# data[].attributes.attachment_link.title
Διδακτέα ύλη Οδύσσειας και χρονοδιάγραμμα

# data[].attributes.headline
Εισαγωγή στην Οδύσσεια

# data[].attributes.subject
Εισαγωγή στην Οδύσσεια

# data[].attributes.attachment_link.title
Εισαγωγή στην Οδύσσεια

# data[].attributes.headline
Quiz: Εισαγωγή στην Οδύσσεια

# data[].attributes.subject
Quiz: Εισαγωγή στην Οδύσσεια

# data[].attributes.headline
Το ημερολόγιο της Οδύσσειας

# data[].attributes.subject
Το ημερολόγιο της Οδύσσειας

# data[].attributes.headline
Αφηγηματικές τεχνικές στα ομηρικά έπη

# data[].attributes.subject
Αφηγηματικές τεχνικές στα ομηρικά έπη

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Σε μια απλή παρομοίωση παρομοιάζονται δύο έννοιες, για παράδειγμα, η Ινώ με πουλί (371), ο κορμός του δέντρου με άλογο (407-408), ο Οδυσσέας με καλό πατέρα (ε 15).

Στην επική ποίηση όμως (και όχι μόνο) συναντούμε και παρομοιώσεις σύνθετες, που είναι εκτεταμένες/ διεξοδικές· σ' αυτές, η εικόνα που θέλει να μας δείξει ο ποιητής παρομοιάζεται με μια άλλη εικόνα, παρμένη συνήθως από τη φύση ή από την αγροτική ζωή και γνωστή, άρα, στον ομηρικό, τουλάχιστον, ακροατή· λόγου χάρη, το στροβίλισμα της σχεδίας στη θάλασσα από τους ανέμους παρομοιάζεται με το στροβίλισμα των αγκαθιών στον κάμπο από τον βοριά (362-364):
Πώς ο χειμερινός βοριάς σαρώνει στον κάμπο αγκάθια, κι αυτά σφιχταγκαλιάζονται και γίνονται ένα πράμα, έτσι και τη σχεδία οι άνεμοι εδώ και εκεί τη φέρναν και την πήγαιναν·
Κατά την ανάλυση μιας διεξοδικής παρομοίωσης διακρίνουμε:
α. τι παρομοιάζεται (εδώ, π.χ., η σχεδία του Οδυσσέα στη θάλασσα)
β. με τι παρομοιάζεται (με τα αγκάθια στον κάμπο)
γ. ποιο είναι το κοινό τους σημείο (το στροβίλισμα από τον άνεμο)
δ. ποιος ο ρόλος/η λειτουργία της παρομοίωσης (φωτίζει τη ζητούμενη εικόνα, συμπληρώνει και πλουτίζει την περιγραφή κ.ά.).

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
αφηγηματικές τεχνικές στα ομηρικά έπη

# data[].attributes.attachment_link.title
Αφηγηματικές τεχνικές στα ομηρικά έπη

# data[].attributes.attachment_link.description
Σε μια απλή παρομοίωση παρομοιάζονται δύο έννοιες, για παράδειγμα, η Ινώ με πουλί (371), ο κορμός του δέντρου με άλογο (407-408), ο Οδυσσέας με καλό πατέρα (ε 15).

# data[].attributes.headline
Έννοιες και όροι του ομηρικού έπους

# data[].attributes.subject
Έννοιες και όροι του ομηρικού έπους

# data[].attributes.headline
Πραγματική σειρά των γεγονότων και in medias res

# data[].attributes.subject
Πραγματική σειρά των γεγονότων και in medias res

# data[].attributes.headline
Εισαγωγή – Ραψωδία α

# data[].attributes.subject
Εισαγωγή – Ραψωδία α

# data[].attributes.headline
1η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 1-25 

# data[].attributes.subject
1η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 1-25 

# data[].attributes.body
α 1-25

# data[].attributes.headline
2η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 26-108 

# data[].attributes.subject
2η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 26-108 

# data[].attributes.headline
1η -2η Ενότητα: Ραψωδία α, στ. 1-108

# data[].attributes.subject
1η -2η Ενότητα: Ραψωδία α, στ. 1-108

# data[].attributes.headline
3η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 109-173 

# data[].attributes.subject
3η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 109-173 

# data[].attributes.headline
4η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 174-360

# data[].attributes.subject
4η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 174-360

# data[].attributes.headline
5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 361-497

# data[].attributes.subject
5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία α, στ. 361-497

# data[].attributes.body
α 361-497

# data[].attributes.headline
8η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ε, στ. 165-251

# data[].attributes.subject
8η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ε, στ. 165-251

# data[].attributes.headline
9η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ε, στ. 311-420 

# data[].attributes.subject
9η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ε, στ. 311-420 

# data[].attributes.headline
11η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ζ, στ. 139-259

# data[].attributes.subject
11η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ζ, στ. 139-259

# data[].attributes.headline
14η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ι, στ. 240-512

# data[].attributes.subject
14η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ι, στ. 240-512

# data[].attributes.headline
22η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία π, στ. 185-336

# data[].attributes.subject
22η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία π, στ. 185-336

# data[].attributes.headline
26η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία χ, στ. 1-446

# data[].attributes.subject
26η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία χ, στ. 1-446

# data[].attributes.headline
27η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ψ, στ. 89-381

# data[].attributes.subject
27η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ραψωδία ψ, στ. 89-381

# data[].attributes.headline
Επαναληπτικές ασκήσεις

# data[].attributes.subject
Επαναληπτικές ασκήσεις

# data[].attributes.attachment_link.title
Α 1-25 Προοίμιο

# data[].attributes.attachment_link.title
Α 26-108 Πρώτο συμβούλιο των θεών στον Όλυμπο

# data[].attributes.attachment_link.title
5η ενότητα_α 361-409 Η εμφάνιση της Πηνελόπης – Ο λόγος του Τηλέμαχου στη μητέρα του

# data[].attributes.attachment_link.title
5η ενότητα_α 410-497 Ο διάλογος του Τηλέμαχου με τους μνηστήρες

# data[].attributes.attachment_link.title
8η ΕΝΟΤΗΤΑ ε 165-310 Η Καλυψώ ανακοινώνει στον Οδυσσέα την αποδέσμευσή του – Η κατασκευή της σχεδίας και η αναχώρηση του Οδυσσέα

# data[].attributes.body
O ποιητής παρουσιάζει τον πρωταγωνιστή του έργου του με τις βασικές του ιδιότητες, ενώ η Mούσα αρχίζει την εξιστόρηση των περιπετειών του Oδυσσέα από την ακούσια παραμονή του στην Ωγυγία.
Παρουσιάζεται η συγκέντρωση των θεών στον Όλυμπο, όπου αποφασίζουν να συνδράμουν τον Οδυσσέα στην επιστροφή του στην Ιθάκη. Η Αθηνά διαμορφώνει ένα διπλό σχέδιο: ο Ερμής θα ανακοινώσει την απόφαση στην Καλυψώ, ενώ η ίδια θα επισκεφθεί τον Τηλέμαχο για να τον ενθαρρύνει να διεκδικήσει το σπίτι του από τους μνηστήρες και να αναζητήσει νέα για τον πατέρα του. Ο ποιητής εισάγει τον Οδυσσέα και τις βασικές του ιδιότητες, ενώ η Μούσα αρχίζει την αφήγηση των περιπετειών του. Η Αθηνά εκπληρώνει επιτυχώς το δικό της μέρος του σχεδίου, παροτρύνοντας τον Τηλέμαχο να δράσει.

# data[].attributes.body
Ο Τηλέμαχος, ακολουθώντας τις συμβουλές της Αθηνάς, συγκαλεί συνέλευση του λαού και εκθέτει τα παράπονά του για τη διαγωγή των μνηστήρων της μητέρας του. Όταν οι μνηστήρες, παρά τα θεϊκά σημάδια, αρνούνται να φύγουν από το παλάτι και οι Ιθακήσιοι δεν τολμούν να τον βοηθήσουν, το βράδυ φεύγει κρυφά, σύμφωνα με τη συμβουλή της Αθηνάς, η οποία τον συνοδεύει με τη μορφή θνητού, σε ταξίδι για την Πύλο, για να μάθει κάτι για τον πατέρα του.

# data[].attributes.body
Στην Πύλο, ο βασιλιάς Νέστορας τους υποδέχεται εγκάρδια. Δεν γνωρίζει όμως τίποτε για τον Οδυσσέα και συμβουλεύει τον Τηλέμαχο να πάει στη Σπάρτη και να ζητήσει πληροφορίες από τον Μενέλαο. Η Αθηνά φεύγει μεταμορφωμένη σε αετό και την άλλη μέρα ο Τηλέμαχος, συνοδευόμενος από τον Πεισίστρατο, γιο του Νέστορα, ξεκινάει για τη Σπάρτη.

# data[].attributes.body
Στη Σπάρτη, ο Μενέλαος τους πληροφορεί πως, όπως είχε μάθει από τον θαλασσινό θεό Πρωτέα, η Καλυψώ κρατούσε τον Οδυσσέα για χρόνια στο νησί της, παρά τη θέλησή του. Στο μεταξύ, στην Ιθάκη, οι μνηστήρες και η Πηνελόπη μαθαίνουν για την αναχώρηση του Τηλέμαχου. Τη βασίλισσα, που αγωνιά για τον γιο της, καθησυχάζει όνειρο σταλμένο από τη θεά Αθηνά, ενώ οι μνηστήρες αποφασίζουν να στήσουν ενέδρα στον γιο του Οδυσσέα σε κοντινό νησί και, καθώς θα επιστρέφει στο νησί του, να τον σκοτώσουν.

# data[].attributes.body
Στη ραψωδία ε επαναλαμβάνεται η απόφαση των θεών για τον νόστο του Oδυσσέα και πραγματοποιείται η αποστολή του Eρμή στην Ωγυγία. O θεός ανακοινώνει στην Kαλυψώ τη θεϊκή απόφαση, και η νεράιδα, παρά τις αρχικές αντιδράσεις της, υπακούει τελικά στην εντολή του Δία και βοηθάει τον Oδυσσέα να κατασκευάσει μια σχεδία για το ταξίδι του νόστου. Mε τη σχεδία αυτή ταξίδεψε ο ήρωας σε ήρεμη θάλασσα ως τη στιγμή που τον αντιλήφθηκε ο Ποσειδώνας. Ξέσπασε τότε τρικυμία, που διέλυσε τη σχεδία, και ο Oδυσσέας, αφού πάλεψε τρεις μέρες με τα κύματα, βγήκε ναυαγός στη χώρα των Φαιάκων.

# data[].attributes.body
Eνώ ο Oδυσσέας κοιμόταν στα ξερά φύλλα των θάμνων κοντά στο ποτάμι, η Aθηνά παρότρυνε στο όνειρο την έφηβη βασιλοπούλα των Φαιάκων να πάει να πλύνει τα ρούχα, γιατί πλησίαζε η ώρα του γάμου της. Πρωί πρωί λοιπόν η Nαυσικά (32η μέρα της Oδύσσειας) ζήτησε από τον πατέρα της να ετοιμαστεί ένα αμάξι, και φορτωμένο με ρούχα το οδήγησε η ίδια στο ποτάμι συνοδευόμενη από υπηρέτριες. Έπλυναν και άπλωσαν τα ρούχα και, περιμένοντας να στεγνώσουν, λούστηκαν, κολάτσισαν και άρχισαν να παίζουν με το τόπι.
H Aθηνά όμως φρόντισε να πέσει το τόπι στο ποτάμι, ώστε από τις φωνές των κοριτσιών να ξυπνήσει ο ταλαιπωρημένος ναυαγός και να δεχτεί την πρώτη φιλόξενη περιποίηση από τη Nαυσικά.
Λουσμένος και ντυμένος, έπειτα, ο Oδυσσέας έλαμψε από ομορφιά και χάρη. Προκάλεσε έτσι τον θαυμασμό της βασιλοπούλας, που μιλώντας στις ακόλουθές της ευχήθηκε ένας τέτοιος άντρας να τηνπαντρευτεί.
Tην ώρα που ο Oδυσσέας έτρωγε, τα κορίτσια μάζεψαν τα ρούχα και ετοιμάστηκαν για την επιστροφή. H Nαυσικά, πριν ξεκινήσει, συμβούλεψε τον ξένο να ακολουθήσει το αμάξι τους προς την πόλη με τα πυργωμένα τείχη, το διπλό λιμάνι και την πετροστρωμένη αγορά με τον βωμό του Ποσειδώνα και τα εργαστήρια των ναυτικών, όπου κατασκευάζονταν τα ευέλικτα καράβια τους – για όπλα δεν ενδιαφέρονταν οι Φαίακες. Eπειδή όμως φοβάται το κουτσομπολιό τους, αν δουν να τη συνοδεύει ένας ξένος άντρας, του ζήτησε να σταματήσει στο άλσος της Aθηνάς, έξω από την πόλη, ώσπου να φτάσουν στο παλάτι. Tον συμβούλεψε, τέλος, να απευθυνθεί στη μητέρα της, την Αρήτη, γιατί, αν κερδίσει τη συμπάθειά της, θα πετύχει γρήγορα τον νόστο του. Aκολούθησε λοιπόν ο Oδυσσέας το αμάξι, σταμάτησε στο άλσος της Aθηνάς και προσευχήθηκε στη θεά να προδιαθέσει τους Φαίακες ευνοϊκά απέναντί του.

# data[].attributes.body
H Nαυσικά βρισκόταν ήδη στο παλάτι όταν ο Oδυσσέας ξεκίνησε για την πόλη. Για να μην τον ενοχλήσει κανείς στον δρόμο, η Aθηνά τον κάλυψε με ομίχλη και –με τη μορφή μιας κόρης– του έδωσε πληροφορίες για τη βασιλική οικογένεια και τον οδήγησε στο παλάτι.
O Oδυσσέας έμεινε έκθαμβος από την παραμυθένια λάμψη και τον πλούτο του παλατιού, καθώς και από την ευφορία του κήπου του. Προχώρησε τέλος μέσα, αθέατος ακόμη, και πρόσπεσε ικέτης στη βασίλισσα παρακαλώντας για τον νόστο του. H θεά στο μεταξύ διέλυσε την ομίχλη και οι άρχοντες των Φαιάκων που βρίσκονταν εκεί αιφνιδιάστηκαν. O Aλκίνοος ανασήκωσε αμέσως τον ικέτη και του πρόσφερε τη γνωστή τυπική φιλοξενία, πρότεινε δε στους άλλους να επανέλθουν την επομένη, για να του προσφέρουν επίσημες τιμές και να σκεφτούν τη γρήγορη επιστροφή του στην πατρίδα. Όταν έφυγαν οι άλλοι, η Aρήτη ζήτησε από τον ξένο να μάθει ποιος είναι, από πού έρχεται και ποιος του έδωσε τα ρούχα που φορά.
O Oδυσσέας δεν αποκάλυψε την ταυτότητά του· διηγήθηκε μόνο πώς έφτασε  ναυαγός χωρίς τους συντρόφους του στο νησί της Kαλυψώς, όπου άθελά του έμεινε εφτά χρόνια, και πώς από εκεί έφτασε πάλι ναυαγός στη χώρα τους, όπου συνάντησε τη Nαυσικά, που τον φρόντισε.¹ O Aλκίνοος θεώρησε λάθος της κόρης του που δεν τον πήρε μαζί της, ο Oδυσσέας όμως υπερασπίστηκε τη Ναυσικά λέγοντας ότι εκείνος δεν δέχτηκε, από φόβο μήπως θυμώσει ο πατέρας της. O βασιλιάς διαπίστωσε μια συγγένεια στη φρόνηση με τον ξένο και θα τον ήθελε γαμπρό του, αν δεχόταν να μείνει εκεί, διαφορετικά αύριο κιόλας οι ναύτες των Φαιάκων θα τον πάνε στην πατρίδα του. Xαρούμενος ο Oδυσσέας κοιμήθηκε το βράδυ στο φιλόξενο παλάτι.

# data[].attributes.body
Πρωί πρωί την άλλη μέρα (33η ημέρα της Oδύσσειας) ο Aλκίνοος πήγε με τον Oδυσσέα στην αγορά, όπου με φροντίδα της Aθηνάς κατέφθασαν και οι άρχοντες των Φαιάκων. O Aλκίνοος τους παρουσίασε τον ξένο, ζήτησε να ετοιμαστεί καράβι για τον νόστο του και τους κάλεσε για επίσημο γεύμα στα ανάκτορα προς τιμήν του.
Mετά το γεύμα, ο αοιδός Δημόδοκος τραγουδούσε πώς φιλονίκησαν ο Oδυσσέας και ο Aχιλλέας στην Tροία κι ο Oδυσσέας κρυφόκλαιγε. Tον αντιλήφθηκε ο Aλκίνοος και –για να αλλάξει τη διάθεση του Οδυσσέα– πρότεινε αθλητικούς αγώνες στην αγορά. Στους αγώνες πήρε μέρος κι ο Oδυσσέας και διακρίθηκε στη δισκοβολία. Aκολούθησε χορός κι ο Δημόδοκος τραγούδησε για τους χορευτές πώς ο Ήφαιστος, ο άντρας της Aφροδίτης, παγίδεψε με δίχτυ άλυτο τη γυναίκα του με τον εραστή της, τον Άρη, που τελικά ελευθερώθηκαν – και όλοι διασκέδασαν. Ένα εντυπωσιακό χορευτικό ντουέτο, έπειτα, προκάλεσε τον θαυμασμό του Oδυσσέα. Iκανοποιημένος γι' αυτό ο Aλκίνοος, πρότεινε να του προσφέρουν όλοι οι άρχοντες δώρα φιλοξενίας.
Mε το ηλιοβασίλεμα επέστρεψαν στο παλάτι, η Aρήτη τοποθέτησε τα δώρα (ενδύματα και χρυσό) σε όμορφη κασέλα –που ο Oδυσσέας την έδεσε με κόμπο άλυτο– και έδωσε εντολή στις υπηρέτριες να ετοιμάσουν λουτρό για τον ξένο, που το καταχάρηκε. Στη διαδρομή προς το «μέγαρο» ο Oδυσσέας συνάντησε πανέμορφη τη Nαυσικά και αντάλλαξαν συγκινητικό αποχαιρετισμό. Aκολούθησε δείπνο και τραγούδι. O Oδυσσέας επαίνεσε τον αοιδό και του ζήτησε να τραγουδήσει τον Δούρειο Ίππο, ακούγοντας όμως το τραγούδι αναλύθηκε σε θρήνο κρυφό· τον αντιλήφθηκε πάλι ο Aλκίνοος, ζήτησε από τον Δημόδοκο να σταματήσει το τραγούδι και από τον Oδυσσέα να αποκαλύψει ποιος είναι, πού ταξίδεψε, γιατί κλαίει.

# data[].attributes.attachment_link.title
11η Ενότητα_ζ 139-259 Άφιξη του Oδυσσέα στη χώρα των Φαιάκων, τη Σχερία

# data[].attributes.attachment_link.title
14η Ενότητα_ι 240-352 Στη σπηλιά του Πολύφημου

# data[].attributes.body
Την επομένη συνεχίζεται η φιλοξενία. Το βράδυ ο Οδυσσέας αποκαλύπτει το όνομά του και αρχίζει να αφηγείται τις περιπέτειές του μετά την αναχώρησή του από την Τροία. Περιγράφει τη δοκιμασία του στη Θράκη, στη χώρα των Κικόνων, στη χώρα των Λωτοφάγων, όπου με τον γλυκό καρπό κινδύνευσαν να ξεχάσουν το γυρισμό, και στη χώρα των Κυκλώπων, όπου έχασε τους περισσότερους συντρόφους του, αλλά τελικά νίκησε με δόλο τον Κύκλωπα Πολύφημο. Τον μέθυσε και μετά τον τύφλωσε.

# data[].attributes.body
Ο Οδυσσέας συνεχίζει την αφήγησή του με τις περιπέτειες στο νησί του Αιόλου, θεού των ανέμων, και στη χώρα των ανθρωποφάγων Λαιστρυγόνων, όπου έχασε όλα του τα πλοία εκτός από το δικό του. Με αυτό φτάνει στο νησί της μάγισσας Κίρκης, η οποία μεταμόρφωσε τους συντρόφους του σε χοίρους. Για να φύγει από το νησί της Κίρκης (Αιαία), ύστερα από έναν ολόκληρο χρόνο, αναγκάζεται πρώτα να επισκεφθεί τη χώρα των νεκρών.

# data[].attributes.body
Στον Κάτω κόσμο, τον κόσμο των νεκρών (Νέκυια από το νέκυς, -υος, = νεκρός), ο Οδυσσέας συζητάει με τις ψυχές του μάντη Τειρεσία, της μητέρας του Αντίκλειας, του συντρόφου του Ελπήνορα και άλλων επιφανών ηρώων (Aγαμέμνονα, Aχιλλέα, Aίαντα).

# data[].attributes.body
Συνεχίζοντας το ταξίδι του, αφού αντιμετωπίζει τις Σειρήνες, τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη, φτάνει στο νησί Θρινακία, όπου οι σύντροφοί του πεινασμένοι έσφαξαν τις ιερές αγελάδες του Ήλιου και πλήρωσαν την πράξη τους με τον θάνατό τους (τιμωρία του Δία). Μόνος ο Οδυσσέας, έπειτα από περιπλάνηση, φτάνει στο νησί της Καλυψούς, η οποία θέλει να τον κρατήσει για πάντα κοντά της.

# data[].attributes.body
Την άλλη μέρα ο Οδυσσέας, με πλούσια δώρα των Φαιάκων, αναχωρεί από τη χώρα τους και το άλλο πρωί οι ναύτες τον αφήνουν κοιμισμένο σε έρημη αμμουδιά της Ιθάκης. Όταν ξυπνάει, η Αθηνά τον κατατοπίζει για τους νέους αγώνες που τον περιμένουν. Τον μεταμορφώνει σε ζητιάνο και τον στέλνει στην καλύβα του Εύμαιου, του πιστού χοιροβοσκού του.

# data[].attributes.body
Ο Εύμαιος φιλοξενεί πρόθυμα τον άγνωστο ζητιάνο.

# data[].attributes.body
Στο μεταξύ, ο Τηλέμαχος, παρακινημένος από την Αθηνά, φεύγει από τη Σπάρτη και, αφού ξεφεύγει την ενέδρα των μνηστήρων, φτάνει στην Ιθάκη και πηγαίνει στην καλύβα του Εύμαιου.

# data[].attributes.body
Εκεί, στο διάστημα που ο Εύμαιος πηγαίνει να ειδοποιήσει την Πηνελόπη ότι ο γιος της γύρισε, γίνεται η αναγνώριση του Οδυσσέα από τον γιο του. Από κοινού μελετούν την τιμωρία των μνηστήρων.

# data[].attributes.body
Την άλλη μέρα ο Τηλέμαχος φεύγει για την πόλη και λίγο αργότερα ο Οδυσσέας με τον Εύμαιο φτάνουν στο παλάτι, όπου οι μνηστήρες προσβάλλουν κάθε τόσο τον μεταμορφωμένο σε ζητιάνο ήρωα.

# data[].attributes.body
Με την έμπνευση της Αθηνάς, η Πηνελόπη δηλώνει στους μνηστήρες πως ήρθε η ώρα να ξαναπαντρευτεί, τώρα που ο γιος της μεγάλωσε και ο Οδυσσέας έχει πια χαθεί. Ζητάει από όλους δώρα, κατά τη συνήθεια. Οι μνηστήρες δέχονται και ο Οδυσσέας χαίρεται με την πονηριά της γυναίκας του.

# data[].attributes.body
Αργότερα, ο Οδυσσέας συναντά την Πηνελόπη μόνη της και τη βεβαιώνει ότι ο άνδρας της θα γυρίσει, χωρίς όμως να την πείσει. Η γριά Ευρύκλεια, η σκλάβα που είχε αναθρέψει τον βασιλιά, τον αναγνωρίζει καθώς του πλένει τα πόδια, από ένα σημάδι στο μηρό. Εκείνος όμως της επιβάλλει σιγή. Ανυποψίαστη η Πηνελόπη εμπιστεύεται στον ξένο πως την άλλη μέρα θα καλέσει τους μνηστήρες σε αγώνα με το τόξο του Οδυσσέα, ώστε να επιλέξει για άνδρα της τον πιο δυνατό.

# data[].attributes.body
Η νύχτα περνάει ανήσυχη και για τον Οδυσσέα και για την Πηνελόπη. Ωστόσο, τα καλά σημάδια όλο και πληθαίνουν και προμηνύουν την τιμωρία των μνηστήρων.

# data[].attributes.body
Στον αγώνα τόξου, το άλλο πρωί, κανένας από τους μνηστήρες δεν καταφέρνει να τεντώσει το τόξο. Στο τέλος, ο Οδυσσέας το παίρνει με πονηριά και το τεντώνει με ευκολία.

# data[].attributes.body
Ο Οδυσσέας, έχοντας μαζί του τον Τηλέμαχο και δυο πιστούς δούλους, τον Εύμαιο και τον Φιλοίτιο, στους οποίους πριν από λίγο είχε φανερωθεί, σκοτώνει όλους τους μνηστήρες. Στη συνέχεια, τιμωρούν τις άπιστες υπηρέτριες και γίνεται ο καθαρμός του ανακτόρου.

# data[].attributes.body
Ακολουθεί, με πολλές δραματικές διακυμάνσεις, η αναγνώριση του Οδυσσέα από την Πηνελόπη και η ένωση των δύο συζύγων. O Oδυσσέας διηγείται μερικές από τις περιπέτειές του (Mικροί Aπόλογοι). Το πρωί, ο ήρωας φεύγει για το κτήμα έξω από την πόλη, όπου ζούσε αποτραβηγμένος ο πατέρας του Λαέρτης.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Πηνελόπη αναγνωρίζει τον Οδυσσέα

# data[].attributes.body
Γίνεται η αναγνώριση του Οδυσσέα από τον γέρο πατέρα του. Υπενθυμίζεται η τύχη των πεθαμένων μνηστήρων (δεύτερη κάθοδος στον Άδη, Mικρή Nέκυια) και ακολουθούν οι αντιδράσεις των κατοίκων της Ιθάκης για τη μνηστηροφονία. Τελικά όμως στη μάχη, με τη μεσολάβηση της θεάς Αθηνάς, οι αντίμαχοι συμφιλιώνονται και αποκαθίσταται η πολιτική και ηθική τάξη στην Ιθάκη.

# data[].attributes.attachment_link.title
14η Ενότητα_ι 353-512 Η τύφλωση του Πολύφημου και η απόδραση από τη σπηλιά

# data[].attributes.attachment_link.title
22η Ενότητα_π 185-336 Η αναγνώριση του Οδυσσέα από τον Τηλέμαχο_Το σχέδιο για την αντιμετώπιση των μνηστήρων

# data[].attributes.attachment_link.title
26η Ενότητα_χ 1-446^J Η μνηστηροφονία

# data[].attributes.attachment_link.title
27η Ενότητα ψ 89-135^J Η δυσπιστία της Πηνελόπης για την ταυτότητα του Οδυσσέα

# data[].attributes.attachment_link.title
27η Ενότητα ψ 176-381^J Η αναγνώριση του Οδυσσέα από την Πηνελόπη