# data[].attributes.headline
Πηγές για την καταστροφή της Σμύρνης

# data[].attributes.subject
Πηγές για την καταστροφή της Σμύρνης

# data[].attributes.attachment_link.title
Μικρασιατική καταστροφή και πρόσφυγες

# data[].attributes.attachment_link.description
Η αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη το 1919 (αριστερά) και οι τελευταίες ώρες των Ελλήνων στην πόλη το 1922 (δεξιά)

# data[].attributes.headline
Ελληνική συνοικία 

# data[].attributes.subject
Ελληνική συνοικία 

# data[].attributes.headline
Σοκάκι σε ελληνική συνοικία. Ένα κορίτσι στα δεξιά έχει ακουμπήσει τη ραπτομηχανή της στο πρεβάζι και ράβει. Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.subject
Σοκάκι σε ελληνική συνοικία. Ένα κορίτσι στα δεξιά έχει ακουμπήσει τη ραπτομηχανή της στο πρεβάζι και ράβει. Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.headline
Σπόρτινγκ  Κλαμπ

# data[].attributes.subject
Σπόρτινγκ  Κλαμπ

# data[].attributes.body
Σύχναζαν περισσότερο οι Άγγλοι και γι’ αυτό είχε και αγγλική ονομασία.

# data[].attributes.attachment_link.description
Το Σπόρτινγκ Κλάμπ (ή Κλούπ στη σμυρναίικη διάλεκτο), αλλιώς Γυμναστικός Κύκλος ιδρύθηκε το 1893, ως διεθνής λέσχη και αθλητικός σύλλογος. Μαζί με τη Λέσχη των Κυνηγών, αποτελεί μια από τις σημαίνουσες λέσχες της Σμύρνης ως την καταστροφή της. Οι λέσχες εκείνη την εποχή συγκεντρώνουν μέλη της μεγαλοαστικής τάξης, αντανακλώντας την αίγλη και τον πλούτο της πόλης.

# data[].attributes.headline
Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης

# data[].attributes.subject
Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης

# data[].attributes.attachment_link.title
Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Το 1934 εγκαταστάθηκε σε μισθωμένο οίκημα στην κεντρική πλατεία της Νέας Σμύρνης. Τα εγκαίνια έγιναν το 1935 με μεγάλη επισημότητα. Τότε έγινε και η αποκάλυψη της επιγραφής "Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης 1717-1934 ".

# data[].attributes.headline
Το ιταλικό σχολείο

# data[].attributes.subject
Το ιταλικό σχολείο

# data[].attributes.attachment_link.title
ιταλικο σχολειο

# data[].attributes.headline
Το θέατρο της Σμύρνης

# data[].attributes.subject
Το θέατρο της Σμύρνης

# data[].attributes.body
Το Θέατρο της Σμύρνης ήταν μικρογραφία της Σκάλας του Μιλάνου.Στην πόλη έρχονταν θίασοι πρόζας ή μουσικής από την ελεύθερη Ελλάδα, αλλά και ξένοι – ιταλικοί, γαλλικοί. Εκτός από το θέατρο αυτό, υπήρχαν και αρκετά άλλα θέατρα, υπαίθρια  κυρίως.

# data[].attributes.body
Εις την προκυμαία υπήρχαν τόσα κέντρα με ορχήστρες που είναι δύσκολο να το πιστέψει κανείς. Εις του «Κρέμερ» υπήρχαν δύο ορχήστρες. Μία με κλασικά έργα και άλλη με μπουζούκια και τέτοια. Πλάγια ήταν το «Καφέ Φώτη», «του Κλωναρίδη» όπως το λέγαμε από μια μάρκα μπίρας που διέθετε. Και εκεί υπήρχαν δύο ορχήστρες. Μία πάλι με έργα κλασικά, δηλαδή Στράους και τέτοια, και η άλλη μαντολινάτα.Λίγο πιο εκεί ήταν το «Καφέ ντε Παρί», το οποίο λειτουργούσε το καλοκαίρι. Άλλη ορχήστρα εκεί. Λίγο πριν από το «Καφέ ντε Παρί» ήταν η «Αλάμπρα» με μουσική με λαϊκά όργανα, σαντούρι κτλ. Προς την άκρη της προκυμαίας, προς το τέλος, ήσαν δύο κέντρα ακόμα. Το «Κόρσο», με ορχήστρα επίσης, και το «Λούνα Παρκ», με ορχήστρα.

Γιώργος Θ. Κατραμόπουλος, Πώς να σε ξεχάσω, Σμύρνη αγαπημένη, εκδ. Ωκεανίδα, Αθήνα ³1995, σ. 47-53.

# data[].attributes.headline
Σμύρνη, η πόλη της χαράς  και της καλής ζωής 

# data[].attributes.subject
Σμύρνη, η πόλη της χαράς  και της καλής ζωής 

# data[].attributes.body
Οι Σμυρνιοί ήξεραν να χαίρονται τη ζωή παράλληλα με τη τη σκληρή δουλειά. Υπήρχαν κέντρα διασκέδασης με ευρωπαϊκές ορχήστρες  και άλλα με λαϊκές μπάντες, θέατρα, κινηματογράφοι, λέσχες «συναναστροφής», κ.α. Έκαναν περιπάτους στο Κε, βεγγέρες και εκδρομές και γενικά είχαν έντονη κοινωνική ζωή.

# data[].attributes.attachment_link.title
καφε ντε παρι

# data[].attributes.headline
Περίπατος στην προκυμαία

# data[].attributes.subject
Περίπατος στην προκυμαία

# data[].attributes.body
Η προκυμαία της Σμύρνης, — το διάσημο Και (Quais) κατά τον 19ο αιώνα, λεωφόρος Κεμάλ Ατατούρκ σήμερα—, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία της πόλης. H προκυμαία χωριζόταν σε δύο μέρη, το εμπορικό και το κοσμικό. Το κοσμικό είχε ως αφετηρία του το μικρό τελωνείο (κουμερκάκι) και έφτανε ως το σιδηροδρομικό σταθμό της Πούντας. Σχηματικά θα λέγαμε ότι συνιστά το «θέατρο των επιχειρήσεων» της Σμύρνης, εκεί όπου λαμβάνουν χώρα οι καθημερινές συναθροίσεις των κατοίκων της, σε ώρες σκληρής εργασίας και έπειτα στις ώρες της σχόλης. Άλλοτε τη διασχίζουν τρεχάτοι κι άλλοτε απολαμβάνουν τον περίπατό τους. Πρόκειται για τον κατεξοχήν δημόσιο χώρο μέσω του οποίου συγκροτείται μια ελκυστική εικόνα της πόλης τόσο για τους επισκέπτες όσο και για τους μόνιμους κατοίκους.
Πηγή: Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα- Λογοτεχνία και πόλεις http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/urban/iframe.html?urb=12&location=274

# data[].attributes.headline
Η Σμύρνη η κοσμοπολίτισσα

# data[].attributes.subject
Η Σμύρνη η κοσμοπολίτισσα

# data[].attributes.body
370.000 κάτοικοι. Από αυτούς οι 165.000 ήταν Έλληνες,
80.000 Τούρκοι, 55.000 Εβραίοι, 40.000 Αρμένιοι, 6.000 Λεβαντίνοι και 30.000 διάφορες άλλες εθνικότητες. Το ελληνικό στοιχείο,μακροημέρευε. Οι άνθρωποι που ζούσαν εκεί, Τούρκοι, Αρμένιοι, Εβραίοι, Λεβαντίνοι, ήξεραν όλοι να μιλούν ελληνικά.

# data[].attributes.headline
Ανάσταση στην Αγία Φωτεινή Σμύρνης σε καρτ ποστάλ του 1875

# data[].attributes.subject
Ανάσταση στην Αγία Φωτεινή Σμύρνης σε καρτ ποστάλ του 1875

# data[].attributes.headline
Η Αγία Φωτεινή

# data[].attributes.subject
Η Αγία Φωτεινή

# data[].attributes.body
Η Αγία Φωτεινή ήταν ο μητροπολιτικός ναός της Σμύρνης. Ξεχώριζε για το πανύψηλο καμπαναριό, τις φανταχτερές του καμπάνες, τις μεγαλοπρεπείς τοιχογραφίες και το χρυσό σταυρό, που έλαμπε στον ήλιο. Στο καμπαναριό υπήρχε ρολόι με την επιγραφή «Ηλίου άτερ σιγώ», δηλαδή απουσία του ηλίου σιωπώ.

# data[].attributes.headline
Το μεγαλύτερο λιμάνι της ανατολικής Μεσογείου. 

# data[].attributes.subject
Το μεγαλύτερο λιμάνι της ανατολικής Μεσογείου. 

# data[].attributes.headline
Η κίνηση του λιμανιού

# data[].attributes.subject
Η κίνηση του λιμανιού

# data[].attributes.body
Στη Σμύρνη πρωτοστάτησαν το εμπόριο και οι μεταφορές. Εκεί συγκεντρώνονταν το μετάξι, το μαλλί, το βαμβάκι, οι βαφικές ύλες, τα υφάσματα, οι τάπητες, οι σταφίδες και τα σύκα για να εξαχθούν σε άλλες αγορές.
Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.body
Από τα μέσα του 19ου αιώνα και μέχρι την καταστροφή της, η Σμύρνη αποτελεί το μεγαλύτερο λιμάνι της ανατολικής Μεσογείου. Διαμόρφωσε τον ναυτιλιακό κόσμο και τις συναλλαγές του στη Μεσόγειο, ευνόησε στους κόλπους της την ανάπτυξη μια ετερόκλητης, πολυεθνικής τάξης εμπόρων και επιχειρηματιών, υπήρξε κέντρο συσσώρευσης των αγροτικών και βιοτεχνικών προϊόντων της ενδοχώρας και μέσω του λιμανιού της εξαγωγικό κέντρο στις διεθνείς αγορές.

# data[].attributes.headline
Άποψη Σμύρνης

# data[].attributes.subject
Άποψη Σμύρνης

# data[].attributes.headline
Πανοραμική άποψη Σμύρνης

# data[].attributes.subject
Πανοραμική άποψη Σμύρνης

# data[].attributes.headline
Η Σμύρνη κάποτε, μέσα από 77 σπάνιες εικόνες Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.subject
Η Σμύρνη κάποτε, μέσα από 77 σπάνιες εικόνες Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Έχει περάσει σχεδόν ένας αιώνας από τη μέρα που οι φλόγες ξεκίνησαν από την αρμένικη συνοικία και εξαπλώθηκαν μέχρι και τα πολυτελή κτίρια της προκυμαίας Quai. Τα πάντα κάηκαν στη Σμύρνη εκτός από τον μαχαλά των Τούρκων. Το χειρότερο από όλα, όπως ανέφερε ο Χένρυ Μίλλερ, "Η Σμύρνη σβήστηκε από την παγκόσμια μνήμη". Κανένας παραγωγός του Χόλλυγουντ δεν την έκανε ταινία - την αίγλη της και το οδυνηρό της τέλος. Δεν είναι το Χόλλυγουντ που θα προσδώσει αξία σε ένα γεγονός αλλά τελικά η Σμύρνη και το δράμα της υποτιμήθηκαν τόσο που κατά κύριο λόγο παραμένουν στη συλλογική μνήμη μονάχα όσων έζησαν τα γεγονότα και στους απογόνους τους.

Η Σμύρνη ως έννοια και βίωμα ξεθωριάζει και αυτό είναι μια κατάντια. Πρωτίστως, οι άνθρωποι της Σμύρνης υπέφεραν και ο πόνος αυτός συνεπάγεται έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Όπως πόνεσαν οι Ιάπωνες με τη ρίψη των δύο ατομικών βομβών, οι κάτοικοι της Δρέσδης με τον ανελέητο βομβαρδισμό των Συμμάχων, οι Βιετναμέζοι με τον πολύχρονο πόλεμο στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και πόσοι άλλοι λαοί.

Η Σμύρνη είχε τον δικό της λαό. Οι άνθρωποί της, την καθιστούσαν διαφορετική από κάθε άλλη πόλη. Λίγες συγκρίνονταν μαζί της ως προς πολλά γνωρίσματα. Λόγω του πλούτου της, της αστικής της ομορφιάς, των φυσικών καλλονών που την περιέβαλλαν, της εξόδου της στο γοητευτικό μπλε χρώμα του Αιγαίου, των τραγουδιών της, των γεύσεών της και των ανθρώπων της.

H Σμύρνη είναι κοσμοπολίτισσα. Η πληθυσμιακή της σύνθεση είχε πλουραλισμό και πολυχρωμία. Δεν ήταν μονότονη, άχρωμη, μίζερη και ας μου επιτραπεί η λέξη ανέραστη. Ίσα ίσα που ήταν πάρα πολύ ερωτική!

Ξύπνα, πουλί μου, ξύπνησε κι έβγα στο παραθύρι,

Έχω δυό λόγια να σου πω με πονεμέν' αχείλι...

Ο μερακλίδικος αμανές που τραγουδούσαν τα ερωτοχτυπημένα παλικάρια κάτω από τα παραθύρια των κοριτσιών. Η πατινάδα ήταν τολμηρό εγχείρημα γιατί όπως αναφέρει και ο Δημήτριος Αρχιγένης - ''Εκείνος που την έκανε θα 'ν ήπρεπε να 'ν' αποφασισμένος να παντρευτεί το κορίτσι...''.

Απ' την άλλη, μια άσχημη Μπουρνοβαλιά, δηλαδή ένα άσχημο κορίτσι από το προάστιο Μπουρνόβα της Σμύρνης, παντρεύτηκε έναν πλούσιο μαύρο που της έκανε δώρο στο γάμο χρυσά βραχιόλια.

Ηγλύστρησεν ο τέντζερης και ήυρε το καπάκι
Παντρεύτηκ' η Κατερινιώ και πήρε τον αράπη.
Τον έρωτα τση ήρριξεν απάνω στα βραχιόλια
Κι ήσκυψε και ηφίλησε τη μαύρη κατσαρόλα

Στη Σμύρνη ακόμη και οι φτωχοί περνούσανε καλά γιατί παρά την ανέχεια ξέρανε να την χαίρονται τη ζωή. Οι βιοπαλαιστές της Σμύρνης, οι άντρες του ''μπάσο ράγκου'' που στα ιταλικά σημαίνει ''κατωτέρας τάξεως'', με το που τέλειωναν τη σκληρή δουλειά κατέφευγαν στις ταβέρνες, τα ζυθοπωλεία, τις μπακαλοταβέρνες και τους καφενέδες, που όλα τους είχαν ζωντανή μουσική. Εκεί μέσα ακούγαν τους αμανέδες, τα μερακλίδικα σμυρναίικα και χορεύανε τους καρσιλαμάδες, τα ζεϊμπέκικα και τα χασάπικα.

Η παραδεισένια αυτή πόλη, θυσιάστηκε για να δηλωθεί ο αμείλικτος χαρακτήρας του Κεμαλισμού και της νέας Τουρκίας. Η καταστροφή της ήταν το μήνυμα των εθνικιστών της Τουρκίας, ''Μη παίζετε μαζί μας, δε μασάμε''. Αλλά πριν γίνουν όλα αυτά, η μελέτη της ιστορίας επιβεβαιώνει το συνεχές και επαναλαμβανόμενο, βλακώδες λάθος που κάνουμε οι Έλληνες. Που η συνοχή και η ομοψυχία είναι άγνωστες έννοιες αλλά ο εγωισμός και η προσωπική καταξίωση οι μόνιμες έγνοιες - παθογένειές μας. Διαβάζοντας για τη Μικρασιατιατική Καταστροφή αντιλαμβανόμαστε πόσο ανώριμος και βαθιά προβληματικός λαός είμαστε. Ίσως για αυτό, μας κάνουν ότι θέλουν. Οι απ' έξω και οι από μέσα. Θέλαμε να υλοποιήσουμε το όραμα της Μεγάλης Ιδέας όταν ο Εθνικός Διχασμός είχε σπείρει το άσβεστο μίσος ανάμεσα σε βασιλικούς και βενιζελικούς. Πως τολμήσαμε να διεξάγουμε μια εκστρατεία ενώ ήμασταν εθνικώς διχοτομημένοι και χωρίς την εγγυημένη βοήθεια των ξένων δυνάμεων; Κάναμε τεράστια λάθη και προδώσαμε τον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας. Όλα αυτά όμως στο τρίτο μέρος της παρουσίασής μας. Διότι η Σμύρνη αξίζει ένα τριμερές αφιέρωμα.
Το πρώτο για το αστικό της τοπίο, την ιστορική της εξέλιξη και τα βασικά της χαρακτηριστικά

και το τρίτο για τον όλεθρό της το δεύτερο για τους ανθρώπους της

Ιστορική εξέλιξη, οικονομία, πολιτισμός, η πόλη.

H Σμύρνη δε γλίτωσε από τη μυθολογική έξαρση των αρχαίων Ελλήνων, οι οποίοι απέδιδαν την ίδρυση της Σμύρνης στον Θησέα και την ονομασία της στη σύζυγό του, την αμαζόνα Σμύρνα.

Ωστόσο, ιδρύθηκε από τους Αιολείς το 1.100 π.Χ. και τον 8ο αι. π.Χ. καταλήφθηκε από τους Ίωνες (συγκεκριμένα τους Κολοφώνιους). Επί ηγεμονίας των Αχαιμενιδών της Περσίας οι Σμυρνιοί διασκορπίστηκαν στα τριγύρω χωριά και όταν έφτασε στην περιοχή ο Μέγας Αλέξανδρος τους συνένωσε και κατασκεύασε την καινούργια πόλη στους πρόποδες του όρους Πάγου, εκεί που βρίσκεται και η σημερινή πόλη της Σμύρνης. Σταδιακά, η πόλη άρχισε να ακμάζει με αμείωτο ρυθμό ακόμη και στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας. Οι Ρωμαίοι δε την τίμησαν τρεις φορές με τον εγκωμιαστικό τίτλο της ''νεωκόρου'' λόγω της εκπληκτικής της ευημερίας. Στη βυζαντινή εποχή διένυσε περιόδους ακμής και παρακμής, πάντα επηρεαζόμενη από τις εσωτερικές αναταράξεις που κλόνιζαν συθέμελα την Αυτοκρατορία.

Η πόλη καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς το 1424 και παρέμεινε υπό την κατοχή τους μέχρι το 1919, όταν και αποβιβάστηκαν τα ελληνικά στρατεύματα.

Από τα μέσα του 19ου αιώνα και μέχρι την καταστροφή της, η Σμύρνη αποτελεί το μεγαλύτερο λιμάνι της ανατολικής Μεσογείου. Διαμόρφωσε καταλυτικά τον ναυτιλιακό κόσμο και τις συναλλαγές του στη Μεσόγειο, ευνόησε στους κόλπους της την ανάπτυξη μια ετερόκλητης, πολυεθνικής τάξης εμπόρων και επιχειρηματιών, υπήρξε κέντρο συσσώρευσης των αγροτικών και βιοτεχνικών προϊόντων της ενδοχώρας και μέσω του λιμανιού της εξαγωγικό κέντρο στις διεθνείς αγορές.

Στα προαναφερθέντα προτερήματα σημαντικό ρόλο αποτέλεσε η γεωγραφική θέση της Σμύρνης που βρίσκεται στο κέντρο των μικρασιατικών ακτών, διευκολύνοντας τη μεταφορά των παραγόμενων αγαθών από τα διάφορα κέντρα της Μικράς Ασίας, αρχικά με καραβάνια καμήλων και από τα τέλη του 19ου αι. με σιδηροδρομικό δίκτυο. Τελικώς τα εμπορεύματα προωθούνται στις χώρες της Δύσης και της βορείου Αφρικής (Τύνιδα, Αλγέρι, Τρίπολη της Λιβύης).

Η Σμύρνη επωφελήθηκε από τη μετατόπιση των διηπειρωτικών οδών και την παρακμή σημαντικών κέντρων εμπορίου όπως η Προύσα και το Χαλέπι. Σε αντίθεση με άλλες οθωμανικές πόλεις που ο οικονομικός πυλώνας ήταν η μεταποιητική δραστηριότητα όπως η υφαντουργία, στη Σμύρνη πρωτοστάτησαν το εμπόριο και οι μεταφορές. Εκεί συγκεντρώνονταν το μετάξι, το μαλλί, το βαμβάκι, οι βαφικές ύλες, τα υφάσματα, οι τάπητες, οι σταφίδες και τα σύκα για να εξαχθούν σε άλλες αγορές.

Από τα μέσα του 18ου αι., η ισχυρότερη οικονομική οντότητα της πόλης είναι τα εμπορικά δίκτυα των Λεβαντίνων (Βενετοί, Βρετανοί, Γάλλοι και Ολλανδοί). Οι Λεβαντίνοι εγκαθίστανται στη Σμύρνη και συνασπίζουν δίκτυα εμπορικών πρακτόρων, χονδρεμπόρων και πλανόδιων πωλητών. Η οικονομική άνθηση λειτουργεί ελκυστικά και για άλλες πληθυσμιακές ομάδες που συρρέουν στη Σμύρνη αναζητώντας μια καλύτερη τύχη. Σε αυτούς ανήκουν οι Έλληνες, οι Αρμένιοι και οι Εβραίοι από διάφορα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όπως η Κωνσταντινούπολη, η Θεσσαλονίκη, η Προύσα, η Μαγνησία, τα Βουρλά, το Χαλέπι, η Κρήτη, η Πελοπόννησος και τα νησιά του Αιγαίου. Η οικονομική ενδυνάμωση της πόλης συμπαρασέρνει και τις ισχυρές οθωμανικές οικογένειες που διατηρούν τσιφλίκια στην περιοχή. Οι Οθωμανοί γαιοκτήμονες ευνοούνται από την αυξημένη ζήτηση αγροτικών προϊόντων στις δυτικές αγορές και μεγιστοποιούν την παραγωγή τους και τα κέρδη τους. Στην κοινωνική αυτή τάξη των Οθωμανών της Σμύρνης ανήκει και η οικογένεια Ουσακιζαντέ, της οποίας η κόρη Λατιφέ θα γίνει η σύζυγος του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ.

Το έτος 1838 αποτελεί ορόσημο για την οθωμανική οικονομία. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία υπογράφει εμπορική συνθήκη με τις ευρωπαϊκές δυνάμεις, προβαίνοντας στην επίσημη θέσπιση του ελεύθερου εμπορίου. Στην περίπτωση της Σμύρνης, οι οικονομικές δραστηριότητες ενισχύονται και από το καθεστώς πολυμορφίας που διακρίνει την σμυρναίικη κοινωνία. Οι διαφορετικές εθνοτικές και θρησκευτικές ομάδες που απαρτίζουν το πληθυσμιακό σκηνικό της πόλης, λειτουργούν μεταξύ τους ανταγωνιστικά. Εν ολίγοις, η ετερότητα ενεργεί ως κίνητρο οικονομικής ανάπτυξης. Η Σμύρνη μέχρι και το 1922, εκτός από κυρίαρχο λιμάνι της ανατολικής Μεσογείου, διέθετε χρηματιστήριο, 11 τραπεζικούς ομίλους και 61 ασφαλιστικές εταιρείες.

Οι πολιτισμικές επιδόσεις της Σμύρνης δεν έμειναν αλώβητες από το διαφορετικό συνονθύλευμα των κατοίκων της. Οι πνευματικές ζυμώσεις μονοπωλούν στα αστικά σαλόνια, στις εφημερίδες, στα καφενεία, στους δρόμους και στους άμβωνες των εκκλησιών. Οι λέσχες, ''Όμηρος'', ''Φιλολογικό Μουσείο'', ''Ιωνική Λέσχη'' και ''Μουσείο'' υπήρξαν σπουδαίες ελληνόφωνες πνευματικές εστίες. Η επικρατούσα γλώσσα των κατοίκων της Σμύρνης ήταν τα ελληνικά, μαρτυρώντας την άνθηση της ελληνικής κοινότητας και τον δυναμικό εξελληνισμό της παιδείας των υπόλοιπων κοινοτήτων.

Ο Αμερικανός ιατρός E. Dekay, ο οποίος εστάλη στη Σμύρνη για να μελετήσει την ασιατική πανούκλα, διέκρινε την υπεροχή και παγίωση της ελληνικής γλώσσας στους κόλπους της σμυρναίικης κοινωνίας, σημειώνοντας τα εξής: "Είναι παράξενο για έναν Αμερικανό να τον συστήνουν σε μια κυρία Johnson, Smith, Black, Wilson και να διαπιστώνει πως δεν ξέρει λέξη αγγλικά. Η γλώσσα που χρησιμοποιούν οι περισσότερες ελληνικές οικογένειες είναι τα ελληνικά και αυτή είναι η πρώτη γλώσσα που μαθαίνει το παιδί. Οι Αγγλίδες και οι Αμερικάνες κυρίες έχουν τόσο πολύ υιοθετήσει τους τρόπους, την ενδυμασία και την ελληνική γλώσσα ώστε δυσκολεύεται κανείς να τις ξεχωρίσει από τις Σμυρναίες". Στο ίδιο πνεύμα, ο Αμερικανός αξιωματικός Wines μας μεταφέρει πως σε ένα σχολείο όπου φοιτούν τα παιδιά των Αμερικανών και Ευρωπαίων επιχειρηματιών, οι μαθητές στα διαλείμματα μιλούσαν μεταξύ τους την ελληνική γλώσσα. Χαρακτηριστικό δείγμα, το ελληνικό εκπαιδευτικό ίδρυμα της Ευαγγελικής Σχολής που ιδρύθηκε το 1717 και απευθυνόταν σε άρρενες. Διέθετε βιβλιοθήκη 35.000 τόμων, 180 ιστορικών χειρογράφων και αξιόλογη νομισματική συλλογή. Το ''Κεντρικόν Παρθεναγωγείον'' ήταν η αντίστοιχη σχολή θηλέων, εγκατεστημένη σε κτίριο δωρεάς του Κιουπετζόγλου.

Το 1870 στη Σμύρνη λειτουργούσαν 17 τυπογραφεία, εκ των οποίων 10 ήταν ελληνικά, 3 αρμενικά, 2 γαλλικά, 1 τουρκικό και 1 εβραϊκό. Συνολικά κυκλοφορούσαν 134 εφημερίδες, περιοδικά και επιθεωρησιακά έντυπα.

Η πόλη εκτεινόταν ανάμεσα στα όρη Σίπυλος και Πάγος, στην εύφορη πεδιάδα της Μενεμένης (Στα τούρκικα το φαγητό ''σφουγγάτο'' έχει λάβει το όνομα ''menemen'' επειδή ήταν μια ευρέως διαδεδομένη σπεσιαλιτέ της περιοχής). Η αστική έκταση της Σμύρνης διακρινόταν στον ''Άνω Μαχαλά'' και στον ''Κάτω Μαχαλά''. Ο ''Άνω Μαχαλάς'' απλωνόταν στις παρυφές του όρους Πάγος και φιλοξενούσε τη συνοικία των Τούρκων, των Εβραίων και ελάχιστων Ελλήνων. Στον ''Κάτω Μαχαλά'' κατοικούσαν οι Έλληνες, οι Αρμένιοι και οι Καθολικοί.

Μερικές από τις συνοικίες του Κάτω Μαχαλά ήταν η ελληνική συνοικία του Αγίου Γεωργίου, η αρμένικη του Αγίου Στεφάνου, τα Γυαλάδικα, η αγορά ''Μεγάλες Ταβέρνες'', ο Φραγκομαχαλάς των Καθολικών, η συνοικία των Νοσοκομείων, η συνοικία Φασουλάς, η αριστοκρατική Μπέλα Βίστα, τα Σχοινάδικα, το Κερασοχώρι, η Πούντα με τους Ιταλούς και τους Μαλτέζους, τα Χιώτικα με τους οίκους ανοχής και οι λαϊκές συνοικίες του Αγίου Τρύφωνα, των Ταμπάκικων, των Μορτακιών και του Αγίου Κωνσταντίνου.
οι 165.000 ήταν Έλληνες οι 80.000 Τούρκοι οι 55.000 Εβραίοι οι 40.000 Αρμένιοι οι 6.000 Λεβαντίνοι και οι 30.000 διάφορες άλλες εθνικότητες.

Στα προάστια της Σμύρνης βρίσκονταν το Κορδελιό, το Γκιόζ Τεπέ, το Κοκάργιαλί, ο Μπουρνόβας, ο Προφήτης Ηλίας, ο Κουκλουτζάς, το Σεβντίκιοϊ και ο Μπουτζάς με τις επαύλεις του.

Το 1922 η Σμύρνη, δίχως τα προάστια και τα τριγύρω χωριά, αριθμούσε 370.000 κατοίκους, εκ των οποίων

Το πληθυσμιακό αυτό αμάλγαμα απέδωσε στη Σμύρνη τον χαρακτηρισμό "Γκιαούρ Ιζμίρ" ( Η Σμύρνη των απίστων).
Ιεροί ναοί Ανέτρεξα στις εργασίες των:
* Νάσιουτζικ, Παυλίνα, ''Σμύρνη: Ελληνικά Σχολεία και Αμερικάνοι'', τεύχος 200, Ιστορικά, Ελευθεροτυπία, Αθήνα, 28 Αυγούστου 2003.
* Παπαδάκης, Γεώργιος, ''Τα τραγούδια της Σμύρνης'', τεύχος 200, Ιστορικά, Ελευθεροτυπία, Αθήνα, 28 Αυγούστου 2003.
* Χατζηιωάννου, Μαρία - Χριστίνα, ''Εμπορικά Δίκτυα στη Σμύρνη'', τεύχος 203, Ιστορικά, Ελευθεροτυπία, Αθήνα, 18 Σεπτεμβρίου 2003.

Στις μέρες μας, η Σμύρνη είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Τουρκίας, μετά την Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα. Έχει πληθυσμό 3,5 εκατομμύρια κατοίκους. Δεν έχει Έλληνες αλλά εγκαθίστανται μόνιμα αρκετοί Ευρωπαίοι συνταξιούχοι, διότι το ύψος της σύνταξής τους σε συνδυασμό με την κατακόρυφη υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι του ευρώ, τους επιτρέπει να απολαύσουν υψηλότερο βιοτικό επίπεδο από ότι στις χώρες τους.

Επομένως, οι Λεβαντίνοι επιστρέφουν στη Σμύρνη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Σμύρνη κάποτε, μέσα από 77 σπάνιες εικόνες

# data[].attributes.attachment_link.description
Έχει περάσει σχεδόν ένας αιώνας από τη μέρα που οι φλόγες ξεκίνησαν από την αρμένικη συνοικία και εξαπλώθηκαν μέχρι και τα πολυτελή κτίρια της προκυμαίας Quai. Τα πάντα κάηκαν στη Σμύρνη εκτός από τον μαχαλά των Τούρκων. Το χειρότερο από όλα, όπως ανέφερε ο Χένρυ Μίλλερ, "Η Σμύρνη σβήστηκε από την παγκόσμια μνήμη".

# data[].attributes.headline
Πορτραίτα από το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό αρχείο

# data[].attributes.subject
Πορτραίτα από το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό αρχείο

# data[].attributes.body
http://www.elia.org.gr/digitized-collections/collections-tour/

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ψηφιακό μουσείο νέας σμύρνης

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
η σμύρνη των δύο ηπείρων

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
του ελληνισμού και του κόσμου

# data[].attributes.attachment_link.title
Ψηφιακό Μουσείο Νέας Σμύρνης > Το Μουσείο > Α' Ενότητα: Γνωριμία με τη Σμύρνη στο χώρο και στο χρόνο

# data[].attributes.attachment_link.description
Η Σμύρνη των Δύο Ηπείρων, του Ελληνισμού και του Κόσμου

# data[].attributes.headline
Πλατεία Κονάκ-Το Κυβερνείο-Το Ρολόι

# data[].attributes.subject
Πλατεία Κονάκ-Το Κυβερνείο-Το Ρολόι

# data[].attributes.body
Το νότιο μέρος της πόλης αποτελεί την καρδιά της μουσουλμανικής Σμύρνης. Η Πλατεία του Ρολογιού (Konak Meydani στα τούρκικα) είναι εμβληματική για τους Τούρκους ακόμα. Σ’ αυτή δεσπόζει ο Πύργος του Ρολογιού (στα τουρκικά Saat Kulesi), κτίσμα του 1901, ύψους 25 μέτρων. Δώρο του Κάιζερ Γουλιέλμου Β΄ στο Σουλτάνο Αβδούλ Χαμίτ Β΄, είναι το χαρακτηριστικότερο από τα 58 ρολόγια που κτίστηκαν την ίδια περίοδο, με σκοπό να υιοθετηθεί ο δυτικός τρόπος μέτρησης του χρόνου. Όπισθεν της πλατείας, βρισκόταν το Κονάκι (στα τουρκικά Konak θα πει ευρύχωρη κατοικία), το τούρκικο δηλαδή Διοικητήριο της πόλης, το οποίο χρησίμευε και ως κατοικία του Οθωμανού κυβερνήτη. Στην ευρύτερη περιοχή απλώνονται οι στρατώνες και το τουρκικό νεκροταφείο. Στην πλατεία του Διοικητηρίου έχουν εγγραφεί συμβολικά αντικρουόμενες μνήμες. Για τους Έλληνες της Σμύρνης συνιστά τόπο μαρτυρίου, καθώς σ’ αυτήν παραδόθηκε από τον Νουρεντίν Πασά στον όχλο, για να τον λιντσάρουν, ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος. Για τον μουσουλμανικό όμως πληθυσμό της πόλης, αποτελεί σύμβολο, καθώς σ’ αυτήν εδραιώνεται η «απελευθέρωση» της Σμύρνης από τους απίστους (γκιαούρηδες), η ανύψωση της τουρκικής σημαίας και η αρχή μιας νέας πόλης που τους ανήκει.

Πηγή: https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/urban/browse.html?urb=12

# data[].attributes.headline
Σμύρνη: Το εμπορικό σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολής και Δύσης

# data[].attributes.subject
Σμύρνη: Το εμπορικό σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολής και Δύσης

# data[].attributes.body
Η Σμύρνη κάποτε ήταν το κέντρο όλων.

Ένας μέγιστος εμπορικός κόμβος μεταξύ Ανατολής και Δύσης, η κοιτίδα πολλών αρχαίων λαών και πολιτισμών. Κατά αυτόν τον τρόπο περιγράφουν πολλοί τη Μικρά Ασία του τότε. Από τους 370.000 κατοίκους της πόλης, οι 165.000 ήταν Έλληνες. Το ελληνικό στοιχείο, διάσπαρτο σε όλο το μήκος και το πλάτος της Ανατολίας μακροημέρευε κυρίως στην κοσμοπολίτικη Σμύρνη. Οι δε άνθρωποι που ζούσαν εκεί, Τούρκοι, Αρμένιοι, Εβραίοι, Λεβαντίνοι, ήξεραν όλοι να μιλούν ελληνικά. Η ελληνική γλώσσα είχε γίνει «η γλώσσα των εμπόρων και της καλής κοινωνίας».

# data[].attributes.attachment_link.title
Η-ζωή-στη-Σμύρνη-πριν-την-μικρασιατική-καταστροφή