# data[].attributes.headline
Дзікае паляванне Кар

# data[].attributes.body
Дзікае паляванне Караля Стаха

# data[].attributes.headline
Дикая охота короля с

# data[].attributes.body
Дикая охота короля стаха

# data[].attributes.headline
У. Дубоўка "Родная мова, цудоўная мова!" 

# data[].attributes.subject
У. Дубоўка "Родная мова, цудоўная мова!" 

# data[].attributes.body
Гэты верш напісаны ў форме звароту да роднай мовы, якая для паэта - сапраўдны «уток і аснова»,  «Матчын дарунак ад самай калыскі». Мова для паэта з’яўляецца найвышэйшай жыццёвай каштоўнасцю, бясцэнны падарункам, які дала яму Радзіма. Беларуская мова гэта – «самацветаў яскравая нізка», якая «барвы дзівосныя мае, вечным агнём зіхаціць - не згарае».  Напрацягу усяго творчага лёсы пісьменніка, Дубоўка звяртаўся да мовы з вялікай павагай, паважаў яе народныя традыцыі.  I ў гэтым вершы паэт падкрэслівае багацце, прыгажосць роднай мовы. Таму, менавіта ён і перадае розныя пачуцці і адчуванні праз з'явы прыроды «перазвоны крыніцы», «раскат навальніцы», «павевы зялёнага бору».
Я мяркую, што мова стварае своеасаблівы нацыянальны дух. Яна збліжае людзей сваёй краіны. Дае моц пераадолець усе перашкоды жыцця. Сваю веру ў неўміручасць роднага слова паэт падкрэсліў ў заключных словах верша: «I на вякі яно жыць застаецца, вечнае так, як народнае сэрца»http://www.gants.by/wp-content/uploads/2016/02/education18.jpg

# data[].attributes.headline
Максім Гарэцкі  "Літоўскі хутарок"

# data[].attributes.subject
Максім Гарэцкі  "Літоўскі хутарок"

# data[].attributes.body
У апавяданні «Літоўскі хутарок» аўтар паказаў суровую праўду аб імперыялістычнай вайне, паказаў увесь яе жах. Хутарок размяшчаецца ў горнай мясцовасці. Навіны і газеты да жыхароў даходзілі рэдка. Але вось прыйшла ў вёску вестка аб пачатку вайны і загад аб мабілізацыі. Як вялікае няшчасце, страшную бяду ўспрымае вёска вестку аб вайне. Ля хутарка стаяла паўбатарэя. Салдаты галасілі ля вогнішча, увечары гасцявалі ў хутарку, а трывога жыхароў за далейшую будучыню ўсё расла. Але прыйшлі ворагі і пачаўся бой, які прынёс разруху, многа загінуўшых, якіх пасля хавалі ў брацкай магіле. На нейкі час хутарок застаўся ў тыле, але неўзабаве яго занялі немцы. Людзі рабілі сховішча. У хаце Яна Шымкунаса размяшчаюцца немцы. Забралі яго дачку Монцю нібы капаць акопы, салдаты рабуюць хутаркі, выносячы ўсе спажыткі людзей. Рускае войска пайшло ў адступленне. Хутарок не пазнаць. Вяртаюцца з палону людзі дамоў. Праз знешнія змены выгляду хутара і яго жыхароў аўтар адлюстроўвае безабароннасць чалавека перад тварам вайны, якая пакінула страшэнныя раны ў сэрцах людзей.

# data[].attributes.headline
Уладзімір Караткевіч

# data[].attributes.subject
Уладзімір Караткевіч

# data[].attributes.body
"Каласы пад сярпом тваім"
У сям'і Караткевіча здаўна жылі павага і уменне валодаць родным словам ,а таксама жаданне,каб гэтае слова гучала на радзіме без ніякіх перашкод , каб да яго ставіліся з павагай .
Грамадзянская пазіцыя У.Караткевіча знайшла сваё ўвасабленне ў мастацкай тканіне твора . Шлях рамана "Каласы пад сярпом тваім" да чытача быў няпросты . Фактычна ўпершыню ў беларускай літаратуры пісьменнік галоўным героем свайго твора , у адпаведнасці з гістарычнай праўдай , зрабіў арыстакрата , а не селяніна ,як таго дамагалася афіцыйная крытыка . Раман У.Караткевіча дазваляе чытачам зразумець прычыны паўстання 1863 года, яго нацыянальный-вызваленчы характар ,знаёміць з прадстаўнікамі розных сацыяльных слаёў, палітычных сіл, якія прымалі ўдзел у барацьбе. Лепшыя сыны і дочкі ў каторы раз не шкадавалі свайго жыцця , каб вернуць народу права быць самім сабой .Раман "Каласы пад сярпом тваім " ствараўся праз стагоддзе пасля паўстання 1863 года. У 1965 годзе твор быў надрукаваны на старонках часопіса "Полымя" . Раман быў неадназначна ўспрыняты тагачасныай крытыкай . Поруч са станоўчай рэцэнзіяй А. Мальдзіса з'явіўся крытычны артыкул Я Герцовіча , які паставіў пад пагрозу выхад рамана асобнай кнігай . І хоць раман " Каласы пад сярпом тваім "
У.Караткевіча афіцыйна не быў забаронены , аднак самастойным выданнем чытачы ўбачылі твор толькі праз тры гады

# data[].attributes.headline
Міхась Зарэцкі "Ворагі"

# data[].attributes.subject
Міхась Зарэцкі "Ворагі"

# data[].attributes.body
Творчасць Міхася Зарэцкага займае адно са значных месцаў беларускай літаратуры. У дзясятым класе мы пазнаёміліся з яго творам "Ворагі".
Тэмa дpaмaтычнaгa лёcy пpaдcтaўнiкoў тaгo клaca, кaгo pэвaлюцыя пaзбaвiлa paнeйшыx пpывiлeяў, лёcy гэтaк звaныx былыx, знaйшлa ў aпaвядaнняx «Вopaгi» (1923). Знaчэннe гэтага твора  нaдзвычaй вялiкae.  У aпaвядaннi cyтыкaюццa пpaдcтaўнiкi двyx cyпpaцьлeглыx лaгepaў: з aднaгo бoкy, пaмeшчыцa Нiнa Кyпpыянaвa, з дpyгoгa – cын ceлянiнa, cтapшыня пaвятoвaгa ЧК Павел Гyтopcкi. Кaлi Гyтopcкi apыштaвaў былoгa пaмeшчыкa(бацьку Ніны) зa дaпaмoгy бaндытaм, ён cпяpшa ўcпpымae Нтну вapoжa, бaчыць y яe aблiччы «клacaвaгa вopaгa». Алe здapылacя тaк, штo Гyтopcкi нacyпepaк жopcткiм iдэaлaгiчным ycтaнoўкaм pэвaлюцыйнaй эпoxi пaкaxaў дзяўчыну. Тyт Мixacём Зapэцкiм cтвopaнa вocтpы жыццёвы канфлікт, дзe cyтыкнyлicя pэвaлюцыйны aбaвязaк i пaчyццё, нeaдoльнaя ciлa кaxaння. Пicьмeннiк cмeлa выпpaбoўвae cвaix гepoяў нa шчыpacць i чaлaвeчнacць. Гyтopcкi нeўcвядoмлeнa цягнeццa дa тaк звaнaгa пaнcкaгa cвeтy,  дa aгyльнaчaлaвeчыx кaштoўнacцяў, якiя нёc y caбe aдyкaвaны cвeт, дa гapaдcкoй кyльтypы, кнiжныx вeдaў. I зyciм зaкaнaмepнымi былi ягo paзвaжaннi. «Нy штo ж тaм! Любoў мae cвaё acaбicтae пpaвa. Любoў нe paзбipae: цi вopaг, цi пpыяцeль... янa бaчыць тoлькi жaнчынy, тoлькi яe жaнoчae xapacтвo... ".    Гyтopcкi, здaвaлacя б, мapaльнa гaтoвы ўзняццa нaд клacaвымi зaбaрoнaмi i дaгмaтычнымi ўcтaнoўкaмi. Алe cпpaвa ўcклaдняeццa тым, штo Нiнa нe здoльнaя aдкaзaць yзaeмнacцю нa Пaўлaвы пaчyццi, бo янa любiць aтaмaнa Зapyбy, нaвaт дзiця aд ягo чaкae. I xoць дзeля выpaтaвaння бaцькi Нiнa дoбpaaxвoтнa выдaлa cвaйгo кaxaнaга, y яe нe знaйшлocя дyшэўныx ciл пepaлaмiць cябe, пcixaлaгiчнa янa зacтaлacя ў мiнyлым. «Лaдy нe мoжa быць, мы — poзныя людзi. У мянe aдны нaxiлы, a ў вac — дpyгiя, y мянe aднa ўpoдa, y вac — дpyгaя...», — з cyмaм aдкaзвae Нiнa Гyтopcкaмy нa пpaпaнoвy выxoдзiць зa ягo зaмyж.    Мixacь Зapэцкi як мacтaк-пcixoлaг пepaкaнaльнa pacкpывae xapaктap гepoя, ягo ўчынкi i дзeяннi, пaкaзвae ix aбyмoўлeнacць кaнкpэтнымi aбcтaвiнaмi чacy. Тaк, paзaм з пaчyццямi дaбpынi, мiлacэpнacцi Гyтopcкi няce ў caбe i клacaвyю aбмeжaвaнacць. Ён cпyжaўcя ўлacнaй cмeлacцi, yнyтpaнaй cвaбoды, a кaлi Нiнa нe aдкaзaлa ўзaeмнacцю, дык пacпpaбaвaў cвaё зaxaплeннe вытлyмaчыць як caцыяльнyю xвapoбy: «Ён aдapвaўcя aд нapoдa, aдышoў aд ягo. Пaтpaцiў звязaк з ягo жывaтвopчaй глeбaй. Яшчэ мoмaнт — i пapвyццa acтaтнiя кapaнi, якiя яшчэ зacтaлicя, якiя яшчэ xaця cлaбa, aлe пpывязвaюць дa пpaцoўнae глeбы, нaдaюць яшчэ жыццёвыя ciлы». Кaлi cyвязь пapвeццa, ягo чaкae дoля Нiны, «дoля пaжoўклыx, aдapвaныx aд дpэвa лicтoў».    Мaлaды гepoй Мixacя Зapэцкaгa нe здoлeў тpывaлa зaмaцaвaць пpapыў y cфepy дyxoўнaй нeзaлeжнacцi, нe ўcвядoмiў cябe acoбaй, штo мae пpaвa нa cвaбoдy пaчyццяў, cвaбoдy выбapy.  У гэтым твopы aўтapcкaя пaзiцыя aбapoны гyмaнicтычныx пaчaткaў, aгyльнaчaлaвeчыx мapaльныx кaштoўнacцяў выяўляeццa нe aдкpытa, a aпacpoдкaвaнa.
Мне вельмі спадабаўся гэты твор нечаканымі дзеяннямі, думкамі. Барацьба і каханне, Ніна і Павел -зусім розныя людзі. Ім ніколі не ўжыцца разам.

# data[].attributes.headline
"Дзікае паляванне караля Стаха" -  гістарычны дэтэктыў беларускай літаратуры.

# data[].attributes.subject
"Дзікае паляванне караля Стаха" -  гістарычны дэтэктыў беларускай літаратуры.

# data[].attributes.body
У дзясятым класе мы працягнулі сваё знаёмства з творамі Уладзіміра Караткевіча .Уладзімір Караткевіч вядомы ў беларускай літаратуры як празаік і паэт, драматург, і сцэнарыст, публіцыст і перакладчык. Ён вельмі любіў гісторыю і ўсё, што з ёй звязана. Мастацкаму ўвасабленню гістарычных падзей прыцців У. Караткевіч раманы "Каласы пад сярпом тваім", "Чорны замак Альшанскі", аповесць "Дзікае паляванне караля Стаха" і іншыя. Больш за ўсё мяне ўразіў твор "Дзікае паляванне караля Стаха". Аповесць чытаецца на адным дыханні. Падзеі ў аповесці "Дзікае паляванне караля Стаха" адбываюцца ў канцы 80-х гадоў ХІХ стагоддзя, Вучоны-фалькларыст Андрэй Беларэцкі трапляе ў маёнтак Балотныя Яліны, дзестиіцца сведкам самых незвычайных здарэння. Уладальніцай маёнтка з ' яўляецца апошняя прадстаўніца калісьці магутнага роду Надзея Яноўская.Па начальный у дома бачаць Малога Чалавека і Блакітная Жанчыну, прадвеснікаў смерці кагосьці з роду Яноўскіх. Страх на ўсё наваколле нагадяе дзікае паляванне караля Стаха, падчас якога быў забіты бацька Надзеі. Яно ж пагражае смерцю дачцэ. Беларэцкі вырашыў раскрыть таямніцу гэтых з'яў і дапамагчы ўладальніцы Балотных Ялін. Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? падчас якога быў забіты бацька Надзеі. Яно ж пагражае смерцю дачцэ. Беларэцкі вырашыў раскрыть таямніцу гэтых з'яў і дапамагчы ўладальніцы Балотных Ялін. Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? падчас якога быў забіты бацька Надзеі. Яно ж пагражае смерцю дачцэ. Беларэцкі вырашыў раскрыть таямніцу гэтых з'яў і дапамагчы ўладальніцы Балотных Ялін. Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? Яно ж пагражае смерцю дачцэ. Беларэцкі вырашыў раскрыть таямніцу гэтых з'яў і дапамагчы ўладальніцы Балотных Ялін. Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? Яно ж пагражае смерцю дачцэ. Беларэцкі вырашыў раскрыть таямніцу гэтых з'яў і дапамагчы ўладальніцы Балотных Ялін. Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? Яно ж пагражае смерцю дачцэ. Беларэцкі вырашыў раскрыть таямніцу гэтых з'яў і дапамагчы ўладальніцы Балотных Ялін. Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? Яно ж пагражае смерцю дачцэ. Беларэцкі вырашыў раскрыть таямніцу гэтых з'яў і дапамагчы ўладальніцы Балотных Ялін. Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? Яно ж пагражае смерцю дачцэ. Беларэцкі вырашыў раскрыть таямніцу гэтых з ' яў і дапамагчы ўладальніцы Балотных Ялін. Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? Яно ж пагражае смерцю дачцэ. Беларэцкі вырашыў раскрыть таямніцу гэтых з'яў і дапамагчы ўладальніцы Балотных Ялін. Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? Атрымаецца гэта ў Беларэцкага ці не? Чаму не заўсёды можна давяраць блізкім? У 1979 г. па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка? па кнізе быў зняты фільм, таму можна лічыць, што твор не толькі чытаецца, але і глядзіцца з задавальненнем. А ці не гэта самае галоўнае для пісьменніка?

# data[].attributes.headline
Апавяданне Максіма Гарэцкага "Роднае карэііне"                  Многія людзі цікавяцца гісторыяй свайго роду, збіраюць звесткі пра сваіх продкаў, многія хацелі б разабрацца ў роднасных сувязях, прыцягнуць да гэтага блізкіх. Я думаю, усе мы хочам ведаць як мага больш пра нашых продкаў. Акрамя таго, вывучаць гісторыю сваёй сям’і вельмі пазнавальна. Навука, якая займаецца вывучэннем радаводу, называецца генеалогіяй.              У апавяданні «Роднае карэнне» разглядаецца тэма вернасці роднай зямлі, служэння інтэлігенцыі народу. У цэнтры апавядання — вобраз студэнтамедыка Архіпа Лінкевіча, які захоплены загадкай нацыянальнага характару: «Што за народ наш, беларусы?»Атрымаўшы ліст ад бацькоў, Архіп вырашае пакінуць справы ў горадзе і паехаць да бацькі, каб уразумець для сябе, чаму вясковае жыццё як бы стаіць на месцы. Сын і бацька начуюць у новай хаце, але пачынаецца навальніца і ад маланкі загараюцца сенцы. Лінкевічы ледзьве паспелі выскачыць праз акно. Бацька ўвесь час цешыцца сваім сынам. Ён ганарыцца гэтым маладым, вучоным, прыгожым і дасціпным юнаком, які працуе з ім плячо ў плячо на сенажаці. Архіпу добра дома, але ўсё ж трэба вяртацца ў горад. На станцыю яго адвозіць дзед Яхім. Спадарожнікі размаўляюць аб незразумелых выпадках у жыцці. Дзед Яхім раіць маладому хлопцу вучыцца, але ж не забываць родныя мясціны, цікавіцца жыццём сваіх бацькоў. Гэтым аўтар паказвае сувязь інтэлігенцыі з народам, з вёскай, гаворыць пра неабходнасць ведання мінулага роднага краю, пра абавязак перад людзьмі. Па-мойму, важна ведаць сваё радаводнае дрэва: месца і год нараджэння, род заняткаў, нацыянальныя карані продкаў. Бо гэта гісторыя сям’і, якая захоўваецца ў памяці кожнага чалавека.

# data[].attributes.subject
Апавяданне Максіма Гарэцкага "Роднае карэііне"                  Многія людзі цікавяцца гісторыяй свайго роду, збіраюць звесткі пра сваіх продкаў, многія хацелі б разабрацца ў роднасных сувязях, прыцягнуць да гэтага блізкіх. Я думаю, усе мы хочам ведаць як мага больш пра нашых продкаў. Акрамя таго, вывучаць гісторыю сваёй сям’і вельмі пазнавальна. Навука, якая займаецца вывучэннем радаводу, называецца генеалогіяй.              У апавяданні «Роднае карэнне» разглядаецца тэма вернасці роднай зямлі, служэння інтэлігенцыі народу. У цэнтры апавядання — вобраз студэнтамедыка Архіпа Лінкевіча, які захоплены загадкай нацыянальнага характару: «Што за народ наш, беларусы?»Атрымаўшы ліст ад бацькоў, Архіп вырашае пакінуць справы ў горадзе і паехаць да бацькі, каб уразумець для сябе, чаму вясковае жыццё як бы стаіць на месцы. Сын і бацька начуюць у новай хаце, але пачынаецца навальніца і ад маланкі загараюцца сенцы. Лінкевічы ледзьве паспелі выскачыць праз акно. Бацька ўвесь час цешыцца сваім сынам. Ён ганарыцца гэтым маладым, вучоным, прыгожым і дасціпным юнаком, які працуе з ім плячо ў плячо на сенажаці. Архіпу добра дома, але ўсё ж трэба вяртацца ў горад. На станцыю яго адвозіць дзед Яхім. Спадарожнікі размаўляюць аб незразумелых выпадках у жыцці. Дзед Яхім раіць маладому хлопцу вучыцца, але ж не забываць родныя мясціны, цікавіцца жыццём сваіх бацькоў. Гэтым аўтар паказвае сувязь інтэлігенцыі з народам, з вёскай, гаворыць пра неабходнасць ведання мінулага роднага краю, пра абавязак перад людзьмі. Па-мойму, важна ведаць сваё радаводнае дрэва: месца і год нараджэння, род заняткаў, нацыянальныя карані продкаў. Бо гэта гісторыя сям’і, якая захоўваецца ў памяці кожнага чалавека.

# data[].attributes.headline
Апавяданне Змiтрака Бядулi "Бондар"

# data[].attributes.subject
Апавяданне Змiтрака Бядулi "Бондар"

# data[].attributes.body
У беларускай літаратуры існуе шмат твораў, дзе пісьменнікі ўздымаюць праблему лёсу народных талентаў.
Апавяданне «Бондар» не выключэнне. Яно ўражвае драматызмам лёсу народнага мастака, які чакаў прызнання і высокай адзнакi не ад людзей, што жылi побач, а ад паноў.
Даступнай мовай Змiтрок Бядуля данёс да чытача вобраз свайго лiтаратурнага героя, яго помыслы, яго думкi. Гэты твор прымусiў мяне задумацца аб жыцці, аб яго каштоўнасцях. Не трэба замыкацца ў сабе, трэба шукаць падтрымкі ў сваіх блізкіх. А свой жыццёвы талент перадаваць іншым, а не хаваць у сабе.
Такiм чынам, пісьменнк сцвярджае важную думку: мастакі і мастацтва павінны служыць свайму народу, імкнуцца ўпрыгожваць сваіх людзей, а не чужых.

# data[].attributes.headline
У дзясятым класе мы пазнаёміліся з творам Кузьмы Чорнага  "Макаркавых Волька" . Канфлікт звязаны з негатыўнымі з'явамі таго часу. Каб чалавека выключылі з навучальнай ўстановы, звольнілі з працы, дастаткова было недобразычліўцу напісаць паклёп. Сафрон Дзядзюля помсціць дзяўчыне за тое, што не прыняла яго каханне.У апавяданні К. Чорны акцэнтуе ўвагу на маральнай сутнасці канфлікту. Сафрон не толькі пасылаў паклёпніцкія пісьмы, працуючы ў сельсавеце ён не дазволіў Вольчынаму бацьку атрымаць патрэбныя даведкі. Атрымліваецца, што ў тых цяжкасцях, якія зведала Волька і яе родныя, вінаваты толькі Сафрон. Аўтар паказвае, што з гэтай няпростай сітуацыі Волька выйшла пераможцам, ўсё пераадолела – стала, як таго хацела, урачом і прыехала працаваць у сваю вёску. Яе чалавечая вышыня асабліва выяўляецца ў сцэне, калі лечыць хворага Дзядзюлю, ужо ведаючы пра яго подласць. Хоць Сафронам падрыхтаваны новы паклёпніцкі ліст, які прынясе маладой жанчыне новыя непрыемнасці, апавяданне заканчваецца аптымістычна. Апісанне прыроды ў канцы твора сімвалізуе веру аўтара ў тое, што чалавечнасць і справядлівасць павінны перамагчы.

# data[].attributes.subject
У дзясятым класе мы пазнаёміліся з творам Кузьмы Чорнага  "Макаркавых Волька" . Канфлікт звязаны з негатыўнымі з'явамі таго часу. Каб чалавека выключылі з навучальнай ўстановы, звольнілі з працы, дастаткова было недобразычліўцу напісаць паклёп. Сафрон Дзядзюля помсціць дзяўчыне за тое, што не прыняла яго каханне.У апавяданні К. Чорны акцэнтуе ўвагу на маральнай сутнасці канфлікту. Сафрон не толькі пасылаў паклёпніцкія пісьмы, працуючы ў сельсавеце ён не дазволіў Вольчынаму бацьку атрымаць патрэбныя даведкі. Атрымліваецца, што ў тых цяжкасцях, якія зведала Волька і яе родныя, вінаваты толькі Сафрон. Аўтар паказвае, што з гэтай няпростай сітуацыі Волька выйшла пераможцам, ўсё пераадолела – стала, як таго хацела, урачом і прыехала працаваць у сваю вёску. Яе чалавечая вышыня асабліва выяўляецца ў сцэне, калі лечыць хворага Дзядзюлю, ужо ведаючы пра яго подласць. Хоць Сафронам падрыхтаваны новы паклёпніцкі ліст, які прынясе маладой жанчыне новыя непрыемнасці, апавяданне заканчваецца аптымістычна. Апісанне прыроды ў канцы твора сімвалізуе веру аўтара ў тое, што чалавечнасць і справядлівасць павінны перамагчы.

# data[].attributes.headline
"Хто смяецца апошнім"-камедыя павучальнага характару

# data[].attributes.subject
"Хто смяецца апошнім"-камедыя павучальнага характару

# data[].attributes.body
Твор Кандрата Крапівы «Хто смяецца апошнім» можна назваць сучасным, таму што падзеі, аб якіх мы даведваемся са старонак твора, вельмы падобныя на сённяшнія. У камедыі асуджаецца кар'ерызм, паклёпніцтва, невуцтва і падхалімства праз сатырычны змест. Дзеянні, якія апісвае аўтар, адбываліся на тэрыторыі нашай краіны у трыццатыя гады дзевятнаццатага стагоддзя. У тыя часы аднаго даносу на чалавека было дастаткова, каб пазбавіць яго працы, сям’і ці жыцця, а часам і ўсяго адразу.
Камедыя К. Крапівы праз сатырудапамагла  зразумець тое страшнае становішча , у якім апынуліся ўсе нашыя суайчыннікі ў тыя гады, як лёгка было прынізіць чалавека, а то і ўвогуле - адняць у яго жыццё. Але як і ва ўсіх творах павучальнага характару дабро павінна перамагаць над злом,што і прысутнічае ў нашай камедыі,адлюстроўваючыся праз станоўчыя героі .Такім чынам,твор К.Крапівы вучыць быць сумленнымі перад сабой і людзьмі, выкрываць невуцтва, кар'ерызм і ўсе адмоўныя рысы чалавечага грамадства.
Прайшло нямала часу пасля таго, як была напісана камедыя "Хто смяецца алошнім".Здаецца, сваёй актуальнасці яна не страціла і сёння.Ажно ў 1939 г. сатырычная камедыя была паказана ў Купалаўскім тэатры,а ў 1954 г. быў зняты фільм .
Твор К.Крапівы прымушае мяне перачытваць яго зноў і зноў,але з рознымы пачуццямі,якія ўзнікаюць ад разважанняў і ўяўленняў.Камедыя  карысна для чытання як дарослым,так і падлеткам,якая абавязкова пакіне добры настрой і навучыць адрозніваць якасці чалавечага характару.

# data[].attributes.headline
Змітрок Бядуля "Бондар"

# data[].attributes.subject
Змітрок Бядуля "Бондар"

# data[].attributes.body
Вось і прайшоў  яшчэ адзін  навучальны год...

За плячыма вялікая колькасць урокаў па беларускай літаратуры  і , такім чынам,  шмат  прачытаных твораў, якія былі цікавымі, павучальнымі, захапляльнымі  і нават смешнымі. Аднак не ўсе з іх  зрабілі на мяне вялікі ўплыў. Але, як заўсёды, ёсць выключэнні, напрыклад , мне спадабалася апавяданне Змітрака Бядулі «Бондар», у якім пісьменнік тлумачыць, што краса, хараство, гармонія павінны прысутнічаць у жыцці кожнага чалавека, у тым ліку і звычайнага  працаўніка-селяніна. З.Бядуля пісаў: “Жыццё можна назваць кветкай, хараство – мёдам гэтай кветкі, а чалавека – пчалінай, збіраючай гэты мёд… І калі камусьці захочацца грунтоўна пазнаёміцца з жыццём нейкага народа, то варта гэтае знаёмства пачаць з вывучэння народнай культуры і мастацтва…”

Галоўны герой апавядання – майстар, таленавіты бондар Даніла, які меў  “залатыя рукі”. Даніла быў здатны і кемлівы, таму і праславіўся сваімі вырабамі – вёдрамі, лыжкамі, начоўкамі, цабэркамі…
Шчасцем і сэнсам жыцця майстра былі  “ праца сама па сабе і радасць творчасці.” Але Даніла таксама, як і многія творцы, марыў пра большую славу. І вось аднойчы яму паступіў заказ ад пані: вырабіць для яе посуд. Бондар быў перакананы, што ў пані вытанчаны густ, што яна ўбачыць у яго вырабах скарб творчасці , мастацтва, што яна зможа па-сапраўднаму ацаніць яго “залатыя рукі”. Але ён памыліўся. І менавіта гэта здзівіла і мяне: якімі могуць быць людзі абыякавымі да працы, якая зроблена з душой , ад усяго сэрца. Яшчэ  на мяне аказала вялікі ўплыў тое, што бондар пасля гэтага здарэння «валяўся цэлымі  днямі пад сталом у карчме п’яны і хутка памёр.” На маю думку, гэта не выхад і як казаў Я.Колас : "Сэнс жыцця нашага ‒ бесперапынны рух."

# data[].attributes.headline
"Людзі на балоце" - самы цікавы твор

# data[].attributes.subject
"Людзі на балоце" - самы цікавы твор

# data[].attributes.body
"Людзі на балоце" - раман пра жыхароў глухой вёсачкі Курані, адрэзанай ад знешняга свету непраходнымі палескімі балотамі. У рамане «Людзі на балоце» I. Мележ стварыў цэлы шэраг вобразаў, якія надоўга застаюцца ў памяці. Асобнае месца ў рамане займае каханне Васіля і Ганны. Гэта першае пачуццё мяняе маладых людзей. Ганна прызналася, што Васіль падабаецца ей. Тое, што адчуў хлопец, было вельмі нечаканым, новым і незвычайным для яго. Вядома, маладыя людзі моцна кахаліся, але пасля сцэны з бандытамі яны сталі чужыя адзін аднаму. Акрамя кахання, у рамане адлюстроўваюцца трагічныя старонкі жыцця беларускага сялянства ў часы вялікага пералому. Мне вельмі спадабаўся гэты твор, і я мяркую, ён надоўга застанецца у маёй памяці.

# data[].attributes.headline
У.Дубоўка "О Беларусь,мая шыпшына"

# data[].attributes.subject
У.Дубоўка "О Беларусь,мая шыпшына"

# data[].attributes.body
Калі мне прапанавалі выбраць адзін з чатырох вершаў, то я адразу зразумела, што мне спадабауся верш У. Дубоўкі "О Беларусь, мая шыпшына". Чаму? Мне спадабалася, як аўтар называе сваю Радзіму шыпшынай: "О Беларусь, мая шыпшына". Я яшчэ нідзе і ніколі не бачыла, каб нашу краіну хто-небудзь так называў, параўноўваў менавіта з гэтай раслінай. У.Дубоўка выказвае глубокую веру ў тое, што нашу Бацькаўшчыну не адолеюць дзікія вятры. "У ветры дзікім не загінеш..." У вершы прысутнісае таксама прадказанне пра Чарнобыль і вера ў паратунак, упэўненасць аўтара ў перамогу нашага народу,краіны над усім варожым. "Варожасць шляху не зачыніць: у перашкодах дух расце" - мы павінны быць сапраўднымі патрыётамі сваёй краіны, сваёй Бацькаўшчыны, не падаць духам тады, калі прыйдзецца абараніць яе!

У вершы ёсць і параўнанні, і праціпастаўленні, і кантрасты, таксама прысутнісае і рыфма, таму верш лёгка чытаецца і вучыцца на памяць.

(Разальская М.)

# data[].attributes.headline
М.Танк "Люцыян Таполя"

# data[].attributes.subject
М.Танк "Люцыян Таполя"

# data[].attributes.body
Тэма бяссмерця народнага мастацтва, лёс таленавітых мастакоў з народа раскрываюцца ў паэме «Люцыян Таполя» . Галоўны герой паэмы — народны ўмелец, пад рукамі якога, «бы ад чараў нейкіх, ажывала нават нежывое». Смаргонскія лесарубы, рыбакі, каханая Тэкля станавіліся апосталамі, прарокамі, а прыгвятальнікі — ірадамі, рознымі пачварамі. Біскуп Сямашка не мог дараваць такога простаму «хлопу», чалавеку з народа, і прыдумаў цяжкую кару: «пад страхам пекла і пракляцця цэлых дзесяць год адбыць пакуты і не брацца за сваё майстэрства». Для мастака гэта азначала духоўную смерць. Але Таполя змог пераадолець гэтыя перашкоды, бо «хацеў пакінуць пакаленням след жыцця свайго, сваіх пакут, сказ пра мары, пра свае імкненві». Прайшоў час, і біскув, ве вазваўшы мастака, даручае яму будаваць новую святыню. I зноў пад рукамі народнага дойліда «ажывала нават нежывое, немагчымае рабілася магчымым: гнуўся камень, а з звычайнай цэглы, быццам з бронзы, паўставалі здані». Увесь свой талент, і гнеў, і сваю асабістую крыўду ўкладвае Люцыян у працу. Фігуры атрымаліся падобнымі да магнатаў, панскіх цівуноў, хітрых езуітаў. Убачыўшы іх, не вытрымлівае Сямашка і памірае. Мастацтва ж, на думку М. Танка, бессмяротнае.