# data[].attributes.headline
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

# data[].attributes.subject
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

# data[].attributes.body
Αθάνατος!
"Φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους"
Μιχάλης

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

# data[].attributes.body
Έλυα

# data[].attributes.headline
Επανάσταση του 1821 μέσα από γραμματοσειρά

# data[].attributes.subject
Επανάσταση του 1821 μέσα από γραμματοσειρά

# data[].attributes.body
Φορεσιές και Ποιητές/Θοδωρής Μ.

# data[].attributes.headline
Μαριάννα Π. 

# data[].attributes.subject
Μαριάννα Π. 

# data[].attributes.body
Κάποια πράγματα για τον Κολοκοτρώνη https://youtu.be/viExcbh1Xks

# data[].attributes.headline
Ο ΚΑΠΕΤΑΝ ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ  Ή ΜΑΝΩΛΑΚΗΣ, Ο ΠΡΟΠΑΠΠΟΥΣ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΜΟΥ

# data[].attributes.subject
Ο ΚΑΠΕΤΑΝ ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ  Ή ΜΑΝΩΛΑΚΗΣ, Ο ΠΡΟΠΑΠΠΟΥΣ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΜΟΥ

# data[].attributes.body
Μαρίτα Κ.

Μια από τις πιο ένδοξες μορφές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, αλλά και ο σπουδαιότερος από τους τσάκωνες αγωνιστές ήταν ο Καπετάν Γεωργάκης Μιχαλάκης ή Μανωλάκης, από το Λεωνίδιο Κυνουρίας.

Η ηρωική Τσακωνιά λίγες ημέρες πριν τα Καλάβρυτα και την Καλαμάτα έδωσε το σύνθημα για την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης στις 16 Μαρτίου στο Λεωνίδιο, όπου εκλέχθηκε οπλαρχηγός των Πραστιωτών-Λενιδιωτών.

Πήρε μέρος στην πολιορκία της Μονεμβασιάς μαζί με τον ανηψιό του Γεώργιο Γούλενο, τον Εμμ. Τζούχλο και άλλους, σύνολο διακόσιοι πενήντα. Μετά την άλωση του φρουρίου αυτού, του οποίου ανέλαβε τη φρουραρχία για δύο μόνον ημέρες, αναχώρησε για την πολιορκία της Τριπολιτσάς. Το παρακάτω δημοτικό τραγούδι περιγράφει τη συμμετοχή του καπ. Γεωργάκη και των παλληκαριών του στα γεγονότα:
« Εσείς χελιδονάκια μου, που πάτε στον αέρα
δώστε μαντάτα στο Μοριά σ' όλα τα βιλαέτια,
πατήσαν τη Μονοβασιά, το παινεμένο κάστρο.
Καρτέρα μας Ντροπολιτσά, σε πέντε-δέκα μέρες
θα 'ρθουν τα τσακωνόπουλα κι ο καπετάν Γιωργάκης
να δεις πραστιώτικο σπαθί, τσακώνικο ντουφέκι »

Φθάνοντας στα περίχωρα της Τριπολιτσάς αμέσως μετά τη μάχη της Γράνας (10/8/1821), συνενώθηκε με το υπόλοιπο τσακώνικο στράτευμα που από τα τέλη Μαρτίου βρισκόταν εκεί υπό τον Παν.Σαράντη, και αφού «έπιασαν το πηγάδι της Βολιμής» έμειναν εκεί μέχρι την άλωση της πόλης που έγινε στις 23/9/1821 με εγχείρημα του μπουλουξή του Μανόλη Δούνια. Το καλοκαίρι του 1822, ο Τουρκικός στρατός κατέβηκε με αρχηγό τον Δράμαλη και οι Έλληνες με την σοφή στρατηγική του "Γέρου του Μοριά", Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, συγκεντρώθηκαν στην Αργολίδα, στο Παλαιόκαστρο του Άργους και στους Μύλους.
Ο καπετάν Γιωργάκης με τους Πραστιώτες και ΑγιοΠετρίτες, επτακόσιοι-οχτακόσιοι τον αριθμό, έφθασαν στους Μύλους την κρίσιμη εκείνη στιγμή και μπήκαν στην υπηρεσία του Δημήτριου Υψηλάντη και του Κολοκοτρώνη. Αφού έκαψαν τα σπαρτά στον κάμπο του Άργους, συγκρούστηκαν με την εμπροσθοφυλακή του Δράμαλη, κλείστηκαν μαζί με τον Δημ. Υψηλάντη στο φρούριο του Άργους και, ύστερα από πολιορκία μερικών ημερών, έκαναν ηρωική έξοδο, κατά την οποία κινδύνεψαν πάρα πολύ, μαζί με αυτούς και ο Υψηλάντης. Τελικά, κατάφεραν να σωθούν.
Ο καπετάν Γεωργάκης συμμετείχε στη μάχη των Δερβενακίων, όπου  τοποθετήθηκε από τον Κολοκοτρώνη στην Κλένια. Εκεί πολέμησε με πολύ ζήλο. Συμμετείχε και σε άλλες μάχες υπό τις διαταγές του Κολοκοτρώνη.
Επί Όθωνος όπως και άλλοι οπλαρχηγοί πήρε τον βαθμό του ταγματάρχη, αλλά έπεσε σε δυσμένεια όπως και οι άλλοι Τσάκωνες "Επειδήτις εβαστούσαμε υπό τας διαταγάς του Θεμιστοκλέος Γενικού οπλαρχηγού Θ. Κολοκοτρώνη" και λόγω της φιλικής σχέσης τους με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.
Ο Καπετάν Γεωργάκης πέθανε το 1839.

5 ΗΡΩΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΞΕΧΑΣΤΕΙ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ιστορικός Περιηγητής

# data[].attributes.attachment_link.title
4+1 "Άγνωστοι" Ήρωες της Εθνεγερσίας του 1821  ||Ελληνική Επανάσταση 1821||

# data[].attributes.headline
Φορεσιά του 1821

# data[].attributes.subject
Φορεσιά του 1821

# data[].attributes.body
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τόσο από λαογραφικής όσο και από ιστορικής πλευράς παρουσιάζει η   ενδυμασία των αγωνιστών του 1821. Διερευνώντας κανείς το θέμα, θα εντοπίσει πολλές ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στα στοιχεία που συνθέτουν την παραδοσιακή φορεσιά των ηρώων της Ελληνικής Επανάστασης στην Κρήτη και στην Ηπειρωτική Ελλάδα.

Η παραδοσιακή φορεσιά στην Ηπειρωτική Ελλάδα

Φέσι

Στο κεφάλι φορούσαν ένα μικρό στρογγυλό κόκκινο φέσι, που γύρω στη βάση του το τύλιγαν με τη λεγόμενη μαντηλοδεσιά, η οποία αποτελούνταν είτε από  μεταξωτό μαντήλι ή κασπαστή, είτε χρυσοκέντητο πόσι, ή άσπρη βαμβακερή πλουμιστή σερβέτα.
Η επιλογή καλύμματος του κεφαλιού  με το συγκεκριμένο τρόπο δείχνει τις επιρροές που είχε δεχθεί η ελληνική ενδυμασία από τους Τούρκους.

Πολλοί ήταν εκείνοι που δε φορούσαν μαντηλοδεσιά, μα  αλλά μόνο φέσι με φούντα στο πάνω μέρος.

Γελέκι και Φέρμελη

Η πρώτη στρώση ρούχων  εσωτερικά αποτελούνταν από το  άσπρο πουκάμισο,  πάντα ξεκούμπωτο και ανοιχτό μπροστά στο στήθος.
Από πάνω έβαζαν  το γελέκι, και μετά  τη φέρμελη με τις δυο σειρές  ασημοκεντημένα μεγάλα κουμπιά. Μερικοί και αργότερα όλοι, αντί για φέρμελη βάζανε το μεϊντάνι. Η διαφορά τους ήταν στο ότι στη φέρμελη φορούσαν τα μανίκια, ενώ στο μεϊντάνι ήταν ψεύτικα φοδραρισμένα με κόκκινο πανί και βρίσκονταν στις πλάτες πίσω σταυρωτά. Τα μεϊντανογίλεκα όπως λέγανε το γελέκι ή το μεϊντάνι, ήταν πάντα κεντημένα με χάρτσια μεταξένια πολύχρωμα και χρυσά τερτήρια, κορδόνια.
Φουστανέλα

Ερχόμαστε στο σήμα κατατεθέν της παραδοσιακής φορεσιάς της Ελλνικής Επανάστασης. Ζωσμένη στη μέση τους κρεμόταν γύρω τους η φουστανέλα. Στους καπεταναίους και τους γέροντες ήταν μακριά μέχρι  το γόνατο και κάτω ακόμα, με πυκνές και πολλές πτυχές, δίπλες ή λαγκιόλια όπως τις λέγανε. Για τα παλληκάρια και τους νεώτερους ήταν κοντή η φουστανέλα ως τους μηρούς και πιο ελαφριά με λιγότερες δίπλες
Στη Ρούμελη συνηθίζονταν πιο πολύ η κοντή με πολλές δίπλες – όπως σήμερα της προεδρικής φρουράς – ενώ στο Μοριά μακρυά κι όχι πολύ πυκνή. Η φουστανέλα ήταν καθιερωμένη σ’ όλη τότε την Ελλάδα. Για αυτό όσους έρχονταν απ’ το εξωτερικό ντυμένοι «ευρωπαϊκά» τους λέγανε πειραχτικά ψαλιδοκέριδες ή σπλινάντερους. Τους νησιώτες και τους ναυτικούς με τις βράκες τους λέγανε ντουντούμιδες ή χαλτούπιδες
Υποδήματα

Τα πόδια τους τα σκέπαζαν μέχρι πάνω ψηλά  με τις μακριές άσπρες κάλτσες, που τις λέγανε βλαχόκαλτσες. Τις ύφαιναν από τραγόμαλλο και είχανε ειδικότητα στην κατασκευή τους στα Άγραφα. Οι τσόχινες μαύρες κάλτσες, κι’ ύστερα κόκκινες – μοιάζανε με τις γκέτες –  σκέπαζαν μονάχα τη γάμπα και το πάνω μέρος του παπουτσιού και φορέθηκαν στα οθωνικά χρόνια. Στο Εικοσιένα αυτές οι κάλτσες ήταν άγνωστες. Τα υποδήματά τους  τους ήταν τα τσαρούχια. Τα έφτιαχναν με ακατέργαστο βοδινό δέρμα και ήταν πολύ ελαφρά και γερά. Στα πόδια τους τα στήριζαν δένοντάς τα γύρω στη γάμπα τους με φαρδύ λουρί – τις θηλιές – και το λουρί αυτό το έπιαναν απ’ την κάλτσα τους κάτω απ’ το γόνατο με το τσαρουχοτοκά. Υπήρχε και άλλος τρόπος να πιάνουν τα τσαρούχια τους με ένα πισινό λουρί, το τσαγκαρόλουρο. Τα πρώτα τα φορούσαν στη Ρούμελη, ενώ τ’ άλλα στο Μοριά. Οι φτωχότεροι φορούσαν γουρνοτσάρουχα, φτιαγμένα από δέρμα χοίρου.
Ντουλαμάς

Πρόκειται για ένα είδος πανωφοριού. Τον ρίχνανε πάνω τους σαν έπιανε κρύο και ήταν φτιαγμένος από τσόχα που την κεντούσαν με μαύρο μετάξι. Ο ντουλαμάς έφτανε ως τη μέση. Για τη βαρυχειμωνιά όμως είχανε τις φλοκάτες. Ήταν χωρίς μανίκια σαν τις παλιές μπέρτες κι’ έφταναν ως κάτω απ’ το γόνατο. Τις ύφαιναν με «φλόκο» – κρόσια – που τον φορούσαν από μέσα για να ξεσταίνονται πιο πολύ και το συνηθισμένο χρώμα του ήταν το άσπρο. Σαν βρίσκονταν έξω το χειμώνα, χρησιμοποιούσαν τη φλοκάτα για στρωσίδι και για σκέπασμα. Για τον ίδιο σκοπό άλλοι είχανε την κάπα – ίδιο σχέδιο με τη φλοκάτη φτιαγμένη όμως από τραγόμαλλο και βαλμένη στις νεροτριβές για να πήξει και να μην περνάει η βροχή και το κρύο.

Σελλάχι

Τέλος, η  κύρια φορεσιά τους ολοκληρωνόταν με  το σελλάχι. Το έζωναν στη μέση τους, αλλά να πιάνει στα πλάγια στην αριστερή μεριά και μπροστά το μισό αριστερό πλευρό. Ήταν φτιαγμένο το σελλάχι από τσόχα κόκκινη, σπάνια μαύρη, φύλλα – φύλλα για να κάνουν τις θήκες και κεντημένο με πολλών τεχνοτροπιών χρυσά κεντήματα, μα τα πιο συνηθισμένα δράκοντες και γοργόνες. Ανεξήγητο μένει γιατί οι στεριανοί αγαπούσαν τα θαλασσινά πλουμίδια, όπως και αυτά που στόλιζαν τις γκλίτσες και τις πίπες τους. Στις μέσα θήκες του σελλαχιού έβαζαν το ασημένιο τάσι τους για να πίνουν νερό, το τσαγκαροσούβλι για να μπαλώνουν τα τσαρούχια τους, την «ώρα» τους όπως λέγανε το ρολόγι, κι’ αν ξέρανε γράμματα και μπορούσανε να χαράζουν την υπογραφή τους, το ασημένιο καλαμάρι με το φτερό. Σε κάποια άκρη πάντα θα βρισκόταν και το αντίδοτο φάρμακο για τα δηλητήρια, το παντσεχρί.

# data[].attributes.headline
Είσαι το φλάμπουρο

# data[].attributes.subject
Είσαι το φλάμπουρο

# data[].attributes.body
Η ελληνική σημαία τι συμβολίζει για μας.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΙΣΑΙ ΤΟ ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ-25η Μαρτίου-παιδ.χορωδία Σπ.Λάμπρου

# data[].attributes.headline
Λακσαρίνα Μπουμπουλίνα και Μαντώ Μαυρογένους

# data[].attributes.subject
Λακσαρίνα Μπουμπουλίνα και Μαντώ Μαυρογένους

# data[].attributes.body
Γυναίκες στον αγώνα της απελευθέρωσης του Γένους

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ ΚΑΙ ΜΑΝΤΩ ΜΑΥΡΟΓΕΝΟΥΣ.wmv

# data[].attributes.headline
Η Φιλική Εταιρεία

# data[].attributes.subject
Η Φιλική Εταιρεία

# data[].attributes.body
Ίριδα

# data[].attributes.attachment_link.title
ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

# data[].attributes.body
Κωνσταντίνα Χ

# data[].attributes.body
1821

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ψηφιακή Τάξη

# data[].attributes.body
Κωνσταντίνα Χ

# data[].attributes.body
Τα κλεφτόπουλα
https://youtu.be/8UHRymuhtBY

# data[].attributes.headline
Ελληνική επανάσταση 1821

# data[].attributes.subject
Ελληνική επανάσταση 1821

# data[].attributes.body
Η Ελληνική Επανάσταση ή Επανάσταση του 1821 ήταν η ένοπλη εξέγερση την οποία διεξήγαγαν επαναστατημένοι Έλληνες  εναντίον του οθωμανικού στρατού με σκοπό την αποτίναξη της οθωμανικης  κυριαρχίας  και τη δημιουργία ανεξάρτητου κρατους.

Η αφύπνιση της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων εντοπίζεται κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο, περί τον 13ο έως 15ο αιώνα, αλλά οι απαρχές του ελληνικού εθνικού κινήματος που οδήγησε στην Επανάσταση εμφανίζονται πολλούς αιώνες αργότερα, στην ώριμη φάση του νεοελλινηκου Διαφωτισμού το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Την περίοδο αυτή, η διάδοση της παιδείας συνοδεύτηκε με τη διάδοση -αρχικά μεταξύ των Ελλήνων που ζούσαν στις παροικίες της Δυτικής Ευρώπης και είχαν φιλοδυτικό προσανατολισμό της ιδέας της ύπαρξης ενός ελληνικού έθνους που συνδεόταν με την αρχαία Ελλάδα και δικαιούταν χωριστή πολιτική ύπαρξη. Μία από τις οργανώσεις που δημιουργήθηκαν μέσα σε αυτό το ιδεολογικό και πολιτικό κλίμα ήταν η φιλικη Εταιρία, μια μυστική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσο από τρεις Έλληνες εμπόρους με σκοπό την προετοιμασία μιας ελληνικής επανάστασης. Οι Φιλικοί είχαν αρχικά περιορισμένη επιτυχία, οικειοποιούμενοι, όμως, μια παράδοση ορθόδοξων προφητειών για την ανασύσταση της ανατολικης ΡωμαΪκης  αυτοκρατοριας και αφήνοντας να εννοηθεί ότι είχαν τη στήριξη τηςτσάρικης Ρωσιας, κατάφεραν εν μέσω μιας κρίσης της εμπορικής ναυτιλίας, από το 1815 και εξής, να προσεταιριστούν τα παραδοσιακά ελληνορθόδοξα στρώματα.

Τον Φεβρουάριο του 1821 ο αρχηγός της Εταιρείας, Αλέξανδρος Υψηλαντης, εισέβαλε στη Μολδοβλαχία, ενώ τον επόμενο μήνα οι Φιλικοί δημιούργησαν επαναστατικές εστίες από τη Μακεδονια ως την Κρήτη. Οι επαναστάτες αφορίστηκαν από τη σύνοδο του Πατριαρχειου Κωσταντινουπόλεως αλλά οι οθωμανικές αρχές προχώρησαν σε σφαγές αμάχων και εκτελέσεις προυχόντων, συμπεριλαμβανομένου του Πατριάρχη Γρηγοριου Ε' . Η εκστρατεία του Υψηλάντη απέτυχε και σε σύντομο χρονικό διάστημα τα οθωμαικά στρατεύματα έσβησαν τις περισσότερες από τις επαναστατικές εστίες της ηπειρωτικής Ελλάδας, όμως οι επαναστάτες κατάφεραν να υπερισχύσουν στην Πελοπόννησο

Ελένη Δ.

# data[].attributes.headline
Η ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

# data[].attributes.subject
Η ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

# data[].attributes.body
Η Φιλική Εταιρεία ήταν η σημαντικότερη από τις μυστικές οργανώσεις που σχηματίστηκαν για την προετοιμασία επανάστασης για την απελευθέρωση των Ελλήνων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό από τον Εμμανουήλ Ξάνθο, τον Νικόλαο Σκουφά και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ.
Σκοπός της Φιλικής Εταιρείας ήταν η γενική επανάσταση των Ελλήνων για την  απελευθέρωση του Ελληνικού Έθνους και της Ελλάδας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Οι Φιλικοί αφού μυούνταν στην Εταιρεία έδιναν όρκο πίστης και επικοινωνούσαν με κώδικες, ψευδώνυμα και συνθηματικές λέξεις. Υπήρχε διαδικασία μύησης, τελετουργία του «μεγάλου όρκου» και όλα λάμβαναν χώρα με πλήρη μυστικότητα.
Η ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας παρέμενε μυστική και άφηναν να εννοηθεί ότι αποτελούνταν από ισχυρά πρόσωπα

Πηγές:
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%95%CF%84%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B5%CE%AF%CE%B1

https://historyst.weebly.com/omicroniota-iotadeltarhoupsilontau941sigmaf.html

https:// anitouxronou.gr/tag/filiki-eteria/

Μιχάλης

# data[].attributes.body
Μελίνα Π.

# data[].attributes.headline
Η ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ

# data[].attributes.subject
Η ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ

# data[].attributes.body
Υπολογίζεται ότι από τους 117.000 χριστιανούς κατοίκους του νησιού, 42.000 σφαγιάστηκαν, 50.000 πιάστηκαν αιχμάλωτοι και 23.000 διέφυγαν προς τις επαναστατημένες περιοχές της Ελλάδας και τη Δυτική Ευρώπη. Οι Τούρκοι έχασαν περίπου 600 άνδρες, ενώ αναφέρθηκαν και θύματα μεταξύ των Εβραίων, που διεκπεραιώθηκαν από τη Μικρασιατική ακτή στο νησί για να πλιατσικολογήσουν και επόπτευαν το δουλεμπόριο.

Τα αιματηρά γεγονότα της Χίου προκάλεσαν αλγεινή εντύπωση στην Ευρώπη. Η κοινή γνώμη ξεσηκώθηκε και οι τάξεις των φιλελλήνων πύκνωσαν. Αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν τις φρικιαστικές σκηνές στις εφημερίδες, ζωγράφοι (Ντελακρουά) τις απεικόνισαν και ποιητές (Ουγκώ, Χέμανς, Πιέρποντ, Χιλ, Σιγκούρνεϊ) έψαλλαν τη θλιβερά καταστροφή. Πολλοί έκαναν λόγο για το ασυμβίβαστο της τουρκικής φυλής με τον ανθρωπισμό, ενώ άλλοι τόνισαν την αδυναμία συνύπαρξης Χριστιανών και Μουσουλμάνων. Η ελληνική νέμεση θα έλθει σύντομα, με την ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας του Καρα-Αλή από τον Κωνσταντίνο Κανάρη (6 - 7 Ιουνίου 1822).

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/429

© SanSimera.gr

# data[].attributes.headline
 Οι τελευταίες ημέρες του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη 

# data[].attributes.subject
 Οι τελευταίες ημέρες του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη 

# data[].attributes.body
Το τελευταίο έτος ζωής του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη ήταν το 1842. Ο οποίος είναι ένας από τους ελάχιστους Κολοκοτρωναίους που αποχαιρέτησε τον κόσμο στο κρεβάτι. Λίγο πριν πεθάνει συγχώρεσε επίσης και τον ίδιο τον υπουργό ο οποίος είχε συμφωνήσει για την δίκη του. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης πέθανε 64 ετών.

«Το χαστούκι του τούρκου στον Κολοκοτρώνη και η υπόσχεση που έδωσε στον εαυτό του».
Μια βροχερή μέρα καθώς ο Κολοκοτρώνης οδηγούσε το γαϊδουράκι του με κατεύθυνση την Τρίπολη το ζώο γλίστρησε σε μια λακούβα και πιτσίλισε μερικούς διερχόμενους τούρκους. Ο ένας απ’ αυτούς  οργισμένος που ήταν του έδωσε δύο χαστούκια. Ο 13 χρόνος Κολοκοτρώνης θυμωμένος που ήταν υποσχέθηκε στον εαυτό του ότι αυτό το χαστούκι θα το γύριζε πίσω. Έτσι το 1821 ως αρχηγός των ελλήνων  ο Κολοκοτρώνης σύντριψε τους τούρκους!

Στα Ιωάννινα υπάρχει και το μουσείο του Βρέλλη με τα κέρινα ομοιώματα. Όταν πήγα ήταν πολύ ωραία κι αυτά τα ομοιώματα έμοιαζαν σαν αληθινά. Σε αυτό το μουσείο παρουσιάζεται η αναπαράσταση της επανάστασης. Επίσης  υπάρχει και το νησάκι  της  Κυρά  Φροσινης όπου εκει βρίσκεται το σπιτι του Αλί-Πασσά και λειτουργεί και αυτο σαν μουσειο.
Κωστας  Μ.

# data[].attributes.headline
Το τρελοβάπορο/Ο. Ελύτης

# data[].attributes.subject
Το τρελοβάπορο/Ο. Ελύτης

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΟ ΤΡΕΛΟΒΑΠΟΡΟ 0001

# data[].attributes.headline
Ο όρος «κρυφ

# data[].attributes.body
Ο όρος «κρυφό σχολειό», που δεν έχει επισημανθεί σε κείμενο της Τουρκοκρατίας, χρησιμοποιήθηκε τον 19ο αιώνα για να δηλώσει τη διδασκαλία που παρείχαν μοναχοί και άλλοι κληρικοί σε νεαρά Ελληνόπουλα, σε μοναστήρια ή νάρθηκες ναών.

Στη διάδοση του όρου αυτού ήταν μεγάλη η «συμβολή» του ομώνυμου πίνακα του Νικολάου Γύζη, που φιλοτεχνήθηκε το 1886, αλλά και του δημοτικού τραγουδιού «Φεγγαράκι μου λαμπρό, φέγγε μου να περπατώ, να πηγαίνω στο σκολειό, να μαθαίνω γράμματα, του Θεού τα πράματα» (στην εκδοχή που παραθέτει ο Ι. Βλαχογιάννης).

Το 1899, ο Ιωάννης Πολέμης (1862-1924), εμπνευσμένος πιθανότατα από τον πίνακα του Γύζη, γράφει το γνωστό ποίημα «Το Κρυφό Σχολειό», το οποίο συμπεριλήφθηκε στην ποιητική συλλογή «Αλάβαστρα», ενισχύοντας ακόμα περισσότερο την άποψη για την ύπαρξη «Κρυφών Σχολειών».

Είναι αλήθεια ότι τα πρώτα χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς, οι συνθήκες δεν ευνοούσαν τη συστηματική λειτουργία σχολείων παρά μόνο σε ορισμένες πόλεις. Έτσι, ο Μανουήλ Χριστώνυμος, ο μετέπειτα Πατριάρχης Μάξιμος Γ’, μεταξύ 1454 και 1457 δίδασκε, στην Ανδριανούπολη όπου βρισκόταν, τα παιδιά μερικών αρχόντων. Επίσης, στην Κωνσταντινούπολη και άλλες μεγάλες πόλεις, λειτουργούσαν «κοινά σχολεία» (στοιχειώδους εκπαίδευσης θα λέγαμε σήμερα), όπου οι δάσκαλοι πληρώνονταν από τους γονείς των παιδιών. Αντίθετα, σε βενετοκρατούμενες περιοχές (Κέρκυρα, Χίος, Κορώνη, Ζάκυνθος κ.α.), σχολεία αναφέρονται ήδη από το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα.

Τον 16ο αιώνα η κατάσταση άρχισε να βελτιώνεται. Στην Πατριαρχική Σχολή στην Κωνσταντινούπολη «εδίδασκε την ελληνικήν φωνήν και τέχνην» ο Ιωάννης Ζυγομαλάς, σε 15 μαθητές αρχικά. Το 1585 στη Θεσσαλονίκη, το 1586 στη Αθήνα και το 1593 στην Κύπρο, μαρτυρείται η λειτουργία σχολείων, κυρίως χάρη στην παρουσία λογίων στις περιοχές αυτές. Αντίθετα, στον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο επικρατούσε πνευματικό σκοτάδι. Μετά το 1570, η Εκκλησία άρχισε να ιδρύει σχολεία σε μοναστήρια και ναούς, για τη διδασκαλία ανάγνωσης και γραφής. Το 1593 ο Πατριάρχης Κων/πολης Ιερεμίας Β’ ο Τρανός παρότρυνε τους μητροπολίτες να ιδρύσουν σχολεία στις επαρχίες τους «ώστε τα θεία και ιερά γράμματα δύνασθαι διδάσκεσθαι, βοηθείν δε κατά δύναμιν τοις εθέλουσι διδάσκειν και μαθείν προαιρουμένους».

Βέβαια, υπήρχαν αντικειμενικές δυσκολίες. Είναι γνωστό ότι δεκάδες σπουδαίοι Έλληνες λόγιοι έφυγαν, μετά την άλωση της Κων/πολης, για τη Δύση, όπου συνέβαλαν αποφασιστικά στην ανάπτυξη των επιστημών και υπήρξαν αναμφίβολα από τους πρωτοπόρους του ουμανιστικού και αναγεννησιακού πολιτισμού.

Επίσης, ενώ η κεντρική εξουσία της οθωμανικής αυτοκρατορίας δεν φαίνεται να εμπόδιζε την παροχή παιδείας στους υπόδουλους Έλληνες, είναι πολύ πιθανό κάποιοι αξιωματούχοι σε απομακρυσμένες περιοχές να δυσχέραιναν ή να απαγόρευαν τη λειτουργία σχολείων, συχνά λόγω της αναστάτωσης που προκαλούσαν τα κατά τόπους απελευθερωτικά κινήματα.

Είναι χαρακτηριστικό, όπως γράφει ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ότι τον 16ο αιώνα υπήρχαν περίπου 230 Έλληνες με μεγάλη μόρφωση, οι 170 από τους οποίους ζούσαν στα νησιά και τις παραλιακές πόλεις που κατείχαν οι Ενετοί ή οι Φράγκοι και στην Ιταλία ή άλλες χώρες της Ευρώπης!

Από τους υπόλοιπους 60, οι οποίοι ζούσαν σε χώρες που είχαν κυριεύσει οι Τούρκοι, οι 45 περίπου αναφέρονται απλά σαν μορφωμένοι αρχιερείς, μοναχοί και ιερωμένοι, χωρίς να έχουμε κάποιο δείγμα της μόρφωσής τους και τα έργα των υπολοίπων 15 περιέχουν κυρίως εκκλησιαστικές συζητήσεις. Εξαίρεση αποτελούν οι, γεννημένοι στο ενετοκρατούμενο Ναύπλιο, Θεοδόσιος Ζυγομαλάς, που έγραψε την «Πολιτική Ιστορία της Κωνσταντινούπολης» από το 1391 ως το 1578 και ο Εμμανουήλ Μαλαξός, που μεταγλώττισε την «Πατριαρχική Ιστορία της Κωνσταντινούπολης».

Από τους 170 μορφωμένους Έλληνες που ζούσαν σε περιοχές που κατείχαν οι Βενετοί κι οι Φράγκοι, ξεχώριζαν ο Ιανός Λάσκαρης, ο Αντώνιος Έπαρχος, ο Φραγκίσκος Πόρτος, ο Νίκανδρος Νούκιος, ο Κυριακός Θεοσκόπολης και άλλοι.

Για την αμάθεια που επικρατούσε στις ηπειρωτικές περιοχές, αναφέρει χαρακτηριστικά ο Κ. Παπαρρηγόπουλος : «Είδαμε σε ποια αλλόκοτη γλώσσα έγραφαν οι γραμματικοί των σουλτάνων τις δήθεν ελληνικά αναπτυσσόμενες διεθνείς τους συνθήκες. Και αν έτσι έγραφαν οι γραμματικοί, μπορούμε να φανταστούμε τι γινόταν με τους λιγότερο μορφωμένους ανθρώπους του έθνους. Τα μόνα επίσημα κείμενα που είχαν κάποια ευπρέπεια ήταν τα κείμενα του Πατριαρχείου».

Ο Κωνσταντίνος Κούμας, που μελέτησε τον αρχιερατικό κώδικα της Λάρισας, αναφέρει ότι είχε κακή σύνταξη και ανορθογραφίες ακόμα και στις υπογραφές των μητροπολιτών, ως το 1730 που ανέλαβε τη μητρόπολη ο Ιάκωβος. Αυτό δείχνει την τραγική κατάσταση στην οποία βρισκόταν η εκπαίδευση και η μόρφωση των Ελλήνων.

Από τα μέσα του 17ου αιώνα και, κυρίως, από τις αρχές του 18ου αιώνα, η κατάσταση άρχισε να αλλάζει. Η κατάργηση του παιδομαζώματος, η οργάνωση του εμπορίου, η μεγάλη διάδοση των ελληνικών βιβλίων που τυπώνονταν στη Βενετία, τη Βιέννη και αλλού, η εμφάνιση των εθνικών ευεργετών που άφηναν μεγάλα χρηματικά ποσά για την ίδρυση σχολείων στις ιδιαίτερες πατρίδες τους και ο ηπιότερος τρόπος με τον οποίο πλέον η οθωμανική αυτοκρατορία αντιμετώπιζε τους υπόδουλους Έλληνες, είχαν σαν αποτέλεσμα την ίδρυση πολλών σχολείων σε διάφορα μέρη της Ελλάδας και την εμφάνιση των λεγόμενων Διδασκάλων του Γένους, που συνέβαλαν αποφασιστικά στην πνευματική αναγέννηση του ελληνισμού.

Και εδώ, η Ήπειρος και ιδιαίτερα τα Γιάννενα, κατείχαν τα πρωτεία. Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του Κωνσταντίνου Κούμα : «Η Ελλάδα οφείλει στα Ιωάννινα την αναγέννηση της παιδείας της». Ένας από τους πρώτους, αν όχι ο πρώτος, Έλληνας που ζούσε στη Βενετία και έδωσε χρήματα για τη λειτουργία σχολείων στην υπόδουλη πατρίδα του, ήταν ο Επιφάνειος, ο λεγόμενος Ηγούμενος, ο οποίος το 1647 ίδρυσε δύο σχολεία : ένα στην πατρίδα του τα Γιάννενα και το άλλο στην Αθήνα, όπου διδάσκονταν γραμματική, φιλολογία και επιστήμες.

Το 1811, στον τουρκοκρατούμενο ελληνικό χώρο υπήρχαν περίπου 2.000 σχολεία. Ωστόσο, το 1821 η Ελλάδα είχε 39 (!) συνολικά λόγιους (Π.Ν. Παπαρούνης, «Τουρκοκρατία»).

Μαρτυρίες για την ύπαρξη «Κρυφών Σχολειών» - Οι διιστάμενες απόψεις των ιστορικών

Το αν το «Κρυφό Σχολειό» είναι μύθος ή πραγματικότητα εξακολουθεί να προκαλεί μέχρι σήμερα διχογνωμίες, διαρκώς αυξανόμενες τα τελευταία χρόνια.

Ο Γιάννης Βλαχογιάννης έγραφε ότι «δεν υπάρχει καμιά ιστορική μαρτυρία που να βεβαιώνει την ύπαρξη κρυφού σχολειού».

Υπάρχουν, ωστόσο, κάποια γεγονότα και μαρτυρίες, που μάλλον φανερώνουν κάτι διαφορετικό.

Το 1675, με ειδικό φιρμάνι, ο σουλτάνος πρόσταξε τους τοπικούς αξιωματούχους στην Κασταμονή του Πόντου, να αφήνουν στο εξής ελεύθερους τους Έλληνες να διδάσκουν γράμματα κατ’ οίκον στα παιδιά. Ήταν η λεγόμενη οικοδιδασκαλία, ένα είδος...ιδιαίτερου μαθήματος θα λέγαμε. Γράφει χαρακτηριστικά το σουλτανικό φιρμάνι :

«Μολονότι δεν υπήρχε λόγος να ταλαιπωρούν (τους χριστιανούς της Κασταμονής) επειδή διδάσκουν στα σπίτια τους, σύμφωνα με τα ήθη τους, το Ευαγγέλιο στα αρσενικά χριστιανόπουλα, κάποιοι απ’ την τάξη των ανθρώπων της εξουσίας, μόνο και μόνο για να τους αποσπάσουν χρήματα, τους παίρνουν χωρίς λόγο και αιτία, και ενάντια στον ιερό νόμο, όλα τους τα χρήματα. Η καταπίεση και η αυθαιρεσία τους δεν έχει τελειωμό. Επειδή αιτήθηκαν (οι κάτοικοι της Κασταμονής) να αναληφθούν ενέργειες και να εκδοθεί αυτοκρατορικό διάταγμα που να αποαγορεύει και να αποτρέπει την καταπίεση και την αυθαιρεσία τους, όπως την εξέθεσαν, συντάχθηκε διαταγή μου για να πάψουν να καταπιέζονται».

Το φιρμάνι υπάρχει στο περιοδικό «Τα ιστορικά», τ.27 (2010), στο άρθρο του Α, Αναστασόπουλου «Προσεγγίζοντας το Ζήτημα της Ανάγνωσης των Πηγών : Μια Μαρτυρία περί Οικοδιδασκαλίας τον 17ο αιώνα και το Κρυφό Σχολειό».

Έφτασε δηλαδή στο σημείο ο σουλτάνος με ειδικό φιρμάνι να στηλιτεύσει τις πρακτικές των τοπικών αξιωματούχων της Κασταμονής, οι οποίοι είχαν φτάσει στο σημείο να απαιτούν από τους Έλληνες κατοίκους όλα τους τα χρήματα, προκειμένου να «αρσενικά χριστιανόπουλα» να διδάσκονται το Ευαγγέλιο στα σπίτια τους και να απαγορεύονται ανάλογες πρακτικές στο μέλλον!

Ανάλογες μαρτυρίες, για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι υπόδουλοι Έλληνες στην εκμάθηση των γραμμάτων, μας δίνουν οι : Ματθαίος, μητροπολίτης Μυρέων (1618), Μητροφάνης (Κριτόπουλος), πατριάρχης Αλεξανδρείας (1627), Γεώργιος Φατζέας, μητροπολίτης Φιλαδελφείας (1760) και Γεράσιμος, επίσκοπος Μετρών και Αθύρων (1775), ο οποίος, ως Γεράσιμος Γ’, έγινε πατριάρχης Αλεξανδρείας από το 1783 ως το 1788.

Όμως, η πιο «σκληρή» μαρτυρία για τη συμπεριφορά των Οθωμανών υπάρχει στο βιβλίο του Άγγλου περιηγητή George Sandys “A Relation of a Journey Begun An. Dom. 1610”. Ο φιλικά διακείμενος, μάλιστα, προς τους Οθωμανούς, Sandys, γράφει :

«Χώρες οι οποίες ήταν κάποτε τόσο ένδοξες και ξακουστές για την ευτυχισμένη τους κατάσταση, τώρα έγιναν, εξαιτίας της κακίας και της αχαριστίας, το πιο αξιοθρήνητο θέαμα της πιο ακραίας δυστυχίας. Τα άγρια κτήνη της ανθρωπότητας ξέσπασαν πάνω τους και ξερίζωσαν κάθε ίχνος πολιτισμού και η αυθάδεια ενός ανάλγητου και βάρβαρου τυράννου κατέλαβε τους θρόνους της αρχαίας και δίκαιης κυριαρχίας... Η αληθινή θρησκεία περιφρονείται και καταπιέζεται, όλη η αριστοκρατία εξαφανίστηκε. Το φως της γνώσης δεν επιτρέπεται, ούτε η αρετή τιμάται. Η βία και η αρπαγή θριαμβεύουν με αυθάδεια παντού».

Το έργο του Sandys

Υπάρχουν όμως και πιο ξεκάθαρες μαρτυρίες για το «Κρυφό Σχολειό», με πρώτη μία του Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων (1821).

Η πλέον γνωστή μαρτυρία είναι αυτή του Στεφάνου Κανέλλου. Χρονικά, προέρχεται από το 1822, ωστόσο υπάρχει σε έργο του Γερμανού λόγιου και φιλέλληνα Καρλ Ίκεν (Carl Jacob Ludwig Iken, 1789-1841). Γράφει σ’ αυτή :

«Οι Τούρκοι εμπόδιζαν τα σχολεία αυστηρότερα και από τας εκκλησίας. Δια τούτο επροσπαθούσαν να συστένουν (οι Γραικοί) κοινά σχολεία κρυφίως, όπου και των πτωχών τα τέκνα ανεξόδως εδιδάσκοντο».

Ακολουθεί ο Ιάκωβος Ρίζος-Νερουλός, ο οποίος το 1826 γράφει τα εξής :

«Οι Τούρκοι απαγόρευαν αυστηρά την ίδρυση σημοσίων σχολείων, διότι φοβούνταν πως αν οι χριστιανοί μορφώνονταν, θα γίνονταν δούλοι επικίνδυνοι και δυσκυβέρνητοι... Με αυτόν τον τρόπο, ο δραγουμάνος Παναγιώτης (Νικούσιος) και ο διάδοχός του Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, κατόρθωσαν να συστήσουν σχολεία σε πολλές πόλεις της ευρωπαϊκής Τουρκίας και της Μικράς Ασίας. Και έκλειναν τα στόματα των διοικητών στις επαρχίες άλλοτε με δωροδοκία και άλλοτε με την ισχυρή επιρροή που ασκούσαν οι προστάτες τους».

Ο Παναγιώτης Νικούσιος (1613-1673) ήταν ο πρώτος Έλληνας μεγάλος δραγουμάνος, ενώ ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος (1641-1709) ήταν διάδοχός του και σχολάρχης της Πατριαρχικής Ακαδημίας.

# data[].attributes.headline
Το κρυφό σχολειό..απ

# data[].attributes.body
Το κρυφό σχολειό..αποφάσισα να κάνω ένα αφιέρωμα στο κρυφό σχολειό..έχω πάει στο κρυφό σχολειό της Ρούμελης μέσα στο μοναστήρι της Παναγίας της Προυσιωτισσας και ενθουσιάστηκα

# data[].attributes.headline
Άκρα του τάφου σιωπή - Νίκος Ξυλούρης

# data[].attributes.subject
Άκρα του τάφου σιωπή - Νίκος Ξυλούρης

# data[].attributes.attachment_link.title
Άκρα του τάφου σιωπή - Νίκος Ξυλούρης

# data[].attributes.headline
Μπήκαν στην Πόλη οι οχτροί/Μαρκόπουλος/Ξυλούρης

# data[].attributes.subject
Μπήκαν στην Πόλη οι οχτροί/Μαρκόπουλος/Ξυλούρης

# data[].attributes.attachment_link.title
νικος ξυλουρης μπηκαν στην πολη οι οχτροι

# data[].attributes.headline
Μ. Χατζηδάκι/Ν. Γκάτσος/Μ. ΜητσιάςΤσάμικος

# data[].attributes.subject
Μ. Χατζηδάκι/Ν. Γκάτσος/Μ. ΜητσιάςΤσάμικος

# data[].attributes.attachment_link.title
Τσάμικος, Μάνος Χατζιδάκις, Νίκος Γκάτσος

# data[].attributes.headline
Θούριος/Ρήγα Φεραίου

# data[].attributes.subject
Θούριος/Ρήγα Φεραίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Θούριος του Ρήγα Φερραίου - Νίκος Ξυλούρης

# data[].attributes.headline
Πασχάλης/Περήφανοι όλοι 

# data[].attributes.subject
Πασχάλης/Περήφανοι όλοι 

# data[].attributes.body
Α.Γ.

# data[].attributes.attachment_link.title
Περήφανοι όλοι

# data[].attributes.body
η φωτογραφία είναι δικιά μου. Την έχω φτιάξει εγώ. Η εικόνα απεικονίζει τους (ήρωες) του 1821