# data[].attributes.body
Hoi allemaal,

Leuk dat jullie kijken op deze Padlet. Op deze pagina staan verschillende sites die jullie kunnen helpen. Natuurlijk mag je ook zelf zoeken maar om jullie het wat makkelijker te maken heb ik ook al het een en ander gezocht. Je kunt gewoon op de plaatjes klikken om naar de sites te gaan. Succes!

# data[].attributes.body
Handig voor iedereen!

# data[].attributes.attachment_link.description
Mensen begrijpen elkaar en de wereld beter als er geen taalbarrières zijn. Daarom biedt Van Dale je taaloplossingen op elk niveau. Van de bekende 'Dikke' of 'Grote' Van Dale en (online)woordenboeken in verschillende talen, tot taaltrainingen, databestanden en de handige Van Dale-app.

# data[].attributes.headline
Informatie over verschillende personen en tijdvakken

# data[].attributes.subject
Informatie over verschillende personen en tijdvakken

# data[].attributes.body
Handig voor veel van jullie!

# data[].attributes.attachment_link.description
Entoen.nu is bedoeld voor alle geïnteresseerden in de Nederlandse cultuur en geschiedenis, en in het bijzonder voor leerlingen en docenten in bovenbouw basisonderwijs en onderbouw voortgezet onderwijs.

# data[].attributes.body
Handig voor iedereen!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het artikel van de week is... Britse Maagdeneilanden!

De Britse Maagdeneilanden zijn een eilandengroep bij Puerto Rico. De eilanden behoren sinds 1672 bij het Verenigd Koninkrijk, maar kregen pas in 1960 de huidige status. De eiland zijn een Britse overzees gebied, waardoor ze veel bevoegdheden hebben. De Britse Maagdeneilanden zijn bekend vanwege de zonvakanties en de bedrijven die zich op de eilanden vestigen om belasting te ontwijken. Maar bij welk land hoorden eilanden eerst?

>> Lees hier verder voor het antwoord! >>

Meer informatie over

Een portaal is een verzameling van artikelen die over hetzelfde onderwerp gaan. Hieronder hebben we een aantal portalen voor je uitgezocht. Op het Portaaloverzicht vind je een overzicht van alle portalen.

In andere talen

# data[].attributes.attachment_link.description
Het artikel van de week is... Britse Maagdeneilanden ! De Britse Maagdeneilanden zijn een eilandengroep bij Puerto Rico. De eilanden behoren sinds 1672 bij het Verenigd Koninkrijk, maar kregen pas in 1960 de huidige status. De eiland zijn een Britse overzees gebied, waardoor ze veel bevoegdheden hebben.

# data[].attributes.body
Alles per tijdvak beschreven!

# data[].attributes.attachment_link.description
Geschiedenis.nl is een website met achtergrondverhalen over cultuur en geschiedenis. Daarnaast organiseert geschiedenis.nl historische activiteiten, zoals lezingen, cursussen en reizen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een vrouw die het aanzien van Nederland veranderde. Aletta Jacobs was de eerste vrouw in Nederland die een HBS bezocht, eerste vrouw die universitair onderwijs afrondde, arts werd en de eerste vrouw die promoveerde. Zo'n kwart eeuw lang stond zij in Nederland aan het hoofd van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Stalin is te onbeschoft, maar dit gebrek, heel goed te verdragen in de betrekkingen tussen ons communisten onderling, wordt onverdraaglijk in de functie van secretaris-generaal. Dus geef ik de kameraden in overweging een middel te bedenken om Stalin van die post te verwijderen en op zijn plaats iemand te benoemen die zich in alle opzichten van Stalin ten goede onderscheidt, namelijk geduldiger, loyaler, beleefder en met meer respect jegens de kameraden, minder wispelturig enz."
Lenin over Stalin

In 1879 werd Jozef Vissarionovich Djoegashvili in Gori, Georgië geboren. Zijn vader was schoenmaker die maar met moeite geld kon verdienen om het gezin te onderhouden en die zijn vrouw en kinderen sloeg. Stalin was het enige van vier kinderen die de jeugd overleefde. Zelf stierf hij op vijfjarige leeftijd bijna aan de pokken en hield daaraan het pokdalige gezicht over. Bovendien liep hij een verwonding op aan zijn arm, waardoor deze altijd korter en minder goed bruikbaar zou zijn dan de rechter. Deze harde jeugd gaf hem het begin van een hardheid die hij later tentoon zou spreiden. Stalins moeder, Jekaterina, nam zijn opvoeding ter hand, nadat Stalins vader in 1890 gestorven was. Jekaterina had besloten dat Jozef priester moest worden. Hoewel Stalin goede cijfers behaalde, verliet hij in 1899 de seminarie zonder de opleiding afgemaakt te hebben. De kerkelijke invloed zou later vooral blijken uit het declamatorische taalgebruik, want zelf was hij volstrekt ongelovig. Stalin was in die periode echter nog op zoek naar een kader waarin hij zijn leven kon plaatsen. Dit kader werd gevonden in het marxisme.

Toen Stalin zijn eerste schreden op het pad van het marxisme zette, was Rusland een arm land. De bevolking telde rond de 130 miljoen mensen waarvan er 90 miljoen boeren waren. Slechts 104.000 mensen hadden een universitaire opleiding genoten. De sociale structuur was erg onevenwichtig met een bovenlaag van twee miljoen mensen en een nog kleinere middenklasse. Grote armoede gaf de marxisten een goede hoop op een grote aanhang.

In 1901 was Stalin lid geworden van een Georgische socialistische partijen was druk bezig om de revolutionaire energie over te brengen bij de Georgische arbeiders. In het plaatselijke comité nam Stalin al snel een belangrijke rol in. Zijn houding in die tijd is als volgt beschreven:
"Het was tijd om te beginnen en Koba (Stalin) was er weer niet. Hij kwam altijd te laat. Niet veel, maar wel altijd. Wanneer hij arriveerde, veranderde de sfeer, niet zozeer in de zin dat deze zakelijk werd, eerder gespannen. Koba kwam binnen met een boek onder zijn korte linkerarm en ging ergens opzij of in een hoekje zitten. Hij luisterde zwijgend tot iedereen gesproken had. Hij sprak altijd als laatste en deed dat uitgebreid. Hij vergeleek de verschillende standpunten, woog alle argumenten tegen elkaar af en poneerde zijn eigen stelling met grote beslistheid, alsof hij de discussie afrondde. Zo leek alles wat hij zei van speciaal belang."

In 1902 werd Stalin door de politie opgepakt wegens zijn revolutionaire activiteiten en naar Siberië gestuurd. Hij slaagde echter te ontsnappen en terug te keren naar de Kaukasus. In de daarop volgende periode plaatste hij zich volledig achter Lenin. Stalin was in deze tijd echter meer op de vlucht voor de politie vanwege zijn overvallen in dienst van de socialistische partij, dan dat hij zich met de organisatie bezig kon houden. Tussen maart 1908 en maart 1917 was hij slechts anderhalf jaar vrij. Tijdens zijn verblijf in de gevangenissen wist hij zich wel goed in te lezen in de marxistische lectuur. Desondanks slaagde hij erin om naam te maken als partijlid en organisator. Hij vergezelde Lenin op vele reizen en slaagde erin door te dringen tot de hoogste regionen van de Bolsjewistische partij. Een knappe prestatie, te meer daar hij in 1904 ook nog getrouwd was en dus ook nog een gezin te onderhouden had. Uit dit korte huwelijk, in 1907 stierf zijn vrouw, kwam zijn zoon Yakov voort.

Tijdens de revolutie van maart 1917 werd Stalin (man van staal - deze naam zou hij vanaf 1913 dragen) overschaduwd door mannen als Lenin en Trotsky, maar zijn ster was nog steeds rijzende: in april 1917 werd Stalin gekozen als lid van het centrale comité van de Bolsjewistische partij. Ondanks deze succesvolle stap kreeg Stalin weinig spectaculaire gebeurtenissen achter zijn naam. Hij was redacteur van het partijorgaan, de Prava, en gaf steun aan Lenin. Maar grote daden zoals die door Trotsky verricht werden, deed Stalin niet. Zijn rol speelde zich voornamelijk op de achtergrond af.

In het nieuwe kabinet dat door de Bolsjewieken gevormd was kreeg Stalin de relatief onbetekenende post van minister van Nationaliteiten. Daarnaast deed hij nog verscheidene dingen voor de partij, maar wederom was zijn plek toch vooral op de achtergrond en zorgde hij ervoor om telkens in de buurt van Lenin te blijven. In 1919 werd Stalin lid van het Politburo dat een van de kernorganisaties van de partij was. Stalin ging zich steeds meer bezighouden met de organisatie van de partij en verkreeg langzaam maar zeker steeds meer macht in de partij. Vanaf 1922 bekleedde Stalin de post van secretaris-generaal en zorgde zo voor benoemingen van belangrijke functies in de Bolsjewistische partij. Deze post wist Stalin uitstekend te benutten om zijn eigen machtspositie verder te verstevigen. Stalin wist als geen ander de organisatorische macht om te zetten in politieke macht. Stalins concurrenten in de partij zagen wel hoe zijn ster steeds verder rees, maar niemand die er iets aan wilde doen of in staat was om er iets aan te doen.

Tot 1922 was Stalin afhankelijk van de bescherming van Lenin, maar deze viel rond die tijd weg met de tanende gezondheid van Lenin. Voor Stalin was dit echter ook een geluk, want hij werd in toenemende mate gewantrouwd door Lenin. Deze verslechterde situatie tussen beide leiders mondde in 1923 zelfs uit in een volledige breuk tussen beiden. Een feit dat door Stalin getracht werd te verdoezelen.

Na de dood van Lening in 1924 leek het erop als zou Trotsky de machtigste man van de Sovjet-Unie worden. Hij was degene met het meeste talent en charisma en niet Stalin. Trotsky zou de strijd met Stalin niet redden omdat deze gesteund werd door de twee belangrijkste leden van het politburo, Kamenev en Zinovjev. Stalin speelde het spel tegen Trotsky slim. Systematisch bouwde Stalin aan een invloedrijke groep rond hem heen en ondergroef op die manier de machtsbasis van zijn tegenstander. Daarnaast deed Stalin het ook steeds meer voorkomen alsof hij de ideologische opvolger van Lenin was. Hij lanceerde de term "Socialisme in één land", daar waar Lenin nog uitging van de wereldrevolutie. Tegelijk probeerde Stalin aan te tonen dat Trotsky afweek van de officiële leer. Een ernstige beschuldiging. Tegen 1925 was Trotsky als potentiële tegenstander uitgeschakeld. In 1927 werd Trotsky definitief uit de Bolsjewistische partij gestoten en naar Siberië verbannen.

In 1925 begon Stalins strijd tegen de andere twee leden van de Troika, Kamenev en Zinovjev. Deze strijd om de macht werd door Stalin op dezelfde manier uitgevochten als tegen Trotsky en met hetzelfde succes. Tegen 1928 was Stalin zo goed als alleenheerser in de Sovjet-Unie en de partij.

In 1928 begon Stalin met een van de belangrijkste projecten tot dan toe na de dood van Lenin, de collectivisatie van de boeren en de strijd tegen de Koelakken. Deze Koelakken waren rijke boeren die grote stukken grond bezaten en een doorn in het oog waren van Stalin. Maar ook tegen de boeren werd de strijd opgenomen, want op deze manier wilde de partij grip krijgen op de enorme massa boeren. In deze actie ging het dus om veel meer dan de doorvoering van de ideologie in de economie. De maatregelen stuitten op veel verzet bij de boeren en Stalin besloot tot het gebruik van de hardste maatregelen om het verzet te breken. De landbouwproductie daalde scherp en er braken hongersnoden uit. Miljoenen boeren stierven tijdens de periode van collectivisatie.

Tegelijk met het onder controle brengen van de landbouw werd er begonnen met een indrukwekkende industrialisatie. De nadruk lag op de zware industrie en ook hier werden wederom geen offers gespaard. Het doel heiligde de middelen, maar er was een groot succes: in 1937 was de productie vier maal zo hoog als tijdens het begin van de industrialisatie in 1928. Zonder de "man van staal" was deze prestatie echter nooit mogelijk geweest. Zijn bereidheid tot offers zou door weinig andere personen geëvenaard en uitgevoerd worden.

De jaren "30 werden in de Sovjet-Unie gekenmerkt door een consolidatie van macht van Stalin die verder mogelijk werd gemaakt door grote zuiveringen in de partij en het leger. Tijdens de beruchte showprocessen bekenden de aangeklaagden uit zichzelf, na eerst lange tijd gemarteld te zijn, dat ze schuldig waren. In eerste instantie leverden de zuiveringen van de jaren "30 een gunstig resultaat op voor Stalin, maar in 1941 bleek dat de zuiveringen ook een andere kant van de medaille opleverden. Tijdens de Duitse aanval op de Sovjet-Unie op 22 juni 1941 bleek dat de partij een groot deel van haar kracht had verloren. Partijleden durfden geen beslissing meer te nemen uit angst voor represailles van de partijleiding. Maar ook het leger was zwaar getroffen door de zuiveringen die tussen 1937 en 1938 doorgevoerd waren. Tienduizenden officieren werden gearresteerd en opgevolgd door incompetente vervangers. Een andere fout van Stalin was, dat hij zich zonder strategisch inzicht bemoeid had met de plaatsing van troepen die de Sovjet-Unie moesten beschermen tegen Duitsland. De desastreuze gevolgen bleken in de eerste maanden van de oorlog toen grote delen van de Sovjet-Unie veroverd werden. Toch was het Stalin die de redding bracht, hij benoemde zichzelf tot opperbevelhebber van het leger en vooral zijn bereidheid tot het brengen van offers zorgden ervoor dat de totale ineenstorting achterwege bleef. Deze hardheid legde hij ook zichzelf op. Zo weigerde hij zijn gevangen zoon Yakov uit te wisselen en liet hem door doodschieten, omdat hij vond dat een echte Sovjet zich niet gevangen liet nemen.

Na de Tweede Wereldoorlog was de kaart van Europa onherkenbaar veranderd en de Sovjet-Unie had daar het meeste van geprofiteerd. Het land was een van de wereldmachten geworden, maar tegen welke prijs? Een grove schatting over het aantal Russische slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog gaat uit van 22 miljoen doden. Het voor landbouw en industrie zo belangrijke westen van de SU was voor een groot deel verwoest en wederom legde Stalin de zweep over zijn volk om het land met harde hand op te bouwen. Ook nu slaagde hij daar weer in, maar wederom lag er op het volk een zware druk om de vijfjarenplannen te volbrengen.

In de naoorlogse periode kon Stalin grote triomfen vieren als leider van een van de overwinnende landen op Duitsland en Japan. De Stalin-cultus die al ver voor de oorlog begonnen was, bereikte met de verering een hoogtepunt.

Begin jaren "50 begon Stalins wantrouwen weer in volle hevigheid op te laaien. De voorbereiding tot nieuwe zuiveringen lagen al klaar toen Stalin in 1953 stierf. Geheel in de cultus die hij rond zich heen had gebouwd werd hij naast Lenin in het mausoleum bijgezet. Lang heeft hij daar niet gelegen. Onder zijn opvolger Chroesjstjov kwam er een einde aan de persoonverheerlijking van Stalin. In 1956 deed Chroesjstjov tijdens het twintigste partijcongres openlijk een aanval op het bewind van Stalin. Hij beschuldigde Stalin van persoonsverheerlijking, machtsmisbruik, geschiedvervalsing en ernstige fouten op politiek, militair en agrarisch terrein. Deze rede sloeg in als een bom. Dertig van de 1600 afgevaardigden vielen flauw of kregen een hartaanval. Chroesjstjov zelf barstte tijdens de rede enkele keren in tranen uit. De destalinisatie zette echter niet door. Tot het einde van de Sovjet-Unie bleef er een verering van zijn persoon bestaan. En nog heden zijn er grote scharen aanhangers die hem naast Lenin vereren als de Grote Leider.De man van 100 miljoen.

# data[].attributes.attachment_link.description
"Stalin is te onbeschoft, maar dit gebrek, heel goed te verdragen in de betrekkingen tussen ons communisten onderling, wordt onverdraaglijk in de functie van secretaris-generaal. Dus geef ik de kameraden in overweging een middel te bedenken om Stalin van die post te verwijderen en op zijn plaats iemand te benoemen die zich in alle opzichten van Stalin ten goede onderscheidt, namelijk geduldiger, loyaler, beleefder en met meer respect jegens de kameraden, minder wispelturig enz."

# data[].attributes.body
Homo Universalis = belangrijke uitvinding

# data[].attributes.body
Lees hier de opdracht

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Leonardo da Vinci was overal goed in: hij was kunstschilder, architect, ingenieur en theaterproducent. Hij was ook homoseksueel, een bastaardkind en enorm populair in het Italië van de renaissance.

De term 'genie' wordt tegenwoordig vaak gebruikt voor popsterren, stand-upcomedians en zelfs voetballers. Maar Leonardo da Vinci had deze eretitel écht verdiend, zo legt Walter Isaacson uit in zijn nieuwe, fraai geïllustreerde biografie van de Italiaanse meester. Leonardo combineerde wetenschap en kunst in werken die tot de schatten van de menselijke geschiedenis zijn gaan behoren - van de 'Mona Lisa' en Het Laatste Avondmaal tot zijn ontwerpen voor vliegmachines en zijn baanbrekende onderzoek naar de optiek en het perspectief. [Lees wat de wetenschap zegt over genieën.]

In een telefonisch vraaggesprek met de auteur, thuis in zijn woonplaats Washington DC, legde hij aan National Geographic uit waarom de glimlach van de Mona Lisa de bekroning was van tientallen jaren van onderzoek, waarom Michelangelo en Leonardo elkaar niet konden uitstaan en waarom Leonardo's nieuwsgierigheid het belangrijkste kenmerk van zijn genialiteit is.

Courtesy Simon & Schuster

We moeten beginnen met de beroemdste glimlach ter wereld. Welke plaats neemt de 'Mona Lisa' in het leven en werk van Leonardo in en hoe is zij erin geslaagd ons vijfhonderd jaar lang te blijven betoveren?
De glimlach van de Mona Lisa is de bekroning van een leven van onderzoek - van het bestuderen van de kunsten, de wetenschappen, de optica en alle mogelijke andere gebieden waarop Leonardo zijn nieuwsgierigheid kon loslaten, waaronder het universum en onze plaats daarin.

Leonardo wijdde talloze pagina's in zijn notitieboeken aan de studie van het menselijk gezicht, waarbij hij alle spieren, spiertjes en zenuwen rond de lippen ontleedde. Op een van die pagina's zie je ergens bovenaan een vage schets die al aan de glimlach van de Mona Lisa doet denken. Van 1503, toen hij aan het werk begon, tot op zijn sterfbed in 1519 hield Leonardo het schilderij in zijn bezit, om elk aspect van het werk laagje na laagje te perfectioneren. In die periode ontleedde hij het menselijk oog met behulp van lijken en ontdekte dat het centrum van het netvlies bedoeld is voor het waarnemen van details, maar dat de randen ervan dienen voor het waarnemen van contrasten en vormen. Als je direct naar de glimlach van de Mona Lisa kijkt, zie je dat de mondhoeken zich lichtjes naar onderen krullen, maar door de schaduwwerking en de lichtval lijken ze juist wat omhoog te wijzen. Als je je blik over haar gezicht laat glijden, zie je de glimlach afwisselend verdwijnen en weer opduiken.

Hij liep met zijn notitieboek rond door Florence en Milaan en tekende altijd de gezichtsuitdrukkingen en emoties van mensen die hij zag. Hij probeerde die te verbinden met de innerlijke gevoelens die de mensen koesterden. Dat zie je het duidelijkst in Het Laatste Avondmaal.

De Mona Lisa is de bekroning van al dat onderzoek, omdat de emoties die zij uitdrukt net als haar glimlach een beetje ongrijpbaar is. Telkens wanneer je naar haar kijkt, lijkt ze er een beetje anders uit te zien. In tegenstelling tot veel portretten uit die tijd is dit niet de uitbeelding van een buitenkant op een plat vlak, maar tracht het werk innerlijke gevoelens weer te geven.

De Mona Lisa van Leonardo da Vinci

Foto door VCG Wilson, Corbis, Getty

Zijn andere wereldberoemde werk is Het Laatste Avondmaal, dat u "het meest fascinerende van alle verhalende schilderijen in de geschiedenis" noemt. Kunt u ons meer vertellen over de wording van dit fresco en uitleggen waarom het zo'n uitzonderlijk meesterwerk is?
De hertog van Milaan vroeg hem om dit tafereel op de muur van de eetzaal van een klooster te schilderen. Anders dan veel uitbeeldingen van het Laatste Avondmaal - en destijds waren dat er vele honderden - probeert Leonardo niet alleen maar dat ene moment vast te leggen. Hij begrijp dat er niet zoiets is als één moment dat losstaat in de tijd. Hij schrijft dat in elk afzonderlijk moment ook de tijd ervóór en erna is gelegen, omdat het een vloeiend moment is.

Dus maakte hij van Het Laatste Avondmaal een dramatisch verhaal. Als je de ruimte betreedt, zie je de geheven hand van Christus, waarna de blik via zijn arm naar boven gaat en je zijn gezicht ziet. Hij zegt: 'Eén van jullie zal mij verraden.' Terwijl je de blik over het doek laat glijden, zie je aan de hand van de reacties hoe die uitspraak als een baksteen in een vijver door de groep van apostelen rimpelt.

Degenen die het dichtst bij hem zitten, vragen: 'Ben ik het, Heer?' En degenen die verder weg zitten, hebben het pas gehoord. Terwijl het drama zich vanuit het centrum naar de randen uitdijt, lijkt het weer terug te kaatsen wanneer Christus naar het brood en de wijn reikt, het begin van het instituut van de eucharistie.

Het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci

Foto door Universal History Archive, Getty

Ondanks zijn genie stond Leonardo in zijn eigen tijd niet zozeer als meesterschilder bekend, maar als een architect - en zelfs als iemand die we tegenwoordig een 'special effects-technicus' zouden noemen. Kunt u ons dat uitleggen?
In tegenstelling tot wat hij soms wenste, was hij toch vooral kunstschilder. Hij zag zichzelf liever als ingenieur en architect, gebieden waarop hij met veel passie werkte. Maar zijn eerste opdrachten voerde hij als theaterproducent uit.

Daarbij leerde hij hoe je trucjes met het perspectief kon uithalen, omdat het decor in een theater een overdreven sterk perspectief vertoont en dieper lijkt dan het is. Op het toneel werden zelfs tafels een beetje naar voren gekanteld zodat het tafelblad te zien was, iets wat ook in Het Laatste Avondmaal het geval is. Ook de dramatische gebaren van de acteurs worden op het toneel overdreven, wat je eveneens in Het Laatste Avondmaal ziet.

Door zijn werk als theatermaker kwam hij in aanraking met mechanische toneelapparaten, zoals vliegmachines en een schroefhelikopter, die bedoeld waren om bij bepaalde voorstellingen engelen uit de toneeltoren op het podium te laten neerdalen. Daarbij stapte Leonardo over de scheidslijn tussen fantasie en werkelijkheid en probeerde ook échte vliegmachines te ontwerpen, die technische hoogstandjes waren! Dus wat hij in het theater oppikte, gebruikte hij in zijn kunst en in zijn serieuze ingenieurswerk.

Leonardo da Vinci filled his notebooks with sketches of inventions, including flying machines.

Wat was Leonardo voor man? Hij was vegetariër en openlijk homoseksueel in een tijd dat sodomie een misdaad was. En hij was nogal een dandy. Kunt u deze verschillende kanten van zijn karakter toelichten?
Hij was homo, een onwettig kind, linkshandig en een beetje ketters, maar het mooie aan Florence was dat deze stad halverwege de vijftiende eeuw zeer tolerant was. Leonardo placht in korte, paarse en roze outfits door de stad te lopen en baarde daarmee het nodige opzien onder de Florentijnen, maar hij was zeer populair. Hij had ongelooflijk veel vrienden in zowel Florence als Milaan. Hij schrijft over talloze diners met goede vrienden, die een bont gezelschap vormden: wiskundigen, architecten, toneelschrijvers, ingenieurs en dichters. Die veelzijdigheid heeft hem mede gevormd.

Tot slot was hij ook een zeer aantrekkelijke kerel. Als je zijn Vitruviaanse mens bekijkt, een man die naakt binnen een cirkel en een vierkant is afgebeeld, zie je vooral een zelfportret van Leonardo, met zijn golvende krullen en goed gebouwde lichaam.
Het was algemeen bekend dat Leonardo en Michelangelo elkaar niet konden uitstaan. Kunt u die wederzijdse afkeer verklaren en ons iets vertellen over de schilderkunstige shoot-out tussen de beide genieën?
Leonardo en Michelangelo waren zeer verschillend. Leonardo was populair, onderhoudend en geheel op z'n gemak met zijn eigen excentriciteit, ook met zijn homoseksualiteit. Michelangelo was ook homo, maar hij werd geplaagd door zijn geaardheid. Hij was ook veel meer een kluizenaar. Hij had geen goede vrienden en droeg altijd donkere kleren, dus in uiterlijk, stijl en persoonlijkheid waren de beide mannen elkaars tegenpolen.

Ook in hun artistieke stijlen waren ze heel verschillend. Michelangelo schilderde als een beeldhouwer, waarbij hij zeer duidelijke contouren gebruikte. Leonardo geloofde juist in sfumato, het laten vervagen van de contouren, omdat hij vond dat wij de werkelijkheid ook zo waarnemen.

De heersers van Florence organiseerden een wedstrijd tussen de twee mannen door ze in de Zaal van de Vijfhonderd in het Palazzo Vecchio ieder een slagveldscène te laten schilderen. Tegen die tijd was hun rivaliteit al erg onvriendelijk geworden.

Leonardo had gestemd voor het voorstel om Michelangelo's standbeeld David ergens in een arcade weg te stoppen, in plaats van midden op het centrale plein van Florence te zetten. En Michelangelo had zich openlijk onbeschoft tegenover Leonardo gedragen. Door dat alles was algemeen bekend dat het tussen die twee knetterde, dus lieten de heersers van Florence de mannen tegen elkaar uitkomen door ze beide een slagveldscène te laten schilderen.

Uiteindelijk zou geen van tweeën de uitdaging aangaan, want ze hielden ermee op voordat de fresco's af waren. Leonardo ging vervolgens terug naar Milaan en Michelangelo verhuisde naar Rome om aan de Sixtijnse Kapel te werken.
Leonardo signeerde zijn schilderijen nooit, wat soms tot verwarring heeft geleid. Kunt u ons iets vertellen over La Bella Principessa en over het opmerkelijke, detectiveachtige onderzoek om de authenticiteit van die tekening vast te stellen?
La Bella Principessa is een tekening in pastelkrijt die enkele tientallen jaren geleden op een veiling opdook. Het werk was nooit als een Leonardo beschouwd en tegen een zeer laag bedrag verkocht, omdat iedereen dacht dat het een Duitse kopie naar een Florentijnse kunstenaar was.

Maar één kunstverzamelaar was ervan overtuigd dat het om een authentieke Leonardo ging. Hij kocht de tekening en reisde er de hele wereld mee over om uit te zoeken of het een echte Leonardo was. Het oordeel was uiteindelijk vrij overtuigend toen ze vingerafdrukken vonden, want Leonardo beduimelde zijn werken vaak.

Vervolgens bleek dat de man die beweerde dat het doek echt was, niet bepaald een goede reputatie had en misschien zelf een oplichter was, dus werd de verklaring van echtheid weer ingetrokken. Uiteindelijk ontdekten ze met de hulp van Martin Kemp, de grote Leonardo-kenner van de Oxford University, dat het inderdaad om een tekening van Leonardo ging en dat La Bella Principessa als omslag had gediend voor een boek dat zich in een bibliotheek in Polen bevond, waar iemand het werk uit de band had gesneden.

Vorige week nog werd het prachtige paneel Salvator Mundi voor het recordbedrag van 450,3 miljoen dollar op een veiling van Christies verkocht. Lange tijd werd ook dit werk als een kopie beschouwd, maar in de afgelopen tien jaar is het als een echte Leonardo erkend. Tien jaar geleden was het nog voor 45 Britse pond (vijftig euro) verkocht.

Die veiling was een enorme gebeurtenis, want het was het laatste schilderij van Leonardo dat nog in privébezit was. Waarschijnlijk zal niemand ooit nog een schilderij van Leonardo kunnen kopen.

Een van de natuurlijke fenomenen die Leonardo het meest interesseerde en die hij tegen het einde van zijn leven opnieuw bestudeerde, was water. Wat vond hij er zo fascinerend aan?
Leonardo was autodidact. Hij was nooit naar school gegaan omdat hij een onwettig kind was. Een van de dingen die hem als kind fascineerden, waren de beken die de rivier de Arno in stroomden. Die bestudeerde hij als kind, en vanaf zijn kinderjaren tot op zijn sterfbed bleef hij draaikolken in het water tekenen en probeerde hij de wiskundige principes erachter uit te zoeken.
Wat was het doorslaggevende kenmerk van Leonardo's genie? En wat kunnen we van hem leren?
Dat is zowel in zijn wetenschappelijke werk als in zijn kunst terug te zien. Zo werd hij gefascineerd door de kleine wervelingen die ontstonden wanneer lucht over de gebogen vleugel van een vogel stroomde en besefte dat de vogel daardoor in de lucht kon blijven, iets wat we nu als de liftkracht bij vliegtuigen kennen.

In veel van zijn meesterwerken, waaronder de Mona Lisa, zie je een meanderende rivier, alsof die in verband staat met de bloedvaten van de persoon die hij heeft geportretteerd, als een verbinding tussen mens en aarde.

In het laatste hoofdstuk van mijn boek probeer ik daarop antwoord te geven, aan de hand van 25 lessen die we van Leonardo kunnen leren en waarin ook lessen uit mijn eerdere boeken over Steve Jobs en Albert Einstein zijn opgenomen. Bij het schrijven van al die boeken merkte ik dat creativiteit voortkomt uit het verbinden van kunst en wetenschap. Om werkelijk creatief te zijn moet je geïnteresseerd zijn in alle mogelijke gebieden, in plaats van een specialist op één gebied te zijn.

Leonardo da Vinci is daarvan het ultieme voorbeeld: iemand die zich voor werkelijk alles interesseerde wat over het universum bekend was, met inbegrip van onze plaats in dat universum. Dat maakte hem tot een heerlijk onderwerp om over te schrijven.
Simon Worrall presenteert Book Talk. Volg hem op Twitter of op simonworrallauthor.com.
In zijn notitieboeken vinden we kwesties als 'Beschrijf de tong van een specht'. 'Waarom gapen mensen?' 'Waarom is de hemel blauw?'... Zijn nieuwgierigheid over alledaagse fenomenen kende geen grenzen en doet denken aan de verwondering die we als kind voelen maar daarna steeds meer kwijtraken.

De doorslaggevende karaktertrek van Leonardo was zijn nieuwsgierigheid naar alles en nog wat en het feit dat hij alles simpelweg wilde weten, niet alleen omdat het nuttig zou kunnen zijn. Zo daagde hij zichzelf voortdurend uit en schoolde hij zichzelf tot een genie. Niemand zal ooit Einsteins wiskundige vermogens evenaren, maar we kunnen allemaal iets van Leonardo's nieuwsgierigheid leren en die eigenschap van hem overnemen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat maakte Leonardo da Vinci tot een genie?

# data[].attributes.attachment_link.description
Leonardo da Vinci was overal goed in: hij was kunstschilder, architect, ingenieur en theaterproducent. Hij was ook homoseksueel, een bastaardkind en enorm populair in het Italië van de renaissance. De term 'genie' wordt tegenwoordig vaak gebruikt voor popsterren, stand-upcomedians en zelfs voetballers.

# data[].attributes.attachment_link.title
Julius Caesar | Rijksmuseum van Oudheden

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Rijksmuseum van Oudheden heeft nog een tweede portret van Caesar. Deze marmeren kop is vrij zwaar gehavend. Het voorhoofd is horizontaal ingekerfd en de kin en de neus zijn grotendeels weggeslagen. De verdwenen neus was trouwens niet de oorspronkelijke; een rond gat bewijst dat er ooit met behulp van een ijzeren pen een nieuwe op is gezet.

# data[].attributes.attachment_link.description
Martin Luther King inspireerde miljoenen mensen met zijn toespraak 'I Have a Dream'. Maar zijn erfenis is groter dan de 'droom' alleen. Bekijk de special

# data[].attributes.body
Duidelijk informatie filmpje

# data[].attributes.attachment_link.title
Martin Luther King 50 jaar geleden vermoord: Zijn strijd tegen rassenscheiding

# data[].attributes.attachment_link.description
Woensdag is het precies vijftig jaar geleden dat Martin Luther King werd doodgeschoten. King werd het gezicht van de civil rights movement van de jaren '50 en '60 in de VS. Hij streed voor de rechten van zwarte Amerikanen. Met zijn spreektalent wist hij vele mensen te beroeren.

# data[].attributes.body
Heel duidelijk!

# data[].attributes.attachment_link.description
Een invloedrijk man in de geschiedenis van Zuid-Afrika. Icoon voor vrede, verzoening en afschaffing van de apartheid. Nelson Mandela heeft vele jaren van zijn leven de strijd tegen apartheid en racisme gevoerd. Na 27 jaar gevangenschap wordt hij de eerste democratisch verkozen president van Zuid-Afrika en ontvangt hij de Nobelprijs voor de Vrede.

# data[].attributes.body
Moeilijke bron!

# data[].attributes.attachment_link.description
The Nelson Mandela Foundation contributes to a society that remembers its pasts, listens to all its voices, and pursues social justice in order to promote peace, human rights and democracy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Levensbeschrijving heilige Jeanne d'Arc, met legendes, verering en cultuur, patronaten en wijze van afbeelding.

# data[].attributes.body
Heel duidelijk!

# data[].attributes.attachment_link.description
Priester, humanist, filosoof, theoloog en schrijver - Desiderius Erasmus is een van de invloedrijkste denkers uit de Nederlanden. Zijn bekendste boek, Lof der zotheid, is in veel talen vertaald. Met kritiek op de katholieke kerk is hij een van de wegbereiders van de Reformatie. Wie is Erasmus? Wat is zijn gedachtegoed?

# data[].attributes.body
Heel duidelijk!

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe wordt Willem van Oranje vader des vaderlands? | NPO Focus

# data[].attributes.attachment_link.description
Hij is een van de belangrijke figuren uit de Nederlandse geschiedenis: Willem van Oranje, de vader des vaderlands, prins van Oranje, Willem de Zwijger. Zijn verzet tegen de Filips II vormt het begin van de Tachtigjarige Oorlog en leidt tot het ontstaan van de Republiek der Nederlanden. Wie is Willem van Oranje?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Willem van Oranje, stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht, heeft een essentiële rol gespeeld in de Nederlandse Opstand (Tachtigjarige Oorlog) en de totstandkoming van de Republiek. De prins van Oranje was een militair en een politiek leider maar bleek vooral als een bindende kracht in de chaos van de oorlog van doorslaggevende betekenis.

# data[].attributes.attachment_link.title
1568-1584 Willem van Oranje - Tijdlijn Nederlandse geschiedenis - Rijksstudio - Rijksmuseum

# data[].attributes.attachment_link.description
Willem van Oranje, stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht, heeft een essentiële rol gespeeld in de Nederlandse Opstand (Tachtigjarige Oorlog) en de totstandkoming van de Republiek. De prins van Oranje was een militair en een politiek leider maar bleek vooral als een bindende kracht in de chaos van de oorlog van doorslaggevende betekenis.

# data[].attributes.body
Een hele duidelijke site!

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat hebben we te danken aan Napoleon? | NPO Focus

# data[].attributes.attachment_link.description
Napoleon Bonaparte weet de Franse grenzen te verleggen en lijft Nederland in bij het Franse keizerrijk. Hoe schopt een jongen van lagere adel het tot keizer? Wat leidt tot zijn ondergang? En wat hebben we in Nederland aan zijn heerschappij te danken?

# data[].attributes.body
Een eigen museum

# data[].attributes.body
Waar zijn werk nu hangt...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rembrandt van Rijn (1606-1669) werd als molenaarszoon geboren in Leiden. Na de Latijnse school schreven zijn ouders hem in 1620 in aan de universiteit. Rembrandt haakte al snel af. Hij werd schildersleerling bij Jacob van Swanenburch in Leiden en daarna bij Pieter Lastman in Amsterdam. Terug in Leiden vestigde hij zich, met Jan Lievens, als zelfstandig schilder. In die tijd schilderde Rembrandt veel bijbeltaferelen in een precieze stijl met bonte kleuren.

In 1631 verhuisde hij naar Amsterdam, waar hij veel portretopdrachten kreeg. Onder zijn vele leerlingen waren Ferdinand Bol, Govert Flinck en Carel Fabritius. In Rembrandts eigen werk werd het licht-donkercontrast steeds sterker, de toets losser, de composities dramatischer. Naast portretten schilderde hij veel historiestukken en maakte etsen en tekeningen.

Rembrandt trouwde in 1634 met Saskia Uylenburgh. In 1641 werd hun zoon Titus geboren, een jaar later stierf Saskia. Met Hendrickje Stoffels kreeg Rembrandt in 1654 een dochter. Hij had toen al hoge schulden en moest huis en bezit verkopen. Hij stierf in 1669 en werd begraven in de Amsterdamse Westerkerk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rembrandt van Rijn - Kunstenaars - Rijksstudio - Rijksmuseum

# data[].attributes.attachment_link.description
Rembrandt van Rijn (1606-1669) werd als molenaarszoon geboren in Leiden. Na de Latijnse school schreven zijn ouders hem in 1620 in aan de universiteit. Rembrandt haakte al snel af. Hij werd schildersleerling bij Jacob van Swanenburch in Leiden en daarna bij Pieter Lastman in Amsterdam.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rembrandt van Rijn (1606-1669) werd als molenaarszoon geboren in Leiden. Na de Latijnse school schreven zijn ouders hem in 1620 in aan de universiteit. Rembrandt haakte al snel af. Hij werd schildersleerling bij Jacob van Swanenburch in Leiden en daarna bij Pieter Lastman in Amsterdam. Terug in Leiden vestigde hij zich, met Jan Lievens, als zelfstandig schilder. In die tijd schilderde Rembrandt veel bijbeltaferelen in een precieze stijl met bonte kleuren.

In 1631 verhuisde hij naar Amsterdam, waar hij veel portretopdrachten kreeg. Onder zijn vele leerlingen waren Ferdinand Bol, Govert Flinck en Carel Fabritius. In Rembrandts eigen werk werd het licht-donkercontrast steeds sterker, de toets losser, de composities dramatischer. Naast portretten schilderde hij veel historiestukken en maakte etsen en tekeningen.

Rembrandt trouwde in 1634 met Saskia Uylenburgh. In 1641 werd hun zoon Titus geboren, een jaar later stierf Saskia. Met Hendrickje Stoffels kreeg Rembrandt in 1654 een dochter. Hij had toen al hoge schulden en moest huis en bezit verkopen. Hij stierf in 1669 en werd begraven in de Amsterdamse Westerkerk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rembrandt van Rijn - Kunstenaars - Rijksstudio - Rijksmuseum

# data[].attributes.attachment_link.description
Rembrandt van Rijn (1606-1669) werd als molenaarszoon geboren in Leiden. Na de Latijnse school schreven zijn ouders hem in 1620 in aan de universiteit. Rembrandt haakte al snel af. Hij werd schildersleerling bij Jacob van Swanenburch in Leiden en daarna bij Pieter Lastman in Amsterdam.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Italiaanse ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus wordt gezien als de ontdekker van Amerika in 1492. Hijzelf heeft echter nooit geweten dat het niet Indië was waar hij aankwam.
Christoffel Columbus wordt waarschijnlijk geboren in Genua, Italië. Hij werkt daar als koopman voor een handelsfirma en vaart langs de Middellandse Zee.

In 1476 wordt het schip waarop hij vaart aangevallen door een Franse piraat en tot zinken gebracht. De Italiaan spoelt meer dood dan leven aan aan de Portugese kust. Daar gaat hij werken bij de kaartenmakerij van zijn broer Bartholomeus. Hij trouwt met de Portugese Felipe Moniz Perestrello en zij krijgen een zoon, Diego. Zijn vrouw Felipe overlijdt enkele jaren daarna.

Naar het westen

Zoals meer wetenschappers en zeevaarders is Columbus ervan overtuigd dat de aarde rond is. Volgens hem is het daarom ook mogelijk Azië via het westen te bereiken. In 1484 dient hij een verzoek in bij de Portugese koning Johan II om steun voor een expeditie naar het westen. Die steun krijgt hij niet. Een jaar later vertrekt Columbus naar Spanje en vraagt daar koning Ferdinand en koningin Isabella steun. De Spanjaarden zijn echter te druk om de Afrikaanse Moren te verjagen uit hun land. Columbus krijgt ondertussen een tweede zoon, Ferdinand. Deze zoon krijgt hij bij Beatriz Enriquez, een vrouw met wie hij nooit zal trouwen. Als de Moren eindelijk zijn verslagen (de reconquista) krijgt het Spaanse koningshuis toch interesse in Columbus' plannen. In april 1492 krijgt hij Koninklijke goedkeuring voor zijn reis.

De eerste reis

Met drie schepen en negentig bemanningsleden vertrekt Columbus in augustus 1492 naar het westen. Hij houdt de details van de reis nauwkeurig bij in zijn logboeken. Op 12 oktober 1492 komt er voor het eerst land in zicht. Omdat Columbus denkt in Indië te zijn, noemt hij de inwoners indianen. Hij noemt het eiland waar hij aankomt San Salvador. Welk eiland het is waar Columbus aankwam, daarover is nog altijd onzekerheid. Wel vast staat dat hij aankwam op één van de Bahama-eilanden. Daarna bezoeken ze nog een paar eilanden in de buurt en komen ze ook aan op Cuba. Columbus ziet Cuba aan voor Japan. Eén van de bevelhebbers, Martín Alonso Pinzón gaat er dan met een schip vandoor, nadat hij van de indianen iets heeft gehoord over een goudeiland. Columbus zet de achtervolging in en komt terecht op Hispaniola, waar Haïti en de Dominicaanse Republiek nu liggen. Daar zet hij de eerste nederzetting neer in de 'Nieuwe wereld' (La Navidad), waarschijnlijk in het huidige Haïti. De ontdekkingsreiziger komt daarna per toeval de verdwenen Pinzón weer tegen en samen varen ze terug naar Europa. Maart 1493 komen ze weer aan in Lissabon.

Tweede reis

September 1493 vertrekt Columbus met 17 schepen opnieuw naar het westen. Hij legt dan aan op de eilanden Dominica, Guadeloupe en Puerto Rico. Daarna vertrekt hij naar zijn nederzetting La Navidad. Daar merkt hij dat alle 39 Spanjaarden die daar waren achtergebleven zijn vermoord door Indianen. Columbus sticht dan een nieuwe kolonie, Santa Domingo, de huidige hoofdstad van de Dominicaanse Republiek. Voordat hij terugkeert naar Spanje, ontdekt hij het nog westelijker gelegen Jamaica. Ook vaart hij opnieuw langs Cuba. Na honderden kilometers langs de Cubaanse kust te hebben gevaren, is de ontdekkingsreiziger ervan overtuigd dat hij het vaste land van Indië heeft bereikt.

Derde reis

De derde reis wordt een memorabele. In 1498 ontdekt Columbus voor het eerst het vasteland van Zuid-Amerika bij de rivier Orinoco in het huidige Venezuela. Ook ontdekt hij het eiland Trinidad. Op Hispaniola gaan zijn mannen zich ondertussen te buiten aan de indianen. Die worden mishandeld en vermoord. Columbus kan geen orde op zaken meer stellen. Na die reis wordt Columbus in Spanje het vuur aan de schenen gelegd over de wantoestanden op het eiland door een rapport van zijn gezant Francisco de Bobadilla. Hij wordt onder meer beschuldigd van machtsmisbruik, razzia's op inboorlingen en het ergste volgens de katholieke geestelijken: hij had de missionarissen verboden inboorlingen te dopen. Columbus verbood dit omdat de inboorlingen dan nog als slaven gebruikt konden worden. Christenen mogen andere christenen namelijk niet als slaaf verkopen. Columbus krijgt zes weken gevangenisstraf en wordt daarna vrijgelaten.

Vierde reis

In 1502 krijgt Columbus opnieuw toestemming de zee op te gaan. Hij gaat op zoek naar de doorgang, die Marco Polo heeft beschreven, de straat Malakka tussen Maleisië en Sumatra. Hij is immers nog steeds in de veronderstelling in Indië te zijn. Die straat wordt uiteraard nooit gevonden. Wel bereikt hij de kust van Kaap Gracias a Dios bij Venezuela. De reis duurt langer dan de bedoeling is. Columbus ligt een tijd in coma, hij raakt in gevecht met lokale indianen en zijn schepen raken beschadigd door de houtetende paalworm. Op de terugweg komt hij in een hevige storm terecht. Hij blijft een jaar in Jamaica, om op hulp te wachten uit Santa Domingo. In 1504 komt hij terug in Spanje.

Christoffel Columbus overlijdt in 1506. De ontdekkingsreiziger heeft tot zijn dood gedacht en volgehouden dat hij in Indië was geweest. De ontdekking van Amerika in 1492 wordt gezien als de overgang van de middeleeuwen naar de moderne tijd.

Feiten en fictie

Er bestaan veel onjuistheden en verschillende opvattingen over de ontdekkingsreiziger. Door sommigen wordt hij gezien als held, anderen zien hem als roofzuchtige veroveraar. Dit laatste werd versterkt toen in 2006 het proces-verbaal van Bobadilla werd teruggevonden. Veel historici denken dat dit proces-verbaal slechts de 'gekuiste versie' is van het werkelijke rapport.

In tegenstelling tot vaak wordt gedacht, was Columbus niet de eerste die dacht dat de aarde rond was. Ook de Griekse filosofen Pythagoras en Aristoteles stelden eeuwen voor de jaartelling al dat de aarde rond was. Columbus was slechts de eerste die het rondje ook daadwerkelijk probeerde te varen. Toch zijn de verhalen over Columbus die ontdekte dat de aarde niet plat was hardnekkig. Dit danken we hoofdzakelijk aan de Amerikaanse schrijver Washington Irving (1783-1859) die een vierdelige biografie over de ontdekkingsreiziger schreef. Hierin beweerde hij onder meer dat een religieuze commissie die de reisplannen van Columbus moest beoordeelde, bang was dat de ontdekkingsreiziger van de aarde zou vallen als hij alsmaar naar het westen bleef doorvaren. Dit is echter niet gebaseerd op de feiten.

Ook denken sommigen dat Columbus al eerder dan in 1492 in Amerika was, omdat hij het in eerdere reisverslagen heeft over 'Thule'. Volgens sommigen is dat de aanduiding van Groenland. De meeste historici denken echter dat dit Noorwegen of IJsland is. Ook denken ze dat hij een kaart van Amerika heeft gekregen van een zeevaarder die hij op een reis heeft ontmoet. Waarschijnlijk is de kaart waar hij over schrijft gewoon de kaart van Azië.

Wie was er eerst?

Historici vermoeden dat Amerika ruim voor Christoffel Columbus al eens bezocht is door de Vikingen. Volgens sommigen was het Erik De Rode, de ontdekker van Groenland die per ongeluk afdreef naar Nova Scotia. Het meest gangbare verhaal is echter dat zijn zoon, Leif Eriksson, als eerste aankwam op het Amerikaanse vasteland. Hij zou het huidige Boston hebben bereikt rond 1000 na Christus. Dit is echter niet schriftelijk vastgelegd zoals Columbus' reis, waardoor die laatste als de ontdekker wordt gezien.

Amerika werd uiteindelijk genoemd naar een andere ontdekkingsreiziger, Amerigo Vespucci. Deze voer rond dezelfde tijd naar het westen. Hij beweert in 1497 het vasteland van Amerika te hebben bezocht, een jaar eerder dan Columbus. Volgens de meeste historici is dat echter een verzinsel om te worden gezien als ontdekker van het vaste land. Waarschijnlijk kwam hij er pas in 1499. In tegenstelling tot Columbus, was Vespucci er wel van overtuigd dat hij niet in Azië was, maar in een compleet nieuw continent.

"Gracias a Dios hemos salido de esas honduras"

Tijdens zijn vierde reis komt hij aan in Kaap Gracias a Dios. De naam van die Kaap zou afgeleid zijn van een uitspraak van Columbus. De schepen zouden in een heftige storm terecht zijn gekomen, maar nadat hij om de kaap heenvoer, ging de wind liggen. Hij zou toen hebben gezegd:

"Gracias a Dios hemos salido de esas honduras" ("God zij Dank zijn we uit deze diepten gekomen")

Ook de naam Honduras (aan de oever van de kaap) zou van deze uitspraak zijn afgeleid.

Het ei van Christoffel Columbus

Het ei van Columbus is een mythe waarmee een simpele oplossing voor iets moeilijks wordt geillustreerd. De bescheiden Columbus zou er van overtuigd zijn dat iedereen de westelijke route naar Indië had kunnen vinden. Tijdens een diner bij kardinaal Mendoza illustreert hij dat met een ei. Hij vraagt de genodigden om het ei op de punt te laten staan. Dit lukt bij niemand. Dan pakt Columbus het ei en deukt de punt in door hard op tafel te slaan met het ei. Vervolgens zegt hij:

"Het verschil, mijne heren, is dat jullie dat hadden kunnen doen, maar dat ik het daarentegen daadwerkelijk gedaan heb."

Ontdekkingsreizen van Columbus

# data[].attributes.attachment_link.title
Christoffel Columbus - Ontdekking van Amerika (1492) | Historiek

# data[].attributes.attachment_link.description
De Italiaanse ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus wordt gezien als de ontdekker van Amerika in 1492. Hijzelf heeft echter nooit geweten dat het niet Indië was waar hij aankwam. Christoffel Columbus wordt waarschijnlijk geboren in Genua, Italië. Hij werkt daar als koopman voor een handelsfirma en vaart langs de Middellandse Zee.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op zijn tiende levensjaar koos Christoffel Columbus voor het eerst het ruime sop en hij groeide dan ook uit tot een echte zeeman. In 1492 voer hij vanuit de Canarische eilanden richting het westen en ontdekte op deze manier een nieuwe route naar 'Azië'. Pas na zijn dood zou blijken dat Columbus in werkelijkheid nog iets veel belangrijkers had (her-)ontdekt: het 'nieuwe' continent Amerika.
Christoffel Columbus werd geboren in 1451 in de Italiaanse havenstad Genua. Hij was de zoon van de wever en kaasverkoper Demonico Colombo en diens vrouw Susanna Fontanarossa. Naar eigen zeggen ging Columbus al op tienjarige leeftijd de zee op, waardoor hij tijdens zijn jeugd nooit leerde schrijven. Door zijn vrienden werd hij dan ook wel omschreven als 'een man met grote intelligentie, maar weinig opleiding'.

Handelsreizen

In 1473 trad Columbus in dienst bij Centurione, een grote handelsfirma uit Genua. In de jaren die volgden nam hij deel aan verscheidene handelsreizen naar Engeland (1476), IJsland (1477) en Portugal (1479). Tussen 1482 en 1485 voer hij vervolgens enkele malen op en neer naar West-Afrika, waar hij onder meer Ghana bezocht. Tijdens de vele reizen nam Columbus bovendien de tijd om Latijn, Spaans en Portugees te leren en verdiepte hij zich onder meer in de geografie, de astronomie en de geschiedenis.

Ontdekkingsreiziger

Rond deze tijd vatte hij eveneens het plan op om op zoek te gaan naar een nieuwe zeeroute naar Azië. In tegenstelling tot de meeste ontdekkingsreizigers - die Azië probeerden te bereiken via een ronding van Afrika - was Columbus van plan om richting het westen te varen, in de hoop zo op het eiland Cipangu (Japan) te stuitten. Zijn plannen bevatten echter één grote inschattingsfout. Columbus had namelijk berekend dat hij na ongeveer 3700 kilometer varen in Japan zou zijn, terwijl de afstand in werkelijkheid ruim 19.600 kilometer bedroeg.

Grootadmiraal van de Oceaan

In 1484 presenteerde Columbus zijn voorstel aan de Portugese koning Johan II, maar hij was niet geïnteresseerd in de kostbare onderneming. De Italiaan bezocht daarom in 1485 het Spaanse hof van Isabella van Castilië en Ferdinand van Aragon, waar hij naast het voorstel ook meteen een paar flinke eisen op tafel legde. Zo eiste Columbus het gouverneurschap van alle ontdekte gebieden en wilde hij benoemd worden tot 'Grootadmiraal van de Oceaan'.

Ontdekking van de Nieuwe Wereld

Aanvankelijk werden zijn plannen ook door het Spaanse hof afgewezen, maar in 1492 ging koningin Isabella alsnog akkoord met het voorstel. Op 6 september vertrok Columbus vervolgens vanaf de Canarische eilanden richting het westen. Bij de expeditie had hij de beschikking over drie schepen: de karavelen Pinta en Niña en de kraak Santa María. Onderweg hield Columbus zijn bemanning bewust voor de gek door de verkeerde afstanden door te geven, zodat zij dachten dat ze minder ver van huis waren dan werkelijk het geval was.

Op 12 oktober 1492 riep de matroos Rodrigo de Triana voor het eerst 'land in zicht'. Columbus beweerde echter de avond van tevoren al licht gezien te hebben, waardoor hij de beloning opstreek voor het ontdekken van het nieuwe land. De Italiaan dacht overigens dat hij Indië had bereikt, en dus noemde hij de lokale bevolking Indianen. Tot zijn grote teleurstelling kon hij echter geen contact leggen met de rijke Aziatische beschavingen die Marco Polo had beschreven.

Terugkeer in Europa

Columbus besloot nog wel de verdere omgeving te verkennen en stuitte daarbij onder meer op Cuba, dat hij aanzag voor Japan. Op 15 januari begon hij vervolgens aan de terugreis richting Spanje, maar midden op zee kwam de vloot in een zware storm terecht. Columbus vreesde de ramp niet te overleven en gooide in paniek een ton met verslagen van zijn reizen overboord. Na verloop van tijd hoorde hij naar eigen zeggen echter een hemelse stem, waarna de storm weer ging liggen. Op 4 maart 1493 voer Columbus vervolgens triomfantelijk de haven van Lissabon binnen.

La Isabela

Een jaar na zijn eerste expeditie stuurde het Spaanse koningspaar Columbus opnieuw richting 'Azië', ditmaal om de door hem ontdekte gebieden ook daadwerkelijk voor Spanje in bezit te nemen. In januari 1204 stichtte hij daar de nieuwe kolonie: La Isabela op Hispaniola. Toen Columbus daarna echter verder voer om de omgeving beter te verkennen, ging het al snel mis in de nederzetting. Er was een gebrek aan voedsel, er braken ziektes uit en de lokale Indianen kwamen in opstand, met velen doden als gevolg.

Dood

In 1500 werd Columbus vanwege 'wanbeleid' daarom uit zijn functie gezet als gouverneur van Hispaniola. Tussen 1502 en 1504 mocht hij echter nog wel een nieuwe ontdekkingsreis ondernemen, maar wederom slaagde hij er niet in de Chinezen of de Mongolen te vinden. Christoffel Columbus overleed op 20 mei 1506 in Spanje, nog steeds in de volle overtuiging dat hij een nieuwe route naar Azië had gevonden. Enkele jaren na de dood van Columbus kwam de Florentijnse ontdekkingsreiziger Amerigo Vespucci echter tot de conclusie dat Columbus nog iets veel groters had ontdekt, namelijk een Mundus Novus, een 'Nieuwe Wereld'

# data[].attributes.attachment_link.title
Christoffel Columbus: 'Ontdekker' van de Nieuwe Wereld

# data[].attributes.attachment_link.description
Op zijn tiende levensjaar koos Christoffel Columbus voor het eerst het ruime sop en hij groeide dan ook uit tot een echte zeeman. In 1492 voer hij vanuit de Canarische eilanden richting het westen en ontdekte op deze manier een nieuwe route naar 'Azië'.