# data[].attributes.body
Mikołaj Górecki

# data[].attributes.body
Jola W

# data[].attributes.body
Wiktoria D

# data[].attributes.body
Jola W

# data[].attributes.attachment_link.title
Claudio Monteverdi - Magnificat from Vespro della Beata Vergine

# data[].attributes.body
Przedstawiciele:
Jan Sebastian Bach
Antonio Vivaldi

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dom w Eisenach, w którym urodził się Jan Sebastian Bach. Nad wejściem umieszczono tablicę pamiątkową

Johann Sebastian Bach urodził się 21 marca 1685 w niemieckim mieście Eisenach. Był ósmym i ostatnim dzieckiem muzyka miejskiego w Eisenach, Johanna Ambrosiusa Bacha (1645-1695) i Marii Elisabeth Lämmerhirt (1644-1694). Pochodził z osiadłej w Turyngii i Saksonii rodziny luterańskiej o długich tradycjach muzycznych, sięgających XVI wieku. Do czasów Jana Sebastiana aż 45 potomków Hansa Bacha (ur. ok. 1520) zostało muzykami. Oprócz ojca zawodowo muzykowali wujowie. Byli organistami kościelnymi, muzykami nadwornymi i kompozytorami. Także synowie Jana Sebastiana byli twórcami muzyki.

Część badaczy kwestionuje niemieckie pochodzenie rodu Bachów, m.in. na podstawie faktu, iż przywędrowali oni do Niemiec w XV w. z Węgier, prawdopodobnie wskutek prześladowań religijnych, przed którymi szukali schronienia.

W latach 1692-1695 Jan Sebastian uczęszczał do szkoły łacińskiej przy kościele św. Jerzego (w tej samej szkole 200 lat wcześniej uczył się Marcin Luter). Ojciec uczył młodego Bacha gry na skrzypcach oraz klawesynie, podczas gdy jego stryj - Johann Christoph, organista w Georgenkirche w Eisenach - udzielał Janowi Sebastianowi lekcji gry na organach. Bach był bardzo zdolnym uczniem i w krótkim czasie opanował sztukę gry na tych instrumentach.

Matka Bacha zmarła w 1694 roku, a dziewięć miesięcy później, zmarł także jego ojciec. Osierocony Jan Sebastian nie miał jeszcze 10 lat, gdy opiekę nad nim oraz jego bratem Johannem Jakobem, przejął najstarszy brat Johann Christoph (1671-1721), organista w St. Michaeliskirche w niedalekim Ohrdruf.

Jan Sebastian uczęszczał do miejscowego liceum, które dało mu solidne podstawy wykształcenia humanistycznego. W domu brata chłopiec uczył się gry na różnych instrumentach, przepisywał też kompozycje ówczesnych mistrzów, podobno także przy świetle księżyca. Kiedy w tamtejszym kościele montowano nowe organy, starszy brat pozwalał młodemu Bachowi przyglądać się. Praktyczna wiedza o budowie organów przydała się później w grze. Jan Sebastian był przede wszystkim organistą, w późniejszych latach grał też na klawesynie, klawikordzie oraz na skrzypcach, altówce, być może także na lutni. W czasach jego młodości fortepian jeszcze praktycznie nie istniał.

Wybitny talent Jana Sebastiana, edukowanego muzycznie pod okiem brata, został zauważony przez kantora liceum, który przekonał Johanna Christopha, by wysłać chłopca na dalszą naukę do Lüneburga w odległej Dolnej Saksonii.

W 1700 roku, po opuszczeniu domu brata, 15-letni, usamodzielniony już Jan Sebastian przybył do Lüneburga, gdzie przyjęto go jako sopranistę w chórze dla ubogich chłopców tamtejszego kościoła św. Michała. Był to ważny moment w życiu kompozytora, gdyż od tej chwili stał się on samodzielny. Uczęszczanie do szkoły godził z zarobkowaniem jako chórzysta. Za śpiewanie podczas nabożeństw otrzymywał bezpłatne mieszkanie i utrzymanie, dorabiał też sobie podczas ślubów czy pogrzebów.

Wkrótce chłopiec przeszedł mutację głosu, co uniemożliwiło śpiewanie w chórze, lecz pozwolono mu zostać, jako że był utalentowanym muzykiem. Miał dostęp do biblioteki kościoła. Został skrzypkiem i altowiolistą w przykościelnej orkiestrze, sporadycznie udzielał się jako klawesynista i organista, czyniąc wielkie postępy w grze. Prawdopodobnie został także kierownikiem chóru, co może wskazywać na ogromne postępy, jakie poczynił. Zajęcie to pozwoliło Bachowi gruntownie zapoznać się z praktyką muzyki wokalnej. Żywo interesował się muzyką, na miejscu słuchał gry organowej Georga Böhma, za jego namową podróżował do Hamburga, by poznać kunszt wykonawczy wielkich współczesnych organistów, m.in. Johanna Adama Reinckena.

Dojrzewanie artystyczne wzbogacił również kontaktem ze świecką muzyką koncertową, głównie francuską. Poznał ją na przesiąkniętym kulturą francuską dworze książęcym Jerzego Wilhelma w pobliskim Celle. W rezydencji wzorowanej na pałacu wersalskim organizowano wieczory muzyczne, utrzymywano kapelę dworską, a nawet mały zespół operowy.

Bach skomponował też w Lüneburgu swe pierwsze utwory organowe. Słychać w nich wpływy Böhma (oddziaływanie kościelnego organisty jest zauważalne także w znacznie późniejszych dziełach).

Weimar i Arnstadt

Po skończeniu w 1703 roku nauk gimnazjalnych w Lüneburgu (w wieku 18 lat, wcześnie jak na tamte czasy), Bach nie zdecydował się na kontynuację nauki. Odpowiednio przygotowany, i już w dużym stopniu ukształtowany artystycznie, wybrał zawód muzyka. Najął się do kapeli dworskiej księcia Jana Ernesta III w Weimarze. Niedługo pozostawał na tym stanowisku, kilka miesięcy później został drugim organistą w Arnstadt oraz opiekunem chóru uczniowskiego, przenosząc się z powrotem na południe. Konsystorz nie był zadowolony z jego pracy, przełożeni krytykowali organistę za niezrozumiałe, rozbudowane improwizacje podczas nabożeństw. W oficjalnym protokole wytknięto muzykowi, że jego granie jest przydługie ( etwas gar zu lang). Zarzucano też Bachowi zaniedbania w pracy z chórem. Praca z uczniami istotnie była przyczyną wielu napięć: młodzieży brakowało dyscypliny, czasem zachowywała się ordynarnie. Doszło nawet do tego, że Bach został napadnięty w ciemnej uliczce przez agresywnego ucznia i musiał bronić się sztyletem.

Bezpośrednią przyczyną rezygnacji z zatrudnienia był jednak konflikt, do którego doszło po wyprawie kompozytora do Lubeki w celu usłyszenia gry organowej Dietricha Buxtehudego. Wyprawa ta obrosła wśród biografów kompozytora w legendę: część z nich utrzymuje, że dotarł tam pieszo. Samowolne przedłużenie urlopu było nie do przyjęcia dla przełożonych. Czas Bacha w Arnstadt dobiegł końca.

Mühlhausen/Thüringen

Nową pracę znalazł Bach w niewielkim Mühlhausen/Thüringen, gdzie został organistą w kościele św. Błażeja (1707). Oprócz gry zaznaczył się zaprojektowaniem przebudowy tutejszych organów, co świadczy o posiadanych kompetencjach i autorytecie, jakim się cieszył w tak młodym wieku.

17 października 1707 roku w Dornheim koło Arnstadt 22-letni Bach poślubił swoją daleką kuzynkę, Marię Barbarę, córkę organisty. Miał z nią siedmioro dzieci, czworo z nich przeżyło do wieku dorosłego.

Po roku Bachowie wyjechali z Mühlhausen/Thüringen z powodu braku odpowiednich warunków do dalszej pracy dla Jana Sebastiana. W tym czasie w kołach duchowieństwa niemieckiego wybuchł spór zwolenników i przeciwników pietyzmu, nurtu religijnego, postulującego powrót do pierwotnych idei Kościoła. Bach nie potrafił lub może nie chciał zająć jednoznacznego stanowiska pomiędzy spierającymi się przełożonymi i to było jednym z powodów jego problemów, a w konsekwencji rezygnacji. Ponadto pietyści nie tolerowali efektownej muzyki religijnej, co dla kompozytora było zniechęcające. Inna przyczyna to kwestie finansowe, kolejna oferta okazała się bowiem korzystniejsza. Zanim doszło do przeprowadzki, w 1708 na zamówienie rady miejskiej napisał Bach kantatę Gott ist mein König (BWV 71), z powodzeniem następnie wykonaną. Z tego okresu pochodzą zdaniem części badaczy także niektóre z wczesnych, znanych dzieł, np. Toccata i fuga d-moll (BWV 565). Sporo skomponowanych wówczas utworów jednak zaginęło.

Młody Bach na portrecie Joachima Ernsta Rentscha

Już w kolejnym, 1708 roku, Jan Sebastian przeniósł się po raz drugi na dwór książęcy w Weimarze. Na dworze Wilhelma Ernesta pełnił funkcję organisty, grywał także na klawesynie. Miał możliwość gry oraz komponowania i wykonywania z zespołem książęcym bardziej zróżnicowanego repertuaru muzyki koncertowej. Warunki pracy były dobre, Bach cieszył się przychylnością władcy, otrzymując znacznie wyższe niż dotąd wynagrodzenie (co roku podwyższane). Jako muzyk dworski nosił przepisową liberię - w XVIII stuleciu była to powszechna praktyka.

W 1714 został mianowany przez księcia koncertmistrzem. Sprawowanie tej funkcji wiązało się m.in. z wykonywaniem w zamkowym kościele kantat, które Bach sam komponował. Powstawały one regularnie, co cztery tygodnie. Wśród tych okolicznościowych utworów były tak znaczące jak Actus tragicus (BWV 106), Aus der Tiefe rufe ich, Herr, zu dir (BWV 131) czy Christ lag in Todesbanden (BWV 4).

Okres weimarski był bardzo płodny dla Bacha. Powstało wówczas wiele znakomitych dzieł organowych, zarówno monumentalnych, wirtuozowskich, opartych na sztuce kontrapunktycznej, jak i drobniejszych, wywiedzionych z tradycji chorałów protestanckich. Przypuszczalnie wtedy kompozytor napisał Passacaglię i fugę c-moll (BWV 582). Rozpoczął też pracę nad Orgelbüchlein, mającym służyć jego synowi, Wilhelmowi Friedemannowi. Ta „książeczka" zawiera tradycyjne luterańskie hymny kościelne, ułożone w sposób łatwy do nauki dla adeptów gry na organach. Dzieło jest wprawdzie niekompletne, ale i tak ukazuje, jak ważnym źródłem inspiracji był dla Bacha chorał protestancki. Świadczy też o nieprzeciętnych zdolnościach pedagogicznych. Niewiele było okresów w życiu kompozytora, kiedy nie miałby jakiegoś ucznia. W domu Bachów często pojawiali się studenci, wśród nich takie osobistości XVIII w., jak Johann Friedrich Agricola.

W 1718 odwiedził Drezno, aby zapoznać się z ożywionym życiem muzycznym na dworze Augusta II. Na elektorskim dworze działał m.in. znany organista Christian Petzold, czeski kompozytor Jan Dismas Zelenka, przebywał tam też zespół operowy z Wenecji pod dyrekcją Antonia Lottiego.

W Weimarze przyszli na świat najwybitniejsi synowie Jana Sebastiana: Wilhelm Friedemann (ur. 1710) i Carl Philipp Emanuel (ur. 1714).

Pod koniec 1717 roku rodzina Bachów opuściła Weimar. Powodem było niepowodzenie kompozytora w staraniach o funkcję nadwornego kompozytora. Jan Sebastian przegrał rywalizację z innym wybitnym twórcą epoki baroku, Georgiem Philippem Telemannem. Dał upust swemu rozgoryczeniu, składając na ręce księcia wymówienie. Rozzłoszczony postawą poddanego Wilhelm Ernest zamknął Bacha prawie na miesiąc w więzieniu, po czym pozwolił mu wyjechać.

Bach rozpoczął poszukiwanie nowego zatrudnienia. Tak trafił na kolejny dwór, tym razem księcia Leopolda z Köthen. Tutaj z miejsca został mianowany kapelmistrzem. Młody i dobrze wykształcony władca utrzymywał niemałą, 18-osobową kapelę dworską, wśród której było kilku znakomitych muzyków. Sam posiadając wykształcenie muzyczne, doceniał talent Bacha, sowicie wynagradzał swego poddanego i dawał mu znaczną swobodę twórczą oraz wykonawczą. Był jednak kalwinistą i mniej zależało mu na skomplikowanych, żarliwych dziełach kościelnych. Wskutek tego większość dzieł powstałych w tym czasie ma charakter świecki. Bach komponował liczne dzieła instrumentalne, między innymi Koncerty brandenburskie (BWV 1046-1051), suity francuskie i angielskie, Suity na wiolonczelę solo, Sonaty i partity na skrzypce solo, sonaty na flet i klawesyn oraz na skrzypce i klawesyn, pierwsze koncerty skrzypcowe oraz pierwszy tom dzieła Das Wohltemperierte Klavier (BWV 846-893).

Pierwsze lata w Köthen to czas stabilizacji, dostatku i spokoju w życiu kompozytora. Przerwała go śmierć żony, Marii Barbary, która zmarła nagle 7 lipca 1720, gdy Bach wraz z księciem Leopoldem przebywał w podróży. Najstarsza córka Bachów, Katarzyna Dorota, miała w chwili śmierci matki 12 lat. Jan Sebastian, z trudem godzący obowiązki zawodowe z domowymi oraz z wymagającą skupienia pracą twórczą, potrzebował więc żony, by zapewnić dzieciom opiekę. Wkrótce poznał młodą sopranistkę, Annę Magdalenę Wilcke, córkę trębacza dworskiego. Do małżeństwa doszło już w 1721 (3 grudnia). Mimo różnicy wieku (17 lat), para stworzyła udane małżeństwo, które doczekało się trzynaściorga dzieci (wszystkich ślubnych dzieci miał Bach dwadzieścioro, dziesięcioro z nich nie dożyło pełnoletniości). Anna wspierała Jana Sebastiana w jego zajęciach kompozytorskich, pomagała mężowi w przepisywaniu nut, a Jan Sebastian zachęcał żonę do śpiewania.

Według biografów Bach prawdopodobnie traktował Köthen jako etap przejściowy. Odbiorcy jego sztuki byli tu bardzo nieliczni - była to w istocie garstka ludzi. Pragnął znaczniejszego odzewu, większego uznania. Inną motywacją mogło być oderwanie od kościoła luterańskiego. Uprzyjemnianie życia rozkochanemu w muzyce księciu miało być dla Jana Sebastiana niewystarczające. Myślał o opuszczeniu prowincjonalnego Köthen także z braku możliwości dobrego wykształcenia dzieci. Jeszcze w 1720 podjął starania o prestiżowe stanowisko organisty w kościele św. Jakuba w Hamburgu. Przegrał jednak z rywalem, który wpłacił do kasy kościelnej kwotę 4 tysięcy marek - dla Bacha nieosiągalną. Przyjaciele kompozytora publicznie piętnowali decyzję władz, ale nie miało to na nią wpływu.

Dwa lata później nadarzyła się inna sposobność: w 1722 roku zmarł Johann Kuhnau, organista kościoła św. Tomasza w Lipsku. 38-letni Bach stanął do konkursu i mimo początkowego faworyzowania przez władze Georga Philippa Telemanna otrzymał upragnione stanowisko.

Jan Sebastian Bach był kantorem w kościele św. Tomasza od końca maja 1723 roku i funkcję tę sprawował do śmierci. Objęcie posady w Lipsku wymagało odwagi, gdyż wiązało się z obniżeniem pozycji w hierarchii społecznej: z kapelmistrza książęcego Bach stał się z powrotem kantorem miejskim. W pierwszych latach spotkało go kilka znaczących niepowodzeń, co wiązało się również z niełatwym charakterem artysty. Trudno mu było znaleźć oparcie zarówno w radzie miejskiej, jak i u władz kościelnych, środowisko muzyczne także nie zawsze było mu przychylne. Już do końca życia prześladował Bacha brak wykształcenia uniwersyteckiego.

Nowa praca wymagała nie tylko nauczania śpiewu w szkole przykościelnej, ale też systematycznego dostarczania muzyki do dwóch głównych kościołów Lipska. Ponieważ Bach był człowiekiem pobożnym, preferującym w swojej twórczości muzykę religijną, pisaną ku większej chwale Bożej, podjął się komponowania na każdy tydzień nowego utworu o charakterze religijnym. Praca zaowocowała powstaniem wielu znakomitych utworów, z których przeważająca część zachowała się do dziś. Większość z systematycznie komponowanych kantat zawiera fragmenty czytań biblijnych, przeznaczonych na dany tydzień (znajdowały się w nich również odgrywające znaczną rolę motywy pozabiblijne).

Kantaty były wykonywane podczas nabożeństw w każdą niedzielę przez chór alumnów (około szesnastu śpiewaków) pod kierunkiem samego autora. Prawdopodobnie już na początku pobytu w Lipsku Bach zaprezentował swe dwa wielkie dzieła - Pasję według św. Mateusza oraz Magnificat D-dur.

Istnieje niejasność, kto w pierwszych latach pobytu Bacha w Lipsku pisał libretta jego utworów. Niemniej w 1724 Bach poszukiwał osoby, która wesprze go, pisząc libretta, i prawdopodobnie wtedy poznał była Christianę Marianę von Ziegler, poetkę i pisarkę. Napisała tekst do 9 kantat, które Bach skomponował po Wielkanocy 1725. John Eliot Gardiner sugerował, że Bach wykorzystał prace Ziegler, by po poprawkach publikować jako własne. Wiemy też, że Bach użył słów poetki i zaadaptował do nich wcześniej skomponowaną muzykę (np. Er rufet seinen Schafen mit Namen).

W 1729 Bach został dyrektorem Collegium Musicum, założonego na lipskim uniwersytecie przez Georga Philippa Telemanna. Stanowisko to miało charakter wyłącznie prestiżowy, było potwierdzeniem lokalnego statusu kompozytora. Podczas cotygodniowych koncertów, z którymi wiązała się nowa funkcja, Jan Sebastian prezentował własne kompozycje, głównie instrumentalne (część z nich zaginęła). Stowarzyszenie z biegiem lat straciło na znaczeniu i Bach zrzekł się kierownictwa, nie wiadomo jednak dokładnie kiedy to nastąpiło.

W 1733 Bach rozpoczął starania o tytuł nadwornego kompozytora Augusta III Sasa, króla Polski i elektora Saksonii. Zadedykował królowi i , dwie pierwsze części z Mszy h-moll (BWV 232), a następnie kilka kantat, m.in. na koronację w Krakowie.

Wątpliwe, czy senny i leniwy umysł króla, najnędzniejszej chyba kreatury na tronie polskim, zdołał choćby w przybliżeniu ocenić wartość ofiarowanych mu przez kompozytora darów - pisał po latach znawca twórczości Bacha, Jarosław Iwaszkiewicz. Długotrwałe starania zakończyły się jednak powodzeniem. W 1736 r. Bach otrzymał funkcje kapelmistrza kapeli drezdeńskiej jako królewsko-polski i elektorsko-saski kapelmistrz dworski i królewsko-polskiego i elektorsko-saskiego kompozytora dworskiego, pozostając jednak w Lipsku. W 1741 napisał Wariacje Goldbergowskie, skomponowane specjalnie dla hrabiego Hermana Karla von Keyserlinga, niemieckiego dyplomaty w służbie rosyjskiej, podówczas posła nadzwyczajnego Rosji w Polsce i miłośnika muzyki, ponoć po to, aby zaradzić jego bezsenności.

W 1747 przybył na poczdamski dwór Fryderyka II Wielkiego. W spotkaniu z królem Prus pomógł fakt, że syn Bacha, Carl Philipp Emanuel, był w Poczdamie nadwornym klawesynistą. W salonach pałacu Sanssouci młody Fryderyk II, poeta, filozof i muzyk, wielki adorator kunsztu muzycznego, zagrał temat na flecie, na podstawie którego Bach miał zaimprowizować fugę. Jan Sebastian przygotował wieloczęściowy utwór, który zadedykował królowi pod nazwą Musikalisches Opfer ( Ofiara muzyczna, BWV 1079). Kompozycja składa się z fug, kanonów i triosonaty, opartych na temacie królewskim.

Pod koniec życia Bach ukończył pracę nad Mszą h-moll, zwaną Wielką, która obok nowych części, skomponowanych w Lipsku, zawierała fragmenty pochodzące z dzieł skomponowanych wcześniej. Wielka msza h-moll, uznawana za jedno z największych arcydzieł muzyki chóralnej, nigdy nie została wykonana za życia autora.

Ostatnia strona „Kunst der Fuge"

Niedokończone dzieło Kunst der Fuge ( Sztuka fugi, BWV 1080), powstawało w czasie kilku ostatnich miesięcy przed śmiercią Bacha. Składa się z osiemnastu skomplikowanych fug i kanonów, utworzonych na bazie prostych tematów. Ostatnia, niedokończona fuga potrójna, kończy się niespodziewanie po wprowadzeniu trzeciego tematu, bazującego na literach jego nazwiska ( B-A-C-H). Dzieło to jest przez wielu uważane za szczytowe osiągnięcie techniki polifonicznej.

W Lipsku artysta przyjaźnił się z poetą Christianem Friedrichem Henricim, zwanym Picanderem, który pisał libretta do wielu jego utworów. Bach z żoną gościli w swoim domu wielu muzyków niemieckich, między innymi Telemanna, który był jednym z ojców chrzestnych Carla Philippa Emanuela. Pobożność Bacha nie kolidowała z rubasznym humorem, z którego był znany. Kompozytor uwielbiał zabawy, lubił wino.

W 1749 Bachowi pogorszył się wzrok. Zaćma w krótkim czasie spowodowała całkowitą ślepotę. Operacja angielskiego okulisty o wątpliwych kwalifikacjach przyniosła chwilową poprawę, jednak już kilka dni później potrzebna była kolejna interwencja chirurgiczna. W ranę wdała się infekcja, po czym w kilka miesięcy zdrowie kompozytora zupełnie się załamało. Śmierć nastąpiła w 1750 w wyniku wylewu krwi do mózgu, który spowodował niemal całkowity paraliż. Jan Sebastian Bach został pochowany w prezbiterium kościoła św. Tomasza.

Po śmierci został zapomniany. Gdy w 1818 wielbiciele muzyki Bacha chcieli postawić pomnik na jego grobie, nie potrafiono dokładnie określić miejsca pochówku. W 1894, w trakcie likwidacji cmentarza, podjęto poszukiwania grobu kompozytora. Znalezione szczątki zostały poddane pomiarom anatomicznym (wynikało z nich m.in., że Bach miał 168 cm wzrostu), po czym złożono je w krypcie kościoła św. Jana. Podczas II wojny światowej kościół uległ zniszczeniu, a prochy Bacha wróciły do kościoła Św. Tomasza. Umieszczono je w kościelnej krypcie i tam znajdują się do dziś, w nagrobku opatrzonym miedzianą płytą. W 1908 obok kościoła ustawiono pomnik autorstwa Carla Seffnera (patrz zdjęcie).

Jedyny zachowany autentyczny portret Bacha wyszedł spod pędzla Eliasa Gottloba Haussmanna, cztery lata przed śmiercią kompozytora. W 2008 szkocka uczona Caroline Wilkinson na podstawie czaszki artysty dokonała przy pomocy technik komputerowych rekonstrukcji jego twarzy.

Dzieci Bacha

Synowie Jana Sebastiana, Wilhelm Friedemann (1710-1784), Johann Gottfried Bernhard (1715-1739), Johann Christoph Friedrich (1732-1795), Johann Christian (1735-1782) i Carl Philipp Emanuel (1714-1788) zostali znanymi muzykami. Johann Christian Bach miał duży wpływ na wczesne dzieła Wolfganga Amadeusa Mozarta. Carl Philipp Emanuel Bach - kompozytor sonat, symfonii, kantat, pasji i 45 samych koncertów fortepianowych - wpłynął na XVIII-wieczną muzykę niemiecką wczesnego klasycyzmu (aż po Haydna, Mozarta i Beethovena).

Również córki Jana Sebastiana zajmowały się muzykowaniem. Mimo że kariera artystyczna kobiet w XVIII wieku napotykała na wiele barier, najprawdopodobniej wszystkie córki Bacha śpiewały, niewykluczone również, że grały w zespołach ojca. Elisabeth Juliana Friederica (1726-1781), jedyna, która wyszła za mąż, wybrała na męża ucznia ojca, Johanna Christopha Altnikola (1720-1759).

Wiele dzieł Bacha zachowało się właśnie dzięki dzieciom. Carl Philipp Emanuel nazywał te zachowane utwory „Archiwum Starego Bacha".

Odbiór muzyki i wpływ na nią

Po śmierci Bacha jego muzykę niemalże zignorowano - już za życia określało się jego utwory jako przestarzałe. Żadne z jego dzieł nie znalazło się w zbiorach biblioteki w Kothen. W obiegu pozostawały głównie kompozycje dydaktyczne (np. Sonaty organowe). Współcześni mu stwierdzili, iż „styl Bacha jest harmonijny i pełen wyrazu, ale niemelodyjny i pozbawiony wdzięku". Jego synowie określili to bardziej radykalnie - nazwali Bacha „starą peruką", i mieli „dosyć tej jego matematyki". Jedynie najstarszy z nich szanował dorobek ojca, i dbał o jego przechowanie.

Jan Sebastian Bach jest autorem ponad 1000 znanych utworów, skatalogowanych w XX w. przez Wolfganga Schmiedera (katalog Bach-Werke-Verzeichnis, w skrócie BWV). Wiele kompozycji zaginęło, w tym co najmniej kilkadziesiąt kantat (zachowane roczniki są niekompletne), prawdopodobnie także dwie z czterech pasji, opartych na ewangeliach Nowego Testamentu.

Bach sięgał po wszystkie współczesne sobie gatunki muzyczne, poza operą. Pisał utwory na organy i klawesyn, komponował fugi, muzykę chóralną oraz kameralną. Był mistrzem muzyki polifonicznej - doprowadził do doskonałości barokową formę fugi (Das Wohltemperierte Klavier, Kunst der Fuge). W sposób mistrzowski posługiwał się kontrapunktem.

Styl muzyczny kompozytora pod koniec jego życia uważany był za anachroniczny, a dzieła uważane za mało wartościowe. Po śmierci Bach został zapomniany, jego nazwisko przyćmiła kariera syna, Carla Philippa Emanuela. Jan Sebastian Bach został ponownie „odkryty" przez Feliksa Mendelssohna-Bartholdy'ego, który w 1829 zaprezentował wykonanie Pasji według Św. Mateusza w Berlinie.

Trzy utwory Bacha nagrane zostały na pozłacanym dysku Voyager Golden Record, umieszczonym na dwóch sondach programu Voyager wystrzelonych w przestrzeń kosmiczną w 1977.

Inspiracje

Pomnik Bacha przed kościołem św. Tomasza w Lipsku

Współcześni bacholodzy wyróżniają cztery podstawowe źródła inspiracji kompozytora. Są to:

1. Śpiew kościoła protestanckiego (luterańskiego), czyli chorał - źródło niewątpliwie najważniejsze;

2. Tradycje niemieckich szkół organowych XVII w., szkoły północnej (Dietrich Buxtehude), szkoły południowej (Johann Pachelbel), a także twórczość Jana Pieterszoona Sweelincka;

3. Francuska muzyka klawiszowa XVII w. (organiści, Jean-Henri d'Anglebert i inni), później także muzyka klawesynowa François Couperina;

4. Włoska muzyka instrumentalna (concerti grossi) i wokalno-instrumentalna (opera, kantata, aria).

W początkach XVIII w. na dworach książąt niemieckich rozbrzmiewała muzyka instrumentalna, czasem operowa, najczęściej włoska. Bach miał niejednokrotnie okazję poznać utwory Antonia Vivaldiego, Arcangela Corellego czy Tomasa Albinoniego. W katalogu jego dzieł zostały dowody tego zainteresowania w postaci opracowań cudzych utworów lub po prostu zapożyczeń tematów bądź motywów (w czasach Bacha takie zapożyczenia były normalną praktyką). Spośród siedemnastu transkrypcji koncertów klawesynowych aż sześć pochodzi z repertuaru Vivaldiego, dokonywał też Bach licznych opracowań na organy.

Kompozycje organowe

Bach uczył się gry na organach w młodości, w późniejszych latach osiągając poziom wirtuozowski. Niektórzy badacze podkreślają znaczenie przywiązania kompozytora do tego instrumentu dla całej twórczości:

Brzmienie organowe znamionuje całą muzykę Bacha i nadaje jej właściwy charakter. Nawet kompozycje wokalne i kompozycje skrzypcowe, tak odległe od barw organowego dźwięku, mają u Bacha charakter organowy.

Preludium i fuga D-dur (BWV 532), Toccata C-dur (BWV 564) oraz Passacaglia i fuga c-moll (BWV 582) to utwory napisane mniej więcej w tym samym czasie co Toccata i fuga d-moll (BWV 565). Pierwszy z wymienionych utworów jest żywiołowy i radosny, z kolei Passacaglia, zbudowana na prostym temacie, powtórzonym w dwudziestu wariacjach, w kulminacji zwieńczona jest fugą. Mimo pewnej statyczności formalnej jest to utwór o głębokim ładunku dramatycznym.

Wielu badaczy, wśród nich Albert Schweitzer, zajmowało się zagadnieniem Bachowskiego malarstwa dźwiękowego, muzycznej opisowości, ilustracyjności. Za pomocą muzyki kompozytor stworzył np. w swoich utworach wiele opisów przyrody:

„Chciałem na najpotężniejszym instrumencie - na organach, przedstawiać wydarzenia w przyrodzie: np. uderzenie pioruna, trzęsienie ziemi, walące się mury itp." - pisał w jednym z listów.

Popiersie J.S. Bacha w Bydgoszczy (w parku Jana Kochanowskiego, jako jeden z posągów galerii pomników kompozytorów i wirtuozów)

Nowy typ kantaty protestanckiej, którego najdoskonalszą realizację stworzył Jan Sebastian Bach, ukształtował się w Niemczech pod wpływem opery. Stało się tak m.in. dzięki temu, że nowe teksty wymuszały konieczność podziału utworów na arie i recytatywy.

Kantata Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit, zwana Actus Tragicus (BWV 106) ma formę tradycyjną, pozbawiona jest recytatywów i wyraźnych arii. Badacze przyporządkowali ten utwór do wczesnego okresu życia kompozytora właśnie na podstawie jego budowy - zbliżonej do dawniejszych kantat. Tekst nie ma formy poetyckiej, posiłkuje się fragmentami biblijnymi. Nie wiadomo również, dla kogo młody Bach napisał ten przejmujący utwór.

Twórczość kantatową najliczniej reprezentuje jednak okres lipski. Z 1730 pochodzi Jauchzet Gott in allen Landen (BWV 51) ze „skowronkowymi" ariami, będącymi nie lada wyzwaniem dla sopranistek. Z kolei skomponowana na wybór lipskiej Rady Miejskiej w 1731 Wir danken dir, Gott, wir danken dir (BWV 29), jest przykładem wykorzystania organów w formie kantatowej. Szczególnie cenioną w całym dorobku Bachowskim jest kantata Lass Fürstin, lass noch einen Strahl, zwana Odą żałobną ( Trauerode, BWV 198). Utwór został napisany na pogrzeb tytularnej królowej Polski, elektorowej Saksonii Krystyny Eberhardyny, żony Augusta II Mocnego. Muzyka Bacha oddaje nastrój żałobny, począwszy od uroczystego tytułowego chóru, poprzez recytatyw altowy Der Glocken bebendes Getön, w którym instrumenty imitują bicie dzwonów, po chór końcowy Doch, Königin!.

Część kantat świeckich Bacha została napisana specjalnie z myślą o wykonaniu w Collegium Musicum. Przykładem żartobliwa Kantata o kawie (BWV 211) czy taneczna, ludowa Kantata chłopska (BWV 212). Pozostałe mają charakter okolicznościowy, wykonywane były podczas uczty weselnej - jak Weichet nur, betrübte Schatten (BWV 202) czy O holder Tag (BWV 210). Inne komponował Bach przy okazji rozmaitych wydarzeń uniwersyteckich, a także na imieniny lub urodziny członków rodziny królewskiej, np. Lass uns Sorgen (BWV 213), napisana na urodziny księcia Friedricha Christiana w 1733.

Oratoria i pasje

Na święta kościelne, takie jak Boże Narodzenie, Wielki Piątek czy Wielkanoc, Bach tworzył dzieła szczególnie uroczyste i doniosłe: oratoria i pasje. Znajdziemy wśród nich najgenialniejsze dzieła europejskiego baroku: Magnificat D-dur (BWV 243) na Boże Narodzenie, Oratorium Wielkanocne (1732-1735) i Bożonarodzeniowe (1734-1735), a zwłaszcza Pasję według św. Mateusza (BWV 244) przeznaczoną na Wielki Piątek. Sam kompozytor uważał Pasję Mateuszową za jedno z najważniejszych swych dokonań, jednak historia doceniła właściwie to potężne dzieło wiele lat po śmierci twórcy. Drugą z pasji Bacha, co do autorstwa których nie ma wątpliwości, jest Pasja według św. Jana (BWV 245) (1724).

Osobne miejsce z racji rozmiarów, bogactwa muzycznego i znaczenia w historii muzyki zajmuje Msza h-moll zwana Wielką (1733). Do utworów sakralnych należy też ogromny zbiór kantat kościelnych. Jest ich 200, choć wiadomo że było znacznie więcej - pozostałe zaginęły. Kompozycyjną podstawą kantat był dla Bacha chorał luterański.

Kompozycje na orkiestrę

II Suita orkiestrowa h-moll BWV 1067, nr 7 - Badinerie

Na dorobek orkiestrowy składa się: 6 koncertów brandenburskich (1721), 4 suity na orkiestrę, koncerty na instrumenty klawiszowe i koncerty skrzypcowe.

Kompozycje na instrumenty klawiszowe

Wśród najbardziej znanych dzieł na instrumenty klawiszowe jest zbiór 48 preludiów i fug zatytułowany Das Wohltemperierte Klavier (1722-1744). Niektóre z utworów, głównie powstałych w Lipsku, miały charakter introspekcyjny i abstrakcyjny. Do arcydzieł należą tu m.in. Klavier-Übung, składające się z czterech części: Sześciu partit na instrument klawiszowy, Koncertu włoskiego (BWV 971), Uwertury francuskiej i Wariacji Goldbergowskich (BWV 988).

Dwa dzieła stworzone pod koniec życia kompozytora, a ogłoszone już po jego śmierci, objaśniają reguły polifonicznej sztuki Bacha i demonstrują jej możliwości. Są to Musikalisches Opfer (1747) i Kunst der Fuge ( Sztuka fugi, 1750).

Bach w kulturze

Niemiecki muzykolog Paul Barz uczynił go bohaterem swojej sztuki Kolacja na cztery ręce (oryg. Mögliche Begegnung), w której kompozytor spotyka się w Lipsku w Hotelu Turyńskim z Georgiem Friedrichem Händlem. W rzeczywistości takie spotkanie nigdy nie miało miejsca.

Kronika życia i twórczości

Eisenach - Ohrdruf - Lüneburg

Weimar - Arnstadt - Mühlhausen - Weimar

1703

III-IX

muzyk orkiestry kameralnej na dworze księcia Saksonii-Weimar Wilhelma Ernesta

VII

ekspertyza organów w kościele Nowym w Arnstadt

9 VIII

powołanie na stanowisko organisty w kościele Nowym w Arnstadt

17 X

ślub z Marią Barbarą Bach w Dornheim

21 II

przedłożenie projektu przebudowy organów w kościele św. Błażeja radzie miejskiej w Mühlhausen

25 VI

złożenie prośby o zwolnienie z pracy radzie miejskiej w Mühlhausen

VII

objęcie stanowiska organisty i kameralisty (Kammermusicus) kapeli dworskiej księcia Wilhelma Ernesta w Weimarze

29 XII

chrzciny pierworodnej córki, Cathariny Dorothei

2 III

mianowanie koncertmistrzem dworu weimarskiego

8 III

narodziny syna Carla Philippa Emanuela

1716

23 II

wykonanie kantaty Was mir behagt, ist nur die muntre Jagd (tzw. Kantaty myśliwskiej)

28 IV - 2 V

sprawdzenie nowych organów w kościele Panny Marii w Halle

31 VII

ekspertyza nowych organów w Erfurcie

IX

pobyt w Dreźnie, turniej organowy z J.L. Marchandem

6 XI - 2 XII

uwięzienie przez ks. Wilhelma Ernsta (odwet za przeniesienie się Bacha do Köthen), zwolnienie z kapeli w Weimarze

17 XII

wydanie opinii o organach w kościele św. Pawła w Lipsku

V-VI

pobyt w Karlowych Warach z ks. Leopoldem

7 VII

pogrzeb żony Marii Barbary

XI

pobyt w Hamburgu, gdzie Bach gra na organach w kościele św. Katarzyny, zyskując uznanie sędziwego J.A. Reinckena

3 XII

ślub z Anną Magdaleną Wilcken

13 IV

zwolnienie ze służby na dworze książęcym w Köthen

22 IV

wybór na kantora przy kościele św. Tomasza

5 V

podpisanie rewersu określającego obowiązki kantora

13 V

podpisanie tzw. formuły umowy (Konkordienformel)

22 V

osiedlenie się w Lipsku

1 VI

uroczyste wprowadzenie do szkoły św. Tomasza

26 VI

narodziny syna Gottfrieda Heinricha

1725

23 II

wykonanie kantaty Entfliehet, verschwindet, entweichet, ihr Sorgen (tzw. Kantaty pasterskiej), skomponowanej z okazji urodzin ks. Christiana von Sachsen-Weissenfels

19-21 IX

pobyt w Dreźnie, koncert organowy Bacha w kościele św. Zofii

XI

pierwsze drukowane kompozycje (pojedyncze partity)

1728

5 II

wykonanie kantaty Vergnügte Pleissenstadt (tzw. Kantaty weselnej)

10 X

chrzciny córki Reginy Johanny

15 IV

wykonanie Pasji według św. Mateusza w kościele św. Tomasza w Lipsku

VI

druga bezskuteczna próba spotkania się z Händlem w Halle

28 X

list (z elementami autobiograficznymi) do przyjaciela z lat młodości, G. Erdmanna, zamieszkałego w Gdańsku. Bach bezskutecznie zabiegał w nim m.in. o "złożenie wielce przychylnej rekomendacji" na stanowisko kapelmistrza gdańskiego kościoła Mariackiego.

21 IX

podróż do Kassel w celu dokonania ekspertyzy organów

VI

pobyt z synem Johannem Gottfriedem Bernhardem w Mühlhausen

5 IX

narodziny syna Johanna Christiana

19 X

mianowanie nadwornym kompozytorem dworu saskiego

1 XII

koncert na organach Silbermanna w kościele Panny Marii w Dreźnie

przerwanie pracy z Collegium musicum

1738

24 V

list do J.E. Klemma w związku z zadłużeniami Johanna Gottfrieda Bernharda

IX

ekspertyza organów w Altenburgu

ponowne objęcie kierownictwa Collegium musicum

30 VIII

wykonanie kantaty Mer hahn en neue Oberkeet (tzw. Kantaty chłopskiej)

8 V

koncert organowy w kościele garnizonowym w Poczdamie

VI

przyjęcie na członka Societät der musicalischen Wissenschaften, założonego w Lipsku przez L.Ch. Mizlera

1748

24 VII

Bach poleca swojego ucznia J.Ch. Altnikola na stanowisko organisty w kościele św. Wacława w Naumburgu

1749

I

ślub córki Elisabethy Julianny Friederiki z J.Ch. Altnikolem

Pasja według św. Mateusza, BWV 244

Pasja według św. Jana, BWV 245

Wielka msza h-moll, BWV 232

200 kantat kościelnych, BWV 1-200, oraz kantaty świeckie, BWV 201-224

Motety, BWV 225-231

Magnificat, BWV 243

Koncerty brandenburskie, BWV 1046-1051

Musikalisches Opfer (Ofiara muzyczna), BWV 1079

Das Wohltemperierte Klavier - dwutomowy zbiór preludiów i fug w każdej tonacji skali temperowanej na instrument klawiszowy, BWV 846-893

Kunst der Fuge (Sztuka fugi) - zbiór fug, wszystkie oparte na jednym temacie muzycznym, BWV 1080

Sonaty i partity na skrzypce solo, BWV 1001-1006

6 suit na wiolonczelę solo, BWV 1007-1012

Wariacje Goldbergowskie, BWV 988

Toccata i fuga d-moll, BWV 565

Passacaglia i fuga c-moll, BWV 582

Zbiór inwencji dwugłosowych, BWV 772-786

Zbiór inwencji trzygłosowych zwanych sinfoniami, BWV 786-801

Utwory na organy: preludia i fugi, toccaty i fugi, fantazje i fugi, tria, sonaty triowe, koncerty (organowe transkrypcje koncertów skrzypcowych innych kompozytorów, m.in. Antonia Vivaldiego), Passacaglia i Fuga c-moll (BWV 582) oraz organowe opracowania religijnych pieśni protestanckich (preludia, fantazje i przygrywki chorałowe)

Preludium i fuga Nr 20 a-moll ze zbioru Das Wohltemperierte Clavier

Koncert Klawesynowy Nr 1 d-moll, BWV 1052, cz. 1

Koncert Klawesynowy Nr 1 d-moll, BWV 1052, cz. 2

Koncert Klawesynowy Nr 1 d-moll, BWV 1052, cz. 3

Partita, BWV 1013

Problem ze ściągnięciem pliku? Zobacz pomoc.

Upamiętnienie J.S. Bacha w Polsce

Bibliografia

Christoph Wolff: Johann Sebastian Bach: Muzyk i uczony. Warszawa: Lokomobila, 2011-12-13. ISBN 978-83-917471-2-4 .brak strony w książce* * Albert Schweitzer: Jan Sebastian Bach. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987.

Ernest Zavarsky: Jan Sebastian Bach. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1973.

Nikolaus Harnoncourt: Dialog muzyczny. Warszawa: Fundacja Ruchu Muzycznego, 1982, s. 62-109, 201-258.

Józef Władysław Reiss: Mała historia muzyki. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987. ISBN 83-224-0104-3 .

Tim Dowley: Bach. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2000.

Danuta Gwizdalanka: Bach: Nie strumieniem, lecz morzem zwać się powinien, w: Historia muzyki 2. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2006, s. 74-99.

Elżbieta Dziębowska: Bach J.S.. W: Elżbieta Dziębowska: Encyklopedia muzyczna PWM. T. 1: ab część biograficzna. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1979, s. 120-157. ISBN 83-224-0113-2 . OCLC 468356768. .

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.title
Johann Sebastian Bach - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Johann Sebastian Bach urodził się 21 marca 1685 w niemieckim mieście Eisenach. Był ósmym i ostatnim dzieckiem muzyka miejskiego w Eisenach, Johanna Ambrosiusa Bacha (1645-1695) i Marii Elisabeth Lämmerhirt (1644-1694). Pochodził z osiadłej w Turyngii i Saksonii rodziny luterańskiej o długich tradycjach muzycznych, sięgających XVI wieku.

# data[].attributes.body
Wanessa G

# data[].attributes.body
Charakterystyczną cechą muzyki barokowej jest kontrast pomiędzy wysokim a niskim rejestrem- odcinek skali instrumentu muzycznego lub głosu ludzkiego, o określonej barwie, a także silnie zarysowana podstawa harmoniczna w formie lini głosu basowego(basu cyfrowanego -  sposób zapisu muzyki stosowany w epoce baroku lub generałbasu - dawny sposób notowania toku harmonicznego kompozycji za pomocą głosu basowego ), realizowanego najczęściej na instrumencie umożliwiającym grę akordową

# data[].attributes.headline
Znani kompozytorzy barokowi to: Claudio Monteverdi, Antonio Vivaldi, Jan Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel. Claudio Monteverdi 

# data[].attributes.subject
Znani kompozytorzy barokowi to: Claudio Monteverdi, Antonio Vivaldi, Jan Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel. Claudio Monteverdi 

# data[].attributes.body
Jola W

# data[].attributes.headline
Luca Giordano,Claudio Monteverdi, Antonio Vivaldi, Jan Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel. Claudio Monteverdi

# data[].attributes.subject
Luca Giordano,Claudio Monteverdi, Antonio Vivaldi, Jan Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel. Claudio Monteverdi

# data[].attributes.body
Igor K.

# data[].attributes.body
Przedstawiciele:
Antonio Vivaldi
Jerzy Fryderyk Händel
Jan Sebastian Bach

# data[].attributes.body
Mikołaj Górecki

# data[].attributes.body
gitara,fortepian,harfa,trąbka,akordeon,flet,gitara elektryczna

# data[].attributes.body
Jola W

# data[].attributes.headline
W epoce baroku powstało kilka nowych form i gatunków wokalno-instrumentalnych: opera, oratorium, kantata. Powstały też nowe formy i gatunki instrumentalne: suita, sonata, koncert solowy, concerto grosso, fuga, toccata, cykl polifoniczny, msza organowa.

# data[].attributes.subject
W epoce baroku powstało kilka nowych form i gatunków wokalno-instrumentalnych: opera, oratorium, kantata. Powstały też nowe formy i gatunki instrumentalne: suita, sonata, koncert solowy, concerto grosso, fuga, toccata, cykl polifoniczny, msza organowa.

# data[].attributes.body
Jola W

# data[].attributes.headline
Muzykę barokową miała odróżniać od renesansowej jej ekspresyjność i indywidualny charakter. W początkowym okresie epoki baroku chciano odrzucić polifonię, co przyczyniło się do stworzenia charakterystycznych dla całej epoki środków wyrazu jak monodia akompaniowana, bas cyfrowany czy technika koncertująca.

# data[].attributes.subject
Muzykę barokową miała odróżniać od renesansowej jej ekspresyjność i indywidualny charakter. W początkowym okresie epoki baroku chciano odrzucić polifonię, co przyczyniło się do stworzenia charakterystycznych dla całej epoki środków wyrazu jak monodia akompaniowana, bas cyfrowany czy technika koncertująca.

# data[].attributes.body
Nina

# data[].attributes.body
Barok tworzony był zgodnie z postanowieniami zakończonego w 1563 roku Soboru Trydenckiego, wyrażając idee kontrreformacji, ale rozwijał się również w krajach protestanckich, a nawet w prawosławnej Rosji.
Bartosz kulczyniec

# data[].attributes.body
Jola W

# data[].attributes.body
Cechy charakterystyczne dla muzyki baroku:
Silnie zarysowana podstawa harmoniczna
Kontrast pomiędzy wysokim a niskim rejestrem

# data[].attributes.body
Mikołaj Górecki

# data[].attributes.body
Jest jednym z najsłynniejszych kompozytorów i organistów niemieckich. Jednym z popularnych utworów to II Suita orkiestrowa h-moll.

# data[].attributes.body
W czasach dojrzałego Baroku najważniejszym ośrodkiem malarstwa pozostała Italia. Jej największą indywidualnością był Caravaggio. Oprócz niego sławę zyskali Pietro da Cortona, Domenichino, Artemisia Gentileschi, Luca Giordano, Guercino, Giovanni Battista Piazzetta, Andrea Pozzo, Guido Reni i Giovanni Battista Tiepolo.

# data[].attributes.headline
Claudio Monteverdi, Antonio Vivaldi, Jan Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel

# data[].attributes.subject
Claudio Monteverdi, Antonio Vivaldi, Jan Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel

# data[].attributes.body
Nina

# data[].attributes.body
Wiktoria D

# data[].attributes.body
Altówki, skrzypce, wiolonczele

# data[].attributes.body
Jola W

# data[].attributes.body
Jola C

# data[].attributes.attachment_link.title
Bach - Orchestral Suite no. 2 in B minor BWV 1067 - Sato | Netherlands Bach Society

# data[].attributes.body
Nina

# data[].attributes.attachment_link.title
Antonio Vivaldi - Cztery Pory Roku - Wiosna / The Four Seasons - Spring

# data[].attributes.headline
Muzyka barokowa odnosi się do okresu lub dominującego stylu zachodniej muzyki klasycznej skomponowanej od około 1600 do 1750 roku.

# data[].attributes.subject
Muzyka barokowa odnosi się do okresu lub dominującego stylu zachodniej muzyki klasycznej skomponowanej od około 1600 do 1750 roku.

# data[].attributes.body
Mikołaj Górecki

# data[].attributes.headline
CECHY STYLU BAROKOWEGO                                  NIEŁAD – pojawiło się wrażenie chaosu.      SKOMPLIKOWANIE – Barok lubi formy trudne i skomplikowane (wiersze, budowle).    NIEJASNOŚĆ – sztuka zmusza do namysłu nad swym sensem.                                 INDYWIDUALIZM – każdy w swym dziele chce przekazać indywidualne prawdy. DYSCHARMONIA – chęć ukazania porządku świata, którego nie ma.                      ZMYSŁOWOŚĆ na zmysły.                           

# data[].attributes.subject
CECHY STYLU BAROKOWEGO                                  NIEŁAD – pojawiło się wrażenie chaosu.      SKOMPLIKOWANIE – Barok lubi formy trudne i skomplikowane (wiersze, budowle).    NIEJASNOŚĆ – sztuka zmusza do namysłu nad swym sensem.                                 INDYWIDUALIZM – każdy w swym dziele chce przekazać indywidualne prawdy. DYSCHARMONIA – chęć ukazania porządku świata, którego nie ma.                      ZMYSŁOWOŚĆ na zmysły.                           

# data[].attributes.body
Wiktoria D

# data[].attributes.body
Alan P

# data[].attributes.body
A. Vivaldi "Cztery pory roku"

# data[].attributes.body
https://youtu.be/GEt1LwcK6JU

# data[].attributes.attachment_link.title
Claudio Monteverdi - Magnificat from Vespro della Beata Vergine

# data[].attributes.body
Igor.K

# data[].attributes.headline
Muzyka Baroku różniła się m.in od muzyki czasów renesansu ekspresyjność, indywidualny charakter oraz Muzykę Baroku cechował kontrast pomiędzy wysokim a niskim rejestrem, a także silnie zarysowana podstawa harmoniczna w formie tzw. basso continuo (basu cyfrowanego lub generałbasu) czyli linia głosu basowego, stanowiąca harmoniczny fundament utworu., realizowanego najczęściej na instrumencie umożliwiającym grę akordową. czyli  armonicznie lub melodyczne współbrzmienia kilku dźwięków, które porządkują nam melodie ukazując ją w świetle ciążeń i napięć.np. na organach, teorbie, klawesynie, regale, lutni lub , oraz na instrumencie melodycznym

# data[].attributes.subject
Muzyka Baroku różniła się m.in od muzyki czasów renesansu ekspresyjność, indywidualny charakter oraz Muzykę Baroku cechował kontrast pomiędzy wysokim a niskim rejestrem, a także silnie zarysowana podstawa harmoniczna w formie tzw. basso continuo (basu cyfrowanego lub generałbasu) czyli linia głosu basowego, stanowiąca harmoniczny fundament utworu., realizowanego najczęściej na instrumencie umożliwiającym grę akordową. czyli  armonicznie lub melodyczne współbrzmienia kilku dźwięków, które porządkują nam melodie ukazując ją w świetle ciążeń i napięć.np. na organach, teorbie, klawesynie, regale, lutni lub , oraz na instrumencie melodycznym

# data[].attributes.body
Igor.K

# data[].attributes.body
Jola W

# data[].attributes.body
Urodził się 23 lutego 1685 w Halle w Niemczech a zmarł 14 kwietnia 1759 w Londynie w Wielkiej Brytanii. Był niemieckim kompozytorem późnego baroku. Komponował głównie opery i oratoria. Melodyka dzieł Händla charakteryzuje się wyrazistością. Jego najpopularniejszą operą była opera Rinaldo a jego najpopularniejszym oratorium był Samson.

# data[].attributes.attachment_caption
G. F. Haendel - LET THE BRIGHT SERAPHIM z oratorium Samson, Katarzyna Belkius, Piotr Garczyk (fragment)

# data[].attributes.body
Jola C

# data[].attributes.attachment_link.title
G. F. Haendel - LET THE BRIGHT SERAPHIM z oratorium Samson, Katarzyna Belkius, Piotr Garczyk

# data[].attributes.attachment_caption
Rinaldo: 'Lascia ch'io pianga' - Glyndebourne (fragment)

# data[].attributes.body
Jola C

# data[].attributes.attachment_link.title
Rinaldo: 'Lascia ch'io pianga' - Glyndebourne

# data[].attributes.body
Urodził się 9 maja 1567 w Cremona we Włoszech a zmarł 29 listopada 1643 w Wenecji we Włoszech. Żona Claudia Cattaneneo, dzieci: Massimilino Monteverdi, Leonora Monteverdi i Francesco Monteverdi. Był Włoskim kompozytorem - wiolista, śpiewak i ksiądz katolicki. Jest jednym z pierwszych twórców opery. Jego najpopularniejszymi dziełami to ,,Orfeusz", ,,Ariadna" i ,,Nieszpory Maryi Panny".

# data[].attributes.body
Jola C

# data[].attributes.attachment_link.title
Orfeusz i Eurydyka. Reżyseria Magdalena Piekorz

# data[].attributes.body
Jola C

# data[].attributes.headline
,,Nieszpory Maryi Panny" Claudio Monteverdi

# data[].attributes.subject
,,Nieszpory Maryi Panny" Claudio Monteverdi

# data[].attributes.body
Jola C

# data[].attributes.attachment_link.title
Claudio Monteverdi: Vespro della Beata Vergine

# data[].attributes.headline
Jacopo Peri-był włoskim śpiewakiem i kompozytorem

# data[].attributes.subject
Jacopo Peri-był włoskim śpiewakiem i kompozytorem

# data[].attributes.body
Wiktoria Domel

# data[].attributes.body
Wiktoria Domel

# data[].attributes.attachment_link.title
Jacopo Peri - Al canto, al ballo, all'ombra

# data[].attributes.attachment_link.description
Al canto, al ballo, all'ombre, al prato adorno alle bell'onde, e liete tutti, o pastor correte dolce cantando in sì beato giorno. Selvaggia diva, e boscherecce ninfe satiri e voi silvani reti lasciat'e cani, venite al suon delle correnti linfe.

# data[].attributes.body
Zmarł 4 marca 1678 w Wenecji we Włoszech a zmarł 28 lipca 1741 w Wiedniu w Austrii. Był Weneckim kompozytorem, skrzypkiem i duchownym rzymskokatolikiem. Jednym z popularnych utworów to„Orlando finto pazzo”, „Tito Manlio” .

# data[].attributes.body
Jola C

# data[].attributes.attachment_link.title
LA SPERANZA VERDEGGIANDO  - Orlando finto pazzo - Vivaldi - soprano: Francesca Lombardi Mazzulli

# data[].attributes.body
Jola C

# data[].attributes.attachment_link.title
Dmitri Hvorostovsky. Orribile Lo Scempio: Tito Manlio by Antonio Vivaldi.

# data[].attributes.body
Nina

# data[].attributes.body
nina

# data[].attributes.body
nina

# data[].attributes.body
nina

# data[].attributes.body
nina

# data[].attributes.body
nina

# data[].attributes.body
nina