# data[].attributes.headline
Μάχη στα Δερβενάκια

# data[].attributes.subject
Μάχη στα Δερβενάκια

# data[].attributes.body
Η Μάχη των Δερβενακίων, γνωστή και ως Σφαγή του Δράμαλη, ήταν μία από τις σημαντικότερες μάχες που πραγματοποιήθηκαν κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες και μεγάλη καταστροφή των οθωμανικών δυνάμεων υπό τον αρχιστράτηγο Μαχμούτ πασά Δράμαλη. Η μάχη αυτή δόθηκε στις 26 Ιουλίου 1822, σε δύο από τα τέσσερα μικρά ορεινά περάσματα (δερβενάκια), μεταξύ Κορίνθου και κοιλάδας Άργους, εξ ου και η ονομασία της. Άλλο αποτέλεσμα της μάχης αυτής ήταν η ενίσχυση της φήμης του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, η οποία φόβισε τους τότε πολιτικούς αντιπάλους του.

# data[].attributes.headline
Ο Γεωργάκης Ολύμπιος ανατινάζει τη Μονή του Σέκου. 

# data[].attributes.subject
Ο Γεωργάκης Ολύμπιος ανατινάζει τη Μονή του Σέκου. 

# data[].attributes.body
Πίνακας του Πέτερ φον Ες
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B3%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82_%CE%9F%CE%BB%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B9%CE%BF%CF%82

# data[].attributes.headline
Ο Λόρδος Βύρων στο Μεσολόγγι

# data[].attributes.subject
Ο Λόρδος Βύρων στο Μεσολόγγι

# data[].attributes.body
«Ο Λόρδος Βύρων στο Μεσολόγγι». Ο Μπάυρον και η Ελλάδα. ΕΡΤ, 1988.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία και Λογοτεχνία

# data[].attributes.attachment_link.description
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ (EFNIL)

# data[].attributes.headline
Παρεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων

# data[].attributes.subject
Παρεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων

# data[].attributes.body
Οπτικοακουστικό υλικό

Πολιτικά κόμματα και Μεγάλες Δυνάμεις

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία και Λογοτεχνία

# data[].attributes.attachment_link.description
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ (EFNIL)

# data[].attributes.headline
Η διακυβέρνηση Καποδίστρια

# data[].attributes.subject
Η διακυβέρνηση Καποδίστρια

# data[].attributes.body
Η αναγνώριση του Ελληνικού Κράτους

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία και Λογοτεχνία

# data[].attributes.attachment_link.description
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ (EFNIL)

# data[].attributes.headline
Ο υπόδουλος Ελληνισμός στα τέλη του 18ου αι.

# data[].attributes.subject
Ο υπόδουλος Ελληνισμός στα τέλη του 18ου αι.

# data[].attributes.body
ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΗΓΕΣ-ΟΠΤΙΚΟ-ΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
Οπτικοακουστικό υλικό

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο της Ελληνικής Επανάστασης

# data[].attributes.headline
ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

# data[].attributes.subject
ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

# data[].attributes.body
«Περί παίδων Αγωγής ή Παιδαγωγία» του Ιώσηπου Μοισιόδακα, Βενετία 1779.
Κιτρομηλίδης Π., Ιώσηπος Μοισιόδαξ. Οι συντεταγμένες της βαλκανικής σκέψης τον 18ο αιώνα, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 1985, σ.358.

# data[].attributes.headline
Προμετωπίδα από το πρώτο φύλλο της Εφημερίδος το 1790 και του τελευταίου έτους κυκλοφορίας της το 1797. H Εφημερίς αποτελεί την πρώτη σημαντική προσπάθεια διακίνησης ιδεών και ενημέρωσης στα τέλη του 18ου αι. Εκδίδεται από τους αδελφούς Μαρκίδες Πούλιου, στη Βιέννη, από το 1790-1797.

# data[].attributes.subject
Προμετωπίδα από το πρώτο φύλλο της Εφημερίδος το 1790 και του τελευταίου έτους κυκλοφορίας της το 1797. H Εφημερίς αποτελεί την πρώτη σημαντική προσπάθεια διακίνησης ιδεών και ενημέρωσης στα τέλη του 18ου αι. Εκδίδεται από τους αδελφούς Μαρκίδες Πούλιου, στη Βιέννη, από το 1790-1797.

# data[].attributes.body
Φωτιάδης Δ., Η Επανάσταση του 21, Ν. Βότσης, Αθήνα 1977, τ.1, σ.229.

# data[].attributes.headline
Ο Ρήγας Φεραίος και ο Αδαμάντιος Κοραής ανασηκώνουν την πληγωμένη Ελλάδα. 

# data[].attributes.subject
Ο Ρήγας Φεραίος και ο Αδαμάντιος Κοραής ανασηκώνουν την πληγωμένη Ελλάδα. 

# data[].attributes.body
Έργο του Θεόφιλου, 1911.Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, τ.2, Ελληνικά Γράμματα,

# data[].attributes.headline
 Η υποδοχή του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι,

# data[].attributes.subject
 Η υποδοχή του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι,

# data[].attributes.body
Θεόδωρος Βρυζάκης.

# data[].attributes.headline
ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΫΡΟΝ                Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ   

# data[].attributes.subject
ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΫΡΟΝ                Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ   

# data[].attributes.body
Πολύστιχο ποίημα.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Εδώ, στην πέτρα τη βαριά, τώρα ας καθίσω μόνος·
σε μαρμαρένιο κι άσειστον ακόμα στυλοβάτη,
εδώ που ο παντοδύναμος και διαλεχτός σου θρόνος
ήταν, του Κρόνου ω Oλύμπιε γιε, ψάχνοντας δώθε κάτι
πάντα κανείς απ' το κρυφό το μεγαλείο θα βρει.
Ω απίστευτο· μήδε κι αυτό της φαντασίας το μάτι
δεν πλάθει ό,τι με κάματο* λες σβήσαν οι καιροί.
Μα οι στύλοι οι περήφανοι δε θεν απ' το διαβάτη
καν να στενάξει· πάνω τους ο Τούρκος ξαποσταίνει*
με δίχως έννοια, κι ο Ρωμιός σφυρίζει και διαβαίνει.

Μ' απ' όλους όσους το Ναό κουρσέψαν κει ψηλά,
όπου η Παλλάδα ίσαμε* χτες λημέρευε μονάχη,
πονώντας και μη θέλοντας ν' αφήσει τα στερνά
της δύναμής της λείψανα· σαν ποια πατρίδα νά 'χει
γραφτό ήταν ο υστερότερος στη φαύλην αρπαγή;
Καληδονία*, κοκκίνισε, γιατί είχε μάνα εσένα.
Αγγλία, δόξα σου, που εσύ δεν είχες τέτοια γέννα,
τι δεν αγγίζει ελεύθερο παρά όποιος σκλαβοβγεί.
Και όμως εβιάσαν και έφεραν κάθε ιερό θλιμμένο
πα σε γιαλό πολύν καιρόν αποτροπιασμένο.

Oι Πίκτοι* να και σήμερα τι θε ν' αφήσουν χνάρια
περήφανα· ρημάγματα ναούς και Παρθενώνες,
που σεβαστήκαν Βάνδαλοι, Γότθοι, Τουρκιά κι αιώνες.
Ω της Αθήνας τα στερνά παντέρμα απομεινάρια!
Όσοι ν' αρπάξουν σκέφτηκαν απ' τη γαλάζια χώρα,
μοιάζει η καρδιά τους η στεγνή το στέρφο* τους κεφάλι,
στους βράχους της πατρίδας τους που κόβουν τ' ακρογιάλι.
Και, ωιμέ, προστάτες αχαμνοί* μπρος στους βωμούς της τώρα,
να, τα παιδιά της, που ο καημός της μάνας τους σπαράζει
τα σίδερά τους νιώθοντας με πιο πικρό μαράζι.

Τώρα, το κρένει Βρετανός, ποιος το 'λπιζε, στοχάσου,
πως η Αλβιόνα* έχει χαρές στων Αθηνών το κλάμα.
Μα οι σκλάβοι κι αν τους σπάραξαν, ωιμέ! με τ' όνομά σου,
μη στην Ευρώπη, είναι ντροπή, μην πεις το ανόσιο δράμα.
Η ρήγισσα του πέλαγου, η ελεύθερη η Αγγλία,
από τη ματωμένη τους πατρίδα να ξεσπά
τ' απομεινάρια τα στερνά που ανθίζαν στα μνημεία.
Ναι, διαφεντεύτρα ευγενική που ο κόσμος αγαπά,
με χέρι στρίγγλας ρήμαξες συντρίμμια, που και χρόνια
και τύραννοι σεβάστηκαν, μ' αγάπη ή ζηλοφθόνια.

Η αιγίδα* σου η θαυματουργή που ξάφνιασε στη στράτα
τον θεριωμένο Αλάριχο*, Παλλάδα*, τι έχει γίνει;
Τι του Πηλέα γίνηκεν ο γιος*, που τον εκράτα
του κάκου ο Άδης σκλάβο του, και που τη μέρα εκείνη
πετάχτη η σκιά του πάνοπλη στο φως· μη δεν μπορούσε
ξανά ν' αφήσει ο Πλούτωνας* τον ήρωα να βγει,
να σκιάζει* κι άλλον άρπαγα μπροστά στην αρπαγή!
Ω! μπρος στης Στύγας* τις οχθές ανέμελα γυρνούσε
κι αφήκεν απροστάτευτες, τη μαύρη εκείνην ώρα,
μετόπες που διαφέντευεν είκοσι αιώνες τώρα.

Ω! είναι από πέτρα όποιος για σε δε νιώθει, ωραία Ελλάδα,
ό,τι εραστής όπου θεωρεί μπρος του νεκρή ερωμένη,
κι αναίσθητη έχει την καρδιά που αβούρκωτη* απομένει,
μετόπες, τείχη και βωμούς βλέποντας σκόνη, αράδα
να σου τα γδύνουν Βρετανοί, που θα 'πρεπε ταμένοι
να στέκουν φυλακάτορες στα λείψανα τεμένη*.
Ανάθεμά τη τη στιγμή κουρσάροι που αρμενίζαν
απ' το νησί τους, κι έσκιζαν τα στήθη σου ξανά
τα πληγωμένα, αρπάζοντας να παν στα βορινά
και μισητά τους κλίματα, θεούς που ανατριχιάζαν.

Λ. Μπάυρον,
Τα τραγούδια του για την Ελλάδα,
μτφρ. Στέφανος Μύρτας

# data[].attributes.attachment_link.title
Λόρδος Μπάυρον, "Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ"

# data[].attributes.attachment_link.description
Εδώ, στην πέτρα τη βαριά, τώρα ας καθίσω μόνος· σε μαρμαρένιο κι άσειστον ακόμα στυλοβάτη, εδώ που ο παντοδύναμος και διαλεχτός σου θρόνος ήταν, του Κρόνου ω Oλύμπιε γιε, ψάχνοντας δώθε κάτι πάντα κανείς απ' το κρυφό το μεγαλείο θα βρει. Ω απίστευτο· μήδε κι αυτό της φαντασίας το μάτι δεν πλάθει ό,τι με κάματο* λες σβήσαν οι καιροί.

# data[].attributes.headline
Η Νεοελληνική Λογοτεχνία μετά τον Αγώνα και μέχρι τη Γενιά του 1880

# data[].attributes.subject
Η Νεοελληνική Λογοτεχνία μετά τον Αγώνα και μέχρι τη Γενιά του 1880

# data[].attributes.body
ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ, ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Τα Απομνημονεύματα

Το λογοτεχνικό είδος που συνδέεται άμεσα με τον Αγώνα είναι το Απομνημόνευμα, μια εκδοχή της αυτοβιογραφίας. Άνθρωποι που έζησαν στο κέντρο των μεγάλων ιστορικών γεγονότων της εποχής και είχαν συνείδηση της σημασίας τους προσφέρουν τη μαρτυρία τους για το τι έζησαν, τι έπραξαν, τι έπαθαν και τι έμαθαν. Αυτόπτες μάρτυρες θέλουν να συμβάλουν στην αποκάλυψη της αλήθειας, αλλά και να δικαιωθούν στις επερχόμενες γενιές. Το 1821 αποτελεί φυσικά το ορόσημο. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός (1771-1826) αρχίζει να γράφει τα απομνημονεύματά του ( Υπομνήματα περί της Επαναστάσεως της Ελλάδος - Από το 1820 μέχρι του 1823) αμέσως μετά την έκρηξη της Επανάστασης, ο Χριστόφορος Περραιβός (1773-1863) δημοσιεύει τα Απομνημονεύματα πολεμικά (1836) και ο Εμμανουήλ Ξάνθος (1772-1852) τα δικά του απομνημονεύματα σχετικά με τη Φιλική Εταιρεία ( Δοκίμιον ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας, 1836). Τα απομνημονεύματα του Βορειοηπειρώτη στρατιωτικού Σπύρου Μήλιου (1800-1880) αναφέρονται στη διετία 1825-1826.

Ο "γέρος του Μωριά" Θεόδωρος Κολοκοτρώνης υπαγόρευσε τα απομνημονεύματά του στο Γεώργιο Τερτσέτη (1800-1874), δικαστή από τη Ζάκυνθο, ο οποίος αναγκάστηκε να εκπατριστεί, επειδή αντιτάχθηκε στην πρόθεση της Αντιβασιλείας να καταδικάσει σε θάνατο τον Κολοκοτρώνη. Το γεγονός αυτό συνετέλεσε στη φιλία των δύο ανδρών και είχε ως αποτέλεσμα την υπαγόρευση των απομνημονευμάτων που κυκλοφόρησαν στα 1851 με τον τίτλο Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής από τα 1770 έως τα 1836.

Οι πολιτικοί που ήθελαν να γράψουν τα απομνημονεύματά τους δεν συναντούσαν δυσκολίες. Όσοι όμως οπλαρχηγοί και στρατιωτικοί δεν ήταν εξοικειωμένοι με το γράψιμο, δυσκολεύονταν και πολλές φορές χρησιμοποιούσαν έναν "γραμματικό". Το χρονικό της σκλαβωμένης Αθήνας του Παναγή Σκουζέ (1776-1847) αποκαλύφτηκε επίσης από το Γεώργιο Τερτσέτη στα 1859. Εδώ εξιστορείται σε αυθεντική λαϊκή γλώσσα η περίοδος από το 1772 ως το 1796.

Απομνημονεύματα Ιωάννη Μακρυγιάννη

Το κείμενο όμως που αποτυπώνει με μοναδικό τρόπο τα βιώματα ενός αγωνιστή που έζησε τον Αγώνα και πήρε μέρος και στην πολιτική σκηνή είναι τα Απομνημονεύματα του στρατηγού Ιωάννη Μακρυγιάννη (1797-1864). Αγωνιστής του '21 στην Πελοπόννησο και την Αθήνα, ο Μακρυγιάννης τραυματίστηκε σοβαρά, αλλά δε σταμάτησε να πολεμάει. Η δράση του συνεχίστηκε και μετά την Ανεξαρτησία. Ο Καποδίστριας τον διόρισε στο Άργος Γενικό αρχηγό της Εκτελεστικής Δυνάμεως της Πελοποννήσου και τότε άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα. Ο Μακρυγιάννης δεν είχε πάει σχολείο, έμαθε όμως σε μεγάλη ηλικία γράμματα μόνο και μόνο για να καταγράψει τα απομνημονεύματά του, τα οποία είναι γραμμένα ανορθόγραφα, δίχως καν στίξη. Το χειρόγραφο με τα απομνημονεύματά του βρέθηκε το 1900 και δημοσιεύτηκε το 1907 από το Γιάννη Βλαχογιάννη, σπουδαίο πεζογράφο, για τον οποίο θα μιλήσουμε σε άλλο κεφάλαιο του βιβλίου μας. Ο λόγος του Μακρυγιάννη είναι, όπως γράφει ο Λίνος Πολίτης, "ολότελα λαϊκός, δίχως ίχνος λόγιας επίδρασης, με τη ζωντάνια της προφορικής ομιλίας και με τη θέρμη ενός ανθρώπου, που δεν είναι μονάχα αυτόπτης αλλά και πρωταγωνιστής των γεγονότων που ιστορεί".

Το έργο του Μακρυγιάννη έγινε ευρύτερα γνωστό στα χρόνια της Κατοχής. Το 1941 δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Νέα Εστία άρθρο του Γιώργου Θεοτοκά με τίτλο "Ο στρατηγός Μακρυγιάννης" και το 1943 ο Γιώργος Σεφέρης παρουσίασε στο Κάιρο τον αγωνιστή και το έργο του σε διάλεξη που σήμερα περιλαμβάνεται στις Δοκιμές ("Ένας Έλληνας - ο Μακρυγιάννης"). Από τότε ο Μακρυγιάννης απασχόλησε ιστορικούς και φιλολόγους που συγκινούνται από την "αδρή" φωνή του και το "αποτελεσματικό" ύφος του.

Ο Βλαχογιάννης εξέδωσε επίσης και τα απομνημονεύματα του Ν.Κασομούλη (1795-1871) με τον τίτλο Ενθυμήματα στρατιωτικά της Επανάστασης των Ελλήνων 1821-1833.

Τα απομνημονεύματα των αγωνιστών ανήκουν στις έμμεσες πηγές της Ιστορίας της Ελληνικής Επανάστασης και αποτελούν ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα που μας επιτρέπει να γνωρίσουμε τη ζωή και τη νοοτροπία μιας κοινωνίας που βρέθηκε σε τόσο δύσκολες συνθήκες.

Τα απομνημονεύματα αυτά καλύπτουν και τη μετεπαναστατική περίοδο του Καποδίστρια και του Όθωνα και φτάνουν μέχρι την εποχή του Γεωργίου Α΄. Στις μετεπαναστατικές δεκαετίες πολλοί λόγιοι έγραψαν επίσης απομνημονεύματα ( Νικόλαος Δραγούμης, 1809-1879, Αλέξανδρος-Ρίζος Ραγκαβής, 1809-1892), όπως και ιστορικοί ( Σπυρίδων Ζαμπέλιος, 1813-1881, Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, 1815-1891, ο οποίος στο μεγαλεπήβολο έργο του Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, 1860 - 1874, επιδιώκει να αποδείξει τη συνέχεια και τη διαχρονική ενότητα του ελληνικού έθνους).

Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου

Την εποχή αυτή χρονολογείται και η αυτοβιογραφία της πρώτης Ελληνίδας πεζογράφου, της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου (1801-1832), αρχοντοπούλας από τη Ζάκυνθο. Η αυτοβιογραφία της είχε ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 1831 αλλά δημοσιεύτηκε μισόν αιώνα μετά (1881) από το γιο της που φρόντισε να περικόψει μεγάλο μέρος του έργου της. Στο κείμενο αυτό εκτυλίσσεται το προσωπικό δράμα μιας νεαρής γυναίκας της αστικής τάξης που, ενώ επιθυμεί να λάβει μέρος στην πνευματική ζωή του τόπου της, αναγκάζεται να ζει έγκλειστη στο σπίτι του πατέρα της, αποκομμένη από όσα συμβαίνουν έξω από αυτό.

Η Μαρτινέγκου θέλησε επίσημα να συμμετάσχει στον αγώνα για την ελευθερία που πληροφορήθηκε πως είχε αρχίσει στην Ελλάδα, αλλά μια τέτοια συμμετοχή αποκλειόταν από το "βάρβαρον ήθος της Ζακύνθου, οπού κρατά ταις κοπέλλαις κλεισμέναις" και από το γεγονός ότι "είναι γυναίκα και περιπλέον γυναίκα Ζακυνθία". Έτσι το μόνο που έκανε ήταν να "παρακαλέσει τον Ουρανόν δια να ήθελε τους βοηθήσει να νικήσουν", ώστε να αξιωθεί και η ίδια "να ιδή εις την Ελλάδα επιστρεμμένην την ελευθερίαν και μαζί με αυτήν επιστραμμένας εις τας καθέδρας τους τας σεμνάς μούσας..." .

# data[].attributes.attachment_link.title
1. Τα Απομνημονεύματα

# data[].attributes.attachment_link.description
Το λογοτεχνικό είδος που συνδέεται άμεσα με τον Αγώνα είναι το Απομνημόνευμα, μια εκδοχή της αυτοβιογραφίας. Άνθρωποι που έζησαν στο κέντρο των μεγάλων ιστορικών γεγονότων της εποχής και είχαν συνείδηση της σημασίας τους προσφέρουν τη μαρτυρία τους για το τι έζησαν, τι έπραξαν, τι έπαθαν και τι έμαθαν.

# data[].attributes.headline
Προτομή του Αλέξανδρου Υψηλάντη, 

# data[].attributes.subject
Προτομή του Αλέξανδρου Υψηλάντη, 

# data[].attributes.body
στη Νέα Τραπεζούντα Πιερίας

# data[].attributes.headline
Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διερχόμενος τον Προύθο, πίνακας του Εσς στη Στοά του Μονάχου.

# data[].attributes.subject
Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διερχόμενος τον Προύθο, πίνακας του Εσς στη Στοά του Μονάχου.

# data[].attributes.body
Η Ελληνική Επανάσταση στη Μολδοβλαχία το 1821 υπήρξε η πρώτη επαναστατική ενέργεια των εξεγερμένων Ελλήνων εις βάρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διήρκεσε επί επτά σχεδόν μήνες και έληξε με ήττα των επαναστατών. Πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης της εξέγερσης ήταν ο επικεφαλής της Φιλικής Εταιρείας πρίγκιπας Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο οποίος είχε τη γενική ευθύνη των επιχειρήσεων.

# data[].attributes.headline
Χάρτης της μάχης των Δερβενακίων -

# data[].attributes.subject
Χάρτης της μάχης των Δερβενακίων -

# data[].attributes.body
26 Ιουλίου 1822, σε δύο από τα τέσσερα μικρά ορεινά περάσματα (Δερβενάκια), μεταξύ Κορίνθου και κοιλάδας Άργους, εξ ου και η ονομασία της. Με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες με τον Θ. Κολοκοτρώνη  και μεγάλη καταστροφή των οθωμανικών δυνάμεων υπό τον αρχιστράτηγο Μαχμούτ πασά Δράμαλη.

# data[].attributes.headline
Μελανογραφία του Αθανασίου Ιατρίδη (4542). Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

# data[].attributes.subject
Μελανογραφία του Αθανασίου Ιατρίδη (4542). Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

# data[].attributes.body
Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη

# data[].attributes.headline
8 Μαϊου 1821, Χάνι της Γραβιάς. Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος με σχεδόν 120 άνδρες νίκησε το στρατό του Ομέρ Βρυώνη  όπου αποτελούνταν σχεδόν από 8.000 άνδρες.        

# data[].attributes.subject
8 Μαϊου 1821, Χάνι της Γραβιάς. Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος με σχεδόν 120 άνδρες νίκησε το στρατό του Ομέρ Βρυώνη  όπου αποτελούνταν σχεδόν από 8.000 άνδρες.        

# data[].attributes.body
Πίνακας του Παναγιώτη Ζωγράφου με την καθοδήγηση του Μακρυγιάννη. ΜΑΧΗ ΕΙΣ ΤΗΣ ΓΡΑΒΙΑΣ ΤΟ ΧΑΝΙ.

# data[].attributes.headline
Λιθογραφία, Μαντώ Μαυρογένους από τον Άνταμ. 

# data[].attributes.subject
Λιθογραφία, Μαντώ Μαυρογένους από τον Άνταμ. 

# data[].attributes.body
Πινακοθήκη των ηρώων του 1821, εκδ. Στρατίκη, Aθήνα, 1996

# data[].attributes.headline
Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ, 1872

# data[].attributes.subject
Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ, 1872

# data[].attributes.body
Ζωγραφικός πίνακας: Nicolas Louis Francois Gosse: Η μάχη της Ακρόπολης (1827). Λάδι σε μουσαμά.

# data[].attributes.attachment_link.title
Κόρη της Ρούμελης

# data[].attributes.headline
Ελληνική ιστορία - Φιλελληνισμός & απαρχές του Αγώνα Ανεξαρτησίας

# data[].attributes.subject
Ελληνική ιστορία - Φιλελληνισμός & απαρχές του Αγώνα Ανεξαρτησίας

# data[].attributes.body
The Benaki Museum

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελληνική ιστορία - Φιλελληνισμός & απαρχές του Αγώνα Ανεξαρτησίας

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (1798-1857)

# data[].attributes.subject
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (1798-1857)

# data[].attributes.body
ΣΧΕΔΊΑΣΜΑ Α-ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ Β
ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ Γ/ΣΤΟΧΑΣΜΟΙ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τα αποσπάσματα του ποιήματος το Μεσολόγγι ήτοι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι* ανήκουν σε τρία διαφορετικά Σχεδιάσματα. Το αρχαιότερο ήταν, ως φαίνεται, συνθεμένο εις είδος προφητικού θρήνου εις το πέσιμο του Μεσολογγιού και λυρικό εις το σχήμα· το δεύτερο, περιεχτικότερο σύνθεμα και επικό, εις το οποίον εικονίζονται τα παθήματα των γενναίων αγωνιστών εις τες υστερινές ημέρες της πολιορκίας έως που έκαμαν το γιουρούσι· το τρίτο, το ξανάπλασμα του δευτέρου και εις το σχήμα και εις τη μορφή.
Εις την τάξην, την οποία έδωσα εις τα Αποσπάσματα του κάθε Σχεδιάσματος, ακολούθησα την ιστορική συνέχεια, όπου αυτή είναι φανερή.
[...] Είναι ομοίως μεταφρασμένα από την ιταλικήν όσα άλλα πεζά απαντώνται εις τα Σχεδιάσματα Β' και Γ'. *

# data[].attributes.attachment_link.description
Τα αποσπάσματα του ποιήματος το Μεσολόγγι ήτοι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι* ανήκουν σε τρία διαφορετικά Σχεδιάσματα. Το αρχαιότερο ήταν, ως φαίνεται, συνθεμένο εις είδος προφητικού θρήνου εις το πέσιμο του Μεσολογγιού και λυρικό εις το σχήμα· το δεύτερο, περιεχτικότερο σύνθεμα και επικό, εις το οποίον εικονίζονται τα παθήματα των γενναίων αγωνιστών εις τες υστερινές ημέρες της πολιορκίας έως που έκαμαν το γιουρούσι· το τρίτο, το ξανάπλασμα του δευτέρου και εις το σχήμα και εις τη μορφή.

# data[].attributes.headline
H Μπουμπουλίνα

# data[].attributes.subject
H Μπουμπουλίνα

# data[].attributes.body
H Μπουμπουλίνα στο πλοίο «Αγαμέμνων», πίνακας του Γερμανού ζωγράφου Peter von Hess

# data[].attributes.headline
Δέκα χρόνια μετά την «Γκόλφω», που είναι ένα «δράμα ειδυλλιακόν εις πράξεις πέντε», ο Σπυρίδων Περεσιάδης γράφει μια «Εθνική τραγωδία εις πράξεις τέσσαρας» με τον τίτλο «Ο χορός του Ζαλόγγου». Το βιβλίο εκδόθηκε το 1903 στην Αθήνα από τον Εκδοτικό Οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη. Το κείμενο έχει την υπογραφή του Σπύρου Περεσιάδου (1864-1918).

# data[].attributes.subject
Δέκα χρόνια μετά την «Γκόλφω», που είναι ένα «δράμα ειδυλλιακόν εις πράξεις πέντε», ο Σπυρίδων Περεσιάδης γράφει μια «Εθνική τραγωδία εις πράξεις τέσσαρας» με τον τίτλο «Ο χορός του Ζαλόγγου». Το βιβλίο εκδόθηκε το 1903 στην Αθήνα από τον Εκδοτικό Οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη. Το κείμενο έχει την υπογραφή του Σπύρου Περεσιάδου (1864-1918).

# data[].attributes.body
«Ο χορός του Ζαλόγγου», ή «Οι Σουλιώτισσες» του Claude Pinet , ελαιογραφία σε καμβά, Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη.

# data[].attributes.headline
Χορός του Ζαλόγγου, Δεκέμβριος 1803

# data[].attributes.subject
Χορός του Ζαλόγγου, Δεκέμβριος 1803

# data[].attributes.body
Ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ (πραγματικό όνομα: Θεόφιλος Κεφαλάς ή Κεφάλας) (1870 -  24 Μαρτίου 1934), γνωστός απλά & ως Θεόφιλος, ήταν Έλληνας λαϊκός ζωγράφος της νεοελληνικής τέχνης & αγιογράφος
Πίνακας Θεόφιλου, Χορός του Ζαλόγγου, Δεκέμβριος 1803.

# data[].attributes.headline
ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ

# data[].attributes.subject
ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ

# data[].attributes.body
Το ξεκίνημα του 19ου αιώνα υπήρξε οδυνηρό για τα μνημεία της Ακρόπολης των Αθηνών, εξαιτίας της αρχαιοθηρίας, η οποία έφτασε στο αποκορύφωμά της στις αρχές της πρώτης δεκαετίας του αιώνα. Κύριος αυτουργός υπήρξε ο Λόρδος Έλγιν, ο οποίος τότε υπηρετούσε ως πρεσβευτής της Αγγλίας στην Οθωμανική Πύλη (1799-1803).

Ο Έλγιν, εκμεταλλευόμενος τη θέση του και τη μεγάλη επιρροή που ασκούσε η αγγλική πολιτική στην τουρκική κυβέρνηση, λόγω της στρατιωτικής βοήθειας που οι Άγγλοι είχαν προσφέρει στους Τούρκους στον πόλεμο εναντίον των Γάλλων του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο, κατόρθωσε να αποσπάσει φιρμάνι από τον Σουλτάνο, στις 6 Ιουλίου 1801, που του επέτρεψε την αφαίρεση αρχαιοτήτων από την Ακρόπολη. Με το φιρμάνι αυτό ο Έλγιν ολοκλήρωσε το έργο που είχε αρχίσει τον Αύγουστο του 1800 με ειδικό συνεργείο, το οποίο ως τότε εκτελούσε απεικονίσεις, καταμετρήσεις και αρχιτεκτονικά σχέδια των μνημείων της Ακρόπολη.

# data[].attributes.headline
Νικόλαος Γύζης, Η Δόξα των ψαρών, 1898-1899.

# data[].attributes.subject
Νικόλαος Γύζης, Η Δόξα των ψαρών, 1898-1899.

# data[].attributes.body
Ο Γύζης συμπορεύεται με τον Σολωμό. Είναι & οι δυό τους εκφραστές του ιδεώδους της αθάνατης δόξας, η οποία είναι το τίμημα εκείνων που μπορούν να την εννοήσουν & να την εκτιμήσουν.
Νικόλαος Γύζης, Η Δόξα των ψαρών, 1898-1899.

# data[].attributes.headline
Καποδίστριας Ιωάννης (1776-1831) – Προσωπογραφίες

# data[].attributes.subject
Καποδίστριας Ιωάννης (1776-1831) – Προσωπογραφίες

# data[].attributes.body
Έλληνας διπλωμάτης και πολιτικός. Διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και αργότερα πρώτος Κυβερνήτης του νέου ελληνικού κράτους κατά τη μεταβατική περίοδο κατά την οποία η χώρα τελούσε υπό την προστασία των Μεγάλων Δυνάμεων.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ο Ιωάννης Καποδίστριας γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1776. Σε ηλικία 18 ετών έφυγε για σπουδές στην Ιταλία, από όπου επανήλθε το 1797 και άρχισε να εργάζεται ως χειρουργός γιατρός. Ύστερα από την κατάλυση της Επτανήσου Πολιτείας, ο Καποδίστριας προσελήφθει στο ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών, στο οποίο δημιούργησε λαμπρή καριέρα και τελικώς, κατέλαβε το αξίωμα του υπουργού και μέσω της θέσεως αυτής έπαιξε κυρίαρχο ρόλο στις ευρωπαϊκές υποθέσεις της εποχής του. Όταν η Φιλική Εταιρεία του πρότεινε την αρχηγία του Αγώνα, ο μεγάλος Κερκυραίος αρνήθηκε, ώστε ως Ρώσος υπουργός να υπηρετήσει καλύτερα την επιτυχία της Επανάστασης. Την άνοιξη του 1827, ο Καποδίστριας εκλέγεται κυβερνήτης της Ελλάδας από τη συνέλευση της Τροιζήνας. Με την ανάληψη των καθηκόντων του, επιτέλεσε σωτήριο κυριολεκτικά έργο για την πατρίδα, που το διέκοψε το τραγικό του τέλος στο Ναύπλιο. Το Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια" του Χαράλαμπου Παχή (1844-1891), αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα δείγματα της εργασίας του ζωγράφου αφού μας διασώζει, παρά τα αρκετά στοιχεία υπερβολής, μία ιδιαίτερα ρεαλιστική περιγραφή του τραγικού συμβάντος με εκφραστική δύναμη, γεμάτη συναισθηματισμό. Ο καλλιτέχνης στοχεύοντας ένα όσο το δυνατόν πληρέστερο σχολιασμό του θέματος, αποδίδει με επιτυχία το δραματικό ύφος της σύνθεσης που αποτελείται από πλήθος προσώπων σε κίνηση εντός ενός αρχιτεκτονικού περιβάλλοντος με ενδιαφέροντα στοιχεία, κυρίως μη υπαρκτά. Η σκηνή του θανάτου, όπου αιμόφυρτος ο κυβερνήτης παραδίδει το πνεύμα εμπρός από τον ναό του Αγίου Σπυρίδωνος στο Ναύπλιο (Κυριακή, 27 Σεπτεμβρίου 1831), συνοδεύεται από την φυγή των δολοφόνων, Κωνσταντίνου και Γεωργίου Μαυρομιχάλη και την καταδίωξή τους καθώς και από τον αιφνιδιασμό, την οδύνη όσων παρακολουθούν παραπλεύρως ή στο βάθος το συμβάν. Αποδίδεται η έκπληξη, η αγωνία, η θλίψη, ο θυμός των προσώπων, επιφανών και μη. Η σχεδόν σκηνογραφική, συνοπτική απόδοση των στοιχείων στο βάθος αλλά και του ουρανού που προμηνύει καταιγίδα, επάνω από την απεχθή δολοφονία, ενισχύουν την δραματική φόρτιση και μας μεταφέρουν νοητά σε μια φανταστική σκηνή θεατρικού έργου. Λόγια και μη στοιχεία συναντώνται στην τέχνη του Κερκυραίου δημιουργού, οι τρόποι διαμορφώνονται από τις επιδράσεις της παιδείας του στην Ιταλία αλλά και την σχέση του με την τοπική λαϊκή ζωγραφική. Βρισκόμαστε εμπρός από μία απόπειρα "ειδησιογραφικής" καταγραφής στην ζωγραφική, με εξαιρετικά στοιχεία αναπαράστασης. Η απεικόνιση της δολοφονίας αρκετά μετά την διενέργειά της, μας μεταφέρει τους απόηχους του ισχυρότατου πλήγματος για όλο τον ελληνισμό αλλά και την μεγάλη οδύνη της κερκυραϊκής επτανησιακής κοινωνίας. Μαρία Μελέντη Ιστορικός Τέχνης Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια δεν ανήκει στο ρεπερτόριο καλλιτεχνών με σταθερά φιλελληνικά αισθήματα. Ο πίνακας του Διονυσίου Τσόκου φιλοτεχνήθηκε μετά από ειδική παραγγελία ενός ιδιώτη, θαυμαστή του Καποδίστρια. Ο Τσόκος δεν επέλεξε να απεικονίσει τη δραματική στιγμή της επίθεσης, αλλά λίγο αργότερα, τη στιγμή του βωβού πόνου των ατόμων που ήταν μάρτυρες, την απόγνωσή τους για το γεγονός ότι οι ελπίδες που έτρεφαν από το 1829 με τον Καποδίστρια για μια ανεξάρτητη Ελλάδα, κατέρρευσαν μεμιάς με τη δολοφονία του. Με την απεικόνιση της σκηνής που εκτυλίχθηκε αμέσως μετά τη δολοφονία, ο ζωγράφος χρησιμοποίησε ως βάση τις αναφορές που έκαναν οι αυτόπτες μάρτυρες, τις οποίες εμβάθυνε με την προσωπική του αντίληψη του χώρου. Είναι φανερό ότι προσπάθησε να προσαρμόσει την ζωγραφική του στα δυτικά-ιταλικά πρότυπα. Μάλιστα, σε μερικές μορφές διακρίνεται η επιρροή του δασκάλου του, Στο δεξί άκρο του πίνακα, κάτω από την καμάρα της πύλης, ο Τσόκος έχει απεικονίσει τον εαυτό του. Μπροστά του στέκεται η Μαντώ Μαυρογένους, ηρωίδα της εξέγερσης της Μυκόνου και στενή συνεργάτιδα του Καποδίστρια, στηριζόμενη σε ένα άτομο που τη συνοδεύει. Την παραγγελία για τη δημιουργία του πίνακα είχε δώσει ο Άγγελος Γιαννικέσης από τη Ζάκυνθο, ο οποίος Εθνικό Ιστορικό Μουσείο διαθέτει μερικές προπαρασκευαστικές μελέτες του πίνακα και το Μουσείο Μπενάκη έχει επίσης ένα ελαιογραφικό προσχέδιο. Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη Σχετικά θέματα: συγκαταλεγόταν στα πιο διακεκριμένα μέλη της ελληνικής κοινότητας εκεί. Ο ίδιος είχε υποστηρίξει τον Διονύσιο Τσόκο κατά την διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων στην της Βενετίας. . Η χρωματικότητα θυμίζει την βενετσιάνικη πολυχρωμία που ο ίδιος ο Τσόκος είχε μελετήσει εντατικά.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

# data[].attributes.attachment_link.title
Καποδίστριας Ιωάννης (1776-1831) - Προσωπογραφίες

# data[].attributes.attachment_link.description
Το έργο "Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια" του Χαράλαμπου Παχή (1844-1891), αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα δείγματα της εργασίας του ζωγράφου αφού μας διασώ­ζει, παρά τα αρκετά στοιχεία υπερβολής, μία ιδιαίτερα ρεαλιστική περιγραφή του τραγικού συμβάντος με εκφραστική δύναμη, γεμάτη συναισθηματισμό. Ο καλλιτέχνης στοχεύοντας ένα όσο το δυνατόν πληρέστερο σχολιασμό του θέματος, αποδίδει με επιτυχία...

# data[].attributes.headline
Καποδίστριας Ιωάννης (1776-1831)

# data[].attributes.subject
Καποδίστριας Ιωάννης (1776-1831)

# data[].attributes.body
Ο Ιωάννης Καποδίστριας εκλέχτηκε κυβερνήτης της Ελλάδας από την Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας (άνοιξη 1827) και στις αρχές του 1828 ήρθε στο Ναύπλιο. Η κατάσταση που βρήκε ήταν τραγική. Η χώρα ήταν κατερειπωμένη και ο λαός εξαθλιωμένος. Ληστές και πειρατές έλεγχαν μεγάλες περιοχές, ενώ αιγυπτιακός στρατός παρέμενε στη ΝΔ Πελοπόννησο και τουρκικός στη Στερεά Ελλάδα.

ΠΙΝΑΚΑΣ: Πορτραίτο του Ιωάννη Καποδίστρια, Α΄ Κυβερνήτη της Ελλάδας. National historical Museum, Athens

# data[].attributes.headline
Η ναυμαχία στο Ναυαρίνου έγινε στις 20 Οκτωβρίου του 1827, άνοιξε τον δρόμο της απελευθέρωσης.

# data[].attributes.subject
Η ναυμαχία στο Ναυαρίνου έγινε στις 20 Οκτωβρίου του 1827, άνοιξε τον δρόμο της απελευθέρωσης.

# data[].attributes.body
Η ναυμαχία του Ναυαρίνου (1827).
Ελαιογραφία του Γκαρνερέ.

# data[].attributes.headline
Διονύσιος Σολωμός, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι

# data[].attributes.subject
Διονύσιος Σολωμός, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι

# data[].attributes.body
ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ Β'                                       1
Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει·
Λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί, κι η μάνα το ζηλεύει.
Τα μάτια η πείνα εμαύρισε· στα μάτια η μάνα μνέει·
Στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα και κλαίει:
«Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τι σ' έχω γω στο χέρι;
Οπού συ μου 'γινες βαρύ κι ο Αγαρηνός το ξέρει».

# data[].attributes.attachment_link.title
Άκρα του τάφου σιωπή - Νίκος Ξυλούρης

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Έξοδος του Μεσολογγίου ή κατά ορισμένους συγγραφείς Ολοκαύτωμα του Μεσολογγίου-10/04/1826

# data[].attributes.subject
Έξοδος του Μεσολογγίου ή κατά ορισμένους συγγραφείς Ολοκαύτωμα του Μεσολογγίου-10/04/1826

# data[].attributes.body
Θεόδωρος Βρυζάκης (1819-1878), Η έξοδος του Μεσολογγίου (1853)
Εθνική Πινακοθήκη.

# data[].attributes.headline
Καταστροφή των Ψαρών 

# data[].attributes.subject
Καταστροφή των Ψαρών 

# data[].attributes.body
20/06/1824-Ψαρά
«Μετά την καταστροφή των Ψαρών». Έργο του Νικόλαου Γύζη

# data[].attributes.headline
Άλωση της Τριπολιτσάς ή σφαγή της Τριπολιτσάς, θρίαμβος του Γέρου του Μοριά, 23/09/1821.

# data[].attributes.subject
Άλωση της Τριπολιτσάς ή σφαγή της Τριπολιτσάς, θρίαμβος του Γέρου του Μοριά, 23/09/1821.

# data[].attributes.body
Πόλεμος της Τριπολιτζάς και των πέριξ αυτής χωρίων.
Πίνακας του Παναγιώτη Ζωγράφου

# data[].attributes.headline
Ο Ιερός Λόχος ήταν στρατιωτικό σώμα που ιδρύθηκε από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη στη Φωξάνη, όπου οι σπουδαστές που δεν είχαν καμιά στρατιωτική εμπειρία άρχισαν να γυμνάζονται και να εκπαιδεύονται στην χρήση των όπλων και της λόγχης.

# data[].attributes.subject
Ο Ιερός Λόχος ήταν στρατιωτικό σώμα που ιδρύθηκε από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη στη Φωξάνη, όπου οι σπουδαστές που δεν είχαν καμιά στρατιωτική εμπειρία άρχισαν να γυμνάζονται και να εκπαιδεύονται στην χρήση των όπλων και της λόγχης.

# data[].attributes.body
7/06/1821- Δραγατσάνι
«Οι Ιερολοχίτες μάχονται στο Δραγατσάνι», Πίνακας του Πέτερ Φον Ες.

# data[].attributes.headline
Η Μάχη της Αλαμάνας.

# data[].attributes.subject
Η Μάχη της Αλαμάνας.

# data[].attributes.body
2/04/1822
Νικηφόρα έκβαση, αλλά πληγώθηκε ο Αθανάσιος Διάκος και τελικά βρήκε ηρωικό θάνατο, αφού εκτελέστηκε βάναυσα από τον Τούρκο διοικητή, Ομέρ Βρυώνη.
Η Μάχη της Αλαμάνας. Λιθογραφία. Αλέξανδρος Ησαΐας.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η_Μάχη_της_Αλαμάνας._Λιθογραφία._Αλέξανδρος_Ησαίας

# data[].attributes.headline
Φανταστική απεικόνιση της μάχης στο Μανιάκι, 20η Μαΐου 1825, όπου ο Παπαφλέσσας χαρακτηρίζεται ως «νέος Λεωνίδας»

# data[].attributes.subject
Φανταστική απεικόνιση της μάχης στο Μανιάκι, 20η Μαΐου 1825, όπου ο Παπαφλέσσας χαρακτηρίζεται ως «νέος Λεωνίδας»

# data[].attributes.body
Ευρωπαϊκή λιθογραφία

# data[].attributes.headline
Η μάχη της Αράχωβας  

# data[].attributes.subject
Η μάχη της Αράχωβας  

# data[].attributes.body
24/11/1826
Πολεμική εμπλοκή της Επανάστασης του '21 κατά την οποία οι Έλληνες επαναστάτες, με αρχηγό τον Γεώργιο Καραϊσκάκη πέτυχαν μεγάλη νίκη επί των Τούρκων του Μουστάμπεη.
Εργο του Πέτερ φον Ες

# data[].attributes.headline
ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΟ ΕΙΚΟΣΙΕΝΑ,Βιβλίο του λογοτέχνη Τάκη Λάππα εικονογραφημένο από το ζωγράφο Αλέκο Κοντόπουλο. Περιλαμβάνει ιστορικά διηγήματα με θέμα γυναίκες που αγωνίστηκαν κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Ειδικότερα οι τίτλοι των διηγημάτων είναι:

# data[].attributes.subject
ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΟ ΕΙΚΟΣΙΕΝΑ,Βιβλίο του λογοτέχνη Τάκη Λάππα εικονογραφημένο από το ζωγράφο Αλέκο Κοντόπουλο. Περιλαμβάνει ιστορικά διηγήματα με θέμα γυναίκες που αγωνίστηκαν κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Ειδικότερα οι τίτλοι των διηγημάτων είναι:

# data[].attributes.body
Η Σουλιωτοπούλα, Η Νταλιάνα, Η κόρη της Μυκόνου, Αφηγήματα του Καπετάν Γιαννακού, Οι θεριστές του Δυρού, Η καπετάνισσα Δόμνα.

# data[].attributes.headline
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

# data[].attributes.subject
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

# data[].attributes.body
Με αφετηρία τις παροικίες του εξωτερικού , ο ελληνισμός ήρθε σε επαφή με τις ιδέες του Διαφωτισμού.
Σπουδάζοντας σε Πανεπιστήμια της Δύσης Έλληνες έμποροι και λόγιοι γνώρισαν τη δύναμη της λογικής , της μόρφωσης και της απελευθέρωσης από συντηρητικές ιδέες και προκαταλήψεις.
Η λογική θεωρήθηκε ότι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο και η εκπαίδευση συνδέθηκε με τον αγώνα για την ελευθερία και η αντίληψη αυτή διαδόθηκε από τους εμπόρους και άλλους ταξιδευτές στον ελλαδικό χώρο.
Έτσι, διαμορφώθηκε στα μέσα του 18 ου αι . το πνευματικό κίνημα Νεοελληνικού Διαφωτισμού , κυρίως στις παροικίες του εξωτερικού και στα μεγάλα αστικά (εμπορικά) κέντρα του ελληνισμού.
Σκοπός του κινήματος ήταν η ιδεολογική προετοιμασία του αγώνα για την ελευθερία .

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Την ίδια στιγμή συντελούνταν κοινωνικές μεταβολές. Ομάδες της αστικής τάξης (βιομήχανοι, τραπεζίτες, μεγαλέμποροι) ενίσχυαν διαρκώς τη θέση τους. Οι αριστοκράτες αμύνονταν προσπαθώντας να διαφυλάξουν τα προνόμιά τους, με εξαίρεση τη Μ. Βρετανία όπου είχαν αρχίσει να ασχολούνται με τις νέου τύπου οικονομικές δραστηριότητες. Οι αγρότες, που ήταν η πλειονότητα του πληθυσμού, και τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα των πόλεων ζούσαν σε άσχημες συνθήκες.

Ενώ συνέβαιναν όλα τα παραπάνω, η πολιτική κατάσταση παρέμενε στάσιμη. Σε όλα σχεδόν τα κράτη της Ευρώπης η εξουσία ήταν συγκεντρωμένη στα χέρια του βασιλιά (απόλυτη μοναρχία). Εξαίρεση αποτελούσε η Μ. Βρετανία, όπου οι πιέσεις της αριστοκρατίας και των αστών είχαν οδηγήσει, στα τέλη του 17ου αιώνα ( ένδοξη επανάσταση, 1688), στην αναγνώριση ορισμένων πολιτικών δικαιωμάτων στα μέλη των οικονομικά ισχυρότερων τάξεων.

2. Ρουσό

3. Βολτέρος

Παράλληλα, η πρόοδος των φυσικών επιστημών, που είχε αρχίσει να γίνεται αισθητή από τον 17ο αιώνα, άνοιγε τον δρόμο για την απελευθέρωση από τις προλήψεις του Μεσαίωνα. Τώρα, κάποιοι διανοούμενοι επιχειρούσαν, βασισμένοι στη λογική, να ανακαλύψουν φυσικούς νόμους που πίστευαν ότι διέπουν τη λειτουργία του κόσμου. Πρωτοπόροι υπήρξαν ο Φράνσις Μπέικον (ή Βάκων, 1561-1626), που υποστήριξε ότι κάθε επιστημονική θέση πρέπει να επαληθεύεται με πείραμα για να γίνεται αποδεκτή, ο Ρενέ Ντεκάρτ (ή Καρτέσιος, 1596-1650), που τόνισε ότι η συστηματική αμφιβολία είναι ο μόνος δρόμος προς την αληθινή γνώση, ο Τζον Λοκ (1632-1704), που διατύπωσε τη θέση ότι οι άνθρωποι έχουν απαραβίαστα φυσικά δικαιώματα (ζωής, ελευθερίας, περιουσίας), και ο Ισαάκ Νιούτον (ή Νεύτων, 1642-1727), που εφαρμόζοντας την επαγωγική μέθοδο (διανοητική πορεία από το ειδικό στο γενικό) διατύπωσε τον νόμο της παγκόσμιας έλξης και υποστήριξε ότι το σύμπαν λειτουργεί με βάση φυσικούς νόμους.
Το κίνημα του Διαφωτισμού
Η απόρριψη κάθε αυθεντίας, η κριτική κάθε υφιστάμενης γνώσης, η αποδοχή της λογικής ως του μόνου ασφαλούς τρόπου ερμηνείας του κόσμου και η πεποίθηση ότι ο άνθρωπος μπορεί να προοδεύει διαρκώς ήταν θέσεις που συμμερίζονταν πολλοί Ευρωπαίοι διανοούμενοι. Έτσι, διαμορφώθηκε βαθμιαία ένα κίνημα που ονομάστηκε Διαφωτισμός. Πρωτοεμφανίστηκε στην Αγγλία του τέλους του 17ου αιώνα, κορυφώθηκε στη Γαλλία του 18ου αιώνα και εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και έξω απ' αυτήν. Οι εκπρόσωποί του ονομάστηκαν φιλόσοφοι ή διαφωτιστές. Κορυφαίοι ανάμεσά τους υπήρξαν οι Ρουσό, Βολτέρος, Ντιντερό, Μοντεσκιέ και Ντ' Αλαμπέρ.

Διαφωτισμός και πολιτική. Ο Διαφωτισμός υπήρξε κίνημα βαθύτατα πολιτικό, καθώς μέσα απ' αυτόν η κοινωνικά ανερχόμενη τότε αστική τάξη διαμόρφωσε τα πολιτικά επιχειρήματα που της ήταν αναγκαία για να διεκδικήσει τη συμμετοχή της στη λήψη των πολιτικών αποφάσεων.

Τα φυσικά δικαιώματα αποτέλεσαν θεμελιώδη πολιτική έννοια του Διαφωτισμού και μια από τις θέσεις-εμβλήματα της αστικής τάξης. Για τους διαφωτιστές όλοι οι άνθρωποι έχουν, μόνο και μόνο επειδή είναι άνθρωποι, ορισμένα δικαιώματα (ζωής, ιδιοκτησίας, ισότητας απέναντι στον νόμο, ελευθερίας σκέψης και έκφρασης), τα οποία δεν μπορεί να καταργήσει καμιά εξουσία. Η ιδιαίτερη αναφορά στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας απηχούσε, προφανώς, τις επιδιώξεις της ανερχόμενης αστικής τάξης.

Η θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου διατυπώθηκε από τον Τζον Λοκ. Σύμφωνα με αυτή, τα άτομα δέχτηκαν να παραχωρήσουν ορισμένες από τις ελευθερίες τους, προκειμένου να συμβιώσουν, και το κράτος εγγυήθηκε αυτή τη συμφωνία, το κοινωνικό συμβόλαιο. Αν το κράτος παραβεί τους όρους αυτού του κοινωνικού συμβολαίου και γίνει τυραννικό, τότε οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα της αντίστασης. Ο Ρουσό, πιο ριζοσπαστικός, υποστήριξε ότι η πολιτική εξουσία πρέπει να βρίσκεται στα χέρια του λαού κι όχι κάποιου ηγεμόνα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η εποχή του Διαφωτισμού

# data[].attributes.attachment_link.description
Η εποχή του Διαφωτισμού

# data[].attributes.headline
Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί τη σημαία της επανάστασης. 

# data[].attributes.subject
Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί τη σημαία της επανάστασης. 

# data[].attributes.body
Θεόδωρος Βρυζάκης, 1865.
Απεικόνιση του θρύλου της Αγίας Λαύρας.

# data[].attributes.headline
Φιλική εταιρεία-

# data[].attributes.subject
Φιλική εταιρεία-

# data[].attributes.body
Ο Ιερός Όρκος

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Όρκος των Φιλικών"

Ορκίζομαι ενώπιον του αληθινού θεού οικειοθελώς, ότι θέλω είμαι επί ζωής μου πιστός εις την Εταιρείαν κατά πάντα. Να μη φανερώσω το παραμικρόν από τα σημεία και λόγους της, μήτε να σταθώ κατ'ουδένα λόγον η αφορμή του να καταλάβωσιν άλλοι ποτέ, ότι γνωρίζω τι περί τούτων, μήτε εις συγγενείς μου, μήτε εις πνευματικόν ή φίλον μου.

Ορκίζομαι, ότι εις το εξής δεν θέλω έμβει εις καμίαν άλλην εταιρείαν, οποία και αν είναι, μήτε εις κανένα δεσμόν υποχρεωτικόν. Και μάλιστα, οποιονδήποτε δεσμόν αν είχα, και τον πλέον αδιάφορον ως προς την Εταιρείαν, θέλω τον νομίζει ως ουδέν.

Ορκίζομαι, ότι θέλω τρέφει εις την καρδίαν μου αδιάλλακτον μίσος εναντίον των τυράννων της πατρίδος μου, οπαδών και των ομοφρόνων με τούτους. Θέλω ενεργεί κατά πάντα τρόπον προς βλάβην και αυτόν τον παντελή όλεθρόν των, όταν η περίστασις το συγχωρήση.

Ορκίζομαι να μη μεταχειρισθώ ποτέ βίαν δια να συγγνωρισθώ με κανένα συνάδελφον, προσέχων εξ εναντίας με την μεγαλυτέραν επιμέλειαν να μη λανθασθώ κατά τούτο, γινόμενος αίτιος ακολούθου τινός συμβάντος.

Ορκίζομαι να συντρέχω, όπου εύρω τινά συνάδελφον, με όλην την δύναμιν και την κατάστασίν μου. Να προσφέρω εις αυτόν σέβας και υπακοήν, αν είναι μεγαλύτερος εις τον βαθμόν, και αν έτυχε πρότερον εχθρός μου, τόσον περισσότερον να τον αγαπώ και να τον συντρέχω καθ'όσον η έχθρα μου ήθελε είναι μεγαλυτέρα.

Ορκίζομαι, ότι, καθώς εγώ παρεδέχθην εις την Εταιρείαν, να δέχωμαι παρομοίως άλλον αδελφον, μεταχειριζόμενος πάντα τρόπον και όλην την κανονιζομένην άργητα, εωσού τον γνωρίσω Έλληνα αληθή, θερμόν υπερασπιστήν της πατρίδος, άνθρωπον ενάρετον και άξιον όχι μόνον να φυλάττη το μυστικόν, αλλά να κατηχήση και άλλον ορθού φρονήματος.

Ορκίζομαι να μην ωφελώμαι κατ'ουδένα τρόπον από τα χρήματα της Εταιρείας, θεωρών αυτά ως ιερόν πράγμα και ενέχυρον ανήκον εις όλον το έθνος μου. Να προφυλάττωμαι παρομοίως και εις τα λαμβανόμενα και στελλόμενα εσφραγιαμένα γράμματα.

Ορκίζομαι να μην ερωτώ ποτέ κανένα των Φιλικών με περιέργειαν, δια να μάθω οποίος τον εδέχθη εις την Εταιρείαν. Κατά τούτο δε μήτε εγώ να φανερώσω, ή να δώσω αφορμήν εις τούτον να καταλάβη, ποίος με παρεδέχθη. Να υποκρίνωμαι μάλιστα άγνοιαν, αν γνωρίζω το σημείον εις το εφοδιαστικόν τινος

Ορκίζομαι να προσέχω πάντοτε εις την διαγωγήν μου, να είμαι ενάρετος. Να ευλαβώμαι την θρησκείαν μου, χωρίς να καταφρονώ τας ξένας. Να δίδω πάντοτε το καλόν παράδειγμα. Να συμβουλεύω και να συντρέχω τον ασθενή, τον δυστυχή και τον αδύνατον. Να σέβωμαι την διοίκησιν, τα έθιμα, τα κριτήρια και τους διοικητάς του τόπου, εις τον οποίον διατρίβω.

ΤΕΛΟΣ ΠΑΝΤΩΝ ΟΡΚΙΖΟΜΑΙ ΕΙΣ ΣΕ, Ω ΙΕΡΑ ΠΛΗΝ ΤΡΙΣΑΘΛΙΑ ΠΑΤΡΙΣ, ΟΡΚΙΖΟΜΑΙ εις τους πολυχρονίους βασάνους Σου, ορκίζομαι εις τα πικρά δάκρυα, τα οποία τόσους αιώνας έχυσαν και χύνουν τα ταλαίπωρα τέκνα Σου, εις τα ίδια μου δάκρυα, χυνόμενα κατά ταύτην την στιγμήν, και εις την μέλλουσαν ελευθερίαν των ομογενών μου, ότι αφιερώνομαι όλως εις Σε. Εις το εξής Συ θέλεις είσαι η αιτία και ο σκοπός των διαλογισμών μου. Το όνομά Σου ο οδηγός των πράξεών μου και η ευτυχία Σου η ανταμοιβή των κόπων μου. Η θεία δικαιοσύνη ας εξαντλήση επάνω εις τη κεφαλήν μου όλους τους κεραυνούς της, το όνομά μου να είναι εις αποστροφήν, και το υποκείμενόν μου το αντικείμενον της κατάρας και του αναθέματος των Ομογενών μου, αν ίσως λησμονήσω εις μίαν στιγμήν τας δυστυχίας των και δεν εκπληρώσω το χρέος μου. Τέλος ο θάνατός μου ας είναι η άφευκτος τιμωρία του αμαρτήματός μου, δια να μη μολύνω την αγνότητα της Εταιρείας με την συμμετοχήν μου.

[πηγή: Βικιθήκη]

# data[].attributes.attachment_link.title
"Όρκος των Φιλικών"

# data[].attributes.attachment_link.description
Ορκίζομαι ενώπιον του αληθινού θεού οικειοθελώς, ότι θέλω είμαι επί ζωής μου πιστός εις την Εταιρείαν κατά πάντα. Να μη φανερώσω το παραμικρόν από τα σημεία και λόγους της, μήτε να σταθώ κατ'ουδένα λόγον η αφορμή του να καταλάβωσιν άλλοι ποτέ, ότι γνωρίζω τι περί τούτων, μήτε εις συγγενείς μου, μήτε εις πνευματικόν ή φίλον μου.

# data[].attributes.headline
«Όρκος των Φιλικών»

# data[].attributes.subject
«Όρκος των Φιλικών»

# data[].attributes.body
Ο ιερός όρκος των μελών της Φιλικής Εταιρείας

# data[].attributes.headline
Ο όρκος, ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

# data[].attributes.subject
Ο όρκος, ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

# data[].attributes.body
ελαιογραφία του Δ. Τσόκου (1849).

# data[].attributes.headline
Το Έμβλημα της Φιλικής Εταιρείας

# data[].attributes.subject
Το Έμβλημα της Φιλικής Εταιρείας

# data[].attributes.body
ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

# data[].attributes.headline
Τὸ κρυφὸ σχολειό, ΩΑΝΝΗΣ ΠΟΛΕΜΗΣ (1862-1924): ποιητὴς καὶ θεατρικὸς συγγραφέας .

# data[].attributes.subject
Τὸ κρυφὸ σχολειό, ΩΑΝΝΗΣ ΠΟΛΕΜΗΣ (1862-1924): ποιητὴς καὶ θεατρικὸς συγγραφέας .

# data[].attributes.body
...«Μὴ σκιάζεστε στὰ σκότη! Ἡ λευτεριὰ
σὰν τῆς αὐγῆς τὸ φεγγοβόλο ἀστέρι
τῆς νύχτας τὸ ξημέρωμα θὰ φέρει».
ΠΙΝΑΚΑΣ: Νικόλαος Γύζης, Το κρυφό σχολειό, ελαιογραφία, 1885/86.

# data[].attributes.headline
Ο Διονύσιος Σολωμός (Ζάκυνθος, 8 Απριλίου 1798 − Κέρκυρα, 9 Φεβρουαρίου 1857)

# data[].attributes.subject
Ο Διονύσιος Σολωμός (Ζάκυνθος, 8 Απριλίου 1798 − Κέρκυρα, 9 Φεβρουαρίου 1857)

# data[].attributes.body
Έληνας ποιητής, πιο πολύ γνωστός για τη συγγραφή του ποιήματος «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», οι πρώτες δύο στροφές του οποίου έγιναν ο εθνικός ύμνος της Ελλάδας και ύστερα της Κύπρου. Κεντρικό πρόσωπο της Επτανησιακής Σχολής, ο Διονύσιος Σολωμός θεωρήθηκε και θεωρείται ο εθνικός ποιητής των Ελλήνων, όχι μόνο γιατί έγραψε τον Εθνικό Ύμνο, αλλά και διότι αξιοποίησε την προγενέστερη ποιητική παράδοση (κρητική λογοτεχνία, Δημοτικό τραγούδι) και ήταν ο πρώτος που καλλιέργησε συστηματικά τη δημοτική γλώσσα και άνοιξε το δρόμο για τη χρησιμοποίησή της στη λογοτεχνία, αλλάζοντας ακόμη περισσότερο τη στάθμη της.Σύμφωνα με τις απόψεις του δημιουργούσε «από το ρομαντισμό μαζί με το κλασικισμό ένα [...]είδος μικτό, αλλά νόμιμο[...]».
Εκτός από τον Ύμνον εις την Ελευθερίαν, τα σπουδαιότερα έργα του είναι: Ο Κρητικός, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, Ο Πόρφυρας, Η Γυναίκα της Ζάκυθος, Λάμπρος. Το βασικό χαρακτηριστικό της ποιητικής παραγωγής του είναι η αποσπασματική μορφή: κανένα από τα ποιήματα που έγραψε μετά τον Ύμνο εις την Ελευθερίαν δεν είναι ολοκληρωμένο και με ελάχιστες εξαιρέσεις, τίποτα δεν δημοσιεύτηκε από τον ίδιο. Ο Κ. Βάρναλης περιέγραψε εύστοχα την αποσπασματικότητα του σολωμικού έργου με τη φράση «...(Ο Σολωμός) πάντα τα έγραφε, αλλά ποτές του δεν τα έγραψε».
Η ημερομηνία θανάτου του (9 Φεβρουαρίου) έχει οριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας.

# data[].attributes.attachment_link.title
Διονύσιος Σολωμός - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Διονύσιος Σολωμός (Ζάκυνθος, 8 Απριλίου 1798 − Κέρκυρα, 9 Φεβρουαρίου 1857) ήταν Έλληνας ποιητής, γνωστός για τη συγγραφή του ποιήματος " Ύμνος εις την Ελευθερίαν", οι πρώτες δύο στροφές του οποίου έγιναν ο εθνικός ύμνος της Ελλάδας και ύστερα της Κύπρου.

# data[].attributes.headline
Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΜΑΣ ΥΜΝΟΣ ,Διονύσιος Σολωμός (Ζάκυνθος, 8 Απριλίου 1798 − Κέρκυρα, 9 Φεβρουαρίου 1857) 

# data[].attributes.subject
Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΜΑΣ ΥΜΝΟΣ ,Διονύσιος Σολωμός (Ζάκυνθος, 8 Απριλίου 1798 − Κέρκυρα, 9 Φεβρουαρίου 1857) 

# data[].attributes.body
ΕΘΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ - ΟΡΧΗΣΤΙΚΟ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΘΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ & ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΗΜΑΙΑ - ΟΡΧΗΣΤΡΙΚΟ {HD}

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Χάρτης πόλεως Λαρίσης,

# data[].attributes.subject
Χάρτης πόλεως Λαρίσης,

# data[].attributes.body
παραχθείς το 1880 ή 1926

# data[].attributes.headline
Έξοδος του Σουλτάνου στη Λάρισα της Θεσσαλίας

# data[].attributes.subject
Έξοδος του Σουλτάνου στη Λάρισα της Θεσσαλίας

# data[].attributes.body
EDWARD BRAWN

# data[].attributes.body
Κων/νου Αθ. Οικονόμου

Μετά το θάνατο του Αλή πασά, και την κήρυξη της ελληνικής Επανάστασης, όλες οι διαθέσιμες στρατιωτικές δυνάμεις των Οθωμανών συγκεντρώθηκαν στη Λάρισα και τους γύρω οικισμούς. Μέχρι το τέλος του 1821 πασάδες απεσταλμένοι από την υψηλή Πύλη έφτασαν στη Λάρισα με τη διαταγή να συγκεντρώσουν τουλάχιστον 20.000 άνδρες για την καταστολή της ελληνικής Επανάστασης.

Οι πασάδες αυτοί ήταν ο Βεράμ, ο Μεχίμ, ο Αλή Σχουδίν και ο Χατζη-Μπεκίρ 1. Την άνοιξη του επομένου έτους είχαν συγκεντρωθεί γύρω από τη Λάρισα ισχυρή δύναμη 24.000 ανδρών και 6.000 ιππέων. Γενικός συντονιστής του τμήματος αυτού είχε οριστεί ο Μαχμούτ πασάς Δράμαλης, ενώ ο προκάτοχός του Χουρσίτ, που είχε πέσει σε δυσμένεια το προηγούμενο διάστημα, είχε αποτραβηχθεί και δεν συμμετείχε στις προετοιμασίες.

Όμως, όπως ίσως γνωρίζουμε, η στρατιά αυτή του Δράμαλη συνετρίβη από τους Κολοκοτρώνη και Νικηταρά, που ήταν επικεφαλής μιας μικρής δύναμης 2.500 ανδρών, στα Δερβενάκια, την 26η/7/1822. Έτσι ο Δράμαλης έπεσε σε μελαγχολία που, κατά πολλούς, τον οδήγησε στο θάνατο, την 27η Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς. Η ήττα όμως των Τούρκων στην Πελοπόννησο έφερε τον Χουρσίτ σε ακόμα χειρότερη θέση διότι κατηγορήθηκε ότι δεν συνέδραμε την προσπάθεια του Δράμαλη.

Αυτό το τελευταία κατηγορία συνοδευόταν και από την υποψία ότι ο ίδιος είχε καταχραστεί θησαυρούς του Αλή πασά τον οδήγησαν στην οριστική δυσμένεια του σουλτάνου Μαχμούτ. Μόλις πληροφορήθηκε από ανθρώπους του ότι η Πύλη σχεδίαζε την καταδίκη του σε θάνατο, αυτοκτόνησε προλαμβάνοντας τις εξελίξεις. Ο τάφος του, η μάλλον η επιτύμβια στήλη του, σωζόταν μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα στην περιοχή του Πέρα Μαχαλά. Όμως την τιμωρία που απέφυγε όσο ήταν εν ζωή, δεν την απέφυγε μετά θάνατον.

Λίγες μέρες μετά την αυτοκτονία του ήρθαν στη Λάρισα ζαπτιέδες2 από την Πόλη, έχοντας στα χέρια τους σουλτανικό φιρμάνι, και ξέθαψαν το πτώμα του Χουρσίτ και αφού έκοψαν το κεφάλι το τοποθέτησαν σε ασημένια λεκάνη και το παρέδωσαν στον Οθωμανό σουλτάνο. Υπάρχει και η άλλη όμως άποψη, που δεν ομιλεί περί αυτοκτονίας του Χουρσίτ. Σύμφωνα μ’ αυτή ο Χουρσίτ εκτελέστηκε δι’ αποκεφαλισμού, κοντά στην όχθη του Πηνειού,στη θέση Κινάμ Βέη, μετά από φιρμάνι που προσκόμισαν απεσταλμένοι του σουλτάνου. Πάντως η μνήμη του Χουρσίτ έμενε για χρόνια ζωγραφισμένη με μελανά χρώματα στο νου των χριστιανών της Λάρισας, οι οποίοι με φρίκη θυμούνταν τα κατορθώματά του στη θεσσαλική πόλη. Δεν περνούσε άλλωστε ούτε μια μέρα χωρίς να θανατωθεί κάποιος Έλληνας, είτε με αγχόνη είτε με το φρικτότερο τσιγκέλι3. Αξίζει να αναφέρουμε ότι εν όψει της αυτονόμου Ελλάδας του 1828 οι Οθωμανοί οχύρωσαν ακόμα περισσότερο τη Λάρισα σκάβοντας βαθύτερη τάφρο περιμετρικά της πόλης (εκεί που σήμερα η οδός Πολυτεχνείου). Τα έργα αυτά αποπερατώθηκαν το 1829 και έγιναν κυρίως με εργασία – αγγαρεία των χριστιανών της πόλης.

1. Επ. Φαρμακίδης, Η Λάρισα, σ. 209.

2. Χωροφύλακες – αστυνομικοί.

3. Οι δύστυχοι καταδικασμένοι σηκώνονταν με ειδική ανυψωτική μηχανή και εν συνεχεία αφήνονταν να πέσουν πάνω σε αιχμηρό μεγάλο τσιγκέλι, βρίσκοντας φρικτό, βασανιστικό και αργό θάνατο. Αξίζει να σημειώσουμε πως ο διαβόητος Αλής ήταν ο κύριος εφαρμοστής αυτής της θανατικής ποινής. Μάλιστα η παραλία του Αλμυρού ήταν ένας τέτοιος τόπος θανάτωσης, γι΄αυτό και η ονομασία της περιοχής Τσιγκέλι.
larissanet.gr

# data[].attributes.headline
Σταύρος Κουγιουμτζής, Νά 'τανε το '21

# data[].attributes.subject
Σταύρος Κουγιουμτζής, Νά 'τανε το '21

# data[].attributes.body
Γ. ΝΤΑΛΑΡΑΣ
https://video.link/w/wvEdc

# data[].attributes.headline
ΡΗΓΑΣ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗΣ, Θούριος                              (Βελεστίνο, 1757 - Βελιγράδι, 24 Ιουνίου 1798)

# data[].attributes.subject
ΡΗΓΑΣ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗΣ, Θούριος                              (Βελεστίνο, 1757 - Βελιγράδι, 24 Ιουνίου 1798)

# data[].attributes.body
https://video.link/w/6sEdc

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ως πότε, παλληκάρια, να ζούμεν στα στενά,
μονάχοι, σαν λιοντάρια, στες ράχες, στα βουνά;
Σπηλιές να κατοικούμεν, να βλέπωμεν κλαδιά,
να φεύγωμ' απ' τον κόσμον, για την πικρή σκλαβιά;
Να χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα και γονείς,
τους φίλους, τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς;

Καλλιό 'ναι μίας ώρας ελεύθερη ζωή,
παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά και φυλακή!

Τι σ' ωφελεί αν ζήσης και είσαι στη σκλαβιά;
Στοχάσου πως σε ψένουν καθ' ώραν στη φωτιά.
Βεζίρης, Δραγουμάνος, Αφέντης κι αν σταθής,
ο Τύραννος αδίκως σε κάμει να χαθής·
δουλεύεις όλ' ημέρα σε ό,τι κι αν σοι πη,
κι αυτός πασχίζει πάλιν το αίμα σου να πιη.
O Σούτζος* κι ο Μουρούζης*, Πετράκης*, Σκαναβής*,
Γκίκας* και Μαυρογένης*, καθρέπτης είν' να ιδής.
Ανδρείοι καπετάνοι, παπάδες, λαϊκοί,
σκοτώθηκαν, κι αγάδες, με άδικον σπαθί·
κι αμέτρητ' άλλοι τόσοι, και Τούρκοι και Ρωμιοί,
ζωήν και πλούτον χάνουν, χωρίς καμιά 'φορμή.

Ελάτε μ' έναν ζήλον σε τούτον τον καιρόν,
να κάμωμεν τον όρκον επάνω στον Σταυρόν·
συμβούλους προκομμένους, με πατριωτισμόν,
να βάλωμεν, εις όλα να δίδουν ορισμόν·
οι Νόμοι να 'ν' ο πρώτος και μόνος οδηγός,
και της Πατρίδος ένας να γένη αρχηγός·
γιατί κι η αναρχία ομοιάζει την σκλαβιά·
να ζούμε σαν θηρία είν' πλιο σκληρή φωτιά.
Και τότε, με τα χέρια ψηλά στον ουρανόν,
ας πούμ' απ' την καρδιά μας ετούτα στον Θεόν.

Εδώ σηκώνονται οι Πατριώται ορθοί και, υψώνοντες
τας χείρας προς τον ουρανόν, κάμνουν τον Όρκον:

"Ω Βασιλεύ του Κόσμου, ορκίζομαι σε Σε,
στην γνώμην των Τυράννων να μην ελθώ ποτέ!
Μήτε να τους δουλεύσω, μήτε να πλανηθώ
εις τα ταξίματά τους, για να παραδοθώ.
Εν όσω ζω στον κόσμον, ο μόνος μου σκοπός,
για να τους αφανίσω, θε να 'ναι σταθερός.
Πιστός εις την Πατρίδα, συντρίβω τον ζυγόν,
αχώριστος για να 'μαι υπό τον στρατηγόν.
Κι αν παραβώ τον όρκον, ν' αστράψ' ο Oυρανός
και να με κατακάψη, να γένω σαν καπνός!"

Ρήγα Βελεστινλή, Απάνθισμα κειμένων,
Βουλή των Ελλήνων

# data[].attributes.attachment_link.title
Ρήγας Βελεστινλής,"Θούριος"

# data[].attributes.attachment_link.description
Ως πότε, παλληκάρια, να ζούμεν στα στενά, μονάχοι, σαν λιοντάρια, στες ράχες, στα βουνά; Σπηλιές να κατοικούμεν, να βλέπωμεν κλαδιά, να φεύγωμ' απ' τον κόσμον, για την πικρή σκλαβιά; Να χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα και γονείς, τους φίλους, τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς; Καλλιό 'ναι μίας ώρας ελεύθερη ζωή, παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά και φυλακή!

# data[].attributes.headline
Για πρώτη φορά ο Εθνικός Ύμνος στη νοηματική γλώσσα | 18/03/2021 | ΕΡΤ

# data[].attributes.subject
Για πρώτη φορά ο Εθνικός Ύμνος στη νοηματική γλώσσα | 18/03/2021 | ΕΡΤ

# data[].attributes.body
https://video.link/w/CAeec

# data[].attributes.headline
Ο Κολοκοτρώνης στα Απομνημονεύματά του (Καταγραφή Γ. Τερτσέτη, επιμέλεια Τάσος Βουρνάς, Αθήνα 1983, σ. 64.) είχε γράψει:

# data[].attributes.subject
Ο Κολοκοτρώνης στα Απομνημονεύματά του (Καταγραφή Γ. Τερτσέτη, επιμέλεια Τάσος Βουρνάς, Αθήνα 1983, σ. 64.) είχε γράψει:

# data[].attributes.body
«Το “κλέφτης” ήτον καύχημα. Έλεγε “είμαι κλέφτης” και η ευχή των πατέρων ενός παιδιού ήτον να γίνη κλέφτης. Το “κλέφτης” εβγήκε από την εξουσία. Εις του πατρός μου τον καιρό, ήτον ιερό πράγμα να πειράξουν Έλληνα. Και όταν οι κλέπται ήρχοντο εις συμπλοκή με τους Τούρκους, όλοι οι γεωργοί άφηναν το ζευγάρι, και επάγαιναν να βοηθήσουν τους κλέπτας. Εις τας ημέρας μου επειράζοντο και Έλληνες ομοφρονούντες με τους Τούρκους. Όταν ήλθε ο Ανδρούτσος, ο πατέρας του Οδυσσέως, εγνωρίσθηκα εις την Μάνη, και τον εσυντρόφευσα έως εις την Κόρινθο. Εις τον κατατρεγμό μας, διά δεκαπέντε ημέραις ούτε εκοιμώμεθα ούτε ετρώγαμε, εσώσαμε τα φουσέκια, καθημέρα πόλεμο».
ΠΙΝΑΚΑΣ, Φώτης Κόντογλου-Κλέφτες & αρματολοί.

# data[].attributes.headline
"Ρήγας Φεραίος",

# data[].attributes.subject
"Ρήγας Φεραίος",

# data[].attributes.body
Μαρμάρινος ανδριάντας του Ιωάννη Κόσσου, 1871

# data[].attributes.body
λάδι σε χαρτόνι 20,7x22 εκ., συλλογή ΕΠΜΑΣ

# data[].attributes.headline
ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ -ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ !

# data[].attributes.subject
ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ -ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ !

# data[].attributes.body
https://video.link/w/3pIdc
Απολυτίκιο Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, Ἦχος δ’ (25 Μαρτίου)
Σήμερον της σωτηρίας ημών το κεφάλαιον, και του απ αιώνος Μυστηρίου η φανέρωσις. Ο Yιός του Θεού, Υιός της παρθένου γίνεται, και Γαβριήλ την χάριν ευαγγελίζεται. Διο και ημείς συν αυτώ τη Θεοτόκω βοήσωμεν . Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά Σου.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ

# data[].attributes.headline
ΜΕΓΑΛΗ ΓΙΟΡΤΗ ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΟΛΟ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ... !ΔΙΠΛΗ ΓΙΟΡΤΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ...                                                

# data[].attributes.subject
ΜΕΓΑΛΗ ΓΙΟΡΤΗ ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΟΛΟ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ... !ΔΙΠΛΗ ΓΙΟΡΤΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ...                                                

# data[].attributes.body
"ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ"!!!

# data[].attributes.headline
Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (1824-1879)

# data[].attributes.subject
Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (1824-1879)

# data[].attributes.body
Εικοστή πέμπτη Μαρτίου
Ευαγγελισμός – Ελληνισμός

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ευαγγελισμός - Ελληνισμός *

Μεμιάς ανοίγει ο ουρανός τα σύγνεφα μεριάζουν, οι κόσμοι εμείνανε βουβοί, παράλυτοι, κοιτάζουν. Μια φλόγ' αστράφτει... ακούονται ψαλμοί και μελωδία... Πετάει έν άστρο... σταματά εμπρός εις τη Μαρία...

5 "Χαίρε, της λέει, αειπάρθενε, ευλογημένη, χαίρε! Ο Κύριός μου είναι με σε. Χαίρε, Μαρία, χαίρε!"

Επέρασαν χρόνοι πολλοί... Μια μέρα σαν εκείνη αστράφτει πάλε ο ουρανός... Στην έρμη της την κλίνη λησμονημένη, ολόρφανη, χλωμή κι απελπισμένη, 10 μια κόρη πάντα τήκεται, στενάζει, αλυσωμένη. Τα σίδερα είναι ατάραγα, σκοτάδι ολόγυρά της. Τα καταφρόνια, η δυστυχιά σέπουν τα κόκαλά της. Τρέμει μεμιάς η φυλακή και διάπλατη η θυρίδα φέγγει κι αφήνει και περνά έν άστρο, μιαν αχτίδα. 15 Ο Άγγελος εστάθηκε, διπλώνει τα φτερά του...

"Ξύπνα, ταράζου, μη φοβού, χαίρε, Παρθένε, χαίρε. Ο Κύριός μου είναι με σε, Ελλάς, ανάστα, χαίρε".

Οι τοίχοι ευθύς σωριάζονται. Η μαύρ' η πεθαμένη νιώθει τα πόδια φτερωτά. Στη μέση της δεμένη 20 χτυπάει η σπάθα φοβερή. Το κάθε πάτημά της ανοίγει μνήμ' αχόρταγο. Ρωτά για τα παιδιά της... Κανείς δεν αποκρένεται... Βγαίνει, πετά στα όρη... Λιώνουν τα χιόνια όθε διαβεί, όθε περάσει η Κόρη.

"Ξυπνάτε, εσείς που κοίτεστε, ξυπνάτε όσοι κοιμάστε, 25 το θάνατο όσοι εγεύτητε, τώρα ζωή χορτάστε".

Οι χρόνοι φεύγουνε, πετούν και πάντα εκείνη η μέρα είναι γραμμένο εκεί ψηλά να λάμπει στον αιθέρα μ' όλα τα κάλλη τ' ουρανού. Στολίζεται όλη η φύση με χίλια μύρια λούλουδα για να τη χαιρετίσει. 30 Γιορτάστέ την, γιορτάστέ την! Καθείς ας μεταλάβει από τη Χάρη του Θεού. Και σεις, και σεις οι σκλάβοι, όσοι τη δάφνη στην καρδιά να φέρετε φοβάστε, αφορεσμένοι να 'στε!

# data[].attributes.attachment_link.title
Αριστοτέλης Βαλαωρίτης: Εικοστή πέμπτη Μαρτίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Μεμιάς ανοίγει ο ουρανός τα σύγνεφα μεριάζουν, οι κόσμοι εμείνανε βουβοί, παράλυτοι, κοιτάζουν. Μια φλόγ' αστράφτει... ακούονται ψαλμοί και μελωδία... Πετάει έν άστρο... σταματά εμπρός εις τη Μαρία... 5 "Χαίρε, της λέει, αειπάρθενε, ευλογημένη, χαίρε! Ο Κύριός μου είναι με σε. Χαίρε, Μαρία, χαίρε!" Επέρασαν χρόνοι πολλοί...

# data[].attributes.headline
Η Ελλάς ευγνωμονούσα,1858 – Θεόδωρος Βρυζάκης (1819 -1878). 

# data[].attributes.subject
Η Ελλάς ευγνωμονούσα,1858 – Θεόδωρος Βρυζάκης (1819 -1878). 

# data[].attributes.body
Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου. Παράρτημα Ναυπλίου.

# data[].attributes.headline
"Μαντώ Μαυρογένους" 

# data[].attributes.subject
"Μαντώ Μαυρογένους" 

# data[].attributes.body
Κινηματογραφική ταινία του Κώστα Καραγιάννη, 1971
@http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-11177
ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ
@ Ιστορική, αισθηματική κινηματογραφική ταινία του Κώστα Καραγιάννη, η οποία αναφέρεται στη ζωή της Μ. Μαυρογένους και στην προσφορά της στην Ελληνική Επανάσταση του 1821.
Πρωταγωνιστούν η Τζένη Καρέζη, στον ρόλο της Μ. Μαυρογένους, και ο Πέτρος Φυσούν, στον ρόλο του Δημήτρη Υψηλάντη.
Η ταινία έχει διάρκεια 95 λεπτά. Σύμφωνα με την υπόθεση της ταινίας, η Μαντώ Μαυρογένους (Τζένη Καρέζη) ερχόμενη από τη Βιέννη (1840) ζητά να δει τον Υπουργό για να πάρει τη σύνταξη αγωνιστή που δικαιούται, για την προσφορά της στον Αγώνα. Ξαφνικά, το παρελθόν της ζωντανεύει: η μύησή της στη Φιλική Εταιρεία, η γνωριμία της με τον Δημήτριο Υψηλάντη στην πολιορκία του Άργους, οι προσπάθειές της να συγκινήσει τους ισχυρούς της Ευρώπης για να συμπαρασταθούν στον αγώνα των Ελλήνων. Πολλές σκηνές της ταινίας γυρίστηκαν στην Πλατεία Συντάγματος μπροστά στο Αρχαιολογικό Μουσείο και στο Παλαμήδι, στο Ναύπλιο.

# data[].attributes.headline
"Ο Γερο-Δήμος", τραγούδι 

# data[].attributes.subject
"Ο Γερο-Δήμος", τραγούδι 

# data[].attributes.body
Ποίηση: Α. Βαλαωρίτη, μουσική: Π. Καρρέρ, 1859

# data[].attributes.headline
«Ο Κολοκοτρώνης», 

# data[].attributes.subject
«Ο Κολοκοτρώνης», 

# data[].attributes.body
Εξώφυλλο του περιοδικού «Κλασσικά Εικονογραφημένα»

# data[].attributes.headline
Ξύλινο κουτί με παράσταση ζευγαριού, 

# data[].attributes.subject
Ξύλινο κουτί με παράσταση ζευγαριού, 

# data[].attributes.body
A' μισό 19ου αι.

# data[].attributes.headline
"Αθανάσιος Διάκος", 

# data[].attributes.subject
"Αθανάσιος Διάκος", 

# data[].attributes.body
Ξυλόγλυπτο του Δημήτρη Αγοράστη, 1977-1978

# data[].attributes.headline
"Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη", 

# data[].attributes.subject
"Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη", 

# data[].attributes.body
Ελαιογραφία του Νικηφόρου Λύτρα, 1870

# data[].attributes.headline
"Η μάχη των Βασιλικών", 

# data[].attributes.subject
"Η μάχη των Βασιλικών", 

# data[].attributes.body
Αυγοτέμπερα σε ξύλο του Δημητρίου Ζωγράφου, 1836

# data[].attributes.headline
«Ακρόπρωρο του πλοίου 'Άρης' του Α. Μιαούλη» 

# data[].attributes.subject
«Ακρόπρωρο του πλοίου 'Άρης' του Α. Μιαούλη» 

# data[].attributes.body
Γραμματόσημο, ΕΛ.ΤΑ,1983

# data[].attributes.headline
 "Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου"-     

# data[].attributes.subject
 "Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου"-     

# data[].attributes.body
Ελαιογραφία του Ευγένιου Ντελακρουά, 1825