# data[].attributes.body
Mijn actieonderzoek wil ik houden over het onderdeel 'Kosmisch onderwijs.

Mijn actieonderzoek wil ik inzetten om te onderzoeken naar de mogelijkheden om een groenere leeromgeving te creëren.

Mijn doel is om een leeromgeving te creëren die een rustgevende uitstraling op de kinderen en de leerkracht heeft.

Mijn doel is om de kinderen in aanraking te laten komen met de natuur, zodat ze deze waarderen; verwondering schept; nieuwsgierigheid triggert en respect en respect voor de natuur wordt gestimuleerd.

Mijn doel is om de kinderen te leren dat de aarde ons nodig heeft en dat wij de aarde nodig hebben om te kunnen leven.

"We zorgen voor elkaar".

Dit zal terug te zien zijn in mijn actie-onderzoek gericht op de volgende onderdelen:

1. Welke mogelijkheden zijn er om een groener speelplein te creëren?

Prachtige, grote ramen, tot aan de vloer, heeft mijn klaslokaal. Als we uit het raam kijken zien we het schoolplein. Grijze tegels; een tafeltennistafel; een voetbalkooi en een boom. Aan het einde van het schoolplein staan struiken.

2. Mijn lessen zal ik proberen zoveel mogelijk te combineren met een kosmisch intermezzo of lesje.

3. In de voorbereide omgeving van mijn klaslokaal zal het onderdeel kosmisch duidelijk naar voren komen, zo ook in de hal, grenzend aan mijn lokaal. En als later doel, op de begane grond; in de gehele school.

# data[].attributes.body
Mijn oog viel op dit vaasje. Ik kwam het tegen in de gang van de bovenbouw. Het staat op een rond zwart tafeltje met hierin een rode bloem, gemaakt van LEGO.

Direct kreeg ik een geluksgevoel. "Wat een mooi, lief vaasje". Het gaf mij inspiratie om aan de slag te gaan.

# data[].attributes.body
Vanuit een zo'n breed mogelijk spectrum heb ik, voor de onderbouw, vragen verzonnen bij dit bloemen- vaasje.

# data[].attributes.body
The Powers of Ten

# data[].attributes.body
Collectief leren - Big History

# data[].attributes.body
Een aantal biases die ik bij mezelf herken:

link: mcontigo, Verken je geest, 2012-2026/

De meestvoorkomende cognitieve biases uitgelegd met voorbeelden

Blinde vlekeffect

"We lijden aan het blinde vlekeffect als we denken dat we geen vooroordelen hebben en dat onze beslissingen en ons gedrag niet bevooroordeeld zijn."

mijn ervaring:

Maaike, een meisje uit groep 2, heeft herhaaldelijk een lesje nodig voordat ze begrijpt wat er van haar verlangd wordt. Bij het krijgen van een verbale opdracht, komt ze vaak niet tot een gerichte actie. Verder wordt Maaike, aan het einde van de schooldag, opgehaald door moeder, een gezette moeder die niet veel aandacht aan haar kleding besteed of door vader, die in de groenvoorziening werkt. Mijn vooroordeel: ‘dit meisje is geen hoogvlieger’. Op een dag, toen ik een kosmisch lesje aan de groep gaf, begon ze uit eigen initiatief interessante vragen te stellen en ze vertelde opvallende weetjes over dit specifieke onderwerp. Dat maakte mij nieuwsgierig en deze nieuwsgierigheid werd bevestigd door de afname van ZOOV+. Uit het testresultaat bleek dat ze bij de 20% cognitief sterke kinderen van haar leeftijd behoort.
Mijn vermoeden werd bevestigd. Ik had mij laten leiden door een vooroordeel, mijn blindevlek- effect.

reflectie:

Veel te snel en te makkelijk heb ik conclusies getrokken. Mijn vooroordeel heeft mij sterk beïnvloed. Ik schaam mij diep.

Dat ik geneigd ben om minder aandacht te besteden aan een kind dat cognitief minder sterk oogt, daar ben ik van geschrokken. En ik trek te snel conclusies, zonder mijn onderzoekende houding in te zetten en nieuwsgierig te zijn naar het kind zelf.

Vanaf dat moment probeer ik tijdens mijn rondes het pedagogische observatie- moment meer in te zetten. Zo ook probeer ik met meer rust en aandacht een individueel lesje te geven, zodat ik beter kan anticiperen op dat wat nodig is en beter te kunnen aansluiten bij de leercurve van het kind.

Negativiteitsvooroordeel

“Volgens onderzoek gepubliceerd in Social Neuroscience zou de negativiteitsbias zijn biologische doel hebben: meer gewicht geven aan negatieve ervaringen in vergelijking met positieve zou ons een positief voordeel opleveren."

mijn ervaring
Als ik geconfronteerd word met een situatie waar ik niet achter sta en hierdoor stress ervaar, ben ik geneigd meer gewicht te leggen op de negatieve ervaringen. Ik leg de nadruk op de negatieve punten van een situatie waarin ik zit met als doel om de ander duidelijk te overtuigen dat dit niet de juiste beslissing is. Op zo'n moment ben ik geneigd deze overtuigingen uit te vergroten. Dit doe ik vanuit angst met als doel weer controle te krijgen over de situatie.

reflectie

Op mijn huidige werkplek merk ik op dat ik mij stapje voor stapje veiliger mag voelen. Dit is helpend om minder snel in paniek te raken als er bepaalde besluiten genomen moeten worden. Hierdoor kan ik mijn angst om mij niet gehoord te voelen een beetje loslaten en ontstaat er ruimte om te luisteren naar de ander. En is er een gesprek mogelijk dat vanuit wederzijds vertrouwen gevoerd kan worden.

Selectieve aandachtsbias

“Soms besteden we alleen aandacht aan bepaalde aspecten van een situatie en negeren we andere. Selectieve aandachtsbias zorgt ervoor dat we veel informatie verliezen in al onze ervaringen en sociale realiteiten.”

mijn ervaring

Als ik tijdens de werktijd een les aan een kind of groepje geef, vergeet ik de groep. Hierdoor verlies ik informatie uit de groep en verlies ik het contact met de groep.

reflectie:

Mijn aandachtspunt is dat ik mij bewust moet zijn, dat tijdens het geven van een lesje, ik in- en uit kan zoomen. Hiermee bedoel ik dat mijn aandacht wisselt van het geven van een lesje, naar een moment van afstand nemen en het kind een moment zelfstandig laat werken, zodat ik vanuit een observerende houding mijn groep in de gaten houden. Daarna kan ik mijn aandacht weer richten op het individuele kind en mijn lesje voortzetten.

# data[].attributes.headline
Mathematiek - Periode van groei 1 - Maaike Kramer

# data[].attributes.subject
Mathematiek - Periode van groei 1 - Maaike Kramer

# data[].attributes.body
Het boek: ‘Het geheim van het Kinderleven’
Maria Montessori: 'de volwassene moet bereid zijn om van het kind te leren in plaats van aan het kind de ideeën van de volwassene op te dringen.'

Respect hebben voor het geheim van het kind.

even voorstellen

observeren
Een van mijn kleuters, ik noem hem Tom, zit in groep 2.
Op school kent bijna iedere leerkracht en kind zijn naam.

Tom is meer dan gemiddeld gericht op zichzelf. Als anderen meer aandacht krijgen dan gewenst, is hij geneigd de aandacht naar zich toe te trekken. Als dit hem niet lukt, laat hij manipulerend gedrag zien, zodat de juf haar aandacht op hem MOET richten.

Als er buiten een confrontatie is tussen kinderen, is Tom vaak de aanstichter van deze situatie.

Maar Tom is ook geliefd in de klas. Als ik bijvoorbeeld boos op hem word of duidelijke grenzen stel, is er altijd een kind in de groep die hem troost. Verder heeft Tom humor. Tom weet veel en verteld daar graag over. Hij kan de hele klas op stelten zetten als de juf even de klas uit is.

de ouders

in gesprek gaan
Tijdens de oudergesprekken van de afgelopen 1 ½ jr wordt duidelijk dat ouders het een grote uitdaging vinden om Tom de juiste aandacht en opvoeding te geven die hij nodig heeft. ‘Ik ben de baas!' roept hij veelvuldig volgens zijn vader. ‘En als we hem duidelijk maken dat dat niet zo is, gooit hij met spullen, schreeuwt hij naar ons dat hij de baas in huis is, hij is woest en huilt hevig. Discussies vinden plaats, omdat Tom vindt dat alleen HIJ de baas kan zijn.’

Naast het bovengenoemde gedrag, zie ik ook op school een jongen die zeer gefrustreerd gedrag vertoond, als dingen niet gaan zoals hij wil dat het gaat.

observeren

het geheim van het kind
‘Wie ben jij, Tom? Wat heb je van mij nodig?’

LIEFDE is het eerste wat bij mij opkomt. Daarna komen de volgende aandachtspunten: gezien willen worden; oprechte aandacht; geduld; onderbouwing over het waarom; herhaling; humor; zijn emoties benoemen; meevoelen; er zijn.

respecteren en faciliteren

Een uitdagend werkje
Tom: ‘Juf, ik ga er zo van zweten, ik kan het niet!’

Juf: ‘Tom, ik snap dat dat vervelend is. Zweten is niet fijn. Soms is het toch nodig om te zweten. Door te zweten leer je doorzetten en leren doorzetten heb je nodig in het leven’.

Tom: ‘Maar ik wil NIET zweten!’

Juf: ‘Dat snap ik en toch moet je soms zweten in het leven.
Het leren van nieuwe dingen gaat soms vanzelf en als het een keer niet lukt, dan moet je leren doorzetten. En dat ben je nu aan het leren.'

Tom:’ Ik wil het NIET!’ (grommen, huilen en schreeuwen).

Juf: ‘Kom, ik ga je leren helpen doorzetten. We doen het samen.'

Juf: ‘Adem even in door je neus en uit door je mond. Dit doen we drie keer. Als je je rustig voelt, gaan we samen beginnen’.

Samen met Tom gaan we onderzoekend leren op zoek naar de oplossing. De laatste stappen laat ik hem zelfstandig maken. Ik kijk op een afstandje met hem mee.

Tom kijkt op en zegt met een stralende lach: ‘Juf het is gelukt!’. Juf: ‘Ik ziet het, wat fijn en hoe voelt dat nu?’ Tom: ‘Fijn’. Juf: ‘Je hebt doorgezet en dat was hard werken. Je hebt daardoor het antwoord gevonden en dat voelt fijn’.

Dit soort levenslesjes in alle vormen en maten heb ik afgelopen periode aan hem gegeven.

Tom heeft de afgelopen 1 1/2 jaar veel geleerd. Hij is vrolijker, lichter, iets flexibeler. Hij kan zijn gevoelens/ frustraties herkennen en benoemen. Hij begint vriendschappen te sluiten met andere kinderen en mag soms bij een vriendje thuis spelen.

Ouders heb ik geadviseerd om hulp te aanvaarden die hun kan begeleiden bij de opvoeding van hun zoon.

# data[].attributes.body
Ritueel

Op maandagochtend zijn we gestart met een kwartiertje zelfstandig lezen. Ik probeer ze dit kwartier te stimuleren om een boek te lezen d.m.v. afbeeldingen te bekijken en/of letters, woorden en/of zinnetjes te lezen uit hun zelfgekozen boek.

Mark heeft, tijdens deze leesmomenten, geen boek. Ook niet na herhaaldelijk vragen. Als er dan eindelijk een boek voor hem ligt, kletst Mark gezellig met de anderen.

Afgelopen maandag gaf ik aan dat ik tijdens het lopen van mijn ronde even stop bij een kind die een vinger opsteekt, omdat hij een zin, woord of letter heeft gevonden die hij/ zij graag wil lezen. En daar zie ik een vinger. Dit wijsvingertje hoort bij Mark en Mark staart met een serieuze blik naar zijn zelf uitgekozen woord. Hij wacht rustig totdat ik langsloop en als ik naast hem sta, zegt hij: 'W-a-t-e-r... water'. Mark kijkt trots en lacht.

# data[].attributes.body
Moraliteit en het Holifeest

Baken - Moraliteit

gewetensontwikkeling, perspectief nemen, innerlijk kompas

Het Holifeest
Het Holifeest is een Hindoestaans lentefeest dat rond maart de overwinning van het goede op het kwade viert, vaak met gekleurd poeder en vreugdevuren. Afgelopen woensdag kwam een tante van een van de kleuters een verhaal vertellen over de betekenis van het Holifeest. De kinderen luisterden ademloos en stelden vragen.

Na dit bezoek heb ik in een kringgesprek aan de kinderen gevraagd wat goed en kwaad voor hun betekent.

Een aantal uitspraken van de kleuters over de betekenis van goed en kwaad (lief en gemeen)
Arend: “Als iemand gevallen is, dan zorg je voor hem en dan wil hij daarna misschien wel vrienden worden.”
Arend: “Als iemand een bal in je gezicht schopt en daarna je uitlacht.”
Arend: ”Ik vind niet leuk dat je een bal in mijn gezicht schopt”

Leerkracht “ Misschien kunnen we samen…

Tom: ...met de bal.”
Koen: “Soms heb ik een geheimpje, dan eet ik een snoepje op en dan kan mama mij niet zien”.
Doris: “Mijn zus had een lied gezongen dat ik dood zou zijn.”

Mohammed: “Als je vrienden hebt en dan ruzie gaat maken, dan kan je de ik- taal gebruiken.” Voorbeeld van Rob: “Ik vind het niet zo fijn als je mij duwt.” en van Dillan: “Ik vind het niet fijn als je mij alleen maar pest.”

Leerkracht: Ik zou graag willen…
Lana: “Ik zou graag willen dat je met mij speelt.”
George: “Ik zou willen dat je met mij mag voetballen.”
Mark: “ Ik zou willen dat je lief doet.”

Leerkracht: “Hoe voel je je dan?”
George: “Blij”
Rob: “Ik wilde tijdens het buitenspeeltijd hele tijd met iemand spelen, toen voelde ik mij verdrietig”
Daan: “Je hoeft niet perse verdrietig te zijn, als je iets heel mooi vindt dan ben je ook verdrietig.”
Lana: “Soms moet ik huilen en dan ga ik knuffelen met papa.”
Merel: “Ik vind knuffelen fijn”.
Floris: “Mijn zus knuffelde mij gisteren, omdat ik mijn hoofd gestoten had”.

Werktijd

Kinderen mochten vrij kiezen. Twee jongens hadden voor de bouwhoek gekozen. Ze hadden een fort gemaakt. De waterdieren en de landdieren waren gescheiden. Vallen werden gezet. Goed tegen kwaad vertelden ze mij later.

# data[].attributes.attachment_caption
Weegschaal - balans, met herfstmaterialen en de gewichtjes.

# data[].attributes.body
Deze weegschaal is speciaal ontworpen voor jonge kinderen zodat zij kennis kunnen maken met het concept van gewicht en balans.

Er werd in mijn groep weinig gewerkt met dit materiaal. Ook na het aanbieden van een lesje werd het niet opgepakt. Zodoende heb ik gekozen voor het onderwerp gewicht en balans.

# data[].attributes.body
Even terug naar de basis. Oefenen met de gewichtsplankjes draagt bij aan de ontwikkeling van het waarnemen van verschillen in druk en gewicht. Het kind moet heel geconcentreerd geblinddoekt de plankjes per gewicht sorteren. Op de vingertoppen gestart, maar in de loop van het werkje zie ik op de foto's dat er gewogen is op de vlakke hand. Het werkje wordt naderhand door verschillende kinderen uit de montessorikast gepakt.

# data[].attributes.body
Wat een verwondering en verbazing dat 2 dennenappels even zwaar wegen als 1 kleine kastanje met 1 eikel.

Het werken met voorgedrukte afbeeldingen geeft net die ondersteuning om de onderzoekende houding te stimuleren.

# data[].attributes.attachment_caption
Verbreden - Licht en zwaar - kabouter met kruiwagen

# data[].attributes.body
Een lesje over de begrippen licht en zwaar met een kabouter en zijn kruiwagen. Een kabouter is klein, dus kan hij geen zware voorwerpen tillen. Hij kiest voor het lichtste, zodat hij zijn kruiwagen kan voortduwen. De kruiwagen legt het kind dus bij de afbeelding die volgens het kind het lichtste weegt. Daarna worden bijv. de dennenappels in het ene bakje en de kastanjes in het andere bakje gelegd. Welk bakje met inhoud is het lichtste? Op deze wijze kan het kind checken of hij het juist had.

# data[].attributes.body
Kosmisch in combinatie met:

1. NT2- lesje met de herfstplaat; begrippen en lidwoorden

2. Verschillende rekenwerkjes

3. Taal: woord 'herfst' en een zoekboekje

4. Een plantje (zorg dragen voor de natuur)

5. Begrippen: ruw; glad; hard; zacht; scherp; bot.

6. Onderzoekende houding (vergrootglas en herfstschatten)

# data[].attributes.headline
De rekenles - Digitale keukenweegschaal; Getalkaarten en het Gouden Materiaal

# data[].attributes.subject
De rekenles - Digitale keukenweegschaal; Getalkaarten en het Gouden Materiaal

# data[].attributes.body
Voor deze kinderen heb ik gekozen voor een verbredingslesje met de digitale keukenweegschaal; de houten Getalkaarten en het Gouden Materiaal.

De gewichtjes (10 t/m 50 gram) worden gewogen op de digitale keukenweegschaal. De kinderen ontdekken, door de weegschaal af te lezen, dat een extra schijfje (streepje) op een gewichtje, 10 gram extra in gewicht betekent.

Het toevoegen van de houten Getalkaarten; het Gouden Materiaal en de digitale weegschaal maken inzichtelijk dat de begrippen minder en meer in relatie kunnen staan tot licht en zwaar.

Een 'aha- moment' voor deze kleuters!

De intrinsieke motivatie groeide. Samen hebben ze dit werkje in alle concentratie afgemaakt.

Daarna liep ik samen met de kleuters, met de gewichtjes, naar de weegschaal - balans. In het linker bakje legde ik 2 dennenappels. In het rechter bakje mochten de kleuters een gewichtje leggen met als doel dat de weegschaal in balans zou zijn. Ze pakten vol overtuiging het zwaarste gewicht van 50 gram. Is het dan 40 gram..., 30 gram..? Ze gingen aan de slag.

# data[].attributes.body
Tijdens de IMI- bijeenkomst inspireerde deze les over de overeenkomst tussen geometrie en verschillende bloemvormen.

# data[].attributes.attachment_caption
Weegwerkje met dennenappels; kastanjes en boomschijfjes.  

# data[].attributes.body
Tijdens het zoeken naar informatie over invloed van groen en onderwijs gaat het veelvuldig over de combinatie van leren, kennismaken met de natuur. Mijn vraag ligt eerder op het vlak wat voor effect heeft groen op de leeromgeving. Dus niet in interactie tussen kind en natuur, maar eerder indirect. Denk aan het uitzicht op groen vanuit je klaslokaal.

De hieronder genoemde punten benadrukken de waarde van groen in de leeromgeving. En hoe het kan bijdragen aan de ontwikkeling van het lerende kind.

Dat het bijdraagt aan een sneller herstel van het concentratievermogen en dat de aanwezigheid van groen in de leeromgeving stress verminderend werkt.

Een aantal punten:

Leerlingen die uitzichten hebben op groen, zoals bomen en planten, ervaren een beter welbevinden en een betere prestatie.

Groen in de klas kan de cognitieve ontwikkeling stimuleren, wat kan leiden tot een betere aandacht spanne en concentratie.

Groen kan in de school bijdragen aan een gezondere leeromgeving en een betere kwaliteit van onderwijs.

bron: Groen en Leren

# data[].attributes.body
In de kring hebben de kinderen vol aandacht geluisterd naar het verhaal van Het Binomische kasteel. Het geometrisch materiaal kwam tot leven.

# data[].attributes.body
De foto's spreken voor zich... > gezin- familie - bergen- strand- wandelen-muziek-fotografie-chi-kung-verwondering-kinderen-dans-schilderen-vogelen-...

# data[].attributes.headline
Op zoek naar de opruimers van de natuur.

# data[].attributes.subject
Op zoek naar de opruimers van de natuur.

# data[].attributes.headline
Woorden naschrijven en de bijbehorende dieren observeren, bestuderen en natekenen.

# data[].attributes.subject
Woorden naschrijven en de bijbehorende dieren observeren, bestuderen en natekenen.

# data[].attributes.headline
"Mijn dier is groen... is het een sprinkhaan?"

# data[].attributes.subject
"Mijn dier is groen... is het een sprinkhaan?"

# data[].attributes.headline
"Kijk hier zitten de kevertjes verstopt."

# data[].attributes.subject
"Kijk hier zitten de kevertjes verstopt."

# data[].attributes.headline
De buitenles heeft geïnspireerd tot het observeren en natekenen van verschillende diertjes en het schrijven van de namen.

# data[].attributes.subject
De buitenles heeft geïnspireerd tot het observeren en natekenen van verschillende diertjes en het schrijven van de namen.

# data[].attributes.headline
Wie durft een regenworm vast te houden? 

# data[].attributes.subject
Wie durft een regenworm vast te houden? 

# data[].attributes.body
Na de buitenles gaan de kinderen enthousiast verder met het thema " opruimers van de natuur".

Tekenen; taalwerkjes; schrijven en meten.

# data[].attributes.body
In dit verhaal kan je lezen hoe de rode en de blauwe koning samen een kasteel bouwen. Dit verhaal past binnen de narratieve leeromgeving waar Maria Montessori een groot voorvechter van was. Het verhaal helpt het kind om zich de betreffende formules als wiskundige taal van de algebra eigen te maken.

# data[].attributes.headline
Bijeenkomst Geometrie van Dé Matthijssen

# data[].attributes.subject
Bijeenkomst Geometrie van Dé Matthijssen

# data[].attributes.attachment_caption
Vragen over de kosmos en leiderschap, gesteld door Ingrid Bes en Nicoline van Ginkel van de ENMS.

# data[].attributes.body
1. Als ik een kosmisch ontwerper wil zijn, heb ik mijn liefde, verwondering en nieuwsgierigheid voor alles om mij heen nodig. Ik heb het didactisch- en pedagogisch vermogen nodig om dit enthousiasme over te dragen naar het niveau van het kind. Op deze wijze kan ik het kind enthousiasmeren, nieuwsgierigheid en respect voor de kosmos stimuleren en eigen te maken.

2. De kosmische lessen in de onderbouw kan ik vormgeven vanuit het tijd -ruimte aspect en natuur- en cultuurverschijnselen door bijvoorbeeld bij het thema herfst, de herfstschatten te integreren in mijn taal-; reken-; geometrie-lessen. De seizoenen; maanden; jaar hierin meenemen. Het licht-donker aspect in kunst de aandacht te geven. Zo ook het licht en donker van de dag en nacht door de invloed van de stand van de zon en de aarde te demonstreren, knus onder een doek met het licht van de zon op de aarde gericht.

3. Als ik het kind de ruimte geef, zie ik beter wat het kind van mij nodig heeft. Als het kind bijvoorbeeld zelfstandig en gericht aan het werk gaat, stoor ik niet. Als een kind meekijkt bij een werkje van de ander, zie ik dat ze leert door over de schouder mee te kijken. Als een kind doelloos rondloopt, heeft zij mijn begeleiding nodig; als een kind een werkje onder haar niveau pakt of anderen stoort, zal ik samen met haar een uitdagend(-er) werkje zoeken of aanbieden.

# data[].attributes.attachment_caption
In ieder van ons zit een stukje sterrenstof

# data[].attributes.body
Als iedereen een stukje sterrenstof bevat, dan zijn we allen een.

In mijn groep was er een stevige ruzie tussen twee kleuters. Ze schreeuwden tegen elkaar en waren woedend! Toen de kinderen weer tot zichzelf waren gekomen, vertelden ze mij dat de ruzie ging over welk land het belangrijkste land van de wereld was, was dat Nederland of Kazachstan? We hadden met z'n drieën een gesprek, waarbij duidelijk werd dat iedereen op de aarde een plekje nodig heeft om te kunnen leven. Dat ieder land een stukje aarde heeft en dat dat goed is, vanuit respect voor elkaar.

De uitspraak over de sterrenstof is, voor een volgende keer, een prachtige aanvulling als we het hebben over verschillen en overeenkomsten tussen mens en/of dier.

# data[].attributes.attachment_caption
De paraplu - SLO doelen op de aandachtstafel

# data[].attributes.body
Thema Herfst

1. Natuur: kastanjes; eikeltjes; etc.

2. Cultuur: knutsel met herfstmateriaal; kunst licht-donker

3. Tijd en Ruimte: start van de dag; verjaardagen

4. Taal: boeken; leeswerkje

5. Engels: moment in de week; nog niet op aandachtstafel

6. Rekenen-Geometrie: telwerkje; weegwerkje; geometrie!

7. Kunstzinnige oriëntatie: herfstliedjes; kunstboeken

8. Bewegingsonderwijs: gymdocent Joep

9. Schrijven: schrijfdans dansdocent Saskia en in de klas opdracht: herfstbladeren waaien met de wind mee

10. Montessorimateriaal: aandachtspunt!

11. Schatkistje: aandachtspunt!

# data[].attributes.headline
" Ontwikkelen van de mathematische geest"  Maaike Kramer

# data[].attributes.subject
" Ontwikkelen van de mathematische geest"  Maaike Kramer

# data[].attributes.body
Het na leggen van de som en het benoemen van de begrippen geeft het kind de ondersteuning om stap voor stap te ontdekken wat een som is.

1 + 2 = 3 (symbolen benoemen)

En bij de kralenstaafjes: " 1 erbij 2 is evenveel als 3.

# data[].attributes.body
Kosmisch materiaal in combinatie met o.a.:

1. Taalwerkje met afbeelding en woord

2. Taalwerkje met kleuren en woord

3. Vouwwerkje herfstblad

4. Boek: Zoekplaat oktober

5. Splitswerkje met kastanjes

# data[].attributes.headline
" Ontwikkelen van de mathematische geest"  Maaike Kramer

# data[].attributes.subject
" Ontwikkelen van de mathematische geest"  Maaike Kramer

# data[].attributes.body
Inzetten van de houtenstaafjes hielp de kleuter om te leren doortellen.

De les daarna heb ik de houtenstaafjes een kwartslag gedraaid. Dit gaf deze kleuter een lach op zijn gezicht en gaf hem de intrinsieke motivatie om zijn rekenblad af te maken.

# data[].attributes.body
In combinatie met het stimuleren van de fijn motorische vaardigheden en het leren tellen tot 20.

# data[].attributes.body
Uit eigen initiatief hebben de kinderen een plataan balletje; een wilde kastanje en een glad stokje gevonden en toegevoegd.

# data[].attributes.body
In combinatie met het leren tellen.

# data[].attributes.headline
De lengte van de regenwormen opmeten en aflezen met behulp van een liniaal en noteren op papier. 

# data[].attributes.subject
De lengte van de regenwormen opmeten en aflezen met behulp van een liniaal en noteren op papier. 

# data[].attributes.body
In de schooltuin hebben we de lengtes van regenwormen waargenomen. Daarna heeft deze kleuter een meet- werkje in de klas gemaakt over de lengte van verschillende regenwormen.

# data[].attributes.body
Deze jongens wilden met de rekenstokken lange voorwerpen opmeten. Naast de deur en het klaslokaal werd onze langste plant opgemeten en genoteerd op hun meetblad.

# data[].attributes.body
Boek Big History

H4 De aarde en ons zonnestelsel;

4.2 Ons zonnestelsel

4.2.3 Onze maan

pagina 68 - tekst in grijs vlak

Opdracht 4.7

Probeer deze week 's avonds de maan te vinden en bepaal in welk kwartier hij staat. Maak hiervan een tekeningetje. Probeer ook een inschatting te maken wanneer het weer volle maan zal zijn.

# data[].attributes.body
De wereldbol met de kinderen van een groep eromheen getekend;

het noteren van de kralenstaafjes in combinatie met; het maken van een som;

nieuwe AVI- start boekjes;

een vouwwerkje voor het thema herfst: de paraplu;

een eigen boekenrekje voor het alfabetboek;

een getallenslinger van 1 t/m 19.

# data[].attributes.body
Samen op pad met de zoekkaart voor de verschillende paddenstoelen en met een zoekkaart voor de andere herfstschatten die in het bos te vinden zijn.

Eenmaal terug in de klas hebben we de gevonden herfstschatten aan elkaar getoond en benoemd.

# data[].attributes.body
Een werkje met spiegels;

een blokje hout met naam van het kind i.p.v. een geplastificeerd naamkaartje;

een inspirerende tekst van Nelson Mandela;

een doorkijkje om het weer buiten te observeren;

een kwast op een petfles voor een buitenles.

# data[].attributes.headline
De  rekenles - Weegschaal-balans met de rekenstokken en rode stokken

# data[].attributes.subject
De  rekenles - Weegschaal-balans met de rekenstokken en rode stokken

# data[].attributes.body
Als Rekenstok 3 in het linker bakje ligt, welke rekenstokken leg je dan in het andere bakje om balans (evenveel) te krijgen?

Deze jongen wist dat hij de som goed had, maar de kleine rode cilinder stond net niet in het midden. Hij verplaatste het gewichtsblokje bovenin zodat de rode cilinder precies in het midden stond en dus niet alleen de som maar ook de balans klopte.

Spijtig dat de Rekenstokken niet in balans waren, maar wat prachtig om te zien hoe deze jongen dit oploste.

Er ligt evenveel qua gewicht en als som aan de ene als aan de andere kant.

De rekenstokken en rode stokken

Als rekenstok 3 in het linker bakje gelegd wordt, welke rode stok leg je dan in het rechter bakje om balans te krijgen?

Ook bij dit werkje merkten we dat de reken- en rode stokken die in balans zouden moeten zijn, niet de balans op de weegschaal aangaven. Jammer..

# data[].attributes.headline
De rekenles - Weegschaal - balans en het Gouden Materiaal

# data[].attributes.subject
De rekenles - Weegschaal - balans en het Gouden Materiaal

# data[].attributes.body
In het ene bakje legde ik 1 van honderd. De kleuters legden in het andere bakje 10 eenheden van het Gouden materiaal. Mmm... Toen werden deze vier kleuters wakker en gingen ze aan de slag.

In de laatste aanbieding die ik gaf legde ik de 1000 van het Gouden Materiaal in het ene bakje en 9 honderden in het andere bakje... Wat moet er bij de 9 honderden nog toegevoegd worden om balans te krijgen? Wat is evenveel? Nadat de kleuters 10 tienen toevoegden en de balans opmaakten, merkten we op dat de weegschaal niet in balans was.

De kleuters gingen het Gouden materiaal goed bestuderen en er ontstond een discussie over het verschil in materiaal of lag het toch aan de weegschaal?

Jammer dat de weegschaal niet precies in balans was. Mooi hoe de kinderen op onderzoek uitgingen.

# data[].attributes.body
Drie kleuters aan de ene kant van de wip en 3 kleuters aan de andere kant en toch uit balans? Hoe kan dat? Verbazing, discussie en heel veel plezier!

# data[].attributes.headline
De rekenles - Weegschaal - balans in de woonhoek

# data[].attributes.subject
De rekenles - Weegschaal - balans in de woonhoek

# data[].attributes.body
Deze twee kleuters hebben de weegschaal gepakt en in het restaurantje gezet. Spontaan ontstond er een weegwerkje balans. De onderzoekende houding was direct aanwezig. Ze hebben de rest van de werktijd met de weegschaal gewerkt.

# data[].attributes.body
De rekenles
Docent: Maaike Kramer
November 2025

Leren verdubbelen (vermenigvuldigen)
Verdiepingslesje

verdubbelen met weegschaal- balans

Materiaal

·       Weegschaal - balans

·       Bakje met knikkers

·       Bakje met bonken

·       Kralenketting van 1 en van 4

Uitnodigend
Ik nodig het kind uit voor een lesje met de weegschaal. Ik pak haar hand en we lopen samen naar de weegschaal. Het kind pakt de weegschaal en we gaan zitten aan een werktafel. Daarna pak ik de twee bakjes met de bonken en de knikkers. Deze zet ik voor de weegschaal op tafel.

Voorkennis
1. Gewichtsplankjes
2. Weegschaal – balans + herfstmateriaal.
3. Weegschaal – balans - leren schatten.

Lesje licht en zwaar met afb. van kabouter; kruiwagen en herfstmateriaal.

4. Weegschaal - balans - optellen (rekenstokken) en evenveel (de rekenstokken en de rode stokken).

Rekentaal
balans; verdubbelen; 2 keer zo groot; te zwaar; te licht; even zwaar als; even licht als; de kralenketting van 4; de kralen- ketting van 1.

Welke rekenessenties neem je waar?

Organiseren
We pakken samen de weegschaal en zetten deze op de werktafel.
De bakjes met de bonken en knikkers zet ik voor de weegschaal.

Analyseren
Met een uitnodigende blik nodig ik het kind uit om zelfstandig het materiaal te gaan onderzoeken. Ik zeg daarbij dat ik mijn ronde ga lopen en dat ik zo bij haar terug kom.

Redeneren en/of rekenkundig communice-ren.
Juf: “We gaan de bonken verdubbelen"
“Om balans te krijgen moeten we aan beide kanten verdubbelen” We maken het 2x zo groot.”

Voordoen
De juf legt in het linker bakje van de weegschaal 1 bonk. In het rechter bakje legt ze een voor een knikker. Ze kijkt na elke knikker naar de weegschaal en naar het kind. Als de kleine rode cilinder in het midden staat, kijkt ze nogmaals naar het kind en zegt: “De weegschaal is in balans.” “1 bonk is even zwaar als 4 knikkers bij elkaar”.

De juf legt een extra bonk in het linker bakje en zegt: “Ik verdubbel de bonken, hoeveel knikkers hebben we nodig om de weegschaal in balans te krijgen?

Samen doen
De juf legt nog een bonk in het linker bakje en zegt: “Kan jij de weegschaal in balans krijgen?”

Met welke opdracht laat de leerkracht het kind achter?

Alleen doen
Concreet
De juf legt de 4de bonk in het linker bakje. En vraagt aan het kind: “Kan jij de weegschaal in balans krijgen?”. Ze staat op, zet een stap achteruit en observeert het kind.
Als het nog niet lukt, gaat ze naast het kind zitten, als het wel lukt loopt ze haar ronde en komt daarna kijken of het is gelukt.

Daarna haalt de juf samen met het kind de kralenkettingen van 1 en 4.
En nodigt het kind uit om te onderzoeken waarom de kralenkettingen bij dit werkje horen.

Kwantiteit
Eerste kennismaking met vermenigvuldigen oftewel verdubbelen (basisvaardigheid)

Kwaliteit
Verdiepingslesje combinatie van balans naar inzet balans voor leren nieuwe vaardigheid, verdubbelen (bouwen).

# data[].attributes.body
Leren inschatten van gewicht
Verbreden

Onderzoekende houding stimuleren

Materiaal

·       Weegschaal - balans

·       Spons

·       Pauwenveer

·       Veer van een duif

·       Loden bal

·       Kastanje

·       4de blokje van de roze toren

·       Een blinddoek

·       Een mand

Uitnodigend
Ik nodig het kind uit voor een lesje met de weegschaal. Ik pak haar hand en we lopen samen naar de weegschaal. Het kind pakt de weegschaal en we gaan zitten aan een werktafel. Daarna pak ik de mand met voorwerpen. Deze zet ik voor de weegschaal op tafel.

Voorkennis
1. Gewichtsplankjes – licht; zwaar en balans ervaren.
2. Weegschaal – balans met herfstmateriaal.
3. Weegschaal – balans - licht en zwaar met afb. van kabouter; kruiwagen en herfstmateriaal. Leren schatten.

Rekentaal
balans; zwaarder dan; lichter dan; even zwaar als; even licht als.

Welke rekenessenties neem je waar?

Organiseren
We pakken samen de weegschaal en zetten deze op de werktafel.
De mand met voorwerpen zet ik naast de weegschaal.

Analyseren
Met een uitnodigende blik nodig ik het kind uit om zelfstandig het materiaal te gaan onderzoeken. Ik zeg daarbij dat ik mijn ronde ga lopen en dat ik zo bij haar terug kom.

Redeneren en/of rekenkundig communiceren
Voordoen

De juf legt de pauwenveer op haar ene hand en de loden knikker op haar andere hand. Ze vraagt aan het kind: "Denk je dat de pauwenveer zwaarder of lichter is dan het loden balletje? ". "Waarom denk je dat?".

De juf legt de pauwenveer op haar vingertoppen en het loden balletje op de vingertoppen van haar andere hand en sluit haar ogen”.

Samen doen
Het kind doet de juf na. Daarna leggen ze de voorwerpen in de bakjes van de weegschaal. “Is de weegschaal in balans of welk voorwerp is zwaarder?”

"Leg eens uit?"

Met welke opdracht laat de leerkracht het kind achter?

Alleen doen
Concreet
De juf legt de spons in het linker bakje. En vraagt aan het kind: “Kan jij de weegschaal in balans krijgen?”.

Ze staat op, zet een stap achteruit en observeert het kind.
Als het nog niet lukt, gaat ze naast het kind zitten, als het wel lukt loopt ze haar ronde en komt daarna kijken of het is gelukt.

Kwaliteit
Verbreden:
grote voorwerpen kunnen licht zijn en kleine voorwerpen zwaar.

# data[].attributes.body
Werkjes:

1. Taal: prentenboek; leesboek; 'winter' in schrijfletters;

2. Engels: les thema winter;

3. Rekenen: sneeuwvlokken tellen;

4. Oriëntatie op de wereld en jezelf: cyclus van de pinguïn en memory;

5. Kunstzinnige oriëntatie: winterfoto's aan de muur

6. Bewegingsonderwijs: dans en streeplopen: Vivaldi 'Winter';

7. Fijne motoriek: schenkwerkjes met zaden;

8. Voorbereidend schrijfwerkje: pincetgreep met sneeuwvlokken;

9. Sneeuwpop die door het raam de klas in kijkt, zie kopje Logboek;

10. Muziek: winterliedjes met gitaarbegeleiding:

' 't Is weer winter'

' 's Winters is het 's avonds zo donker' - activiteit met een grote doek.

' Sneeuw en ijs'

' Sneeuwpop'.

# data[].attributes.attachment_caption
De voorbereide omgeving en lesvoorbereiding - Thema Bouwen

# data[].attributes.headline
Praktijkbezoek 1 - Algemene les - voorbereide omgeving

# data[].attributes.subject
Praktijkbezoek 1 - Algemene les - voorbereide omgeving

# data[].attributes.body
Het Nest

Voorkennis

·  Spin weeft een web.
Groepsles gegeven, aandachtstafel + lied: ‘De spin wiedewin…’.

·       De Romeinse boog

·       De Koolmees:

Filmpje: First Egg Hatching to Chicks Fledging - 21 days in 21 mins - BlueTit nest box camera highlights 2021

·       Woordweb - met de kinderen voorwerpen in de klas gezocht met letter K.

·       Nestmateriaal zoeken en verzamelen en nestje gemaakt.

De algemene les - Grote kring

Materiaal

·       Nest met eieren

·       2 kleedjes

·       2x een vergrootglas

·       2x een pincet

·       Foto’s van de boerderij/ de geiten en kippen/  de bbq/  de koolmees/ marter-kat-uil-valk-sperwer

·       Potje met houten stokjes met de namen van de kinderen

·       2 dienbladen (woord- werkjes)

·       1 dienblad (nestmateriaal)

Bouwen
Wat is dat bouwen?
Wat kan je bouwen?
Welk materiaal gebruik je om te bouwen?

Bijvoorbeeld:
Takjes        > nest voor vogels; mierenhoop
Zand          > konijn; vos
Stronk > mieren; houtwormen
Stenen       >
aarde         > regenwormen; muisjes
zee            > krab: schelp of rots; dolfijn, walvis, etc.

Steen        > de mens
Klei en zand> de huiszwaluw

Meegenomen: nestje van de koolmees

Begrippen leren:
Het nest; het materiaal; de koolmees; het ei; gevlekt; de schaal; gevlekt; de geit; het insect; broeden; de vijand; de sperwer; de marter; roofvogels; de uil; de valk; de boerderij.

Vertelling

Over Opa Adrie op zijn boerderij. Hij heeft het nestje gevonden in zijn bbq. Een vijand van de koolmees, kerkuil, woont in de schuur van opa. een andere vijand is de sperwer. Hij vliegt vaak rondjes boven de boerderij op zoek naar een lekker maaltje.

Eventuele vragen die gesteld kunnen worden door de kinderen of door de juf, waaruit weer werkjes voortvloeien:

·       Waar heb je dit nestje gevonden? In de bbq van opa.

Waarom gaat de koolmees daar nu broeden?

·       Wat eten de koolmees en de kuikentjes?
Zaden en bessen, maar in de lente ook wel een rups of een insect. Ook de kuikens van de koolmees houden van rupsen en insecten. Niet een paar, nee, duizenden rupsen! Als het goed is, worden ze geboren op het moment van de rupsen-piek.

·       Waar is het nest van gemaakt?

Kinderen onderzoeken het nest met vergrootglas en pincet.

Ze leggen het materiaal op een dienblaadje.

·       Waarom hebben ze dit materiaal uitgekozen om hun nest te bouwen?

·       Hoeveel eieren heeft de koolmees gelegd?

18 eitjes > houten getalkaart toevoegen

·       Welke kleuren hebben de eieren?
Kleurspoelen inzetten

·       Hoe lang broedt een koolmees op haar eieren?
De broedtijd van de koolmees duurt ongeveer 2 weken. Beide ouders zorgen voor de eieren. Dit doen ze door elkaar af te wisselen in het broeden. Toch is het meestal het vrouwtje dat de eieren broedt en het mannetje degene die voor het eten zorgt.

·       Hoeveel eieren legt een koolmees?

4 tot 12 eieren

·       Hoe klinkt de beginklank van Koolmees?
Kind haalt schuurpapierenletter /K/.

·       Wie wil het woord ‘nest’ met de schrijfletters neerleggen

·       Wie wil het woord ‘ei’ zoeken bij de dubbelklanken?

·       Waarom zijn de eieren niet uitgekomen?
Er zijn zoveel redenen waarom eitjes niet uitkomen. De simpelste is dat het ei niet bevrucht is dus dan zit er ook geen kuikentje in. Verder kan het zijn dat de eitjes te koud zijn geworden. Misschien is het paartje ook te oud. Een koolmees wordt 10 jaar.

·       Wie zijn de vijanden van de koolmees?

De katten en marters. Maar ook roofvogels zoals de uil en de valk, de sperwer, zie foto.
Maar voor koolmezen is de sperwer de meest gevaarlijke vijand. De sperwer vliegt vaak rond bij tuinen, de plek waar de koolmees graag vertoeft.

·       Maken mensen ook nestjes?
Huis; nestje op de bank; wiegje., etc.

# data[].attributes.attachment_caption
Thema Bouwen - Vertelling: Op de boerderij van Opa Adrie

# data[].attributes.headline
Praktijkbezoek 1 - Algemene les - de vertelling

# data[].attributes.subject
Praktijkbezoek 1 - Algemene les - de vertelling

# data[].attributes.body
Foto's van o.a. de boerderij van opa Adrie, de dieren op het erf, het nestje van de koolmees en foto's van de vijanden van de koolmees.

# data[].attributes.attachment_caption
De algemene les en de voorbereide omgeving 

# data[].attributes.headline
Praktijkbezoek 1 - Algemene les - feedback en reflectieverslag

# data[].attributes.subject
Praktijkbezoek 1 - Algemene les - feedback en reflectieverslag

# data[].attributes.body
Reflectieverslag montessori praktijkbezoek

Praktijkbezoek bij: Inger Langeveld
Praktijkbegeleidster: Marthe Schaap

Datum: 12 november 2025
Tijd: 10.15-11.15 uur
Locatie: MSLV

Welke bouw: Onderbouw

Aantal kinderen: 17 kinderen

Observatiegebied: Algemene les en voorbereide omgeving

Bezoek nummer: 1/2

Feedback van Marthe

Wat ging goed
Voorbereide omgeving
De voorbereide omgeving ziet er netjes en verzorgd uit. Naast de aandachtstafel, zijn er meerdere verzorgde hoekjes in de klas te vinden.

Aandachtstafel
De aandachtstafel heeft een breed aanbod met werkjes die op een dienblad door het kind meegenomen kunnen worden. En het spinnenhuis wordt spontaan door de kinderen aan Marthe getoond.

Leeshoek
Een extra compliment voor de leeshoek met fijne stoel en mooie herfstboeken. Het nodigt uit om lekker te gaan lezen.

Overgangsmoment
De overgang van fruit eten naar de kring ging goed. De kinderen wisten wat ze moesten doen.

Algemene les
Het verhaal dat in de kring wordt verteld gaat over opa Adrie. Hij woont op de boerderij. Daar heeft hij een nest gevonden in zijn barbecue. De kinderen luisteren met volle aandacht. De foto’s van de boerderij, het erf en de dieren ondersteunen het verhaal.
Het nestje van de Koolmees wordt getoond. De kinderen vinden het fantastisch, 18 eitjes! Met open mond hebben ze het nest van de koolmees bewonderd.
Het verhaal is informatief, inspirerend en legt verschillende verbanden tussen de verschillende vakgebieden.
Zoals bijvoorbeeld:
rekenen (tellen van de eieren, wegen van de eieren, het cijfer 18);
taal (‘het nest’ bestaat uit 2 woorden, de letters van het woord ‘het nest’ worden door 2 kinderen, op een dienblad, naar de kring gebracht.

En er wordt gebruik gemaakt van spontane momenten om de actieve woordenschat aan bod te laten komen.

Wat kon beter
In de algemene les zijn alle verwerkingen al aan bod gekomen.
Er wordt heel veel aangeboden en hierdoor krijgt het kind minder ruimte om zelf te mogen ontdekken. Zoals Marthe aangeeft: ‘Je hebt ontzettend veel ideeën en je wilt heel veel. De kunst is om dit niet allemaal tegelijk prijs te geven’.

Ideeën van Marthe voor werkjes die in de klas neergeld kunnen worden zijn:
- in de Rekenkast een werkje: tel de eieren en leg het cijfersymbool erbij en/of weeg de eieren en maak even zwaar.
- in de Taalkast een werkje: het woord nest na stempelen en/of het woord neerleggen met de letterdoos; Boekje lezen over hoe vogels een nest bouwen, etc.
- in de Creatieve kast een werkje: ei maken met klei, een nest tekenen of knutselen, etc.
- op de Aandachtstafel: de vijanden van de koolmees bekijken met een opdracht erbij.

En wat zou er nog voor vragen uit de kinderen komen?

Practical life mag meer ruimte krijgen.

Wat zijn mijn leer- vragen/ -punten

- Kan ik mijn algemene les inkorten tot 15 minuten?
Dit wordt een uitdaging voor mij! Ik geniet zo van de interactie tussen de kinderen en mij. Samen werkjes pakken en samen aan de slag. Het is altijd weer een feestje. Ik ga proberen hier een middenweg in te vinden.
Dus: Verhaal > kinderen mogen vragen stellen > kinderen krijgen de mogelijkheid om zelf verder te onderzoeken d.m.v. de verschillende werkjes die ik in mijn voorbereide omgeving klaar heb gelegd.

- In de kasten en op de aandachtstafel uitnodigende werkjes leggen die met het verhaal (thema) te maken heeft, zodat de kinderen vanuit hun intrinsieke motivatie dit zelf kunnen ontdekken.

-  Moeten alle werkjes in de kasten staan of kunnen er een aantal uit of vervangen worden voor een thema- werkje? Als er iets gewisseld wordt, zien de kinderen dit. Hierdoor stimuleer ik de onderzoekende houding van het kind en maak ik het kind nieuwsgierig.

- Lukt het mij om kwartiertje per week aandacht te besteden aan het bekijken van mijn klas, gericht op wat gewisseld kan worden.

- Practical life werkjes meet onderdeel maken van de voorbereide omgeving.

Tips Marthe: Als er een dienblad is voor bijvoorbeeld plant verzorgen; tafel schoonmaken; ramen zemen; vloer dweilen etc., dan pakken de kinderen dit waar nodig en wordt er gedurende dag constant gewerkt aan een verzorgde omgeving.
En motorische werkjes toevoegen zoals een schenkwerkje en/of schepwerkje.

# data[].attributes.body
Samenwerken; taken verdelen; doorzetten en... genieten!

Maar ook het moment dat 2 kinderen uit de middenbouw onze sneeuwpop stuk maakten.

Deze kinderen heb ik binnen gevraagd. In de kring mochten de kleuters vragen stellen aan deze twee jongens waarom ze onze sneeuwpop stuk hadden gemaakt.

Het doel was om aan iedereen, maar vooral aan deze twee jongens, uit te leggen dat we in onze klas samenwerken; voor elkaar zorgen. En dat we heel hard hebben samengewerkt om deze sneeuwpop te maken.

We zijn samen 1 school, we hebben elkaar nodig om er een leuke school van te maken. En dat we hun daar ook bij nodig hebben. Dat snapten ze wel en ze gingen rustig naar hun klas.

# data[].attributes.headline
Opdracht Triband Verantwoorden - Edine Honders

# data[].attributes.subject
Opdracht Triband Verantwoorden - Edine Honders

# data[].attributes.body
Situatie
Afgelopen 1 ½ jaar heb ik een kleuter in de groep die regelmatig onacceptabel gedrag vertoond. In gesprek met ouders deel ik dit en ouders geven aan dat dit thuis ook aan de orde van de dag is en dat ze vaak geen raad weten.

Taak

1.   Mijn taak is om een vertrouwensband op te bouwen met deze ouders

2.   Pedagogische tips te geven voor thuis

3.   In de klas deze kleuter met veel liefde, geduld en duidelijke regels te begeleiden.

4.   Met ouders mijn zorgen te delen en aan te geven dat ze via Maatschappelijk werk op school of via de huisarts professionele hulp kunnen krijgen om hun thuis te begeleiden.

Actie
De afgelopen 1 1/2 jaar heb ik met veel geduld, liefde en aandacht besteed aan de eerste 3 bovengenoemde punten. En ik ben trots hoe goed dit jongetje zich in de groep ontwikkeld. Thuis blijft het gedrag van dit kind zorgelijk. Dit geef ik aan bij ouders, maar ik durf niet aan te kaarten dat professionele hulp noodzakelijk is.

Resultaat
Dit jaar zit het oudste kind van dit gezin in de bovenbouw. De bovenbouwleerkracht kwam naar mij toe om haar zorgen over dit gezin uit te spreken.

Een paar dagen later zocht ze mij op en deelde ze haar bewondering over hoe liefdevol ik over dit kind spreek. Samen hebben we besproken wat de volgende stap zal zijn.
De week na dit gesprek had ik een oudergesprek met deze ouders. Tijdens het oudergesprek met vader heb ik aangekaart dat professionele hulp voor de thuissituatie gewenst is. Ook heb ik uitgesproken dat ik mij ernstige zorgen maak over de ontwikkeling van hun kind. Vader wilde in eerste instantie niets weten van professionele hulp. Aan het einde van het gesprek zei hij dat hij er over na ging denken om hulp in te zetten.
Ik ben trots dat ik het heb durven benoemen naar vader dat professionele hulp voor de thuissituatie nodig is. Dat ik vader gerust heb kunnen stellen; dat het gesprek goed is verlopen; vanuit liefde en aandacht gevoerd voor het gezin en hun kind(-eren).

Reflectie
Ik heb geleerd dat ik deze zorg over een gezin eerder en met meer nadruk mag uitspreken naar ouders. Dat ik daarbij mag benoemen dat er evt. professionele hulp op school aanwezig is en/of dat een ouder deze zorg kan bespreken bij de huisarts. Het is vrijblijvend voor ouders en het initiatief ligt bij ouders. Dat geeft mij het vertrouwen en de ruimte om dit de volgende keer eerder uit te spreken.

# data[].attributes.body
"Gisteren liep ik op het strand en toen zag ik daar, bij mijn voet, op het natte zand, een zwart doosje liggen. Wat zou het zijn?"

Weetje van de Week.

Ik toon het roggenei aan de kinderen. Vragen kunnen gesteld worden. Voelen; ruiken; kijken; benoemen en vragen stellen. Het onderzoek is gestart.

Het is een roggenei in een eikapsel. Deze kapsels worden op de zeebodem van de Noordzee, door de gevlekte rog, vastgezet aan een steen; een wrak of aan zeewier. Als het stormt kunnen de kapsels loskomen en aanspoelen aan het strand. De baby- zeerog is dan al geboren. Een volwassen gevlekte rog wordt ongeveer 90 cm. groot (pak meetlat). Een baby- rog wordt na ongeveer 6 mnd. geboren (tijdslijn). De baby- rog is dan 11,5 cm. groot.

De ei-kapsels worden ook wel zeemeermintasjes genoemd!

# data[].attributes.body
" In het tijdschrift 'Puur natuur' (toon tijdschrift) zag ik een foto van een jonge reebok. Maar wat is er zo bijzonder aan deze reebok? "

Weetje van de Week.

Ik toon de foto aan de kinderen.

Vragen kunnen gesteld worden. Het onderzoek is gestart.

De boswachter zag vroeg in de morgen een reebok met 1 geweistok. Reebokken hebben normaal gesproken twee geweistangen. Er worden wel vaker reebokjes gezien met 1 geweistang, maar zelden een precies in het midden.

Dit noemen we een 'spitser'.

"Als je goed kijkt, zie je dat de aanzet van de rechterstang een korte stompe opzet heeft." De boswachter denkt dat deze beschadigd is en daardoor niet kon groeien. Aan het einde van de winter werpen de reebokken hun gewei af. Hij zal daarna waarschijnlijk een nieuw gewei ontwikkelen met twee stangen.

# data[].attributes.body
In de kring laat ik een krant zien. Ik leg uit dat ik een deel van de krant heb meegenomen dat gaat over "Wetenschap". Hier proberen de mensen te beschrijven hoe ze de wereld proberen beter te leren begrijpen. Dit doen ze door onderzoek te doen, te experimenteren, vragen te stellen en nieuwsgierig te zijn. "

Het artikel wat mij nieuwsgierig maakte gaat over het onderzoek over de vondst van dinosporen in Italie.

Begrippen: verticaal; natuurfotograaf; bergwandeling; steile helling; oog in oog; aardschollen; aardkorst; kuddes; deskundigen

In 2025 ontdekte een natuurfotograaf deze vlekken op een verticale bergwand. Dat maakte hem nieuwsgierig. Hij wilde er heen en maakte een gevaarlijke tocht door dichtgegroeide struiken en steile helling stond hij oog in oog bij de afdrukken van meer dan 200 miljoen jaar oud.

De pootafdruk heeft een doorsnede van 40 cm (meetlat) en je kan zelfs nog de teenafdrukken en de nagels zien.

Hoe kan dat? (kinderen mogen onderzoeksvragen stellen)

Deskundigen denken dat deze afdrukken afkomstig zijn van twee benige plantenetende dinosauriers zijn, zoals bijv. de Plateoaurus (afb. tonen). Door de beweging van de aardschollen in de aardkorst (afb. tonen) van Afrika is de aarde omhoog gedrukt, daarom staat de versteende oppervlakte, dat vroeger waarschijnlijk modder is geweest, nu verticaal en zijn de voetafdrukken zo goed bewaard gebleven. Omdat er zoveel voetafdrukken dezelfde kant oplopen denken de deskundigen dat de dieren in kuddes leefden. Dat wisten ze nog niet!

# data[].attributes.body
Werkjes:

1. Taal: prentenboek o.a. 'De Kat van Mondriaan'; Kunst- boeken; 'Piet Mondriaan' in kapitaalletters;

2. Engels: geometrische vormen in het Engels aangeboden;

3. Geometrie: de begrippen en voorwerpen vierhoek; rechthoek; lijn; vlak aangeboden; lijnen leren trekken met de liniaal; binoom; Trinoom.

4. Oriëntatie op de wereld en jezelf: naturalistische kunst; abstracte kunst; wat zie je; wat vind je mooi; wat maak jij? '. 'De molen' kan op verschillende manieren geschilderd worden, etc.

Tekenboek uit de tijd van Mondriaan: stappenplan hoe je een vogel kan tekenen.

5. Kunstzinnige oriëntatie: PowerPoint presentatie 'Wie is Piet Mondriaan'; kleurencirkel na leggen.

6. Bewegingsonderwijs: spelles geïnspireerd op de primaire kleuren.

7. Fijne motoriek: strijkkralenwerkje met voorbeeld van een schilderij van Mondriaan; sneeuwkristallen knippen in primaire kleuren.

8. Voorbereidend schrijfwerkje: kunstwerkjes maken met potlood; viltstift; verf; knippen; plakken; knutselen.

9. Muziek: meezingen met het lied 'Mondriaan Dans'.

10. Dans: Kunstmuseum 'Mondriaan voor kleuters'

' Mondriaan Dans'

Meedansen op muziek 'De Boogie Woogie'. Deze muziek was een inspiratiebron voor het laatste werk van Piet Mondriaan, toen hij in Amerika verbleef.

# data[].attributes.body
Een abc- kleed met voorwerpen;

nieuwsgierige krabbels; altijd leuk om een keer te gebruiken voor mezelf of voor de kinderen;

poppenhuis in mijn klaslokaal, dat mis ik nog;

onder mijn scherm een kast plaatsen, dat scheelt ruimte;

bamboeplantje.. leuke aanvulling in mijn voorbereide omgeving;

ik heb nooit genoeg nieuwsgierige momentjes; leuk om eens te kopen;

mooie aandachtstafel.

# data[].attributes.body
Door de witte wereld waren de kinderen extra nieuwsgierig hoe een sneeuwvlok ontstaat en hoe een ijskristal uitvergroot er uit kan zien. Verwondering ontstond en de intrinsieke motivatie werd aangewakkerd om met mozaïek zelf een ijskristal te leggen.

# data[].attributes.body
Een IJskristal als inspiratiebron om zelfstandig een witte ijsbloem te mogen creëren. Daarna hebben we de primaire kleuren toegevoegd. Mondriaan heeft deze kleuren veelvuldig veelvuldig gebruikt in zijn werk.

Dat is niet de juiste kleur van een ijsbloem, maar na 1 week winterthema, knijp ik een oogje dicht. En de kinderen... die gingen opnieuw enthousiast aan de slag.

# data[].attributes.attachment_caption
Inspiratiebron: schilderij van Piet Mondriaan - Victory Boogie Woogie - 1944. 

# data[].attributes.body
De kinderen wilden ze ook graag een schilderij maken, zoals de 'Victory Boogie Woogie' van Piet Mondriaan. Om de beurt hebben de kleuters een specifieke rechthoek of vierkant uitgekozen en geplaatst op het bord. Op de foto maken ze met hun duim en wijsvingers hetzelfde figuur als het schilderij. Ze waren enorm trots op het resultaat.

wat komt er aan bod:

- het ontdekken van kunst;

- meetkunde;

- de kracht van het samen creëren.

# data[].attributes.body
In plaats van streeplopen op een ovaal, hebben de kleuters ontdekt dat je ook op een rechthoek en 2 vierkanten kan streep- lopen. Daarna hebben we op muziek (de Boogie Woogie) gedanst en in de lucht geschilderd, zoals Mondriaan dat graag deed. Aan het einde van de les hebben we gemeten of we het schilderij konden maken door op de lijnen te gaan liggen. Het pasten precies!

# data[].attributes.body
Strandjutten

Regelmatig vind ik natuurschatten of voorwerpen op het strand. Deze neem ik mee naar school. Op school stellen de kinderen vragen in de kring. Tijdens werktijd gaat er een kind op zoek naar antwoorden. Daarna wordt de natuurschat of gevonden voorwerp in de kosmische kast gelegd met de bijbehorende informatie die het kind, vaak samen met de juf verzameld heeft. Een vergrootglas mag hier niet bij ontbreken.

# data[].attributes.body
Starten

Vakinhoudelijk bekwaam

Kent de kosmische uitgangspunten die ten grondslag liggen aan het montessorionderwijs

Doorgaan

Pedagogisch bekwaam

Kent de kosmische visie van Maria Montessori op de mens en wereld

# data[].attributes.headline
Het geheim van het kinderleven - Maria Montessori

# data[].attributes.subject
Het geheim van het kinderleven - Maria Montessori

# data[].attributes.body
Nieuwsgierig

Het woord 'geheim' gekoppeld aan 'het kind' maakt nieuwsgierig. Deze woorden inspireren. Hiervoor heb ik voor dit val gekozen.

Het geheim wat ik als kind met mij meedroeg en die, vanuit mijn kind- ervaring, door een aantal volwassenen gezien werd. In mijn herinnering waren dat mijn bovenbouw- leerkracht op de Jenaplanschool en mijn tekenleraar op de middelbare school.

Als klein meisje observeerde ik eerder de volwassene, dan dat ze mij observeerde. Tenminste zo heb ik het ervaren in die tijd.

Een cadeau om als leerkracht in de onderbouw naast het kind te mogen wandelen, haar/ hem te mogen observeren. Samen te verwonderen, samen te leren, elkaar te ontmoeten in het hier & nu.

Maar bedoelt Maria Montessori hetzelfde? 'Het geheim van het kinderleven'. Ik ben nieuwsgierig wat de bevindingen zijn van Maria Montessori. Misschien brengt het mij op nieuwe inzichten of ontmoeten we elkaar als gelijkgestemde. Ik ben benieuwd.

# data[].attributes.attachment_caption
Bron: Boek 'Het geheim van het kinderleven' - Maria Montessori

# data[].attributes.body
Vertaling gedicht:

'The Child is Father of The Man'

Het kind is de vader van de mens

Mijn hart maakt een sprongetje als ik zie

Een regenboog aan de hemel:

Zo was het ook toen mijn leven begon;

Zo is het nu ik een man ben;

Zo zij het wanneer ik oud wordt,

of laat mij sterven!

# data[].attributes.attachment_link.title
Positive Discipline in het Montessorionderwijs

# data[].attributes.body
Starten

Vakinhoudelijk bekwaam

"Kent de kosmische uitgangspunten die ten grondslag liggen aan het montessorionderwijs"

> Actieonderzoek! nog doen

Vakdidactisch bekwaam

'"Kan goede vragen stellen aan het kind die leiden tot verdere ontwikkeling"

Reflectievraag

Als een kind zijn cijferboekje heeft afgerond vraag ik wat hij heeft geleerd. Hij zegt dat hij cijfer 6 en cijfer 9 nog niet goed kan schrijven. Daarna stel ik de vraag wat hij vandaag geleerd heeft over het schrijven van de cijfers 6 en 9. Hij legt de juiste schrijfbeweging uit en kijkt mij verrast aan. Dat is wat hij vandaag geleerd heeft.

Doorgaan

Pedagogisch bekwaam

"Kent de kosmische visie van Maria Montessori op de mens en wereld"

> Actieonderzoek! nog doen

Pedagogisch bekwaam

"Geeft de kinderen een eigen inbreng en verantwoordelijkheid"

Bijeenkomsten van Maaike Kramer 'Periode van groei' van Maaike en Praktijkbezoek 2 'Het Ronde Model'.

Het kind de vrije werkkeuze geven tijdens werktijd, zodat de intrinsieke motivatie van het kind gestimuleerd wordt. De aandacht richt zich hierdoor op eigen inbreng en verantwoordelijkheid van het kind.

Door de druk vanuit inspectie, maar ook de druk vanuit de MB, ging ik de kleuters steeds meer sturen.

Na de bijeenkomst van Maaike en het praktijkbezoek 2 hebben mij weer alert gemaakt waar het werkelijk om gaat. Het stimuleren van de intrinsieke motivatie van het kind en het geven van eigen verantwoordelijkheid en inbreng.

Meer

Pedagogisch bekwaam

"Minder materiaal in de kasten en materiaal wisselen"

> zie kopje Praktijkbezoek > Praktijkbezoek 1

De tip van Marthe om materiaal in de kasten te wisselen, minder materiaal in de kasten te zetten en de themawerkjes ook in de kasten te zetten geeft resultaat. Af en toe pakt een kleuter zo'n werkje of maakt een opmerking over een 'nieuw' werkje in de taal- of rekenkast. Het geeft mij de bevestiging dat kinderen het opmerken en hierdoor gestimuleerd worden om nieuwsgierig te zijn wat er in de klas te vinden is aan werkjes! Als een werkje niet aanslaat, verplaats ik het meerdere malen totdat ik zie dat het gepakt is. Ik krijg er steeds smeer lol in.

Vakdidactisch bekwaam

"Heeft kennis van het didactisch model van de kleine ronde (inzoomen) en grote ronde (uitzoomen)"

Zie kopje Praktijkbezoek > praktijkbezoek 2

uitgelicht: kleine ronde (inzoomen)

Marthe gaf de tip vertrouwen te hebben, als ik tijdens mijn kleine ronde een lesje geef aan een kind, dat ik de andere kleuters niet altijd hoef te dienen als ze vastlopen of een vraag willen stellen. Hierdoor kan ik met meer rust en volle aandacht een lesje aan een kind geven. Het geeft mij nu vertrouwen en zoveel rust! Hierdoor lukt het mij om mij beter op een lesje te kunnen concentreren.

Minder

"stress wat allemaal 'moet"

> Coaching

Dit jaar wordt ik vanuit school begeleid door een coach met als doel om de balans te vinden tussen werk; studie; gezin; sociale leven.

Op mijn werk ligt de aandacht vooral op hoe ik momenten kan vinden om op de dag even te kunnen ontspannen; los te laten. Denk aan een klein rondje lopen tijdens muziekles, even mijn lijf losschudden als ik naar toilet ga en tussen werk en avondbijeenkomst, op dinsdag, 3/4 uur een stevige wandeling maken. Ook de acceptatie dat ik op mijn vrije dag veel voor school doe geeft rust. Mediteren; Chi-Kung en momenten voor ontspanning creëren geeft meer balans in de thuissituatie.

De periodes dat dit een uitdaging is, is als het met mijn man minder goed gaat, omdat hij chronische ziek is. dat heeft zijn weerslag op het gezin.

Gelukkig komt er, na zo'n periode, altijd weer een periode dat het thuis weer wat rustiger wordt en kan er ruimte ontstaan in mijn hoofd en hart en dus ook o.a. voor mijn studie.

Stoppen

"Rommel op mijn bureau"

Na de werkdag probeer ik mijn werkplek netjes achter te laten. Op woensdagmiddag besteed ik hier net wat meer aandacht aan. Het is helpend hier een vast moment voor te hebben, zodat ik net wat kritischer kijk en de tijd neem om spullen op te ruimen waar ik zo 1-2-3 niet direct een plekje voor weet.

# data[].attributes.body
Eindelijk sta ik in een montessorischool waar te zien is dat de architect nagedacht heeft over de visie van Maria Montessori 'We doen het samen'. Dat maakt mij gelukkig.