# data[].attributes.body
Lærdómsöldin var tímabil á Íslandi sem stóð frá um 1550 til 1750. Þetta var tími mikillar menntunar og bókmennta, og á þessum tíma varð mikið af nýjum hugmyndum og breytingum. Lærdómsöldin byrjaði þegar siðbreytingin barst til Íslands, sem þýddi að kirkjan breyttist og fólk fór að lesa Biblíuna á íslensku. Þetta hjálpaði til við að bæta menntun, því nú gat fólk lesið og lært sjálft.

Mikilvægir atburðir á lærdómsöld voru meðal annars útgáfa Biblíunnar á íslensku, sem var þýdd af Guðbrandur Þorláksson biskupi, og við fluttum einnig aðrar bækur sem hjálpuðu fólki að læra um náttúruna og heiminn í kringum sig.

Á þessum tíma urðu íslenskar bókmenntir mjög mikilvægar, og mörg frægu verk sem við þekkjum í dag, eins og fyrstu handritin um íslenska sögu og lög, voru skrifuð. Það var einnig mikið af guðfræði, lærdómsbókmenntum og vísindum á þessum tíma.

Þó að fólk hafi átt við mikla erfiðleika að stríða, svo sem hungursneyð og náttúruhamfarir, var lærdómsöldin tími mikilla breytinga og fræðslu sem hafði áhrif á framtíð Íslands.

# data[].attributes.body
Upplýsingin var tímabil í sögu sem að átti sér stað á 17. og 18. öld. Þetta var tími þegar áhersla var lögð á skynsemi, vísindi, menntun og framfarir. Á Íslandi tengdist upplýsingin einkum framförum í landbúnaði og félagsmálum, þar sem miðað var að því að bæta lífsskilyrði landsmanna. einnig var aukin útbreiðsla á til dæmis bókum og ritum og Fræðimenn eins og Eggert Ólafsson og Björn Halldórsson stuðluðu að þessu máli

Eggert Ólafsson (fæddur 1726– látinn 1768) var íslenskur skáld, náttúrufræðingur og upplýsingarmaður sem hafði mikil áhrif á menningu og fræðslustarf á Íslandi. Hann er oft talinn einn helsti fulltrúi upplýsingarinnar á Íslandi og var þekktur fyrir rannsóknir sínar á náttúru landsins, þjóðmálahugmyndir og skáldskap.Eggert lést árið 1768 ásamt eiginkonu sinni, Ingibjörgu Guðmundsdóttur, þegar þau drukknuðu í Breiðafirði á heimleið frá brúðkaupi sínu.

Eggert Ólafsson er minnst sem frumkvöðuls í vísindarannsóknum og fræðslu á Íslandi og sem mikilvægur hluti af upplýsingunni sem lagði grunn að nútímavæðingu landsins. Skáldskapur hans og verk lifa enn í íslenskri menningu.

# data[].attributes.body
Rómantíska stefnan var tímabil í bókmenntum á árunum 1830-1880. Þetta tímabil einkenndist af því að skynjun einstaklinginn á heiminum væri mikilvægur og áhrifamáttur náttúrunnar væri til jafns við guðdóminn.

Það sem einkenndi rómantísku stefnuna var að skáldin voru talin hafa náðargáfu sem höfðu það hlutverk að opna augu manna fyrir mikilfengleik náttúrunnar.

Upphafið má rekja til Þýskalands þar sem vaxandi þjóðernisvitund og barátta fyrir sameiningu landsins jók áhuga á því hvað gerði þjóð af þjóð. Íslendingar voru ófrjáls þjóð undir stjórn dana en þessi aukna þjóðerniskennd og áhugi á eigin sögu og menningu talaði beint til þeirra sem töluðu fyrir sjálfstæði þjóðarinnar.

Íslenskir stúdentar í Kaupmannahöfn gáfu út tímarit þar sem ljóð og frásagnir birtust á prenti. meðal þessara stúdenta voru íslensk skáld sem höfðu mikil áhrif. Þeir sóttu innblástur í náttúruna, Íslendinga sögur og hetjur þeirra. Skáldin ortu meðal annars um náttúruna og erfiðleika hennar sem speglast í þjóðinni. Skáldin vísuðu líka í frásagnir af hetjum fortíðar og verkum þeirra. þarna voru Íslendingar ríkir vegna þess að mikið var til af bókum um hetjurnar á íslensku, á meðan aðrar þjóðir voru með sínar sögur á latínu.

Rómantísk skáld

Helstu skáld rómantíska tímabilsins eru nokkur. Bjarni Thorarensen var sá sem fyrstur orti undir rómantískum áhrifum. Ljóðið hans ,,Vetur" er mjög þekkt. Kristján Jónsson Fjallaskáld orti ljóðið ,,Dettifoss" aðeins 19 ára gamall. Í ljóðinu ávarpar hann fossinn sem ekkert bítur á og lifir endalaust. Í þessu ljóði notar hann fossinn til að koma skilaboðum til þjóðarinnar. Annað stórskáld var Matthías Jochumsson sem orði bæði ljóð og sálma en hann var prestur. Hann er þekktastur fyrir að hafa samið þjóðsöng Íslendinga, ,,Lofsöngur". Ástsælasta skáld þjóðarinnar, Jónas Hallgrímsson, var einn af rómantísku skáldunum. Jónasi var margt til lista lagt en hann var bæði náttúrufræðingur og nýyrðasmiður, auk þess að vera mjög gott skáld. Meðal þess sem Jónas samdi er kvæðið ,,Ísland"

Ísland! farsælda frón

og hagsælda hrímhvíta móðir!

Hvar er þín fornaldarfrægð,

frelsið og manndáðin best?

https://youtu.be/QR60YeTWcNg

Í þessu ljóði sameinar Jónas einkennin að tala um náttúruna og fornar hetjur.

Fleiri skáld komu fram á þessum tíma, svo sem, Grímur Thomsen sem samdi meðal annars kvæðið ,,Á Sprengisandi". Steingrímur Thorsteinsson sem auk ljóða þýddi bækur eins og ,,Þúsund og ein nótt" og Ævintýri H.C. Andersens. Einnig má minnast á Sveinbjörn Egilsson sem var rektor í Lærða skólanum í Reykjavík sem samdi sálminn ,,Heims um ból". Skáldin eru mun fleiri en konur eru í miklum minnihluta. Rósa Guðmundsdóttir eða Vatnsenda-Rósa er þeirra þekktust. Hún var fátæk alþýðukona sem orti mikið um ástina en hún átti í ástarsambandi við amtmanns skrifarinn Pál Melsteð. Til hans orti hún að skilnaði

Þó að kali heitur hver,

hylji dali jökull ber,

steinar tali og allt, hvað er,

aldrei skal ég gleyma þér.

Fleiri alþýðu skáld komu fram á tímabilinu, svo sem, Bólu-Hjálmar, Sigurður Breiðfjörð, Guðný frá Klömbrum og Páll Ólafsson.

Skáldsögur og Þjóðsögur

Fyrsta íslenska skáldsagan var gefin út á rómantíska tímabilinu. Það var skáldsagan ,,Piltur og stúlka" eftir Jón Thoroddsen. Í sögunni hefur náttúran stórt hlutverk og ástin á undir högg að sækja en sigrar að lokum.

Jón Árnason fór að safna þjóðsögum um allt land sem ýttu undir sjálfstæðis baráttu þjóðarinnar þegar þær voru gefnar út.

# data[].attributes.body
Raunsæisstefnan stóð frá árunum 1880-1900. Stefnan verður til á miklum umbrota tímum í Evrópu. Framfarir á sviði náttúruvísindasviði auk tækninýjungum sem umbylti atvinnulífinu, fæddi af sér verkalýðstéttina og festi í sessi borgarmenningu. Eitt helsta einkenni raunsæisstefnunnar er samúð með þeim sem minna mega sín, samtíminn varð umfjöllunarefni skálda og rithöfunda og sannleikurinn átti að vera í hávegum hafður. Raunveruleikinn átti hvorki að vera fegraður né gerður ljótari en hann var.

Helsti boðberi raunsæisstefnunar á Norðurlöndum var danski fræðimaðurinn Georg Brandes og hugmyndir hans bárust til Íslands með íslenskum stúdentum. Helsta skáld raunsæisstefnunnar á Íslandi var Gestur Pálsson. Eitt helsta verka hans, ,,Hans Vöggur" fjallar um fátæka vatnsbera í Reykjavík. Boðskapur þeirra sögu er hræsni þeirra sem segjast vilja hjálp þeim sem minnst mega sín en gera ekkert.

Eitt af því sem einkenndi þetta tímabil voru Vesturferðir, en um 20% þjóðarinnar flutti vestur um haf til Kanada. Meðal þeirra sem fóru þangað voru skáldin Einar H. Kvaran sem meðal samdi þekkta smásögu sem heitir ,,Vonir". Þekktasta skáld raunsæisins sem flutti vestur er Stephan G. Stephansson sem gagríndi mikilð hvers kyns óréttlæti, stríð, auðvald, kirkju og hræsni.

Þrátt fyrir að tímabilið sé ekki langt komu fram nokkur merkt stáls, svo sem, Hannes Hafstein sem var ekki bara skáld, heldur merkur stjórnmálamaður og fyrsti ráðherra Íslendinga. Jón Stefánsson, eða Þorgils gjallandi, er einn þeirra sem settu svip sinn á raunsæið. Hann gagrýndi ýmislegt t.d. hjónabandið og líka hræsni og helgislepju trúlausra presta. Ein þekktasta saga hans er skáldsagan ,,Upp við fossa". Annar sem er þörf á að nefna er Þorsteinn Erlingsson. Kvæðið hans ,,Í Hlíðarendakoti" er sungið í öllum leikskólum í dag.

Fyrr var oft í koti kátt,
krakkar léku saman,
þar var löngum hlegið hátt,
hent að mörgu gaman.
Úti' um stéttar urðu þar
einatt skrítnar sögur,
þegar saman safnast var
sumarkvöldin fögur.

https://www.youtube.com/watch?v=tRTH36E1HxI

Þorsteinn átti í áratugi í einlægu vinasamband við Ólöfu Sigurðardóttur frá Hlöðum, sem einnig var skáld. Ólöf lærði að vera ljósmóðir sem var merkilegt vegna þess að hún var alin upp í mikilli fátækt, eins og má lesa í frásögn hennar ,,Bernskuheimilið mitt" sem brytist í tímaritinu Eimreiðin, Árið 1908.

https://timarit.is/page/2324698#page/n15/mode/2up

Ólöf samdi oft um kjör kvenna. Á raunsæis tímabilinu komu fram fleiri konur, eins og Júlíana Jónsdóttir sem gaf sjálf út ljóðabókina sína ,,Stúlka". Torfhildur Hólm var ein þeirra sem flutti til Ameríku, en þar gerðist hún fyrsti íslenski atvinnu rithöfundurinn.

Þrátt fyrir að raunsæisstefnan hafi stað yfir í aðeins 20 ár, tókst höfundum ekki aðeins að lýsa fegurð tilverunnar, heldur líka að vekja athygli á ójöfnuði og stundum grimmd gagnvart þeim sem minnst máttu sín.

# data[].attributes.body
Nýrómantík: Glósur fyrir bara prófin og ritgerðinni

ég ætla líka að skrifa heimildir þannig þið getið séð þetta sjálf en est notaði eiginlega mest bókina lol.

Tímabil og uppruni:

Nýrómantík er bókmenntastefna sem kom fram undir lok 19. aldar í Evrópu, sem andsvar við raunsæi og natúralisma.

Vísindavefurinn

Á Íslandi varð stefnan áberandi um aldamótin 1900.

Vikipeðian

Helstu einkenni nýrómantíkur:

Einstaklingshyggja: Áhersla á innra líf einstaklingsins, tilfinningar og upplifanir.

Vísindavefurinn

Sterkar andstæður: Skáldskapurinn einkennist af mikilli gleði og djúpstæðum harmi.

Vísindavefurinn

Þjóðernishyggja: Upphafning þjóðernis og menningararfs.

Vísindavefurinn

Táknsæi (symbólismi): Notkun tákna og vísana til að tjá tilfinningar og hugmyndir.

Vikipeðian

Bölsýni og heimsharmur: Þunglyndislegur blær og tilfinning fyrir tilgangsleysi lífsins.

Fa

Ofurmennisdýrkun: Áhrif frá kenningum Friedrichs Nietzsche um ofurmennið.

Vísindavefurinn

Áhersla á formið: Meitlað orðfæri og ríkt myndmál.

Vikipeðian

Helstu skáld nýrómantíkur á Íslandi:

Einar Benediktsson (1864-1940): Ljóð hans, eins og „Einræður Starkaðar“, endurspegla sterka einstaklingshyggju og þjóðerniskennd.

Vísindavefurinn

Hulda (Unnur Benediktsdóttir Bjarklind) (1881-1946): Frumkvöðull nýrómantíkur á Íslandi, þekkt fyrir ljóð sín sem tjá frelsisþrá og fegurðarleit.

Vísindavefurinn

Davíð Stefánsson (1895-1964): Yrkir um hinn frjálsa einstakling og tilfinningasvið mannsins.

Vísindavefurinn

Jóhann Sigurjónsson (1880-1919): Leikritaskáld sem sameinaði nýrómantísk einkenni í verkum sínum.

Vísindavefurinn

Áhrif nýrómantíkur:

Nýrómantíkin færði áhersluna frá ytra umhverfi til innra lífs einstaklingsins, með áherslu á tilfinningar, drauma og þrár.

Vísindavefurinn

Stefnan hafði mikil áhrif á íslenskan skáldskap og mótaði ljóðlistina á fyrstu áratugum 20. aldar.

Vikipeðian

Mikilvægi nýrómantíkur:

Nýrómantíkin markaði tímamót í íslenskum bókmenntum með því að beina sjónum að innra lífi og tilfinningum einstaklingsins.

Hún lagði grunninn að nútímalegri ljóðagerð og hafði varanleg áhrif á þróun íslenskrar ljóðlistar.