# data[].attributes.body
Het hele debat is moeilijk, maar wel 2 opmerkingen. De eerste ; dat de (on)betaalbaarheid van wonen wordt veroorzaakt door de prijs van de grond waar het gebouw op staat. Wat niet zo is, het is maar één element in het hele verhaal.

Punt 2; De organisatie , zoals CLT, die net ijvert om het grondbezit aan banden te leggen, hebben in het verleden ( voorheen was het Samenlevingsopbouw en die ook de CLT doen) gesubsidieerde projecten gehad, waar de grond gescheiden was van de woonst die er op stond. En wat was toen hun grootste bekommernis .... Dat de mensen geen zekerheid hadden, net omdat ze geen eigenaar waren van de grond. Geen woonzekerheid kwam doordat men geen grondzekerheid had. Nogal stug dat men via CLT nu net ijvert om geen grondbezit nodig te hebben.

# data[].attributes.body
Over de fictieve koopwaar grond.

De stelling herinnert er aan dat lucht, water en land essentiële bestanddelen vormen van de natuurlijke leefomgeving. De vraag stelt zich of we deze bestanddelen kunnen bezitten en verhandelen als gelijk welk ander product, bvb, in het geval van land, 100 kg potaarde.

Om de horizon van de discussie te verbreden lijkt het mij nuttig de analyses terzake van de Hongaarse economisch historicus Karl Polanyi kort onder de aandacht te brengen. In zijn klassieke studie uit 1944, The great transformation, houdt hij ons voor wat de gevolgen zijn van een economie die zich losmaakt van de samenleving en deze aan haar dynamiek onderwerpt. Dit boek kan, vanuit het gezichtspunt van het grondbezit, gelezen worden als een ecologisch manifest avant la lettre.

Tot aan de industriële revolutie, aldus Polanyi, was de economie en dus de markt geïntegreerd (embedded) in de samenleving. De overheid bepaalde de grenzen van de marktwerking. Deze realiteit was mede ingegeven door de morele overweging dat de natuur (maar ook de arbeid) niet konden beschouwd worden als objecten waarvan de prijs op de markt werd bepaald. De omslag komt er wanneer de industrialisatie zover gevorderd is dat aan alle voorwaarden is voldaan voor de vorming van een markteconomie. D.w.z. voor een economisch systeem dat exclusief gereguleerd en aangestuurd wordt door de prijzen op de markt. Nu, deze vorm van zelfregulering impliceert dat om het even welk product te koop is op de markt tegen een prijs die inkomen verschaft aan wie het aanbiedt. Land, arbeid en geld, de essentiële voorwaarden voor industriële productie, moeten dus ook marktgewijs georganiseerd worden tegen prijzen die we kennen onder de vorm van kostprijs/huur, loon resp. intrest.

Nu is er met land (en arbeid en geld) iets bijzonders aan de hand. Land valt namelijk niet onder wat men gewoonlijk als product definieert. Iets is een product wanneer het intentioneel geproduceerd wordt voor de markt. Land is geen product maar een stuk van de leefomgeving waarin de mens bij geboorte gedropt wordt. Land als product bestempelen is in feite een fictie. Dus, zegt Polanyi, verschijnt land in de marktlogica als een fictief product. Fictief, maar in diezelfde logica essentiëel om het zelfregulerend vermogen van de markt te waarborgen.

Maar de natuur integreren in het marktsysteem betekent zoveel als de leefomgeving onderwerpen aan de wetten van de markt. Omgekeerd kan de markteconomie enkel bestaan als ze de samenleving aan haar eisen onderwerpt. In de woorden van Polanyi: een markteconomie kan enkel bestaan in een marktsamenleving.

Voor Polanyi is een zelfregulerende markt een door een utopie aangedreven mythe en bovendien gebaseerd op de leugen dat de fictieve goederen zich gedragen als reële goederen. Dit alles heeft fatale gevolgen voor de samenleving. De onderwerping van de arbeid aan de markt in de negentiende eeuw ruïneerde ganse generaties. Idem dito voor de natuur, zoals met enige vertraging vandaag de dag blijkt.

Er is echter een positieve noot. Polanyi wijst er op dat de zelfregulerende markt als utopisch project gedoemd is om te mislukken. In de mate het marktsysteem zijn grenzen oprekt, in die mate zal de samenleving uit zelfbehoud die grenzen terugdringen.

# data[].attributes.body
Goh, een boot op het water kun je verplaatsen, een vliegtuig in de lucht kan zelfs vaak niet ter plekke hangen, maar een huis verplaatsen is al wat moeilijker. Het lijkt me logisch als je een huis wilt kunnen kopen/bouwen, dat je dan ook de grond waar het op staat mee moet kunnen bezitten. Het alternatief is ofwel een pachtsysteem waarbij je het risico loopt dat de beheerder op een dag beslist dat je je huis moet afbreken of trachten te verplaatsen, of een anarchistisch systeem waarin iedereen zomaar een stuk grond kan claimen maar dus ook moet verdedigen met de wet van de sterkste.

Je bezit ook nooit echt je grond hé, je bezit het gebruiks- en opstalrecht, de grond blijft eigendom van het land, die trouwens wel degelijk ook zee- en luchtruimen bezitten en beheren/controleren/bewaken.

# data[].attributes.body
Ik vind dat grondbezit moet kunnen anders heb je geen zekerheid dat je levenslang op hezelfde woont en mensen die huren zijn meestal benadeeld en de grootmachten kunnen zich dan nog meer verrijken op de werkende mens

# data[].attributes.body
De grond ook zien als een passivum waarmee we verantwoordelijkheid opnemen voor de komende generaties is inderdaad een interessante denkpiste om uit de impasse te geraken waarbij de eeuwenlange dominantie van het eigendomsrecht bijgestuurd wordt.

# data[].attributes.body
Allereerst is de stelling, zoals reeds door anderen aangegeven incorrect op verschillende manieren. Maar ik denk dat we allemaal wel begrijpen wat er hier bedoeld word.

In mijn opinie zou het pachten van grond een van de betere oplossingen zijn voor het prijs probleem. Zo zouden we de rol van grondbezitter terug richting de overheid kunnen schuiven en het wonen direct een stuk goedkoper maken.

# data[].attributes.body
Graag wat voorbeelden van landen waar grond in overheidshanden is en waar de levensstandaard en kansen qua ondernemen, vrijheid, onderwijs,.... even hoog zijn als ons land?

# data[].attributes.body
Commentaar op de stelling (bis): Een individu bezit slechts een grond zolang je hem zelf kan verdedigen, of de verdediging ervan uitbesteed aan een derde partij (overheid: eigendomsrecht). In de praktijk leen je een grond van je overheid. Je betaalt er belasting op om te mógen aankopen en te mógen bezitten. Maar zodra je (bij wijze van sociaal experiment?) maar lang genoeg stopt met het betalen van de belasting, komen er mannen met geweren je in een kooi zetten. Dit concept geldt voor vrijwel alles wat je denkt te bezitten.

# data[].attributes.body
Commentaar op de stelling: De lucht en de zee zijn wel degelijk in het bezit van natiestaten. Daarom niet de lucht- of waterdeeltjes (zo ook niet aardedeeltjes), maar de gebieden die ze beslaan zijn in het bezit én worden met geweld verdedigd door natiestaten. Voorbeelden: NATO-luchtruim en het slapend conflict in de Zuid-Chinese zee.

# data[].attributes.body
Het doet me denken aan seventh generation thinking. Bij elke maatschappelijke beslissing zeven generaties vooruit denken. Welk effect heeft onze beslissing op de zeven generaties na ons? De omschakeling van een lineaire naar een circulaire economie is een voorbeeld van een transitie waarbij wij zelf ook steeds meer rekening moeten houden met de generaties na ons. Zo ook met grondbezit en rekening houdend met zij die nog niet geboren zijn.

# data[].attributes.body
De grond is van niemand, en tegelijkertijd van alles en iedereen. Ik zag in een andere comment al een belangrijk deel van deze discussie: waarom stelen landen grond van elkaar?

Als je deze redenering verder trekt is de oplossing enkel om op globaal niveau samen de ganse planeet op een gezonde manier te beheren. En zo elk mens inspraak, verantwoordelijkheid en vruchtgebruik van die grond te laten hebben.

In die zin gebeurt dat op landen-schaal al. Iedereen betaalt belastingen op eigendom van grond, en op het uitoefenen van commerciële activiteiten op die grond. En/of op het verkopen van de grondstoffen van die grond.

Wat ik wel vind, is dat er een circulaire kijk moet zijn op grondstoffen. Dat we ook een ecosysteem-kijk moeten hebben op de medebewoners van deze planeet.

En dat het belasting-systeem en/of de herverdeling van rijkdom beter kan. Zodat het vruchtgebruik eerlijker is.

Als we dat goed kunnen doen zal er naar de toekomst geen reden meer zijn tot oorlog om elkaars land af te nemen.

# data[].attributes.body
Van eigendomsrecht moeten we overgaan naar verantwoordelijkheidszin en aansprakelijkheid. De grond erven we niet van onze (voor)ouders. We lenen hem van onze (klein)kinderen. Als een beursgenoteerd bedrijf de gronden blijft waarderen enkel onder de activa, gaan we de verkeerde kant uit. Het moet (ook) aan de andere kant van de balans staan. Bij de verbintenissen. Een verbintenis om de (onder)grond onvervuild en ongeschonden te behouden voor onze nakomelingen. Eigendom kan beperkt blijven tot de woning, zonder de (onder)grond. Het “community land trust” model dat oa in co-housing wordt toegepast, sluit goed aan bij dit beginsel. En dat hoeft niet nadelig te zijn voor de bewoners, integendeel.

# data[].attributes.body
Voor meer info over deze campagne en meer stellingen, ga naar https://www.grondstoftotnadenken.be