# data[].attributes.body
Bo słuchajmy i zważmy u siebie,

Że według bożego rozkazu:

Kto za życia choć raz był w niebie,

Ten po śmierci nie trafi od razu.

# data[].attributes.body
Bo słuchajmy i zważmy u siebie,

Że według bożego rozkazu:

Kto za życia choć raz był w niebie,

Ten po śmierci nie trafi od razu.

# data[].attributes.body
Postawę romantyka prezentuje nieszczęśliwy kochanek Gustaw, natomiast racjonalistą jest jego dawny nauczyciel -Ksiądz.

Szerokie wypowiedzi Gustawa przedstawiają sposób odczuwania przez niego miłości, jego wyobrażenie o relacjach między kobietą i mężczyzną

Ksiądz z kolei wszystkie tajemnicze zjawiska, które zaczynają się dziać zawsze wyjaśnia racjonalnie.

Gustaw wcale nie słucha racji Księdza, w przeciwieństwie do swojego rozmówcy, który wysłuchuje uważnie opowieści gościa. Traktuje Gustawa ze spokojem, mówi o nadziei i szukaniu odpowiedzi i spokoju w Bogu.

Gustawa denerwuje taka postawa, zarzuca Księdzu zamknięcie się na prawdziwe życie.

# data[].attributes.body
1. Niespodziewany gość w domu Księdza.
2. Strach dzieci wywołany wyglądem pustelnika.
3. Dziwne zachowanie przybysza.
4. Historia nieszczęśliwej miłość Pustelnika.
5. Rozpoznanie dawnego ucznia Gustawa.
6. Dalsza część snutej opowieści -ślub ukochanej z innym mężczyzną.
7. Rozpacz i szaleństwo Gustawa.
8. Usiłowanie samobójstwa.
9. Oskarżenia wobec Księdza, przywołanie duchów, prośba              o przywrócenie dziadów.
10. Przestroga ducha.
11. Zniknięcie Gustawa.

# data[].attributes.body
IV część „Dziadów” zaliczana jest do dramatu romantycznego, o czym świadczy:

» Otwarta kompozycja utworu,

» Występowanie duchów,

» Fantastyka i irracjonalizm,

» Ludowe wierzenia, podania i baśnie.

# data[].attributes.body
Akcja rozgrywa się w Dzień Zaduszny, czyli 2 listopada. Nie znamy konkretnego roku, ale są to prawdopodobnie czasy współczesne autorowi, o czym może świadczyć wspomnienie dwóch dzieł przez Gustawa:

» Cierpienia młodego Wertera Goethego, które ukazały się w roku 1774,

» Nową Heloizę Jeana J, Rousseau, wydana w 1776 roku.

Największa popularność tych książek przypada na pierwsze ćwierćwiecze XIX stulecia.

Akcja ma miejsce w chacie greckokatolickiego księdza między godziną dwudziestą pierwszą a północą.

# data[].attributes.body
Bohaterem romantycznym jest główny bohater utworu – Gustaw. Doświadcza on wielkiej, nieszczęśliwej miłości. Po odejściu ukochanej czuje samotność po jej stracie, która przemienia się w nienawiść do otaczającego go świata oraz obłęd, który ostatecznie skutkuje popełnieniem przez niego samobójstwa.

# data[].attributes.body
W „Dziadach” mamy do czynienia z wieloma motywami. Na motyw romantyczny natrafiamy podczas opowiadania Gustawa o historii swojej miłości. Była ona wielka, jedyna, lecz nieszczęśliwa. Połączyła ona jednak duszę Gustawa i jego ukochanej na zawsze. Sprawiła, że mężczyzna stał się osamotniony, nie widział sensu życia po tym, jak od niego odeszła. Poczuł niechęć do otaczającego go świata; zbuntował się przeciw normom i zasadom moralnym oraz etycznym, popadając w obłęd i popełniając samobójstwo. Uważa, że prawdziwie umrze dopiero, gdy umrze jego ukochana.

Wszechobecny jest motyw śmierci. To w niej Upiór i Gustaw odnajdują zakończenie udręki życia, którego nie przyniosło samobójstwo. Ich miłość była tak wielka i silna, że przekraczała granice życia ludzkiego, przez co trapi ich również po śmierci.
Motyw buntu ujawnia się w poczynaniach Gustawa. Buntuje się on przeciwko prawom, normom i zasadom, które rządzą światem, ponieważ obwinia on je za stratę ukochanej. Nie był bogaty, dlatego znalazła ona innego mężczyznę, z którym się związała.

Cierpienie towarzyszy Gustawowi, którego życie zmienia się w jedną wielką rozpacz po stracie ukochanej. Nie złagodziło go również samobójstwo. Motyw cierpienia jest bardzo ważnym motywem w „Dziadach”; podczas obrzędu dziadów cierpią dusze zmarłych, dlatego zjawiają się one na nim.

# data[].attributes.body
Z IV części Dziadów wynika zaczerpnięte z ludowych wierzeń przekonanie, że człowiek może zgrzeszyć w różny sposób. Grzechami są wszystkie złe uczynki, przynoszące krzywdę innym ludziom. Jednak grzechem jest również zaniedbanie, bezczynność, bierność wobec świata. Nie wolno odrzucać życia, należy je brać takim, jakie ono jest, trzeba w nim uczestniczyć. Każdy z ludzi musi mieć na uwadze swoich bliźnich, musi umieć dawać im radość, a nie myśleć wyłącznie o sobie i o zaspokajaniu własnych przyjemności. Nie wolno też uciekać od cierpienia, od bólu. One powodują, że człowiek staje się bardziej ludzki, że może osiągnąć pełnię człowieczeństwa.

# data[].attributes.body
W utworze mamy do czynienia z duchami; każdy z nich zgrzeszył za życia i teraz musi odpokutować zło przez siebie wyrządzone. Duchy wygłaszają przestrogi, które mają na celu przekazanie czytelnikowi wartości, zasad oraz reguł moralnych i etycznych, którymi powinien się kierować. Spotykamy się również z opartą na wierzeniach ludu słowiańskiego kategoryzacją grzechów na grzechy lekkie, nieprzesądzające o wiecznej karze oraz ciężkie, które zamykają człowiekowi drogę do nieba na zawsze. Przykładem grzechu ciężkiego w utworze jest samobójstwo Gustawa, który nie mógł znieść odejścia od niego ukochanej. Teraz musi odbywać pokutę, powracając na świat jako upiór.

# data[].attributes.body
Mickiewicz w swoim dziele sięga do ludowego poczucia sprawiedliwości. Prosty lud wie najlepiej, co jest dobre, a co złe, i może dokonać moralnego osądu osób winnych. Sprzeciwiają się osądom oświeceniowców, albowiem czucie i wiara, którymi lud wiejski się kieruje, jest o wiele bardziej wartościowy. Prości wieśniacy wierzyli w istnienie dobra i zła oraz w to, że nie można wyrządzić zła, nie ponosząc przy tym żadnej odpowiedzialności. Uważali, że zło jest zawsze karane, lecz dobro zawsze wynagradzane.

# data[].attributes.body
Wśród bohaterów utworu możemy wymienić:

» Ksiądz: sługa kościoła greckokatolickiego, dawny nauczyciel Gustawa. Jest właścicielem chatki, w której pojawia się Gustaw. Po stracie żony odnajduje ukojenie swoich cierpień w Bogu. Wprowadził zakaz obrzędu dziadów – uznał go za pogański.

» Dzieci: chętnie słuchają opowieści Gustawa, wierzą w działanie tajemniczych sił.

» Pustelnik (Gustaw): dawny uczeń księdza, zakochał się bez wzajemności w kobiecie, która wyszła za innego mężczyznę; popełnił samobójstwo.

» Głos z kantorka: duch skąpego lichwiarza, który pieniędzy skąpił również wdowom i sierotom.

» Ukochana Gustawa: znana z opowieści Gustawa, według opisu jest piękną i bogatą kobietą z dobrego domu, którą Bóg połączył z Gustawem łańcuchem wiecznej miłości. Ostatecznie wyszła za innego mężczyznę.

# data[].attributes.body
Czwarta część „Dziadów” powstała w burzliwym momencie życia Mickiewicza. Tworzył ją między wrześniem 1821 a kwietniem 1822, gdy artysta przebywał w Kownie oraz Wilnie. Równolegle z pisaniem dzieła Mickiewicz odnosił porażki w życiu miłosnym: poznał wcześniej Marylę Wereszczakówną. Zakochał się, lecz była to niespełniona miłość, gdyż kobieta poślubiła znacznie bogatszego i cieszącego się wsparciem jej rodziców hrabiego Puttkamera. Zmarła mu również w tym okresie matka. II tom Poezji Mickiewicza ukazał się drukiem w 1823 roku w Wilnie; zawierał on wiersz „Upiór”, napisany w styczniu 1823 roku, IV część „Dziadów” oraz poemat „Grażyna. Powieść litewska”.