med, og det er sjølvsagt veldig kjekt å få så god respons på det eg skriv! seier Helset.

Det tok ganske kort tid for Karen Helset å finne ut kva for ei oppgåve ho ville svare på. I den eine oppgåva kunne ein nemleg skrive ein kreativ tekst.

- Essaysjangeren passar meg godt, sidan eg utfordre lesaren, kome med eigne tankar og meiningar, samt leike meg med språklege verkemiddel. Det er nettopp dette som gjer skriving så kjekt! seier Karen Helset.

I grunngjevinga til juryen heiter det at eksamensteksten hennar berører sterkt, både i innhald og uttrykk.
LES OGSÅ: Her er seksar-orstein sine beste eksamenstips
Går på folkehøgskule

Etter Volda vidaregåande byrja Karen Helset på Høgtun folkehøgskule på Nordmøre.

- No er eg snart ferdig med eit fantastisk år. På hovudlinja mi har vi vore borti eit stort mangfald av aktivitetar innanfor idrett og friluftsliv. I november var nokre av oss på studietur til Kenya. Der vart vi vitne til store kontrastar, ekstrem fattigdom og ei enorm takksemd vi her heime kan lære mykje av. Det har vore eit svært givande og lærerikt år! Planen var eigentleg å starte på studiar rett etter vidaregåande, men no er eg glad for at eg venta eit år.

Sjølv har ho budd på hybel sidan ho var 15 år, saman med medelevar frå Bjørkedalen som sleit med dårleg bussamband.

Farmasi på topp

Framtidsplanane til Karen Helset er langt i frå spikra.
Les fleire gode eksamenssvar her!
- Kva eg har lyst til, varierer frå dag til dag. Eg veit at eg vil jobbe med menneske, gjerne innanfor helse. På søknadslista mi til hausten, har eg alt frå medisin til lærar og psykologi. Førebels er det farmasi i Bergen som står øvst på lista. Eg tek det litt som det kjem - brått opnar det seg moglegheiter eg aldri hadde tenkt på før.

Oppdatert: måndag 19. februar 2018 08.29

# data[].attributes.attachment_link.description
Det er utruleg kjekt, og ikkje minst uventa! Telefonen ringte medan eg satt og las til eksamen, og eg vart såpass sett ut at det vart vanskeleg å fokusere på lesing resten av dagen, fortel Eirin Alvilde Nordeide, som gjekk siste året på Hafstad vidaregåande i fjor.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
https://kvardagsmat.no/ - Ein populær matblogg av Anita Stokke Blomvik, med enkle oppskrifter på mat laga frå botnen. I 2016 fekk ho Noregs Mållags nynorskstipend.

https://totlanders.wordpress.com/ - Blogg av Anders Totland, "forfattar, kokk, organist, journalist, pratmakar og skrytepave". Her kan du lese om Totland sitt yrke som forfattar og meir personlege tekstar om heim og familie.

http://www.branndagboka.no/ - Atle Berge dokumenterer livet som supporter av sportsklubben Brann.

https://gronarekvardag.no/ - Ein Zero Waste-blogg av Kristine Ullaland som ynskjer å gjere folk meir bevisste på korleis konsumvarene våre påverkar omgjevnadane våre. Ullaland har motteke Noregs Mållag sitt nynorskstipend for bloggen.

https://altgodt.no/ - Ein blogg "om alt det gode i livet". Gunda Djupvik skriv om livet generelt, men med ei hovudtyngd på mat og oppskrifter.

http://hjartesmil.com/ - Mariell skriv om kvardagslivet, reiser, mat og meir. Mariell er skribent, fotograf og webdesignar.

http://www.sfj.no/kulturblogg.361710.nn.html - Kulturbloggen skal vere ein arena for kulturdebatt. Det er Sogn og Fjordane fylkeskommune som driftar bloggen som inneheld bidrag frå ulike gjestebloggarar.

http://susmumrik.com/ - Susanne Egset beskriv seg sjølv som "reiseglad og engasjert feminist, språknerd, sopran og medieentusiast" og skriv tekstar som krinsar rundt desse temaa på bloggen.

http://strikkebesta.blogspot.no/ - Ein personleg blogg om strikking og familie. Denne bloggen er eit eksempel på eit typisk dagbok-format.

https://fjell-luft.blogspot.no/ - I denne bloggen gir Liv Janne tips om små og store turar primært i Sunnfjord.

https://dailystory.no/author/tonedamli/ - Nettmagasinet Dailystory innheld bidrag frå ulike aktørar. I bloggen "Tone Damli" skriv Damli personlege tekstar om livet, hovudsakleg på nynorsk, med innslag av dialekt og bokmål.

https://forskning.no/profil/oystein-vangsnes - Øystein A. Vangsnes er professor i nordisk språkvitskap ved Universitetet i Tromsø - Noregs arktiske universitet og professor II ved Høgskulen i Sogn og Fjordane. Han bloggar mykje om språk og språklæring.

https://notisboka.com/ - I denne bloggen skriv Inga om vegen til ein grønare kvardag, klima, oppskrifter og andre samfunnsrelaterte saker.

http://knutsvblogg.blogspot.no/ - Knut S. Vikør omtalar bloggen sin som ein personleg blogg med meiningar om Midtausten og tilstøytande tema. Innlegga er relativt lange og med fagleg tyngde.

# data[].attributes.attachment_link.description
https://kvardagsmat.no/ - Ein populær matblogg av Anita Stokke Blomvik, med enkle oppskrifter på mat laga frå botnen. I 2016 fekk ho Noregs Mållags nynorskstipend. https://totlanders.wordpress.com/ - Blogg av Anders Totland, "forfattar, kokk, organist, journalist, pratmakar og skrytepave". Her kan du lese om Totland sitt yrke som forfattar og meir personlege tekstar om heim og familie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Barn er nysgjerrige på språk, og gjennom å snakke om, leike med og prøve ut nye språkvariantar utviklar dei både språkkompetanse og språkleg medvit.

Læreplanen legg opp til ein progresjon i sidemålsopplæringa: Elevane skal bli lesne for på sidemål dei to første skuleåra. På tredje og fjerde trinn skal elevane lese og lytte til forteljingar, eventyr, songtekstar og faktabøker på bokmål og nynorsk (...) og samtale om kva tekstane betyr for eleven. I tillegg skal elevane utforske forskjellar og likskapar mellom skriving på hovudmål og sidemål (LK20).

På 5.-7. trinn skal elevane lese lyrikk, noveller, fagtekstar og annan skjønnlitteratur og sakprosa på bokmål, nynorsk, svensk og dansk og samtale om formål, form og innhald. Dei skal også prøve ut skriving av tekstar på sidemål, og utforske og reflektere over samanhengen mellom språk og identitet (LK20).

Her finn du undervisingsopplegg, fagstoff og tips til god nynorskopplæring på 5.-7. trinn, for elevar med bokmål som hovudmål.

# data[].attributes.attachment_link.description
Barn er nysgjerrige på språk, og gjennom å snakke om, leike med og prøve ut nye språkvariantar utviklar dei både språkkompetanse og språkleg medvit. Læreplanen legg opp til ein progresjon i sidemålsopplæringa: Elevane skal bli lesne for på sidemål dei to første skuleåra.

# data[].attributes.body
I tillegg - repetisjon av sjangrar

# data[].attributes.attachment_link.description
Skriving og tilbakemelding - klipp fra Senkveld

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Barn er nysgjerrige på språk, og gjennom å snakke om, leike med og prøve ut nye språkvariantar utviklar dei både språkkompetanse og språkleg medvit. I denne samanhengen er arbeidet med dei to norske målformene ein ressurs. Elevar som har bokmål som hovudmål, skal byrje tidleg med nynorsk. Læreplanen legg opp til ein progresjon på 1.-4. trinn: Elevane skal bli lesne for på sidemål dei to første skuleåra. På tredje og fjerde trinn skal elevane lese og lytte til forteljingar, eventyr, songtekstar og faktabøker på bokmål og nynorsk og i omsetjing frå samiske og andre språk, og samtale om kva tekstane betyr for eleven. I tillegg skal elevane utforske forskjellar og likskapar mellom skriving på hovudmål og sidemål (LK20).

# data[].attributes.attachment_link.description
Barn er nysgjerrige på språk, og gjennom å snakke om, leike med og prøve ut nye språkvariantar utviklar dei både språkkompetanse og språkleg medvit. I denne samanhengen er arbeidet med dei to norske målformene ein ressurs. Elevar som har bokmål som hovudmål, skal byrje tidleg med nynorsk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Språkquiz: Ingvild Bryn testar deg i nynorsk

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Liste over norske aviser etter målform er en delvis opplisting av aviser ut i fra redaksjonelt språkvalg.

Aviser m.v. som redigeres på bokmål og følger bokmålsnormalen fastsatt av Norsk språkråd

Aviser som redigeres på nynorsk og følger nynorsknormalen fastsatt av Norsk språkråd

Aviser som redigeres på riksmål og følger riksmålsnormalen fastsatt av Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur

Ingen målpreferanse

Aviser som ikke har noen bestemt målpreferanse, men anvender flere målformer i redaksjonelle artikler

Uklassifisert

Referanser

# data[].attributes.attachment_link.description
Liste over norske aviser etter målform er en delvis opplisting av aviser ut i fra redaksjonelt språkvalg. Aviser m.v.

# data[].attributes.headline
E-førelesing om SAMSVARSBØYING AV PERFEKTUM PARTISIPP

# data[].attributes.subject
E-førelesing om SAMSVARSBØYING AV PERFEKTUM PARTISIPP

# data[].attributes.attachment_link.title
Norsk - Samsvarsbøying av perfektum partisipp - NDLA

# data[].attributes.headline
E-førelesing om passiv og aktiv uttrykksmåte

# data[].attributes.subject
E-førelesing om passiv og aktiv uttrykksmåte

# data[].attributes.attachment_link.title
Norsk - Aktiv og passiv uttrykksmåte - NDLA