# data[].attributes.body
https://pilchowice.pl/historia-szkoly-w-wilczy/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tutejszy majątek był własnością państwa pruskiego, zarządzaną przez landratów, czyli starostów powiatowych. Jeden z nich, niejaki Lentz, postawił cegielnię, w której następnie wyrabiano cegłę na budowę pałacu.

Charakterystyka

Sam budynek jest piętrową budowlą w stylu neogotyckim, posiadającą trójkondygnacyjną wieżę oraz trzy baszty. Dachy, baszty i wieża zwieńczone są dekoracyjnymi blankami. W parku otaczającym pałac znajduje się także murowany czworak z początku XIX w., będący jednokondygnacyjnym budynkiem z użytkowym poddaszem.

Zmiana właściciela

Gdy po I wojnie światowej i powstaniach śląskich Wilcza znalazła się na terenie odrodzonej Polski, tutejszy majątek oddano w dzierżawę Józefowi Grzonce, powstańcowi śląskiemu zasłużonemu w walkach na terenie powiatu. W 1926 r. nabył on część majątku. Pozostałą część gruntów rozparcelowano. Józef Grzonka w czasie II wojny zginął na terenie Małopolski.

Pałac obecnie

Po wojnie w pałacu znajdowały się m.in. ośrodek zdrowia i izba porodowa. Kilka lat później mieszkająca tam ciągle Bronisława Grzonkowa, wdowa po bohaterze, została zmuszona do opuszczenia majątku, a jej pracowników usunęła milicja. Zarekwirowany budynek, przekazany Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „Postęp", podzielił los wielu innych tego typu obiektów w Polsce. Po roku 1989 rodzinie Grzonków udało się go odzyskać. Pałac oraz mocno zdewastowany przez lata PRL park są ogrodzone i nieudostępnione do zwiedzania.

Wilcza

Przez miejscowość Wilcza przebiegają dwa piesze szlaki turystyczne: żółto znakowany, okrężny wokół Gliwic oraz zielony Szlak Stulecia Turystyki. Z uwagi na kościół św. Mikołaja wieś znajduje się także na Szlaku Architektury Drewnianej.
/Media/Default\.MainStorage/Poi/zocvokut.glp\1250.mp3
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki

# data[].attributes.attachment_link.description
We wsi Wilcza w powiecie gliwickim znajduje się murowany pałac, postawiony w dawnym majątku pruskim. Ta neogotycka budowla, pochodząca z drugiej połowy XIX wieku, leży na terenie mocno dziś zdewastowanego parku. Pałacu nie zwiedza się, można natomiast obejrzeć go z zewnątrz, co warto uczynić choćby przy okazji wycieczki do innego tutejszego zabytku, drewnianego kościoła św.

# data[].attributes.body
Zad.2 Ala
Zad.3 Ala

# data[].attributes.body
Dom Kultury w Wilczy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na parterze znajduje się sala biesiadna ze sceną, pozwalająca na organizację koncertów, przedstawień, imprez - do 100 osób. Szatnia w osobnym pomieszczeniu, toalety oraz duża wyposażona kuchnia, przeznaczona do organizacji imprez.

Na piętrze znajduje się sala konferencyjna wyposażona w sprzęt tv, biblioteka, toalety.

W tym miejscu znajdują się biura Gminnego Ośrodka Kultury czynne od poniedziałku do czwartku w godz. od 9.00 do 16.00 a w piątek od 9.00 do 14.00 .

W budynku prowadzone są zajęcia taneczne/fitness - Efforte, zajęcia Pracowni Działań Twórczych, lekcje języka angielskiego oraz cyklicznie spotykają się Panie z Koła Gospodyń Wiejskich i Wilczanki oraz członkowie Stowarzyszenia Rodzin Katolickich. Na pierwszym piętrze od strony parkingu znajduje się wejście do Sołtysówki.

Zapraszamy zainteresowanych do rezerwacji sali w Wilczy. Dostępność terminu sprawdzicie

# data[].attributes.attachment_link.title
Dom Kultury w Wilczy - Gminny Ośrodek Kultury w Pilchowicach

# data[].attributes.attachment_link.description
Na parterze znajduje się sala biesiadna ze sceną, pozwalająca na organizację koncertów, przedstawień, imprez - do 100 osób. Szatnia w osobnym pomieszczeniu, toalety oraz duża wyposażona kuchnia, przeznaczona do organizacji imprez. Na piętrze znajduje się sala konferencyjna wyposażona w sprzęt tv, biblioteka, toalety.

# data[].attributes.body
zad.1 Michał, Pola, Wiktoria
zad. 2 Michał, Pola, Wiktoria  ale są tylko 2 posty

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ten artykuł od 2011-04 wymaga zweryfikowania podanych informacji.

Należy podać wiarygodne źródła, najlepiej w formie Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon przypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
dyskusji tego artykułu.
{{Dopracować}} z tego artykułu.

Kościół św. Mikołaja w Wilczej - zabytkowy, drewniany kościół znajdujący się w Wilczej, w gminie Pilchowice w powiecie gliwickim w województwie śląskim. Jest kościołem parafialnym parafii św. Mikołaja w Wilczy w dekanacie Knurów w archidiecezji katowickiej.

Kościół znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego w pętli rybnickiej.

Kościół znajduje się także przy dwóch szlakach turystycznych:

Pierwszy kościół we wsi Wilcza był zbudowany prawdopodobnie około 1480 roku i był on filią parafii w Pilchowicach. Świątynia ta spłonęła podczas wojny trzydziestoletniej. Po jej zakończeniu, w 1657 roku zbudowano nowy kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Matki Boskiej. W 1713 roku dokonano zamiany wezwań i obrazów z kościołem św. Mikołaja z Gorzyc w powiecie wodzisławskim (kościół ten spłonął w 1788 roku). Obraz św. Mikołaja z gorzyckiego kościoła znajduje się w Wilczy do dziś.

Opis ówczesnego kościoła znajdujemy w najstarszych zachowanych wizytacjach z lat 1679 i 1687. Miał on 27 łokci długości i 12 szerokości, dwoje drzwi i cztery okna. Ściany wewnątrz były ozdobione kilkoma obrazami, kościół posiadał galerię, zaś ławy były rozmieszczone według porządku barokowego ( łac. secundum ordinem). Kościół posiadał wieżę przyłączoną z trzema dzwonami. Wokół niego znajdował się cmentarz. W kościele były trzy ołtarze. Główny posiadał snycerkę barokową ( łac. novam sculpturam), był pomalowany i pozłocony, zaś wewnątrz znajdował się obraz Matki Bożej Częstochowskiej.

Wizytacja z 1687 roku opisuje go następująco: Kościół przyłączony do kościoła w Pilchowicach we wiosce Wilcza jest cały drewniany pod wezwaniem Świętego Mikołaja Biskupa i Wyznawcy poświęcony, lecz przez heretyków zbezczeszczony; zakrystia drewniana ze strony Ewangelii, ołtarz jeden formalny pozłocony Najświętszej Dziewicy Maryi, podstawa z muru, lecz zbezczeszczona. Najświętszy Sakrament jest przechowywany w tabernakulum w worku płóciennym ukrytym w cyborium z mosiądzu pod kluczem, powinien w przyszłości troskać się proboszcz dla Najświętszego Sakramentu o puszkę srebrną. Chrzcielnica kamienna położona w środku kościoła, wewnątrz pod kluczem woda chrzcielna czysta, święte oleje są przechowywane w zakrystii; galeria jedna, katedra ze strony Epistoły prosta. Dzwonnica drewniana wysoka na kształt wieży, wewnątrz dwa dzwony, trzeci w wieżyczce nad kościołem; kostnica drewniana, cmentarz płotem drewnianym dobrze ogrodzony, dobre dachy wszędzie.

W 1755 roku kościół rozebrano i z inicjatywy ks. Józefa Wrana zbudowano kolejny, istniejący do dziś. Budowniczym był cieśla Jakub Sedlaczek z Gliwic. Wilcza stała się samodzielną parafią dopiero w 1925 roku, po przyłączeniu do Polski w wyniku plebiscytu na Górnym Śląsku.

Kościół był remontowany, m.in. w latach 1961 oraz 2007-2012.

Architektura i wyposażenie

Kościół jest orientowany, o konstrukcji zrębowej, zbudowany z drewna dębowego, sosnowego i świerkowego. Kościół został zbudowany na trójdzielnym rozplanowaniu. Prezbiterium o trójbocznym zamknięciu i szerszą nawę prostokątną nakrywają oddzielne dachy siodłowe. Z częścią ołtarzową (od strony północnej) łączy się drewniana, zrębowa zakrystia. Do kościoła prowadzą dwa wejścia - od zachodu (główne) i południa (boczne) poprzedzone małymi kruchtami. Nad nawą góruje wieżyczka na sygnaturkę z latarnią zakończoną baniastą kopułką. Dokoła całego kościoła znajdują się soboty. Wieża dostawiona do nawy od zachodu, zwieńczona nadwieszoną izbicą z piramidalnym hełmem. Na wieży zawieszony jest dzwon z 1949 roku poświęcony św. Mikołajowi (poprzednie dzwony skonfiskowano w latach 1917 i 1942). W prezbiterium występuje pozorne sklepienie kolebkowe, zaś nawa pokryta jest stropem płaskim i fasetami. Chór muzyczny (z półkolistym występem), umieszczony w tylnej części nawy, wsparty jest na dwóch ozdobnych słupach. Ściana prezbiterialna (od wschodu) posiada rzadko spotykane okrągłe okienko z kratą kowalską z zadziorami.

Wyposażenie kościoła barokowe. Ołtarz główny z XVII wieku z obrazem św. Mikołaja, pochodzącym z Gorzyc. Ołtarze boczne późnobarokowe, z XVIII wieku. W ołtarzu lewym znajduje się obraz Świętej Rodziny, w prawym - Matki Boskiej Różańcowej. Ambona późnobarokowa, z XVIII wieku.

Na specjalną uwagę zasługuje obraz wotywny Matki Boskiej Frydeckiej z 1709 roku z napisem w języku morawskim. W kościele znajdował się także ołtarz skrzynkowy z XV wieku, którego zachowana część środkowa znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym w Katowicach.

Wokół kościoła znajdował się cmentarz, z którego pozostało kilka grobów księży i fundatorów. W obrębie ogrodzenia znajduje się współczesna Grota Lurdzka oraz figura Bożej Męki z 1883 r.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ten artykuł od 2011-04 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy podać wiarygodne źródła, najlepiej w formie Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon przypisów bibliograficznych. Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.

# data[].attributes.body
Umieść post opisujący miejsce w naszej miejscowości i wstaw zdjęcie. Wykonaj zdjęcie w ciągu kilku najbliższych dni.
Masz do wyboru- obiekt zabytkowy, przyrodniczy, handlowy, użyteczności publicznej (szkoła, ośrodek zdrowia, obiekt sportowy, dom kultury...), zakład produkcyjny, fragment ulicy... i inne.
Zwróć uwagę by post nie powtórzył się.
Termin do 19. 06.- piątek.
Pilchowice z powietrza.

# data[].attributes.body
zad. 1 Ania M, Adrian, Ania P
zad. 2 Ania M, Ania P

# data[].attributes.body
Zad1 Hania.R Karol.S Tomek.P
Zad2 Hania.R Karol.S

# data[].attributes.headline
Kopalnia Guido została założona przez hrabiego Guido Henckel von Donnersmarcka, który otrzymał nadanie górnicze 2 października 1855 roku, a założony obiekt otrzymał jego imię.Obecnie jest nieczynna, udostępniona zwiedzaniu.-  Michał Kupka

# data[].attributes.subject
Kopalnia Guido została założona przez hrabiego Guido Henckel von Donnersmarcka, który otrzymał nadanie górnicze 2 października 1855 roku, a założony obiekt otrzymał jego imię.Obecnie jest nieczynna, udostępniona zwiedzaniu.-  Michał Kupka

# data[].attributes.body
zad. 1 Wiktor, Bartek
zad. 2 Wiktor

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Świat to piękne miejsce, a nas nic nie cieszy tak, jak jego odkrywanie. Ostatnie miesiące uświadomiły nam po raz kolejny, że zachwycające atrakcje są dostępne na wyciągnięcie ręki. Odwiedziliśmy do tej pory 36 krajów, a wciąż nie udało nam się dobrze poznać wszystkich najbardziej interesujących miejsc na Śląsku. Trochę paradoks, prawda?

Długo mieliśmy zaległości w zwiedzaniu atrakcji, które przez wiele lat były tak blisko nas. Dlatego poprosiliśmy o pomoc naszych czytelników. Zapytaliśmy gdzie pojechać i co zobaczyć w naszej ojczyźnie - jakie są najlepsze śląskie atrakcje. Tak udało nam się stworzyć listę 50 najciekawszych miejsc na Śląsku polecanych przez naszych czytelników.

Dziękujemy za wsparcie, bez Was nie dalibyśmy rady! Dajcie znać, jeśli czegoś brakuje. Liczymy, że każdy znajdzie tutaj jakiś podróżniczy pomysł - dla siebie, dla całej rodziny lub przyjaciół. Lista będzie na bieżąco aktualizowana (stale rozrasta się o kolejne śląskie atrakcje), a my postaramy się odwiedzić i dokładnie opisać na blogu wszystkie te śląskie skarby.

Miejsca, w których już byliśmy, są oznaczone poprzez ✔️. Natomiast te, które doczekały się relacji, zostały pogrubione i odpowiednio podlinkowane. W 2021 roku pojawia się kolejna nowość. Wybraliśmy dla Was atrakcje absolutnie topowe (⭐), które naszym zdaniem koniecznie powinniście pokazać odwiedzającym Śląsk znajomym. Dodatkowo, zaznaczyliśmy atrakcje, które są dostępne do zwiedzania za darmo (📌), a także śląskie miejsca, które są zawsze otwarte i których nie dotykają ewentualne obostrzenia (🗺️).

1. Zamek Moszna ( oficjalna strona Zamku) ✔️
2.Zespół Pałacowo-Parkowy w Pławniowicach ✔️⭐
3. Zamek w Pszczynie ( oficjalna strona Zamku) ✔️
4. Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy w Rudach ( oficjalna strona Starego Opactwa) ✔️
5. Zamek Piastowski w Raciborzu ( oficjalna strona Zamku)

10. Zabytkowa Kopalnia „Guido" w Zabrzu ✔️
11.Zabytkowa Kopalnia „Ignacy" w Rybniku ✔️
12.Szyb „Maciej" w Zabrzu ✔️
13.Sztolnia „Królowa Luiza" w Zabrzu ✔️⭐
14. Wieże KWK „Polska" w Świętochłowicach ( strona Szlaku Zabytków Techniki)

15. Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach ( oficjalna strona Kopalni)
16. Sztolnia Czarnego Pstrąga w Tarnowskich Górach ( oficjalna strona Sztolni)
17.Zabytkowa Stacja Wodociągowa „Zawada" ✔️📌
18. Park Tradycji w Siemianowicach Śląskich ( strona informacyjna SCK) 📌🗺️
19.Tyskie Browary Książęce ✔️⭐
20.Kolejka Wąskotorowa w Rudach ✔️📌🗺️
21. Górnośląskie Koleje Wąskotorowe w Bytomiu

22. Nikiszowiec w Katowicach ✔️⭐📌🗺️
23. Giszowiec w Katowicach ( strona miłośników Giszowca) 📌🗺️
24.Familoki w Czerwionce ✔️📌🗺️
25. Kolonia Robotnicza Ficinus w Rudzie Śląskiej ( strona Szlaku Zabytków Techniki) 📌🗺️
26. Kolonia Robotnicza Kaufhaus w Rudzie Śląskiej ( strona slaskie.travel) 📌🗺️
27.Osiedle A w Tychach ✔️📌🗺️

28. Muzeum Śląskie w Katowicach ( oficjalna strona Muzeum) ✔️
29. Muzeum Chleba w Radzionkowie ( oficjalna strona Muzeum)
30. Muzeum Ognia w Żorach ( oficjalna strona Muzeum)
31. Muzeum Regionalne „Na Grapie" ( oficjalna strona Muzeum)

32. Pojezierze Palowickie ✔️⭐📌🗺️
33. Jezioro Paprocany w Tychach 📌🗺️
34.Rezerwat Przyrody Łężczok ✔️📌🗺️
35.Graniczne Meandry Odry ✔️📌🗺️
36. Zagroda Żubrów w Pszczynie ( oficjalna strona Zagrody) ✔️
37. Park w Świerklańcu 📌🗺️
38.Palmiarnia w Gliwicach ✔️⭐
39.Park Śląski w Chorzowie ✔️📌🗺️

40. Stadion Śląski w Chorzowie ( oficjalna strona Stadionu)
41.Hala Widowiskowo-Sportowa „Spodek" ✔️📌
42. Arena Zabrze - Stadion Górnika ( oficjalna strona Klubu)

43. Bazylika św. Antoniego w Rybniku ✔️📌
44. Kościół św. Józefa w Zabrzu ( oficjalna strona Parafii) 📌
45. Kościół Ducha Św. w Tychach ( oficjalna strona Parafii) ✔️📌
46.Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach ✔️📌

47. Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach ( oficjalna strona NOSPR)
48. Opera Śląska w Bytomiu ( oficjalna strona Opery)
49.Katowicka Strefa Kultury ✔️⭐📌

50. Punkt widokowy na Bramę Morawską w Pogrzebieniu ✔️📌🗺️

Jak się Wam podoba lista najciekawszych śląskich atrakcji? Udało Wam się już odwiedzić wszystkie z nich? Pamiętajcie, że zdumiewające miejsca są bliżej, niż mogłoby się wydawać! Obojętne, czy wybierzecie odkrywanie atrakcji naturalnych, opuszczonych zamków czy zwiedzanie muzeów. Gwarantujemy, że Śląsk się Wam spodoba!

Czegoś brakuje? Jakaś atrakcja powinna zostać dopisana?
🌳 Czekamy na Twój komentarz! 🌳

# data[].attributes.attachment_link.title
50 najciekawszych miejsc na Śląsku - bele kaj

# data[].attributes.attachment_link.description
Najciekawsze miejsca na Śląsku. Gdzie pojechać i co zwiedzać? Gdzie znajdują się interesujące śląskie atrakcje? Co trzeba zobaczyć na Śląsku?

# data[].attributes.body
Anna Guzik urodziła się 15 sierpnia 1976 roku na Śląsku, dokładniej w Katowicach. Jest aktorką filmową, serialową i teatralną. Ukończyła VIII Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Katowicach Od 2004 roku odgrywa rolę Żanety Zięby w serialu TVN "Na Wspólnej", który zapewnił jej ogólnopolską rozpoznawalność. Występuje w Teatrze Polskim w Bielsku-Białej. Ponadto zwyciężyła w parze z Łukaszem Czarneckim w szóstej edycji programu rozrywkowego TVN "Taniec z Gwiazdami".
Ania Pieszka

# data[].attributes.body
zad.1
zad.2 Wojtek

# data[].attributes.body
zad.1 Michał, Oliwia, Karol- umieściłeś linków dla całej klasy!
zad. 2 Michał, Karol

# data[].attributes.headline
Szefowie grup, przeglądnijcie swoje kolumny i uporządkujcie!!!

# data[].attributes.subject
Szefowie grup, przeglądnijcie swoje kolumny i uporządkujcie!!!

# data[].attributes.body
Oliwia II kolumna co tam się stało z postami

# data[].attributes.body
Polski wykonawca muzyki z pogranicza gatunków pop i dance oraz muzyki klubowej. Szacuje się, że sprzedał w Polsce prawie 700 tysięcy kaset i płyt CD.
Data i miejsce urodzenia: 26 stycznia 1966 54 lata, Czechowice-Dziedzice.
http://www.voxfm.pl/wiadomosc/158402/na-scenie-od-25-lat-kim-jest-jacek-stachursky

# data[].attributes.body
Wojciech Modest Amaro ur. 12 lutego 1972 w Sosnowcu to polski kucharz i restaurator.

Po ukończeniu nauki w technikum zajął się działalnością w branży gastronomicznej. Praktykował u boku szefów kuchni, takich jak Alain Ducasse, Yannick Alléno czy Ferran Adrià. W 2008 został wyróżniony przez Międzynarodową Akademię Gastronomiczną tytułem „Chef de L'Avenir”. W Warszawie otworzył restaurację Atelier Amaro, która w 2013 jako pierwsza restauracja w Polsce została oznaczona gwiazdką Michelin.

# data[].attributes.headline
Pocysterski Zespól klasztornopałacowy w Rudach 

# data[].attributes.subject
Pocysterski Zespól klasztornopałacowy w Rudach 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Opactwo Cystersów w Rudach (niem. Zisterzienserkloster Groß Rauden) - romańsko- gotyckie opactwo w powiecie raciborskim, w województwie śląskim. Współcześnie opactwo, będąc własnością diecezji gliwickiej, funkcjonuje jako Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy, łącząc w sobie Sanktuarium Matki Boskiej Pokornej oraz Ośrodek Formacyjno-Edukacyjny Diecezji Gliwickiej. Obiekt znajduje się na Szlaku Cysterskim.

Plany założenia klasztoru na tych terenach pojawiały się już w 1238. Pierwotnie klasztor miał być ulokowany w Woszczycach, jednak po przeprowadzeniu wizytacji tych terenów z lokacji zrezygnowano. Wpływ na ten fakt mógł mieć również najazd mongolski w 1241. W połowie wieku do pomysłu powrócono, wpisując go w proces rozwoju cywilizacyjnego Śląska. Jednym z jego animatorów był książę opolski Władysław, który nadał prawa miejskie szeregowi miejscowości (między innymi dla Gliwic i Bytomia) oraz był fundatorem kilku klasztorów. Około 1253 sprowadził do Rud cystersów z Jędrzejowa (dokładna data fundacji nie jest znana, a pierwszy dokument pochodzi z 1258) i nadał im w uposażeniu siedem okolicznych wsi. Granice posiadłości klasztornych zostały określone zasadą odległości trzech mil od: Gliwic, Raciborza i Koźla. W herbie rudzkiego opactwa umieszczono litery MORS, które symboliką nawiązywały do klasztoru macierzystego, czyli francuskiego Morimond. Po trzydziestu latach funkcjonowania opactwo rudzkie dało początek drugiemu klasztorowi cysterskiemu na Górnym Śląsku w Jemielnicy.

Sprawna i zaradna gospodarka cystersów w Rudach od początku ich obecności sprawiła, że w krótkim czasie założyli oni osiem nowych wsi, prowadzili uporządkowaną gospodarkę rolną, kolonizując dzikie jak dotąd tereny. Zajmowali się browarnictwem, bartnictwem, a także produkcją węgla i smoły. W dolinie rzeki Rudy założyli stawy, w których prowadzili hodowlę ryb. Wybudowali system tam i kanałów, dzięki którym funkcjonowały huty żelaza, miedzi i szkła. Szeroko zakrojona działalność gospodarcza wpływała na przeobrażanie krajobrazu, ale również zasilała klasztorny skarbiec.

Centrum życia zakonnego stanowił kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Budowę kościoła ukończono na początku XIV wieku. Uznawany jest za najstarsze sanktuarium maryjne na Śląsku. Rzesze pielgrzymów przybywały tu przede wszystkim ze względu na słynący łaskami obraz Matki Boskiej Pokornej. Obraz pochodzi z XV wieku i jest prawdopodobnie kopią ikony, którą przywiozła księżniczka bułgarska Wiola, żona księcia Kazimierza i w 1228 przekazała cystersom.

Opactwo w Rudach było również ośrodkiem edukacyjnym i oświatowym. W XIV uruchomiono pierwszą szkołę przy klasztorze, której celem było przygotowanie chłopców do życia zakonnego i kapłaństwa. Później szkoła klasztorna przekształcona została w gimnazjum, prawdopodobnie pierwsze na Śląsku. Od 1765 przez 11 lat przy opactwie działała wyższa uczelnia, przygotowująca kandydatów na nauczycieli. Prowadzono również kurs filozoficzny, który ukończyło ponad dwa tysiące absolwentów, a ponad pół tysiąca z nich zostało duchownymi.

Pozycja klasztoru i jego opatów na Śląsku szybko rosła. W 1510 opat Mikołaj IV uzyskał od papieża prawo noszenia insygniów pontyfikalnych. Był to jednocześnie ostatni opat, który został wybrany przy współudziale konwentu w Jędrzejowie. Ze względu na dekret cesarski z 1585 zabraniający cudzoziemcom dostępu do stanowiska opata, związki z macierzystym opactwem zostały całkowicie zerwane. W 1616 roku klasztor w Rudach wraz z opactwem z Jemielnicy dołączył do opactw dolnośląskich, które już wcześniej zostały włączone do czeskiej prowincji zakonnej. W 1651 opactwa utworzyły odrębną prowincję śląską.

Prosperita klasztoru była zakłócana, podobnie jak w innych śląskich klasztorach zawieruchami wojennymi. Lata kryzysu przyniosły wojny husyckie w pierwszej połowie XV wieku. Najazdy husytów i taborytów skutkowały niszczeniem mienia i grabieniem majątku. Trudny okres dla klasztoru to również lata reformacji. Mnisi przyjmując nauki Lutra opuszczali klasztor, zabierali z sobą co cenniejsze rzeczy. Kolejnym wyzwaniem były trudy wojny trzydziestoletniej. Klasztor był kilkakrotnie plądrowany i obciążany kontrybucjami. W 1625 liczba członków miejscowego konwentu spadła do pięciu.

Po zakończeniu wojny dla klasztoru nadeszły lepsze lata związane z postacią opata Andreasa Emanuela Pospela i jego następców. Przebudowano klasztor i kościół nadając mu barokowy charakter. Zgromadzono znaczną bibliotekę klasztorną. Z tego okresu pochodzi również kaplica Najświętszej Marii Panny, w której umieszczono słynący łaskami obraz Matki Boskiej. Na północ od klasztoru wzniesiono pałac opacki. W latach 1785-1790 przeprowadzono kompleksową modernizację wystroju świątyni. Było to ostatnie przedsięwzięcie cystersów rudzkich przed sekularyzacją.

Na początku XIX wieku opactwo rudzkie podzieliło los opactw śląskich. 26 listopada 1810 roku królewski komisarz odczytał w Rudach edykt sekularyzacyjny, zamykający ponad pięćsetletnią historię opactwa. W momencie ogłoszenia edyktu klasztor zamieszkiwało trzydziestu dwóch mnichów. Nakazano im natychmiastowe opuszczenie klasztoru. Część z nich pozostała w klasztorze jeszcze przez kilka lat obsługując parafię, która została utworzona w miejsce klasztoru. Ostatni cysters z Rud zmarł w roku 1856 w Cyprzanowie, gdzie pełnił funkcję proboszcza. W momencie sekularyzacji biblioteka klasztorna liczyła ponad 10 tysięcy woluminów. Zostały one rozparcelowane po śląskich bibliotekach, a część przekazano na makulaturę.

Po sekularyzacji dobra klasztorne zostały przekazane pruskiemu ministrowi Wilhelmowi Ludwigowi Georgowi zu Sayn-Wittgenstein. Przez dwa lata funkcjonował w nich szpital wojskowy, w który przebywali między innymi śląscy żołnierze oddziałów ochotniczych, którzy ucierpieli w walkach z armią Napoleona. W 1820 budynki klasztorne otrzymał od rządu pruskiego landgraf Wiktor Amadeusz z Hesji-Rotenburga, a po jego bezpotomnej śmierci siostrzeniec jego żony - Wiktor von Hohenlohe-Waldenburg-Schillingsfürst. Otrzymał on od króla pruskiego Wilhelma IV, tytuł księcia oraz prawo do używania tytułu księcia raciborskiego (von Ratibor). Klasztor rudzki stał się w ten sposób siedzibą pierwszego księcia raciborskiego, który rozpoczął przebudowę klasztoru na rezydencję magnacką. Szczególnym zmianom poddane zostało otoczenie klasztoru, wokół którego wytyczono park i wyburzono część budynków gospodarczych. Po przebudowie pałac w Rudach miał 120 sal, gabinetów, pokoi gościnnych z łazienkami, buduarów i innych. Kolejni właściciele Rud to potomkowie pierwszego właściciela, otrzymujący pałac drogą dziedziczenia. Dobra rudzkie pozostały w rękach rodu von Ratibor do 1945.

W styczniu 1945 kościół oraz pałac zostały poważnie zniszczone i spalone przez wojska sowieckie. Pożar zniszczył pałac, a w kościele naruszył główne elementy konstrukcyjne. W ich wyniku zawalił się główny filar oraz część sklepień. Po wojnie odbudowano kościół, a zgliszcza pałacu zostały jedynie zabezpieczone przez zawaleniem.

Odbudowa kompleksu pocysterskiego w Rudach w pierwszych latach po wojnie przebiegała wolno i mało skutecznie. W 1950 zakończono odbudowę kościoła podczas której odsłonięto spod stiuków z XVIII wieku ceglany wątek murów. W latach 70. uporządkowano i odgruzowano część opactwa. W latach 1989-1992 przeprowadzono remont kaplicy z obrazem Matki Boskiej Rudzkiej oraz odnowiono fresk w kopule kaplicy Świętego Krzyża. W 1998 obiekt przekazano na własność diecezji gliwickiej. Rozpoczęto intensywną odbudowę i remont pomieszczeń klasztorno-pałacowych. Pierwszy etap tej rekonstrukcji zakończono w 2008. Rok później utworzono Ośrodek Formacyjno-Edukacyjny Diecezji Gliwickiej. Prowadzone były też prace nad uporządkowaniem i odtworzeniem parku przyklasztornego, który służy jako teren rekreacyjny dla okolicznych mieszkańców, wchodząc w skład utworzonego w 1993 Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich".

Przekazanie obiektu diecezji gliwickiej ożywiło również religijny charakter tego miejsca. W 1995 biskup gliwicki Jan Wieczorek podniósł kościół w Rudach do rangi diecezjalnego Sanktuarium Matki Boskiej Pokornej, w roku 2000 ukoronowano cudowny obraz papieskimi koronami, a w 2009 Benedykt XVI podniósł kościół klasztorny do rangi bazyliki mniejszej.

Zespół klasztorny cystersów wpisany został do rejestru zabytków. W rejestrze znajdują się:

kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP z III ćwierci XIII wieku, przebudowywany w latach 1671-1685, w XVIII wieku i po 1945 (nr rej.: A/1644/97 z 15 grudnia 1997),

klasztor, później pałac z III ćwierci XIII wieku, przebudowywany w II połowie XVII, w XVIII, w latach 1849-1852 oraz w XX wieku (nr rej.: A/1643/97 z 15 grudnia 1997),

park z połowy XVII wieku (nr rej.: A/1643/97 z 15 grudnia 1997).

Kościół poklasztorny, obecnie bazylika mniejsza pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny pełni funkcję diecezjalnego Sanktuarium Matki Boskiej Pokornej. Kościół wybudowano w stylu gotyckim w początkach istnienia opactwa. Jest to świątynia zbudowana na planie krzyża łacińskiego, bez wieży, orientowana, trójnawowa o przęsłach nakrytych sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Do kościoła przylega od południowej strony kaplica maryjna mieszcząca słynący łaskami obraz Matki Boskiej Rudzkiej. Wyposażenie kościoła bardzo bogate do II wojny światowej zostało w znacznej mierze zniszczone w czasie pożaru w 1945.

W kościele oprócz będącego głównym celem pielgrzymek obrazu znajdują się relikwie św. Walentego oraz Relikwie Św. Krzyża. W kruchcie, pod którą znajduje się krypta książąt raciborskich z rodu Hohenlohe-Schillingsfürst można zobaczyć piękny, XIX-wieczny żeliwny sarkofag księcia Wiktora i jego żony.

Obecnie czynione są starania o wpisanie obiektu na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO.

Zabudowania klasztorne

Zabudowania klasztorne, przekształcone w XIX wieku w rezydencję pałacową przylegają do kościoła klasztornego. Zniszczone w czasie pożaru powoli odzyskują dawny blask. W pomieszczeniach mieści się Ośrodek Formacyjno-Edukacyjny, organizowane są wystawy i spotkania. Z obiektów przyklasztornych zachowały się dwa budynki gospodarcze (wśród nich obecna plebania), mur ogrodzenia biegnący wzdłuż głównej alei dojazdowej do kościoła oraz kamienna figura św. Jana Nepomucena z 1724.

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.description
Opactwo Cystersów w Rudach (niem. Zisterzienserkloster Groß Rauden) - romańsko- gotyckie opactwo w powiecie raciborskim, w województwie śląskim. Współcześnie opactwo, będąc własnością diecezji gliwickiej, funkcjonuje jako Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy, łącząc w sobie Sanktuarium Matki Boskiej Pokornej oraz Ośrodek Formacyjno-Edukacyjny Diecezji Gliwickiej. Obiekt znajduje się na Szlaku Cysterskim.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przed zamkiem Pieskowa Skała w Dolinie Prądnika, na obszarze Ojcowskiego Parku Narodowego, stoi wysoka skała w kształcie maczugi. Szersza u góry, węższa przy podstawie, ma 25 metrów wysokości. Potężna skała, przypominająca broń mitycznego olbrzyma powstała na skutek niszczącej działalności wiatru i mrozu. Na jej szczycie znajduje się mały, żelazny krzyż, który upamiętnia zdobycie skały przez Leona Witka z Katowic w 1933 roku. Z działającą na wyobraźnię „Maczugą" wiąże się wiele legend. Jedna z nich związana jest z Panem Twardowskim, który rozkazał czartowi ustawienie skały wierzchołkiem do dołu. Czart pracę wykonał, a mistrz Twardowski musiał mu oddać swoją duszę.

Szlak kulinarny Śląskie Smaki

# data[].attributes.attachment_link.description
Przed zamkiem Pieskowa Skała w Dolinie Prądnika, na obszarze Ojcowskiego Parku Narodowego, stoi wysoka skała w kształcie maczugi. Szersza u góry, węższa przy podstawie, ma 25 metrów wysokości. Potężna skała, przypominająca broń mitycznego olbrzyma powstała na skutek niszczącej działalności wiatru i mrozu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Materiał powstał przy współpracy z PKL

Dolina rzeki Soły, która głęboko wciętą doliną przecina całe pasmo między Żywcem a Kętami, to prawdziwy fenomen krajobrazowy. Przełom jest wyjątkowo malowniczy, a dodatkowego uroku dodają mu jeziora zaporowe wybudowane tutaj głównie w celu ujarzmienia kapryśnej rzeki, zabezpieczenia jej okolic przed niszczącymi powodziami, a także wykorzystujące jej bystry nurt do produkcji energii elektrycznej. Przy wlocie do przełomu położone jest największe z nich - Jezioro Żywieckie, w głębi przełomu leży najbardziej malownicze Jezioro Międzybrodzkie, nazywane też czasami „beskidzkim fiordem", a jeszcze niżej leży niewielkie Jezioro Czarnieckie. Tworzą one razem „Kaskadę Soły".

Na początek kolej

Właśnie nad najładniejszym z jezior - Międzybrodzkim - wznosi się góra Żar. Nie jest to wysoki szczyt, jego wierzchołek sięga 761 m n.p.m, ale trudno go pomylić z jakąkolwiek inną górą w Beskidach. Głównie dlatego, że na jej wierzchołku znajduje się... jezioro. Jest to górny zbiornik elektrowni szczytowo pompowej. Najłatwiej tam dotrzeć korzystając z innej atrakcji góry Żar - kolei linowo-terenowej, należącej do Polskich Kolei Linowych.

Trasę długości 1300 metrów przemierza ona w ciągu 5,5 minuty, pokonując ponad 300 metrów różnicy wysokości. Nie przez przypadek budzi skojarzenia z zakopiańską Gubałówką - wykorzystano w niej bowiem stare, ale odświeżone wagony, które „zwolniły się" po przebudowie kolei na Gubałówkę w 2003 roku. Inną ciekawostką jest fakt, że przy stawianiu kolei wykorzystano tory dawnego wyciągu szybowcowego. Góra Żar, bowiem do czasu budowy elektrowni i kolejki, znana była gównie jako jeden z największych w Polsce ośrodków szkolenia szybowcowego. Do dzisiaj zresztą w dni o korzystnej pogodzie i sprzyjających wznoszących prądach można obserwować szybowce w okolicach szczytu.

Rowery i... hulajnogi

Góra Żar jest miejscem, które przyciąga miłośników mocnych wrażeń na dwóch kółkach. Jedną z najciekawszych atrakcji, których możemy tutaj zaznać, jest jazda na ekstremalnych hulajnogach Monsterroller. Są to specjalne terenowe hulajnogi, które można wypożyczyć na szczycie, w pobliżu górnej stacji kolejki. Wyposażone są w mocne, terenowe opony, które gwarantują dobrą przyczepność na każdej nawierzchni. Dodatkowo o bezpieczeństwo amatorów szybkiej jazdy dbają sprawnie działające hamulce tarczowe.

Zjazd odbywa się asfaltową szosą, która wiedzie w dół kilkoma efektownymi serpentynami, a jadącym towarzyszą piękne widoki na dolinę Soły. Do czasu uruchomienia kolejki na szczyt, można tu było wjechać samochodem, jednak obecnie droga jest zamknięta dla ruchu kołowego. Dzięki temu atrakcja jest bezpieczna - oczywiście przy zachowaniu zdrowego rozsądku i odrobinie wprawy i obycia z prędkością.

Ze szczytu góry Żar można zjechać także na rowerze. Wytyczono tu jedne z najciekawszych tras downhillowych w polskich górach. Trzy tutejsze zjazdy posiadają zróżnicowany charakter, są na bieżąco modyfikowane i dostosowywane do wymagań użytkowników, posiadają też różne stopnie trudności, w zależności od umiejętności rowerzystów. Najłatwiejsza z nich - Easy Line - liczy 3800 metrów długości i w całości biegnie lasem, odpowiednio zniwelowanym i wyrównanym terenem. Znakomicie nadaje się na rozpoczęcie przygody z kolarstwem grawitacyjnym, a jej stopień trudności określany jest jako „łatwy". Co nie oznacza, że nie wymaga posiadania podstawowych umiejętności jazdy na rowerze górskim.

Bardziej zaawansowani downhilowcy powinni wybrać trasę Air Line, przez specjalistów uważaną za jedyną trasę tego typu z prawdziwego zdarzenia w Polsce. Posiada skocznie o urozmaiconych wielkościach - od kilkudziesięciu centymetrów do nawet 18 metrów! Dodatkowo urozmaicają ją potężne ziemne bandy i kładki liczące nawet do 15 metrów długości. Szybka i dynamiczna z pewnością zadowoli miłośników mocnych wrażeń.

Prawdziwi fachowcy w zjeździe odnajdą prawdziwą przyjemność (ale i wyzwanie), na technicznie najtrudniejszej trasie Downhill. Jazda po korzeniach, po trasie pełnej kamieni i ciasnych zakrętów oraz sporej ilości skoczni, zarówno ziemnych wybić, jak i drewnianych progów i naturalnych przeskoków z kamieni często wykorzystywana jest jako przygotowanie przed zawodami. Jeśli chcemy zobaczyć, jak robią to prawdziwi zawodowcy, warto przyjechać tutaj na zawody LSD - Local Series of Downhill, (Puchar Polski). W tym roku zawody odbędą się we wrześniu.

Coś dla maluchów

Góra Żar to także adrenalina dla najmłodszych. Przy dolnej stacji kolejki znajdziemy zjeżdżalnię pontonową, gwarantującą dobrą zabawę dzieciom i dorosłym. Również przy dolnej stacji znajduje się park linowy Trollandia. Oferuje on trzy trasy o różnym stopniu trudności, gdzie trzeba zmierzyć się ze zjazdami na płachcie, długimi tyrolkami (nawet do 100 metrów długości) i licznymi przeszkodami - wiszącymi mostami i wspinaczką po siatkach. Trasy są dostępne dla wszystkich, którzy ukończyli 8 rok życia. Dla młodszych dzieci (powyżej 3 lat) przygotowano wersję „light" - Zoolandię, z tunelami, ruchomymi mostami i obręczami.

Szybowanie w przestworzach

Dużą dawkę adrenaliny daje możliwość szybowania ponad górami, dostępna także amatorom - przy sprzyjających warunkach atmosferycznych organizowane są widokowe loty szybowcem. Szybowiec jest holowany na odpowiednią wysokość samolotem lub przy pomocy specjalnej katapulty. Gdy osiągnie pożądany pułap i złapie korzystne powietrzne prądy, można cieszyć się cichym lotem, a przy okazji podziwiać panoramę Kotliny Żywieckiej i otaczających ją gór. W szybowcu pilotowi towarzyszy jeden pasażer, i chociaż zabawa trwa zaledwie kwadrans, wrażenia pozostają na całe życie.

Bardziej popularną formą zdobywania przestworzy są loty paralotnią w tandemie, a moment, kiedy instruktor pozwala przez chwilę samodzielnie sterować skrzydłem, na zawsze zapada w pamięci. Latanie w górach jest niezwykle atrakcyjne, ze względu na zjawiska umożliwiające lot bezsilnikowy w warunkach, jakich trudno szukać nad równinami, a widoki i doznania są nieporównywalnie bogatsze.

Trzeba też wspomnieć o możliwości zwiedzania elektrowni szczytowo-pompowej, która ukryta jest we wnętrzu góry pod ziemią. Warto to zrobić, bo podziemne pomieszczenia elektrowni robią ogromne wrażenie - jest to bodaj najbardziej spektakularna elektrownia wodna w Polsce! Elektrownię można zwiedzać w grupach do 30 osób. W trakcie wycieczki można zobaczyć jak działa zakład, poznać parametry techniczne i ciekawostki związane z obiektem. Wejścia odbywają się najczęściej do godziny 15.00, zorganizowane grupy należy zgłaszać z wyprzedzeniem. Rezerwacji zwiedzania można dokonać telefonicznie, pocztą elektroniczną lub osobiście: Dokładne dane adresowe można znaleźć na stronie elektrowni. Zbiornik górny jest natomiast powszechnie dostępny, a z jego korony roztacza się wspaniały widok na góry.

Takie właśnie jest oblicze góry Żar - prawdopodobniej najbardziej adrenalinowej góry w całej Polsce!

Materiał powstał przy współpracy z PKL

# data[].attributes.attachment_link.description
Góra Żar, wznosząca się nad Międzybrodziem Żywieckim w Beskidzie Małym, to miejsce zupełnie wyjątkowe. Pod względem nagromadzenia różnorodnych atrakcji, trudno znaleźć drugą taką lokalizację w naszych górach. Znajdziemy tu zupełnie wyjątkową elektrownię szczytowo-pompową, wybudowaną we wnętrzu góry, wspaniałe, rozległe panoramy i kolej linowo-terenową, która kiedyś woziła turystów na szczyt... Gubałówki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pałac Kultury Zagłębia (pierwotnie Dom Kultury Zagłębia, od 1992 roku Dąbrowski Pałac Kultury) - budynek użyteczności publicznej wybudowany w latach 1951-1958 według projektu Zbigniewa Rzepeckiego w Dąbrowie Górniczej, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.

Koncepcja budowy Pałacu Kultury Zagłębia zrodziła się w 1945 roku. Pomysłodawcą i inicjatorem był wojewoda śląsko-dąbrowski, ówczesny wicepremier, generał Aleksander Zawadzki. Cztery lata później, w roku 1949 powołano Komitet Budowy Domu Kultury na czele którego stanął przewodniczący Marian Kuzior. Projekt budynku został opracowany przez polskiego architekta - Zbigniewa Rzepeckiego. Budowę rozpoczęto w maju 1951 roku. Generalnym wykonawcą zostało Zjednoczenie Budownictwa Miejskiego w Sosnowcu. Po siedmioletnim etapie budowy, 11 stycznia 1958 roku nastąpiło oficjalne otwarcie Domu Kultury Zagłębia. Pierwszym administratorem gmachu został Wydział Kultury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, który na stanowisko dyrektora mianował Karola Ścieżkę - wieloletniego działacza kulturalnego.

Na przestrzeni lat instytucja wielokrotnie zmieniała swoją nazwę (w 1964 r. na Pałac Kultury Zagłębia, a w 1992 r. na Dąbrowski Pałac Kultury). Choć mianowano ją Domem Kultury Zagłębia, już od pierwszych chwil, gdy na plac budowy przywieziono strzegomskie marmury, wśród społeczności słychać było: „Oto pałac nam budują, prawdziwy pałac!" - zakorzeniając się w miejscowej kulturze.

Od 1958 r. w budynku mieściła się centralna siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej - jednej z najstarszych placówek kulturalnych Zagłębia Dąbrowskiego. Jej losy były nierozerwalnie związane z pałacem do października 2006 r.

15 września 1972 r. otwarto Galerię Plastyki Pałacu Kultury Zagłębia, która stworzyła warunki do eksponowania wystaw z dziedziny plastyki i fotografii. Galeria stała się miejscem ożywionych kontaktów społeczności lokalnej ze środowiskami twórczymi oraz miejscem edukacji plastycznej.

22 listopada 1979 r. Pałac Kultury Zagłębia, jako pierwszy tego typu obiekt w Polsce, został wpisany do Krajowego Rejestru Zabytków pod numerem A/1240/79.

W 2004 r. instytucja rozszerzyła swoją działalność powołując do życia Zagłębiowską Scenę Muzyczną oraz Orkiestrę Kameralną Zagłębia Dąbrowskiego. W drodze przesłuchań przeprowadzonych przez dyrygenta Tadeusza Mazurka wyłoniono skład muzyków instrumentalistów do grania spektakli muzycznych oraz koncertów. Zagłębiowska Scena Muzyczna działała do 2007 r.

24 lutego 2006 r. do użytku oddano odrestaurowaną Salę teatralną.

6 października 2007 r. o godz. 14.00 nastąpiło otwarcie Kina KADR. Pierwsi widzowie obejrzeli projekcję filmu „Ryś" w reżyserii Stanisława Tyma. Od 1 marca 2008 r. Kino KADR należy do Sieci Kin Studyjny i Lokalnych, a od 21 listopada 2013 r. także do Sieci Polskich Kin Cyfrowych. Obecnie jest jedynym kinem o charakterze edukacyjnym i niekomercyjnym w Dąbrowie Górniczej.

Od 2012 r. dyrektorem Pałacu Kultury Zagłębia jest Małgorzata Majewska.

W latach 2011-2014 budynek PKZ przeszedł remont generalny, na czas którego instytucja przeniosła swoją działalność do siedziby tymczasowej, mieszczącej się w obiekcie dawnej Szkoły Muzycznej przy ul. Wojska Polskiego. 11 października 2014 r. nastąpiło oficjalne otwarcie placówki po remoncie.

Powstały w latach 1951-1958, według projektu Zbigniewa Rzepeckiego, Pałac Kultury Zagłębia stanowi monumentalny przykład stylu socrealistycznego. Bogata ornamentyka, marmurowe wykończenia, przestronne hole z masywnymi filarami, majolikowe (z ręcznie malowanymi kaflami) pokrycia ścian, zabytkowa drewniana boazeria i pokaźne tafle luster - czynią z obiektu perłę architektoniczną minionej epoki.

Znajdujący się w ścisłym centrum miasta trzykondygnacyjny, odznaczający się zachowaniem symetrii budynek na wysokich piwnicach, z elewacją z czerwonej cegły i piaskowca, z centralizowaną wieżą zdobioną attykami i z poddaszem w kształcie korony - działa nieprzerwanie już od blisko 60 lat, stanowiąc serce kulturalnego życia Dąbrowy Górniczej.

Kubatura obiektu wynosi 38 000 m². Z 10 600 m² powierzchni użytkowej 1900 m² przypada na majestatyczne hole.

W budynku mieści się spełniająca najwyższe normy bezpieczeństwa Sala Teatralna, wyposażona w 588 miejsc dla widowni (parter - 464 miejsca, balkon I - 124 miejsca), scenę obrotową o średnicy 11 m, trzypoziomowy mechanicznie podnoszony orkiestron, liczne kieszenie sceniczne oraz nowoczesny sprzęt oświetleniowy i nagłaśniający. Obiekt dysponuje:

Piwnicą Teatralną (90 miejsc w układzie teatralnym)

Salą Konferencyjną I (100 miejsc)

Salą Konferencyjną II (50 miejsc)

Salą Agorą - typową salą bankietową, bezpośrednio połączoną z zapleczem cateringowym (150 miejsc)

Salą Kameralną im. Michała Spisaka - wyposażoną w fortepian (100 miejsc)

Salą Kinową - z pełnym zapleczem multimedialnym (88 miejsc)

Salą taneczną i Salą baletową

Galerią Sztuki

Kawiarnią

W placówce mieści się również reprezentacyjna Sala Ślubów.

W latach 2011-2014 Pałac Kultury Zagłębia przeszedł generalny remont, dzięki któremu udało się pozyskać funkcjonalne powierzchnie użytkowe, w tym miejsce na: studio nagrań, salę prób, czy pracownię plastyczną.

Działalność kulturalna

Misją Pałacu Kultury Zagłębia, wypełnianą od blisko 60 lat, jest zaspokajanie zbiorowych i indywidualnych potrzeb mieszkańców Dąbrowy Górniczej i regionu w zakresie szeroko pojętej kultury. Zgodnie ze statutem, działalność instytucji obejmuje m.in.: edukację kulturalną i wychowanie przez sztukę, stwarzanie warunków dla rozwoju amatorskiego ruchu artystycznego, folkloru oraz rękodzieła ludowego i artystycznego, organizację wystaw, koncertów, spektakli teatralnych i odczytów. W zakresie obowiązków samorządowej instytucji kultury znajduje się również: działalność wydawnicza, prowadzenie kółek artystycznych, zajęć wspierających amatorski ruch artystyczny, działalność w zakresie kinematografii czy produkcja wydarzeń artystycznych. Jednym z głównych celów niezmiennie pozostaje edukacja dzieci i młodzieży prowadzona w pałacu przez Dział Edukacji Artystycznej, Kino „KADR". Pracownię plastyczną PKZ, Galerię Sztuki PKZ oraz w placówkach wchodzących w strukturę instytucji: w PKZ Domu Kultury Ząbkowice, Klubach Osiedlowych i Świetlicach Środowiskowych.

Pałac Kultury Zagłębia to ważne miejsce na kulturalnej mapie województwa śląskiego. W jego zabytkowych progach odbywają się występy artystyczne, spektakle teatralne, operetki, koncerty, występy kabaretowe, wystawy, a także zajęcia dla dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów.

Instytucja organizuje wiele cyklicznych wydarzeń kulturalnych, m.in.: DeBeŚciaK czyli Dąbrowska Ściema Kabaretowa, Dni Dąbrowy Górniczej, Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Dętych, Międzykulturowy Festiwal Folklorystyczny "Zagłębie i Sąsiedzi", Ogólnopolski Konkurs malarsko-poetycki "Siedem grzechów głównych". Na arenie międzynarodowej znana jest za sprawą Międzynarodowego Konkursu Muzycznego im. Michała Spisaka dla adeptów sztuki instrumentalnej młodego pokolenia.

Z Pałacem Kultury Zagłębia związani byli m.in. wokalista muzyki pop i country Mariusz Kalaga oraz poeta i dramaturg Leszek Wierzchowski.

Działalność w Pałacu

Sekcje Edukacji Artystycznej (taniec, plastyka, rękodzieło, muzyka, rekreacja)

Uniwersytet Trzeciego Wieku (zajęcia w sekcjach zainteresowań, m.in.: zajęcia manualne i kulinaria, malarstwo i rysunek, zajęcia muzyczne, szachy, klub literacki; zajęcia ruchowe, m.in.: gimnastyka rekreacyjna, joga, gimnastyka chińska TAI CHI, zumba gold, taniec; kursy języka angielskiego oraz wykłady: ogólnospołeczne, z zakresu profilaktyki zdrowotnej, literatury, filozofii, historii sztuki, muzyki, turystyki, geografii, czy religioznawstwa

* Pracownia plastyczna PKZ (Objęta całorocznym patronatem Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę INSEA posiada szeroką ofertę edukacyjną. Jako jedna z nielicznych realizuje pełny wachlarz zajęć z edukacji plastycznej adresowanych do wszystkich grup wiekowych. Stwarza możliwość poszerzenia wiedzy i umiejętności w zakresie: malarstwa, rysunku, grafiki, rzeźby, ceramiki czy szkła artystycznego. Poza stałymi, cotygodniowymi zajęciami w pracowni odbywają się warsztaty edukacji twórczej „Ze Sztuką na TY".)

Galeria Sztuki PKZ (W ramach pracy galerii odbywają się również panele dyskusyjne, warsztaty, prelekcje, lekcje muzealne i działania edukacyjne.)

Kino KADR (Działalność kinowa obejmuje również programy edukacyjne dla dzieci, młodzieży i osób dorosłych. Od 2011 r. realizowany jest Interdyscyplinarny Program Edukacji Medialnej „Kino Szkoła". oparty na zajęciach z projekcją filmową i warsztatach medialnych. Ma na celu wykorzystanie filmu oraz nowych mediów w edukacji „ku wartościom". W 2016 r. edukacja medialna rozszerzona została o program dla słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz seniorów. Kino cyklicznie organizuje „Projekcje pod chmurką". czyli letnie kino plenerowe, które zrodziło się z potrzeby kontynuacji repertuaru w okresie wakacyjnym.)

Amatorski Klub Filmowy „Zagłębie"

Zespół Pieśni i Tańca PKZ „Gołowianie"

Zespoły muzyczne

PKZ Dom Kultury Ząbkowice

Kluby Osiedlowe (5) i Świetlice Środowiskowe (11)

Kawiarnia

Kluby Osiedlowe

Kluby Osiedlowe, zlokalizowane przy największych osiedlach mieszkaniowych miasta, prowadzą działalność edukcacyjno-kulturalną (m.in.: warsztaty: manualne, rytmiczne, plastyczne, muzyczne, taneczne) oraz rozrywkową (m.in.: koncerty, wieczorki poetyckie, wystawy, festyny) skierowaną do wszystkich grup wiekowych.

Pierwotnie Kluby Osiedlowy działały w Spółdzielni Mieszkaniowej „Lokator". a od roku 2001 prowadzą działalność w strukturach Pałacu Kultury Zagłębia.

Klub Osiedlowy HELIKON, ul. Wojska Polskiego 45

Klub Osiedlowy KRĄG, ul. Ludowa 19 A

Klub Osiedlowy UNIKAT, ul. Kasprzaka 46

Klub Osiedlowy ZODIAK, ul. Tysiąclecia 10

Klub Osiedlowy SENIOR, ul. Sobieskiego 3/31

Świetlice Środowiskowe

W strukturach Pałacu Kultury Zagłębia działa 11 Świetlic Środowiskowych usytuowanych na terenach zielonych miasta, organizujących zajęcia dla twórców, artystów i amatorów kultury w każdym wieku.

Świetlica Środowiskowa w Antoniowie, ul. Spacerowa 4

Świetlica Środowiskowa w Błędowie, ul. Żołnierska 180

Świetlica Środowiskowa w Kuźniczce Nowej, Kuźniczka Nowa 48

Świetlica Środowiskowa w Łęce, ul. Przelotowa 185A

Świetlica Środowiskowa w Łośniu, ul. Pocztowa 3

Świetlica Środowiskowa w Okradzionowie, ul. Białej Przemszy 23

Świetlica Środowiskowa w Rudach, ul. Rudy13a

Świetlica Środowiskowa w Strzemieszycach Małych, ul. Główna 61

Świetlica Środowiskowa w Tucznawie, ul. ks. Stanisława 1

Świetlica Środowiskowa w Trzebiesławicach, ul. Uczniowska 24

Świetlica Środowiskowa w Ujejscu, ul. Mieszka I 20

PKZ Dom Kultury Ząbkowice

Ząbkowice, ul. Chemiczna 2

PKZ Dom Kultury Ząbkowice jest placówką z bogatą historią. Z zachowanych dokumentów i kronik wynika, że działalność oświatowo-kulturalną finansowaną przez Zakłady Elektrochemiczne, która wcześniej miała miejsce w Domu Ludowym, prowadził od 1954 roku. Oficjalne otwarcie placówki miało miejsce w 1956 roku. Na mocy porozumienia Zakładów Elektrochemicznych, Huty Szkła Gospodarczego oraz Huty Szkła Okiennego w 1962 r. placówka otrzymała status Międzyzakładowego Domu Kultury. Od 19 września 1995 r. aktem notarialnym obiekt w całości został przekazany Gminie Dąbrowa Górnicza. 1 stycznia 1996 r. Dom Kultury został przyłączony do Dąbrowskiego Pałacu Kultury. Od 1 lipca 2005 r. działał samodzielnie. W 2008 r. został ponownie wcielony w struktury Pałacu Kultury Zagłębia.

PKZ Dom Kultury Ząbkowice prowadzi ożywioną działalność edukacyjno-kulturalną oraz rozrywkową. W ofercie placówki można znaleźć m.in. zajęcia plastyczne, muzyczne (gitara, keyboard, pianino, perkusja, emisja głosu), komputerowe, taneczne, czy szachowe.

W PKZ Domu Kultury Ząbkowice działają chóry: „GAUDIUM". „IMO PECTORE". Kapela Folklorystyczna „Komitywa"oraz zespoły muzyczno-wokalne: „STRIT" i „TABOO".

Odbywają się spotkania Klubu Seniora. Organizowane są imprezy artystyczne, spektakle teatralne, koncerty, festyny, spotkania okolicznościowe oraz wystawy.

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.description
Pałac Kultury Zagłębia (pierwotnie Dom Kultury Zagłębia, od 1992 roku Dąbrowski Pałac Kultury) - budynek użyteczności publicznej wybudowany w latach 1951-1958 według projektu Zbigniewa Rzepeckiego w Dąbrowie Górniczej, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego. Koncepcja budowy Pałacu Kultury Zagłębia zrodziła się w 1945 roku.

# data[].attributes.headline
Kopalnia guido i główna kluczowa sztolnia dziedziczna

# data[].attributes.subject
Kopalnia guido i główna kluczowa sztolnia dziedziczna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna ( niem. Hauptschlüsselerbstollen) - sztolnia wodna, a jednocześnie podziemny kanał wodny wybudowany w latach 1800- 1869 między Zabrzem a Królewską Hutą na Górnym Śląsku. Jedna z najdłuższych sztolni dziedzicznych w Europie, a jednocześnie najdłuższa budowla hydrotechniczna w europejskim górnictwie węglowym.

Inicjatorem budowy i projektantem był Friedrich Wilhelm von Reden wraz z Johnem Baildonem. Projekt wzorowany był na podobnych rozwiązaniach, istniejących w kopalniach angielskich i węgierskich. Budowę sztolni rozpoczęto 23 czerwca 1799 roku. Sztolnia miała całkowitą długość 14,25 km. Wylot Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej znajdował się w Zabrzu, w dolinie rzeki Bytomki na wysokości 231,4 m n.p.m., gdzie przechodziła ona w Kanał Kłodnicki. Początek sztolni znajdował się koło szybu „Krug" (później „Jacek I"), na terenie kopalni Königsgrube (później „Król") w Królewskiej Hucie. Spadek kanału wynosił 12,35 metra, czyli 0,87 m na kilometr. Jego szerokość wynosiła ok. 1,80 m, a wysokość ok. 2,5 m. Sztolnia została wybudowana na średniej głębokości 38 metrów pod poziomem gruntu i była drążona w tempie od 177 metrów do 520 metrów na rok - w zależności od warunków geologicznych. Sztolnię drążono ręcznie przy pomocy przeciwprzodków prowadzonych z 22 świetlików (niem. Lichtloch) oraz z kilku szybów wchodzących w skład kopalni „Król". W miejscach, gdzie sztolnia była drążona w skale, nie stosowano obudowy, na pozostałych odcinkach wykonywano obudowę murowaną z kamienia lub cegły. Wentylacja sztolni odbywała się poprzez wspomniane 22 otwory na powierzchnię (świetliki).

Budowa sztolni miała dwa cele: odwodnienie państwowych kopalń „Królowa Luiza" w Zabrzu i „ Król" w Królewskiej Hucie oraz transport urobku łodziami do Kanału Kłodnickiego. Całe przedsięwzięcie kosztowało ponad 889 tys. talarów. Do sztolni podziemnymi chodnikami odprowadzały też wody dołowe kopalnie prywatne (tzw. gwareckie). Transport węgla łodziami odbywał się już od 1810 r. Łodzie poruszane były siłą mięśni ludzkich: robotnik stojąc zapierał się nogami na łodzi i jednocześnie odpychał się rękami od drewnianych kołków, osadzonych szeregiem w ścianach kanału. Jednorazowo w 3 lub 4 łodziach przewożono ok. 16 ton urobku, a zdolność transportowa wynosiła około 60 ton węgla kamiennego na zmianę. W celu usprawnienia transportu sztolnia miała 5 mijanek oraz trzy porty.

Wzrost wydobycia węgla spowodował, że przepustowość sztolni okazała się zbyt mała. Węgiel był przeładowywany na barki u wylotu sztolni. Ze względu na wyczerpanie się płytko położonych pokładów węgla kamiennego oraz na rezygnację z jego odbioru przez Królewską Odlewnię Żeliwa w Gliwicach (obecnie Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych), a także w związku z rozwojem transportu kołowego ( drogowego i szynowego) najpierw zrezygnowano z transportu węgla. Rozwój nowoczesnych metod odwadniania kopalń w drugiej połowie XIX w., opartych na wykorzystaniu maszyn parowych, zmniejszył zainteresowanie funkcjonowaniem sztolni. Najpierw z odwadniania tą drogą zrezygnowała kopalnia „Król" oraz kopalnie gwareckie. W okresie międzywojennym zrezygnowała z niej kopalnia „Królowa Luiza". W 1951 r. rozebrany został wylot ( okno) sztolni ozdobiony napisem Glück Auf (niemiecki odpowiednik używanego przez górników na Śląsku Szczęść Boże) mieszczący się przy ulicy Miarki (dawniej Stollenstrasse - ulica Sztolniowa), a sama sztolnia zamurowana. Sztolnia była niewątpliwe interesującym projektem górniczym, lecz długi czas realizacji tego projektu - ponad 64 lata - spowodował, że już w momencie ukończenia straciła na znaczeniu zarówno jako droga transportowa, jak i jako element systemu odwadniania kopalń (rozpowszechnienie się wydajnych pomp o napędzie parowym) i pełniła jedynie funkcje pomocnicze.

Od 2009 roku trwały prace zmierzające do udostępnienia odcinka sztolni o długości 2,5 km pod Zabrzem w celach turystycznych. Udostępnienie sztolni miało kosztować około 41 milionów złotych. Środki miały pochodzić od miasta Zabrze oraz sejmiku samorządowego województwa śląskiego, a także z dotacji unijnej. Koszt rewitalizacji wyniósł jednak około 100 mln złotych.

W 2017 r. został udostępniony dla zwiedzających fragment o długości 1,5 km wraz z chodnikiem podstawowym w pokładzie węgla 510 kopalni „Królowa Luiza".

W 2018 r. została udostępniona druga część sztolni, która zawiera też podziemny spływ o długości ponad 1100 m.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.description
Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna ( niem. Hauptschlüsselerbstollen) - sztolnia wodna, a jednocześnie podziemny kanał wodny wybudowany w latach 1800- 1869 między Zabrzem a Królewską Hutą na Górnym Śląsku. Jedna z najdłuższych sztolni dziedzicznych w Europie, a jednocześnie najdłuższa budowla hydrotechniczna w europejskim górnictwie węglowym.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Barania Góra leży na granicy powiatów Cieszyńskiego i Żywieckiego. Należy do Beskidu Śląskiego. Jest to kopulasty szczyt o wysokości 1220 m w południowo-wschodniej części Beskidu. Jest najwyższym szczytem polskiej części Śląska Cieszyńskiego i Górnego Śląska. Zapraszam na wycieczkę z Wisły do Baraniej Góry. Odwiedzimy Wille Prezydenta RP, zaporę oraz poszukamy źródła Wisły.

Propozycje wycieczki zmodyfikuj do własnych potrzeb i możliwości organizmu.
Samochód
Jeśli chcesz udać się autem masz dwie opcje. Zaparkować koło dworca autobusowego (parking na przeciwko kościoła) i podjechać autobusem/pieszo do zapory lub podjechać pod zaporę własnym samochodem - następnie udać się zgodnie z poniższym planem wycieczki.

Jadąc samochodem do Zapory zaoszczędzasz około 2h do poniższego planu pełnej pieszej wycieczki z od - do Centrum Wisły.
Pieszo
To plan wycieczki pieszej z centrum Wisły do Baraniej Góry. Możesz w tej opcji także zostawić samochód koło dworca lub przy hotelu/kwaterze w centrum. Sprawdź jak przygotować się na pieszą wycieczkę.

Trasa wycieczki - Barania Góra
Zobacz trasę w serwisie Mapa Turystyczna
Powyższa mapa wskazuje tylko na pętlę jaką trzeba zrobić, jednym z najpiękniejszych szlaków w Beskidzie Śląskim. Zróżnicowany teren, las - ścieżki, asfalt, ścieżki żwirowe, drewniane przejścia nad terenami podmokłymi czy kamieniste podejścia. To dopiero połowa wycieczki. Łącznie trasa przewidziana jest na ok. 40 km. Jeśli zdecydujemy się pieszo dojść z Centrum Wisły do Zapór i Willi Prezydenta. Czas aktywnego przejścia to ok. 8-9h, z przerwami do 12h.

Aby dojść na czerwony szlak który zaznaczony jest na powyższej mapie, należy z Centrum Wisły udać się ul. Wyzwolenia prosto na szlak Czarny, który prowadzi nas do Małej zapory. Następnie ulicą przejść pod Dużą Zaporę, zrobić pamiątkową fotografię, następnie trzeba udać się asfaltową krętą drogą pod górę, na Zamek / Wille należącą do Kancelarii Prezydenta RP. Tam warto zrobić chwilę przerwy w kawiarni Prezydenta i napić się kawy czy herbaty. Na tarasie jest piękny widok na Zaporę i okoliczne góry, którymi będziemy szli. Jeśli chcesz zobaczyć Rezydencje Prezydenta, pamiętaj - należy umówić się z wyprzedzeniem na wizytę! Następnie udajemy się dalej pod górę z Willi Prezydenta RP w kierunki szlaku czerwonego. Maszerujemy nim prosto na szczyt Baraniej Góry. Trasa przyjemna zróżnicowana pod względem podłoża, głównie kamienie - ale także chwilę z asfaltem i drewnianymi przejściami oraz w pełnym „buszu".

Wskazówki

Poniżej na niebiesko oznaczono powrót alternatywny, jeśli idziemy pieszo do centrum Wisły, warto skrócić sobie drogę i zejść bezpośrednio na ul. Wyzwolenia. Jeśli jednak zostawiliśmy auto pod zaporą, musimy zejść żółtym szlakiem jak zaznaczono to na mapie poniżej - czarną przerywaną linią. Dodatkowo na mapie mamy zaznaczoną trasę wejścia na czerwony szlak, idąc od Małej zapory, mijając dużą i Willę Prezydenta RP wchodzimy przez czarny szlak, następnie na czerwony. Tutaj niestety jest ciągłe podejście pod górę.

Atrakcje, co warto zobaczyć

Mała zapora

Duża Zapora - jezioro Czerniańskie

Rezydencja Prezydenta RP (hotel, kawiarnia) - chęć zwiedzania trzeba zgłosić 2 tyg. przed planowaną wizytą. Ale na kawę można wpaść zawsze.

Barania Góra (wieża widokowa)

Widoki na Beskid ze szlaku żółtego

Widok na zaporę, bacówki na trasie powrotnej na szlaku żółtym

Wejście od górnej części na skocznie im. Adama Małysza

Galeria atrakcji z wycieczki na Baranią Górę

Barania Góra widok

Widok z wieży widokowej na Baraniej Górze:

PTTK po drodze masz tylko jeden czynny aktualnie na dzień 23.08.2017 czynny ośrodek/schronisko PTTK na: Przysłop pod Baranią Górą (duże z noclegami) . Pozostałe są w remoncie lub nieczynne.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Dominik

# data[].attributes.attachment_link.title
Barania Góra - Wycieczka do źródła Wisły - Piestrzynski.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Barania Góra leży na granicy powiatów Cieszyńskiego i Żywieckiego. Należy do Beskidu Śląskiego. Jest to kopulasty szczyt o wysokości 1220 m w południowo-wschodniej części Beskidu. Jest najwyższym szczytem polskiej części Śląska Cieszyńskiego i Górnego Śląska. Zapraszam na wycieczkę z Wisły do Baraniej Góry. Odwiedzimy Wille Prezydenta RP, zaporę oraz poszukamy źródła Wisły.

# data[].attributes.headline
Zabytkowa kopalnia srebra i sztolnia czarnego pstrąga

# data[].attributes.subject
Zabytkowa kopalnia srebra i sztolnia czarnego pstrąga

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zabytkowa Kopalnia Srebra i Sztolnia Czarnego Pstrąga w Tarnowskich Górach to od dwóch lat nowe miejsca na polskie mapie obiektów o klasie światowej. Właśnie te miejsca będzie można odwiedzić taniej niż zwykle.
Sztolnia Czarnego Pstrąga - obiekt światowego dziedzictwa UNESCO

Pierwszy z obiektów, to prawdziwe arcydzieło podziemnej hydrotechniki, które od blisko dwóch stuleci odprowadza wody z dawnych wyrobisk kopalni do rzeki Dramy. Trasa Sztolni Czarnego Pstrąga ma 600 m i biegnie pod Parkiem Repeckim. To jeden z najdłuższych w Europie podziemnych spływów łodziami. Krystalicznie czysta woda i niesamowita aura na długo pozostaną w naszej pamięci. Tu biją industrialne źródła Śląska. Jesteśmy jedynym obiektem w Europie, który wykorzystuje lampy karbidowe w celach turystycznych. Z tego jesteśmy bardzo dumni.

Zabytkowa Kopalnia Srebra - obiekt światowego dziedzictwa UNESCO

Drugi z nich pokazuje górnictwo z czasów rewolucji przemysłowej. To miejsce, które koniecznie trzeba zobaczyć. Cała trasa ma 1740 m i biegnie na głębokości 40 m. Surowe warunki tam panujące pozwalają poczuć klimat dawnej górniczej pracy. Turyści czują się u nas dobrze, panuje tu wysoka wilgotność powietrza i stała temp. 10 st. C. W czasie wędrówki nasi goście mogą podziwiać potężne komory wykute w skale dolomitowej na przełomie XVIII i XIX w., a także chodniki transportowe, nacieki skalne i przyrodę, która dotarła do wyrobisk kopalni. Jedną z największych atrakcji Zabytkowej Kopalni Srebra jest podziemny rejs łodziami na odcinku o dł. blisko 300 m.

Aby skorzystać z oferty rabatowej na zwiedzanie obu obiektów wystarczy zrobić zakupy w wybranych punktach. Nie jest istotna kwota jaką wydamy w tych miejscach. Do paragonu dołączony zostanie wówczas specjalny kupon. Upoważnia on do zakupu jednego biletu w dwóch obiektach w promocyjnej cenie. Kto pojawi się w kopalni lub sztolni ze specjalną kartą rabatową, otrzyma zniżkę w wysokości 20 procent.

Partnerami akcji rabatowej są:

- Sieć Stacji Benzynowych S1

- Cafe Silesia - Gryfny Kafyj

- Księgarnia Bookszpan

- Hunter Polska

- Biuro podróży MATYRAFA

- Sklep z balonami LuMilu

- PUB Beczka

- Studio tatuażu Drakkar

- Gabinet Masażu i Rehabilitacji

- Instytut Zdrowia i Urody Laserowe WOW

- Eska Sklep

- Park Trampolin JUMP WORLD

- Antykwariat na starówce (Dworzec Antyki)

W tych miejscach będzie można skorzystać z oferty rabatowej - w punktach obsługi klienta i przy kasach. Proście więc o dołączenie kuponu do paragonu.
Przy okazywaniu kuponu pracownicy biura obsługi będą zachęcali do polubienia profilu Kopalni Srebra i Sztolni Czarnego Pstrąga. Oferta jest ważna do 30 września 2019 r.
REGULAMIN PROMOCJI UNESCO Z RABATEM
§ 1
POSTANOWIENIA OGÓLNE
1. Niniejszy regulamin (zwany dalej "Regulaminem") określa warunki promocji rabatowej na zwiedzanie Zabytkowej Kopalni Srebra oraz Sztolni Czarnego Pstrąga.
2. Organizatorem promocji jest Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Gliwicka 2, wpisanym do rejestru stowarzyszeń prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy Krajowego Sądowego pod numerem KRS 0000041094, NIP 6450010326, REGON 00105421600000,
3. Promocja dotyczy odpłatności wstępu do Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach przy ul. Szczęść Boże 81 i Sztolni Czarnego Pstrąga w Parku Repeckim. Promocja nie łączy się z innymi promocjami i rabatami.
4. Promocja obowiązuje w okresie od 13.07.2019 r. do 30.09.2019 r.
5. Promocja przeznaczona jest wyłącznie dla turystów indywidualnych.

§ 2
WARUNKI I ZASADY PROMOCJI
1. Z kupna biletów w ramach promocji mogą skorzystać wszyscy posiadający kartę rabatową, wydaną w jednym z punktów partnerskich promocji.
2. Aby skorzystać z promocji należy przy zakupie biletu w kasie kopalni okazać kartę rabatową, która uprawni do zniżki na zwiedzanie Zabytkowej Kopalni Srebra oraz Sztolni Czarnego Pstrąga.
3. Karta rabatowa jest jednorazowego użytku i przeznaczona dla jednej osoby.
4. Zniżka z kartą rabatową wynosi 20% kwoty całkowitej biletu.
5. Karta rabatowa wydawana jest do paragonu dla klientów punktów partnerskich naszej promocji.
6. Bilety można nabyć wyłącznie w kasie kopalni lub u przewodnika sztolni.
7. Bilety wstępu muszą zostać wykorzystane w dniu ich zakupu.

§ 3
POSTANOWIENIA KOŃCOWE
1. Niniejszy Regulamin jest jedynym dokumentem określającym szczegółowe zasady promocji zniżkowej dla posiadaczy Kart Rabatowych. Wszelkie treści zawarte w materiałach reklamowo - promocyjnych dotyczących Promocji mają charakter jedynie informacyjny.
2. W kwestiach nieuregulowanych Regulaminem zastosowanie przepisy powszechnie obowiązującego prawa a w szczególności Kodeksu cywilnego.
3. Uczestnik biorący udział w Promocji wyraża zgodę na wszystkie zasady zawarte w niniejszym Regulaminie.
4. Przed zakupem biletu należy zapoznać się z regulaminem zwiedzania dostępnym na stronie:

ZABYTKOWA KOPALNIA SREBRA www.kopalniasrebra.pl : https://kopalniasrebra.pl/regulamin-zwiedzania/
SZTOLNIA CZARNEGO PSTRĄGA: www.sztolniapstraga.pl: https://sztolniapstraga.pl/regulamin-zwiedzania/
5. Regulamin wchodzi w życie w dniu 12.07.2019 r.
6. Organizator ma prawo do zmiany postanowień niniejszego regulaminu. Zmieniony regulamin obowiązuje od daty podania go do wiadomości publicznej poprzez opublikowanie na stronie www.kopalniasrebra.pl / www.sztolniapstraga.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zabytkowa Kopalnia Srebra i Sztolnia Czarnego Pstrąga w Tarnowskich Górach to od dwóch lat nowe miejsca na polskie mapie obiektów o klasie światowej. Właśnie te miejsca będzie można odwiedzić taniej niż zwykle. Sztolnia Czarnego Pstrąga - obiekt światowego dziedzictwa UNESCO Pierwszy z obiektów, to prawdziwe arcydzieło podziemnej hydrotechniki, które od blisko dwóch stuleci odprowadza wody z dawnych wyrobisk kopalni do rzeki Dramy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
związana jest z dawnym zwyczajem nakazującym nowo powstającym klasztorom nadawanie terminów przywołujących pozytywne skojarzenia, starając się w ten sposób upowszechniać pośród wiernych przekonanie o radości płynącej z życia zakonnego. W tym przypadku została ona zapożyczona bezpośrednio z macierzystego klaszoru paulinów w Budzie, który również nazywano Jasną Górą. Być może pewien wpływ na tą decyzję miała też budowa geologiczna wzgórza wypiętrzonego na wapiennych białych skałach. W roku 1384 książę opolski ofiarował paulinom sprowadzony z Rusi obraz Matki Bożej - uchodzący za dzieło świętego Łukasza, tym samym uważany za cudowny. Obraz ten sprawił, że radykalnej zmianie uległ charakter posługi jasnogórskich zakonników. Z Węgier przybyli oni z opinią braci nieustannie oddanych liturgii i modlitwom, obdarzeni świętym wizerunkiem szybko jednak dostosowali się do nowych warunków egzystencji i pracy wśród napływu ludzi, , jak informował król Władysław Jagiełło papieża Marcina V w 1429 roku. Przychylność Jagiełły i jego małżonki królowej Jadwigi odczuli paulini już w 1393 roku, kiedy król potwierdził fundację Opolczyka i dokonał hojnego uposażenia klasztoru. Dzięki tym nadaniom, a także ofiarom pątników w latach 30 XV wieku zbudowano murowaną świątynię oraz cały zespół budynków klasztornych. istoria Jasnej Góry rozpoczęła się w 1382 roku, gdy książę Władysław Opolczyk założył na górującym nad osadą wzniesieniu klasztor i osadził w nim sprowadzonych z Węgier paulinów. Udokumentowanym faktem jest przejęcie w dniu 22 czerwca 1382 kościoła parafialnego w Starej Częstochowie przez szesnastoosobową grupę zakonników, zaś 9 sierpnia tego roku wydany został przez księcia oficjalny dokument fundacyjny, który do dziś znajduje się w jasnogórskim archiwum. Nazwa Jasna Góra których mnóstwo zbiega się do owego kościoła

. izerunek Matki Bożej oraz kult, jaki rozwinął się wokół cudownego obrazu, przyciągały na Jasną Górę nie tylko pielgrzymów, ale także złodziei, których interesowały przede wszystkim cenne przedmioty ofiarowywane zakonnikom jako wota dziękczynne. Jeden z takich rabunkowych najazdów na klasztor miał miejsce w kwietniu 1430 roku, gdy podająca się za husytów grupa złożona z Czechów, Morawian, Ślązaków, a także Polaków - Jana Kuropatwy z Łańcuchowa, Jakuba Nadolnego z Rogowa i kniaźa Fryderyka Ostrogskiego najechała na kościół paulinów niszcząc cudowny obraz, który w wyniku grabieży złotych ozdób do niego przywieszonych został podarty, być może również pocięty szablami i rozbity na trzy części. Czescy przywódcy husyccy przeprosili króla za to wydarzenie odżegnując się od jakiegokolwiek w nim udziału i argumentując, że było ono dziełem zwykłych rozbójników. Długosz określił sprawców napadu jako kupę łotrzyków i dodał, że ponieśli oni śmierć od miecza opatrzności. Prawdopodobnie nie było to jednak zgodne z prawdą i winowajcy pozostali bezkarni, ponieważ w dokumentach nie zachowały się żadne wzmianki na temat prowadzonego przeciwko nim procesu. Ponadto zarówno Jan Kuropatwa jak i kniaź Ostrogski cieszyli się względnym zaufaniem dworu i żyli jeszcze przez wiele lat po grabieży. Tekst Długosza poświęcony wydarzenim z 1430 roku brzmi następująco: Pod ten czas niektórzy z szlachty polskiej wyniszczeni marnotrawstwem i obciążeni długami, mniemając, że klasztor częstochowski na Jasnej Górze, zakonu św. Pawła Pierwszego Pustelnika, posiadał wielkie skarby i pieniądze, z tej przyczyny, że do niego z całej Polski i krain sąsiednich zbiegał się lud pobożny zebrawszy kupę łotrzyków (...) napadli na rzeczony klasztor paulinów. A nie znalazłszy w nim spodziewanych skarbów, zawiedzeni w nadziei, ściągnęli ręce świętokradzkie do naczyń i sprzętów kościelnych, jako to kielichów, krzyżów i ozdób miejscowych. Sam nawet obraz Najchwalebniejszej Pani naszej odarli z złota i klejnotów, którymi go ludzie pobożni przyozdobili. Niezaspokojeni łupem, oblicze obrazu mieczem na wylot przebili, a deskę, do której wizerunek przylegał, połamali, tak iż zdawało się, że to nie Polacy, lecz Czesi dopuścili się czynów tak srogich i bezbożnych. Po dopełnieniu takowego gwałtu, raczej skalani zbrodnią niż zbogaceni, z niewielką zdobyczą pouciekali. Przez długi czas mniemano, że ów gwałt popełnili czescy kacerze, mieszkający w przyległych Polsce miastach i zamkach szląskich. I już Władysław król i panowie polscy poczęli byli myśleć o wydaniu wojny Czechom, ale gdy się sprawa wydała i rzeczy wyjaśniły, karano srodze owych z szlachty polskiej złoczyńców, a wielu wtrącono do więzienia

BRAMA LUBOMIRSKICH W WEJŚCIU GŁÓWNYM NA TEREN KLASZTORU
PRZED WEJŚCIEM DWA LWY I PALMA - GODŁO ZAKONU PAULINÓW

eszcze tego samego roku zniszczony obraz z polecenia Władysława Jagiełły wywieziono do Krakowa, gdzie zatrudnieni przez króla specjaliści przez dłuższy czas starali się odnowić jego wizerunek. Ich trudy były jednak bezskuteczne - kilkakrotnie nakładana warstwa świeżej farby za każdym razem po wyschnięciu spływała z malowidła, czego przyczyny - jak się później okazało - należało szukać w niewłaściwym doborze materiału, na powierzchnie malowane techniką woskową próbowano bowiem nałożyć farby temperowe. Nie potrafiąc poradzić sobie z tym problemem zdjęto po prostu resztki pierwotnej ikony i w jej miejscu namalowano kopię starając się jak najdokładniej odwzorować szczegóły oryginału. Dla upamiętnienia wydarzeń z 1430 roku w miejscach autentycznych śladów wyryto cięcia po szabli będące dziś charakterystycznym elementem wizerunku Czarnej Madonny. Odnowiony obraz odprowadzono procesjonalnie z udziałem tysięcy wiernych z Krakowa na Jasną Górę. Droga procesji była jednym z pierwszych masowo uczęszczanych szlaków do sanktuarium stając się symbolicznym początkiem zataczającej coraz szersze kręgi tradycji pielgrzymkowej związanej z kultem Matki Boskiej Częstochowskiej. Już w 2. połowie XV stulecia konieczna okazała się budowa nowego, znacznie większego kościoła, który mógłby pomieścić rosnącą liczbę wiernych. Równocześnie rozbudowywano obiekty klasztorne, ciągle jednak brak było murów obronnych chroniących sanktuarium przed napaścią z zewnątrz. Wykorzystali to w 1466 czescy lub polscy najemnicy, którzy najechali klasztor i ograbili go z kosztowności, tym razem szczęśliwie pozostawiając obraz nietkniętym.

KLASZTOR NA JASNEJ GÓRZE W 1. POŁOWIE XVI WIEKU,
R. SYPEK ZAMKI I OBIEKTY WAROWNE JURY KRAKOWSKO-CZĘSTOCHOWSKIEJ

RYCINA PRZEDSTAWIAJĄCA OBLĘŻENIE KLASZORU JASNOGÓRSKIEGO ZAMIESZCZONA W ATLASIE GABRIELA BODENHRA
CURIOSES STAATS- UND KRIEGS- THEATRUM, 1, POŁOWA XVIII WIEKU

wycięstwo, przypisywane wstawiennictwu Matki Bożej, wpłynęło mobilizująco na morale Polaków i być może stało się punktem zwrotnym w wojnie polsko-szwedzkiej. Podniesienie przez Szweda ręki na Jasną Górę uznano bowiem powszechnie za obrazę uczuć religijnych, dało też jego wrogom argument, że prowadzi on w Polsce wojnę religijną, co wykorzystał Jan Kazimierz ogłaszając 1 kwietnia 1656 Matkę Bożą Patronką i Królową Polski. Wiek XVII zapisał się w historii klasztoru jeszcze jednym tragicznym wydarzeniem. W 1690 roku podczas wielkiego pożaru spłonęły wszystkie zabudowania klasztorne, szczęśliwie ocalała jedynie Kaplica Matki Bożej, skarbiec, zakrystia i znajdująca się wówczas w wieży biblioteka. Dzięki ogromnej oﬁarności całego narodu wkrótce po pożarze przystąpiono do odbudowy sanktuarium. Na początku XVIII stulecia Jasna Góra ponownie stała się celem wojsk szwedzkich, które w latach 1702-1709 trzykrotnie stawały pod jej murami z zamiarem złupienia z pieniędzy i kosztowności. Poza jedną nieśmiałą próbą nie odważyły się one jednak na szturm wobec zdecydowanej postawy zakonników i załogi wojskowej. W roku 1717 odbyła się w Częstochowie wspaniała uroczystość koronacji Cudownego Obrazu, podczas której wizerunek Czarnej Madonny wzbogacono o poświęcone przez papieża Klemensa XI złote korony. W święcie tym uczestniczyło 200 tysięcy wiernych, a uzyskane wtedy datki przeznaczono między innymi na modernizację i gruntowną przebudowę umocnień klasztornych. Jasna Góra znalazła się ponownie na ustach wszystkich Polaków w roku 1770, gdy zajął ją jeden z przywódców zawiązanej na znak protestu przeciw poddaniu Polski pod protektorat Rosji konfederacji barskiej - Kazimierz Pułaski, a następnie przez dwa lata skutecznie odpierał stąd ataki wojsk rosyjskich. Bramy klasztoru otwarto w 1772 roku, po raz pierwszy w historii oddając go w ręce wroga, który bez respektu dla świętości ogołocił skarbiec i bibliotekę paulinów, zniszczył prochownię i wywiózł prawie całe uzbrojenie.

ecyzją II rozbioru Częstochowa znalazła się w granicach wolnej jeszcze części Polski, jednak władze Prus, obawiając się pozostawienia twierdzy w rękach Polaków, zajęły miasto i klasztor. Obsadzoną przez batalion pruski w liczbie 800 żołnierzy Jasną Górę zdobyli w listopadzie 1806 pułkownicy napoleońscy Dechamps i Miaskowski dysponujący oddziałem o liczebności trzy razy mniejszej od siły Prusaków, uzupełnionym o zamieszkujących w okolicy chłopów. Celem Francuzów był przede wszystkim klasztorny skarbiec, o zasobności którego wśród oddziałów krążyły ekscytujące legendy i dopiero interwencja generała Henryka Dąbrowskiego u samego Napoleona zapobiegła grabieży znajdujących się w nim kosztowności. W okresie Księstwa Warszawskiego fortalicja stanowiła ważny punkt oporu, skąd odpierano ataki wojsk austriackich, zaś po klęsce Napoleona w 1813 po raz drugi w historii trafiła ona w ręce Rosjan. Wtedy też zapadła decyzja o likwidacji twierdzy i rozbiórki murów fortecznych dokonanych rękami miejscowych chłopów. Za zgodą cara Mikołaja I w latach 1842-1843 umocnienia te częściowo odbudowano w zmienionej formie, w której przetrwały do czasów współczesnych. Niezmienne było w tym okresie moralne i materialne poparcie zakonników dla uczestników powstań narodowo-wyzwoleńczych, co pociągało za sobą uciążliwe sankcje ze strony zaborcy. W 2 połowie XIX wieku z rozkazu znienawidzonego przez Polaków cara Aleksandra II zlikwidowano klasztorną drukarnię i aptekę, wstrzymano przyjęcia do nowicjatu, zamknięto studium przyklasztorne i skonfiskowano majątek ziemski. Zabroniono też zbiorowego pielgrzymowania do sanktuarium.

Po starodawnej stolicy Krakusa żaden gród na obszarach dawnej Rzeczypospolitej nie jest tak głośny i pociągający serca wszystkich, jak kościół Paulinów na Jasnej Górze, słynny cudownym obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej. Tam wielkość przeszłości zgasłej przypomina się w milczących sarkofagach królów i zacnych mężów, w tysiącu pamiątek rozsypanych tak w mieście samym, jak w okolicach jego; tu na szczycie góry, w szczupłym obrębie murów, obraz cudownej patronki, co osłoniła je płaszczem swej opieki od zapędów zajadłego Szweda, a natchnąwszy wiarą i bohaterstwem garstkę dzielnych obrońców odparła bitne a liczne zastępy najezdników, uderzających w nadziei bogatych łupów zapamiętale do szturmu, a tą obroną świętego miejsca, zagrzała upadłego ducha w narodzie.

Obrona Częstochowy na kartach dziejów naszych wydatnieje wspaniale; ona, podniósłszy zapał i poświęcenie z długiej osłupiałości, otwarła drogę nieszczęśliwemu Janu Kaźmirzowi, z tułaczki na obcej ziemi, do kraju i tronu. Od tej chwili Częstochowa brzmi rozgłośnie, tak w pieśniach pobożnych ludu naszego, jak i w przysłowiach narodowych, a tysiące pielgrzymów wznosi corocznie u stóp cudownego obrazu gorące modły, błagające pomocy i opieki dla domowego ogniska.

Tygodnik Ilustrowany, 2. połowa XIX wieku

kres II wojny światowej, choć niezwykle trudny, w porównaniu do terroru dnia codziennego w Generalnej Guberni, był dla klasztoru względnie łaskawy. Zakonnicy cieszyli się ograniczoną autonomią, która pozwalała im odprawiać nabożeństwa i rekolekcje, a także wspierać duchowo i materialnie polskie podziemie. Przez cały czas okupacji w klasztorze funkcjonował przeniesiony z krakowskiej Skałki Instytut Filozoficzno-Teologiczny, a w konspiracyjnym studium licealnym w ciągu 3 lat wojny maturę zdało 35 kleryków. Działał chór i bilbioteka. Jeszcze w pierwszych dniach wojny świat obiegła plotka, jakoby Luftwaffe dokonało nalotu na klasztor i zniszczyło Cudowny Obraz, co nie było zgodne z prawdą, i co Niemcy starali się za wszelką cenę zdementować żądając od przeora wystosowania specjalnego oświadczenia w tej sprawie i zapraszając do Częstochowy amerykańskich fotoreporterów. W obawie przed okupantem wizerunek Madonny zdjęto w tajemnicy z ołtarza i ukryto w bibliotece, a w jego miejsce podłożono wierną kopię. Hitlerowcy zakazali ludności cywilnej pielgrzymowania na Jasną Górę, sami jednak chętnie przyjeżdżali tutaj zwabieni jej czarem, o czym świadczą zachowane wpisy do księgi gości takich „osobistości"" jak minister gospodarki III Rzeszy Wilhelm Frick, generalny gubernator Hans Frank czy szef gestapo Heinrich Himmler. W dniu 11 sierpnia 1941 przybył tutaj incognito niemiecki dostojnik, którego wygląd nasuwał przypuszczenie, że był to Adolf Hitler. Podczas ofensywy sowieckiej w styczniu 1945 wycofujący się w pośpiechu hitlerowcy omal nie doprowali do groźnego pożaru, podpalając stojący na dziedzińcu samochód, z którego płonąca benzyna przedostała się do magazynów wojskowych. Tylko dzięki przytomności zakonników, wśród których był komendant straży pożarnej, udało się zapobiec katastrofie. Po nastaniu nowych porządów władza początkowo nie zdradzała oznak wrogości w stosunku do kościelnej instytucji. Przeciwnie, w marcu 1945 zamówiono nawet mszę św. w intencji Rządu Lubelskiego, za którą - wobec braku gotówki - zapłacono dostarczając tafle szyb dla zniszczonych okien klasztornych. Z czasem jednak Jasna Góra stała się jednym z symboli oporu przeciw partii, co przekładało się na tłumy pielgrzymów corocznie odwiedzających jej mury. Szczególnie tłumnie, bo w liczbie ponad miliona, zjawili się tutaj wierni podczas spektakularnej mszy w intencji uwolnienia uwięzionego prymasa Stefana Wyszyńskiego latem 1956 roku. Podobną frekwencję miało odprawione w 1966 nabożeństwo z okazji Tysiąclecia Chrztu Polski, a także wszystkie oficjalne wizyty papieskie, w 1979, 1983, 1987, 1991 i 1997 roku.

ołożony na wzgórzu w zachodniej części miasta kompleks cechuje niejednorodny charakter będący rezultatem nawarstwienia się różnorodnych stylów i epok. Najstarszą, XIV-wieczną część zabudowań stanowi kaplica Matki Boskiej ze słynnym cudownym obrazem oraz gotyckie prezbiterium bazyliki. Główna nawa kościoła i północno-wschodnia część twierdzy pochodzi z przełomu XV i XVI stulecia, zaś pozostałe budynki i formy architektoniczne datować należy przede wszystkim na wiek XVII. Pomieszczenia w kompleksie budowli na Jasnej Górze dzielą się na dwie domeny: klauzurową, do której wstęp mają tylko zakonnicy, i ogólnie dostępną. Północną część zespołu tworzą, zwykle niedostępne do zwiedzania, budynki klasztorne (1) zgrupowane wokół dwóch prostokątnych dziedzińców: większego (2), wydłużonego na osi-wschód-zachód, i mniejszego (3), usytuowanego w kierunku północ-południe. Skrzydła wschodnie (4) oraz północne (5) zajmują niedostępne dla osób postronnych cele zakonników, natomiast część południową i zachodnią przeznaczono na pomieszczenia reprezentacyjne i bibliotekę. Wśród nich wyróżnia się obszerna Sala Rycerska (6) założona na planie wydłużonego prostokąta i nakryta barokowym sklepieniem z lunetami. Przed laty pełniła ona funkcję miejsca spotkań, uroczystości i dysput teologicznych, a w roku 1657 odbywały się tu obrady sejmu, którym przewodniczył król Jan Kazimierz. Dziś ściany tego pomieszczenia zdobią XVII-wieczne obrazy przedstawiające najważniejsze wydarzenia z dziejów klasztoru, oraz zawieszone pod sklepieniami sztandary symbolizujące najwyższe wartości społeczne: wolność i wiarę. Od zachodu do Sali Rycerskiej przylega Biblioteka Jasnogórska (7) ze zbiorem około 8,000 starodruków, w tym unikalnych egzemplarzy z królewskiej kolekcji Jagiellonów, przechowywanych w oprawionych w skórę drewnianych futerałach, a także zbudowany przed 1670 Wielki Refektarz (8), wyposażony w potężne sklepienie kolebkowe i ozdobiony freskami Dankwarta, których tematem są sceny z historii zakonu paulinów.

. Długość kościoła wynosi 46 metrów, a jego wysokość 29 metrów. W części centralnej znajduje się ołtarz z przedstawieniem Wniebowzięcia NMP wykonany przez Jakuba Buzziniego w latach 30. XVIII wieku, a w pokrytej freskami Karola Dankwarta południowej nawie bocznej umieszczono trzy barokowe kaplice: Denhoffów, Jabłonowskich i kaplicę Świętych Relikwii. Integralnym elementem architektury bazyliki, a jednocześnie jednym z symboli sanktuarium, jest stojąca przy jej zachodnim szczycie neorenesansowa d południa zabudowania klasztorne łączą się z kaplicą Cudownego Obrazu (9), stanowiącą centrum duchowe klasztoru i cel wszystkich zdążających do Częstochowy pielgrzymów. Powstała ona w wyniku rozbudowy pierwotnej, gotyckiej budowli, którą w połowie XVII wieku powiększono o trójnawowy korpus z pięcioma ołtarzami. W wykonanym z hebanu i srebra ołtarzu głównym kaplicy znajduje się, uważany za cudowny, obraz Matki Boskiej Częstochowskiej będący kopią oryginału podarowanego klasztorowi przez Władysława Opolczyka, zniszczonego podczas grabieży w 1430 roku. Południowa jej część sąsiaduje z kościołem pw. Znalezienia Krzyża Św. i Narodzenia NMP (10), podniesionego do rangi bazyliki w 1906 roku. Pierwotnie w miejscu tym istniała niewielka gotycka świątynia, zastąpiona po roku 1460 kościołem halowym o trzech sklepionych nawach, a następnie przekształconym na przełomie XVII i XVIII stulecia w stylu barokowym wieża (11) wzniesiona pierwotnie w latach 1617-22. Obecnie tylko pierwsza kondygnacja wysokiej na 106 metrów budowli pochodzi z tego okresu, wyższe kondygnacje są młodsze. Do jej budowy użyto granitu szwedzkiego i piaskowca z kamieniołomów szydłowieckich, a wykończono figurami i posągami świętych. Iglicę wieńczy kruk z bochenkiem chleba w dziobie oraz metalowa chorągiewka z monogramem imienia Najświętszej Maryi Panny. Dawniej wieża jasnogórska stanowiła dogodny punkt obserwacyjny, dziś służy turystom do podziwiania panoramy Częstochowy i jej okolic.

sprzętów liturgicznych ofiarowany paulinom przez króla Korybuta Wiśniowieckiego. Budynek Skarbca ogranicza od północy przestrzeń otoczonego krużgankami niewielkiego dziedzińca zwanego Wieczernikiem d wschodu przylega do bazyliki wzniesiony w 1653 budynek zakrystii i umieszczonego nad nią Skarbca (12). Obecny wystrój części muzealnej pochodzi z początku XX stulecia i jest dziełem architekta Adolfa Szyszko-Bohusza. Zgromadzono tu dary, zwane wotami, często o wielkiej wartości artystycznej i pieniężnej, jak będąca zbiorowym ex voto w podzięce za obronę przed Szwedami złota monstrancja z 1672, ozdobiona kilkoma tysiącami (!) małych brylantów, rubinów, szmaragdów i pereł, czy komplet koralowy (13), przeznaczonego do spowiadania i udzielania Komunii pielgrzymom. W części zachodniej kompleksu klasztornego znajduje się Dziedziniec Gospodarczy (14) powstały w wyniku zabudowania wolnego do XVII wieku placu budynkiem Drukarni, Pokojami Królewskimi (15) i Arsenałem (16). Wysunięty najbardziej na południe gmach Arsenału charakteryzuje rzeźba Orła Białego z kulami armatnimi zawieszona nad drzwiami prowadzącymi do głównej sklepionej sali. Przylega do niego zorganizowane w murach dawnej Drukarni Muzeum 600-lecia (17), w którym umieszczono eksponaty związane z fundacją klasztoru, a także kielichy mszalne, sukienki zakładane na cudowny obraz czy wota podarowane przez znane osobistości, w tym wielu papieży.

piękną bramę Lubomirskich typu nowowłosko-holenderskiego, które w 1. połowie XVII stulecia zastąpiły mury i wał ziemny z czasów Władysława Jagiełły. Obwarowania obecnie istniejące, prawdopodobnie niższe od pierwowzoru, stanowią jednak dość swobodną rekonstrukcję, zbudowaną w XIX wieku po dokonanym z carskiego polecenia uprzednim zburzeniu oryginalnych murów. Zamykają one przestrzeń o wymiarach 130x105 metrów opierając się o cztery wielkie narożne bastiony: św. Rocha pamiętającego oblężenie Częstochowy przez Szwedów. Został on odkryty podczas prac remontowych i konserwatorskich bastionu północno-zachodniego w latach 90. XX wieku i obecnie, po niezbędnych adaptacjach, służy jako miejsce ekspozycji militariów i pamiątek narodowych. Wały Jasnogórskie i bastiony służą pielgrzymom pełniąc funkcję miejsc widokowych na ejście do sanktuarium prowadzi od strony południowej kolejno przez cztery bramy: zwieńczoną figurą św. Michała Archanioła (18), dalej bramę Matki Boskiej Zwycięskiej (19), Matki Boskiej Bolesnej (20) i furtę najstarszą - Wałową zwaną też Jagiellońską (21). Całość otacza pierścień fortyfikacji bastionowych (22), św. Trójcy (23), św. Jakuba (24) i św. Barbary (25). Usytuowany w części północno-zachodniej bastion św. Rocha, dziś już jako jedyny, stanowi część oryginalnego fortalitium Marianum trasach spacerowych wokół klasztoru.

anktuarium jasnogórskie jest jednym z najważniejszych światowych ośrodków kultu maryjnego i jednocześnie najliczniej odwiedzanym miejscem w Polsce, które każdego roku przyjmuje ponad 4 miliony turystów i pielgrzymów. Stanowi on unikalny zespół zabytków z okresu XIV-XIX stulecia i bogaty zbiór wot dziękczynnych będących pamiątkami z dziejów państwa i narodu polskiego. Dla osób odbierających go przede wszystkim jako skarbnicę dzieł sztuki klasztor jawi się też jako wspaniałe muzeum wypełnione ekspozycją rzeźb, płócien, obrazów i innych cennych eksponatów umieszczonych w ich naturalnej przestrzeni wewnątrz obiektów sakralnych lub stanowiących dekorację zewnętrzną urokliwych jasnogórskich plenerów. Odwiedzając Częstochowę, poza oczywistą wizytą w bazylice i kaplicy Cudownego Obrazu, powinniśmy obejrzeć Skarbiec z wielką liczbą drogocennych wot podarowanych paulinom na przestrzeni wieków przez władców i papieży. Zbiory klasztorne prezentowane są także w Muzeum 600-lecia i Arsenale, a wystawy czasowe urządza się w sali Maryjnej oraz w odrestaurowanym niedawno XVII-wiecznym bastionie św. Rocha. Warto wspiąć się na wieżę bazyliki, gdzie trud pokonania 516 schodów wynagradza rozległa panorama okolicy z charakterystyczną, patrząc w kierunku południowym, ruiną królewskiego zamku w Olsztynie . Zwiedzanie sanktuarium jest bezpłatne, jednak w wielu miejscach spotkamy się z prośbami o datki.

Klasztor OO. Paulinów, Jasna Góra Zwiedzanie sanktuarium w godz. 5.00-21.30
ul. o. A. Kordeckiego 2, 42-225 Częstochowa
e-mail: furta(at)jasnagora.pl

Kaplica Cudownego Obrazu: 5.30-21.30

Wszystkie obiekty muzealne czynne są w godz:
od listopada do lutego: 9.00-16.00
od marca do października: 9.00-17.00

lasztor stoi w zachodniej części miasta, na wzgórzu, u wyjścia reprezentacyjnej Alei NMP. Dojazd samochodem na podstawie licznych drogowskazów, nie powinien więc być kłopotliwy. Na zachód od sanktuarium, przy ul. Klasztornej, znajduje się ogromny płatny parking i tam warto szukać miejsca na pozostawienie samochodu. Dla osób podróżujących koleją: wychodząc z dworca PKP należy iść na północ (w prawo) Aleją Wolności, by na drugim kolejnym skrzyżowaniu skręcić w lewo, w Aleję NPM prowadzącą wprost pod mury klasztoru.

1. N. Davies: , Znak 1999, Publicat SA, Agora SA, Agencja Wydawnicza CB, 1980, Jasna Góra 1981, Sport i Turystyka 1977 Boże igrzysko
2. T. Glinka, M. Piasecki, R. Szewczyk, M. Sapała: Cuda Polski
3. G. Polak, A. Datko: Pielgrzymki do miejsc świętych - część 2: Jasna Góra
4. A. Soczyk: Historia klasztoru jasnogórskiego
5. A. R. Sypek: Zamki i warownie Jury Krakowsko-Częstochowskiej
6. K. Szafraniec: Z dziejów Jasnej Góry
7. J. Tomziński: Jasna Góra - informator
8. J. Zinkow: Orle gniazda i warownie jurajskie

W pobliżu: - warowny klasztor kanoników laterańskich XIII-XVIw., 15 km - ruina zamku królewskiego XIVw., 18 km - pozostałości zamku królewskiego XIVw., 33 km - pozostałości strażnicy królewskiej XIVw., 37 km
Mstów
Olsztyn
Suliszowice - pozostałości strażnicy królewskiej XIVw., 29 km
Ostrężnik
Krzepice - relikty zamku królewskiego XIVw., 35 km
Lubliniec - zamek książąt opolskich XIVw., 36 km
Przewodziszowice
Łutowiec - pozostałości strażnicy królewskiej XIVw., 42 km

Położony kilkaset metrów na południe od klasztoru kościół pw. św. Andrzeja Apostoła i Barbary wybudowany w XVII stuleciu staraniem przeora Jasnej Góry Andrzeja Gołdonowskiego jako siedziba nowicjatu paulińskiego. Przy kościele z "cudownym" źródełkiem, skąd w 1430 wytrysnęła woda do obmycia sprofanowanego obrazu Czarnej Madonny. Kaplica nakryta została kopułą zwieńczoną latarnią z bogatymi późnobarkowymi kaplica malowidłami .

Na wschód od klasztoru, przy Placu W Biegańskiego oryginalny kościół św. Jakuba Apostoła zbudowany przez władze carskie w stylu bizantyjskim jako cerkiew św. Cyryla i Metodego. Dziś wnętrza świątyni reprezentują styl wczesnochrześcijański z wykonaną po 2. wojnie dekoracją sgraffitową. Pomimo zmian dokonanych w XX wieku budowla zachowała cechy architektury neobizantyjskiej.

Przy ul. Mikołaja Kopernika wspaniałą cerkiew prawosławną wzniesioną według projektu Michała Bałasza z Białegostoku. Budowę światyni rozpoczęto w 1998 roku.

Położoną na południe od cerkwi bazylikę archikatedralną zbudowaną na początku XX wieku w stylu neogotyckim. Jest to świątynia trzynawowa o długości 100 m z dwiema flankującymi ją wieżami wysokimi na 80 m. Ściany transeptu, nawy i prezbiterium wsparte zostały na łukach oporowych i ozdobione arkadowymi fryzami. Wrażenie potęgują kontrastowo malowane sterczyny .

tekst: 2014
fotografie: 2009
© Jacek Bednarek

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
zamki i warownie jury krakowsko-częstochowskiej

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
zamki i warownie jury krakowsko-częstochowskiej

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
zamki i warownie jury krakowsko-częstochowskiej

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
zamki i warownie jury krakowsko-częstochowskiej

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
zamki i warownie jury krakowsko-częstochowskiej

# data[].attributes.attachment_link.title
*** KLASZTOR PAULINÓW NA JASNEJ GÓRZE ****

# data[].attributes.attachment_link.description
zwią­za­na jest z daw­nym zwy­cza­jem na­ka­zu­ją­cym nowo po­wsta­ją­cym klasz­to­rom nada­wa­nie ter­mi­nów przy­wo­łu­ją­cych po­zy­tyw­ne sko­ja­rze­nia, sta­ra­jąc się w ten spo­sób upo­wszech­niać po­śród wier­nych prze­ko­na­nie o ra­do­ści pły­ną­cej z ży­cia za­kon­ne­go. W tym przy­pad­ku zo­sta­ła ona za­po­ży­czo­na bez­po­śred­nio z ma­cie­rzy­ste­go kla­szo­ru pau­li­nów w Bu­dzie, któ­ry rów­nież na­zy­wa­no Ja­sną Gó­rą.

# data[].attributes.body
Park narodowy na Śląsku  beskidzie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W rejonie Beskidów znajduje się wiele parków narodowych, ale najpopularniejsze są cztery z nich: Bieszczadzki, Magurski, Gorczański oraz Babiogórski Park Narodowy. Parki narodowe to przede wszystkim bogactwo roślin i zwierząt. Na ich terenach występują gatunki rzadko spotykane na innych stanowiskach. Każdy Park Narodowy ma swój niepowtarzalny charakter. Bieszczadzki Park Narodowy
Bieszczadzki Park Narodowy jest niewątpliwie jednym z najbardziej urzekających, a jednocześnie najbardziej tajemniczych Parków w Polsce. Mówi się, że jeśli ktoś choć jeden raz był w Bieszczadach, zakocha się w nich bez pamięci albo nigdy tu nie wróci. Osób z tej pierwszej grupy jest znacznie więcej. Bieszczadzki Park Narodowy jest bardzo duży, to trzeci, co do wielkości park narodowy w naszym kraju. W jego logo widnieje podobizna rysia. W tym parku możemy spotkać oprócz tego zwierzęcia również niedźwiedzia brunatnego, orła, żbika, żmiję, jelenia, puchacza, puszczyka, różne gatunki węży jak i sarenki czy dziki. Jest tam wytyczonych wiele ciekawych ścieżek przyrodniczych.

Choć Bieszczady i Bieszczadzki Park Narodowy przestają być synonimem dzikości i państwa w państwie, to nadal są tu miejsca w których można poczuć się jak na dzikim zachodzie. Jednym z takich magicznych miejsc jest niewątpliwie położone na połoninie Wetlińskiej słynne schronisko "Chatka Puchatka". Najwyżej położone w całych Bieszczadach choć nie rozpieszcza komfortem zapewnia spektakularne wschody i zachody słońca. Dla lubiących wędrówki z pewnością atrakcją będą pozostałe połoniny: Caryńska czy Bukowska oraz ponad 140 km szlaków pieszych wytyczonych na terenie parku. Dla lubiących przemieszczać się przy pomocy innego transportu niż siła własnych nóg jest kolejka wąskotorowa zwana bieszczadzką ciuchcią. Również miłośnicy historii znajda tu nie lada gratkę. Wpisane na listę światowego dziedzictwa Unesco cerkwie, których po polskiej stronie granicy jest 8 na długo zapadają w pamięć. Podsumowując Bieszczadzki Park Narodowy oraz Bieszczady to region, który oferuje mnóstwo różnorodnych atrakcji i w którym nikt nie będzie się nudził.
Magurski Park Narodowy
Magurski park Narodowy oferuje nam zarówno wiele ciekawych gatunków zwierząt jak i roślin. Znajdują się tam również liczne torfowiska. Spotykamy tam bardzo wiele gatunków ssaków, ptaków, płazów, gadów i ryb.
Gorczański Park Narodowy
Gorczański Park Narodowy daje nam możliwość podziwiania polan gorczańskich, które są bardzo charakterystyczne dla terenu Gorców. Znajduje się tam również wiele ciekawych gatunków fauny i flory. Park znajdujący się na terenie 5 gmin, w większości należy do skarbu państwa aczkolwiek w niewielkiej części jest też w prywatnych oraz gminnych rękach. Tak charakterystyczne dla wyższych gór regle górny i dolny występują również i tutaj. Na terenie parku występuję ponad 900 gatunków roślin czy prawie 500 gatunków mchów i porostów co z pewnością będzie nie lada atrakcją dla botaników amatorów. Jedną z największych atrakcji Gorców są polany z których rozciągają się przepiękne widoki nie tylko na wspomniane już Tatry, ale także na Pieniny czy Beskidy. Dla pragnących je zobaczyć na własne oczy władze parku przygotowały 14 szlaków o łącznej długości ponad 60 km w tym odcinek Głównego Szlaku Beskidzkiego.

Kilka schronisk w tym jedno z najbardziej znanych w Polsce na Turbaczu oraz świetna baza noclegowa w miejscowościach okalających Gorce sprawiają, że są one idealne nie tylko do uprawiania turystyki górskiej, trekkingu czy trenowania biegów górskich, ale także do skitouringu czy wędrówek na nartach śladowych zimą.
Babiogórski Park Narodowy
Położony w Beskidzie Żywieckim, tuż przy granicy ze Słowacją, Babiogórski Park Narodowy od 1978 roku należy do międzynarodowej sieci rezerwatów biosfery UNESCO. To właśnie bioróżnorodność i atrakcyjne położenie zapewnia mu popularność na terenie całego kraju. Park pozwala nam na podziwianie piętrowej roślinności masywu Babiej Góry.

Mokry Staw pod Sokolicą czy liczne strumienie mające swój początek na stokach Babiej Góry to tylko jedne z nielicznych przyrodniczych atrakcji tego miejsca. Na terenie Parku występuje ponad sto gatunków ptaków takich jak dzięcioły, sikory, głuszce czy puchacze. Wśród drapieżników prym wiodą rysie, wilki i niedźwiedzie. Od czasu do czasu udaje się zaobserwować płochliwe jelenie oraz sarny. Wśród roślinności warto zwrócić szczególną uwagę na okrzyn jeleni, który jest symbolem Babiogórskiego Parku Narodowego. Zaś sama Babia Góra dość łatwo daje się poznać jako podzielona na poszczególne piętra układu roślinności górskiej. Od najniższych partii z dominacją buku zwyczajnego i jodły, poprzez czosnek niedźwiedzi, świerk, kosodrzewinę, aż po rogownicę alpejską będącą babiogórskim endemitem. Po męczącym dniu na szlaku warto zajrzeć do utworzonego w 1955 roku Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej i przyjrzeć się między innymi ulom figuralne zbudowanym na jego terenie.

# data[].attributes.attachment_link.description
W rejonie Beskidów znajduje się wiele parków narodowych, ale najpopularniejsze są cztery z nich: Bieszczadzki, Magurski, Gorczański oraz Babiogórski Park Narodowy. Parki narodowe to przede wszystkim bogactwo roślin i zwierząt. Na ich terenach występują gatunki rzadko spotykane na innych stanowiskach. Każdy Park Narodowy ma swój niepowtarzalny charakter.

# data[].attributes.body
Ze Śląska pochodzi bardzo słynny youtuber: Remigiusz Wierzgoń.
Urodził się on 11 września 1996r. w Rybniku.

Kiedy rozpoczął swoją przygodę z youtubem nagrywał gry, lecz teraz robi bardzo dużo różnych rzeczy na kanale, w tym vlogi. Obserwuje go 4mln ludzi, a jego filmy w 2018r. osiągały ponad 10mln wyświetleń miesięcznie. Wybił się na nagrywaniu Minecrafta.
Karol Stawinoga

# data[].attributes.body
Proszę utworzyć post- szef grupy, w którym będzie informacja- kto zrobił zadania- zobacz przykład w I i II kolumnie. ▶▶▶▶▶▶▶▶▶▶▶

# data[].attributes.body
Proszę umieszczać posty wpisując imię, nie anonimowo- bo nie potrafię wpisać ocen! W piątek ocenię zad. 1 i 2

# data[].attributes.body
Anna Dereszowska urodziła się 7 stycznia 1981 w Mikołowie. Jest polską aktorką teatralno-musicalową, filmową, telewizyjną oraz piosenkarką. Debiutowała między innymi rolą Marii Antonownej w "Rewizorze" Mikołaja Gogola w reż. Andrzeja Domalika.  W 2010 wygrała Złoty Samowar za wykonanie utworu „Aktrisa” na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze. Grała między innymi w: "Lejdis", "Nigdy nie mów nigdy", "Porady na zdrady".

# data[].attributes.headline
zad. 2                                  ZNANI ŚLĄZACY              Lekcja geografii piątek 5.06             

# data[].attributes.subject
zad. 2                                  ZNANI ŚLĄZACY              Lekcja geografii piątek 5.06             

# data[].attributes.body
Wybierz jedną z osób związaną ze Śląskiem- aktor, muzyk, sportowiec, postać historyczna, inna znana osoba... możesz skorzystać z podpowiedzi w ostatniej kolumnie.
Umieść na Padlecie, w swojej kolumnie jej zdjęcie i opisz "zasługi" w 4 zdaniach- to nie ma być link. Osoby nie mogą się powtórzyć!
Termin piątek 5.06, godz.15

# data[].attributes.attachment_link.title
25 ciekawostek o woj. śląskim, o których pojęcie mają tylko jego mieszkańcy (albo też nie)

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbiór ciekawostek i ciekawych informacji o Śląsku i śląskim. Wiecie gdzie kursuje najstarszy tramwaj w Polsce? Gdzie nie działa grawitacja? Co to piekarok?

# data[].attributes.body
Wokalista zespołu dżem, którego nie trzeba chyba nikomu przedstawiać.  Urodzony w 1956 roku w Chorzowie i zmarły 30 lipca 1994
w Chorzowie.  Brał udział w wielu edycjach festiwalu Rawa Blues organizowanym na śląsku od 1981 roku. Do dziś odbywa się wiele koncertów w jego pamięci, w których uczestniczy jego syn Sebastian Riedel grający na gitarze

# data[].attributes.body
Poniżej znajdują się nasze propozycje dotyczące najciekawszych rzeczy ze Śląska.

# data[].attributes.headline
Ciekawe śląskie dania, których możecie nie znać

# data[].attributes.subject
Ciekawe śląskie dania, których możecie nie znać

# data[].attributes.body
https://podrozeodkuchni.pl/2016/08/slaski-lobiod-czyli-22-dania-slaskie-ktorych-nie-znaliscie/

# data[].attributes.headline
25 najciekawszych miejsc na  Śląsku, które warto odwiedzić

# data[].attributes.subject
25 najciekawszych miejsc na  Śląsku, które warto odwiedzić

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ostatni, podsumowujący z serii #WokołoŚląskiego! Mam nadzieję, że nieco polubiliście śląskie przez ten rok, i że czegoś ciekawego się dowiedzieliście. A jeśli do tej pory nie zdecydowaliście się na odwiedzenie śląskiego, to po lekturze tego tekstu przyjedziecie tutaj przy najbliższej okazji!
Aktualizacja: lipiec 2019
Powstało w sumie 9 tekstów o śląskim, jednak nie mówię, że to koniec. Może jeszcze wrócę z jakimś ciekawym tematem! Szczególnie zapraszam do wpisów:

Cały projekt osiągnął łączny zasięg +1 200 000 i z pewnością była to jedna z najbardziej zasięgowych, jak nie najbardziej zasięgowa (?) akcja promująca jakikolwiek polski region na polskich blogach! Jednak nie cyfry cieszą mnie najbardziej, a Wasze reakcje! Setki komentarzy, maili, wiadomości prywatnych. Z zapytaniami, z sugestiami i w końcu z licznymi podziękowaniami za wskazanie fajnych miejsc na weekend w śląskim. Nie zliczę wszystkich tych wiadomości, gdzie pisaliście, że dzięki jakiemuś tekstowi wybraliście się właśnie do województwa śląskiego. Jest to coś pięknego i mega motywującego! :)

Przykładowo taką wiadomość dostałem dwa dni temu:

„Śląskie jest mega! Po lekturze kilku Twoich tekstów o Śląsku wybrałem się na weekend i od tej pory tylko męczę znajomych, żeby też się wybrali. Już chyba mają mnie dosyć :D " - Krzysiek S.

Tym czasem zapraszam do wpisu. Wpisu, w którym przedstawiam Wam moje typy miejsc, które warto odwiedzić w śląskim. Kilka się powtarza, są też nowe. Mam nadzieję, że Wam się spodoba, że wybierzecie coś dla siebie i też będziecie męczyć swoich znajomych aby wybrali się na weekend w śląskie!

Zaczynajmy! Zatem co warto zobaczyć w śląskim?

Bez dwóch zdań najpiękniejszy zamek całego Szlaku Orlich Gniazd i całej Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Wapienne skały świetnie współgrają z idealnie dopasowanymi do nich strzelistymi murami zamku. Można zarówno zwiedzić, jak i nieco podjeść w okolicznych knajpkach. Miejsce niestety w weekendy i święta dość konkretnie oblegane, więc osobiście polecam podskoczyć w mniej popularnych dniach. A jeśli już wpadniecie w weekend i nieco zmęczą Was tłumy mam dla Was inne, nieopodal położone miejsce, gdzie z pewnością wypoczniecie. Mianowicie...

(ps. zachęcam do obserwowania też Instagrama)

Moim skromnym zdaniem jedno z bardziej niedocenianych miejsc na całej Jurze. Lubię je po pierwsze ze względu na świetny widok na okolicę, pięknie zawieszone nad stromym urwiskiem skalne ostańce - tak bardzo popularne wśród amatorów wspinaczki, ale także przede wszystkim ze względu na wszechogarniający spokój. Trochę boję się promować Górę Birów, bo nie chciałbym aby straciła swój klimat, ale cóż... chęć podzielenia się czymś fajnym jest większa. Także zapraszam!

Żarki leżące w centrum Jury, w połowie drogi między Zawierciem a Częstochową to punkt obowiązkowy podczas wizyty na Jurze. Nie ma tutaj co prawda zamku, jednak jest kilka innych ciekawych miejsc, które traktować można jako małą odskocznię od zamków właśnie.

W Żarkach szczególnie dużo jest miejsc poświęconych zamieszkałym tutaj niegdyś Żydom. W centrum znajduje się dawna synagoga (aktualnie ośrodek kultury i informacja turystyczna), a kawałek dalej zaś kirkut (cmentarz żydowski) z ponad 700 macewami. Te i pozostałe miejsca spięte zostały zaś Szlak Kultury Żydowskiej Ciekawym miejscem w Żarkach jest także zespół starych, kamiennych stodół.

Zamek stanowiący także część systemu warowni obronnych tzw. Orlich Gniazd, jednak z reguły pomijany na rzecz tych jurajskich. A bardzo niesłusznie!

Aktualnie warto wybrać się tutaj aby zobaczyć nie tylko sam zamek, ale też znajdujące się w nim Muzeum Zagłębia, a także obejście wokoło zamku. Jest tam całkiem przyjemny park, dobry na krótką przerwę w podróży. A po drugiej stronie, jakieś 10 minut spacerem znajduje się Pałac Mieroszewskich wraz z parkiem Także bardzo ładne miejsce.

Obłędna Pustynia Błędowska

Będąc już w okolicy polecam wpaść nad największy w Polsce obszar piasków lotnych. Kapitalne miejsce, które po prostu trzeba zobaczyć. Próżno szukać drugiego takiego w Polsce.

Podczas opisywanego już wypadu na Jurę nawet zatrzymaliśmy się w okolicy na noc. Powiem Wam, że zaraz po wysunięciu nosa z namiotu nawet przez chwilę poczułem się jak w Mongolii.

Mniejsza siostra - Pustynia Siedlecka

To jednak nie koniec pustyń w śląskim. Nieco bardziej na północ, jakieś 13 kilometrów od Żarek znajduje się jeszcze Pustynia Siedlecka.

Znacznie mniejsza, jednak wcale nie mniej urokliwa. Szkoda tylko, że tak rozjeżdżana przez kłady, które skutecznie obrzydzają pobyt w tym miejscu.

Jako, że były dwie pustynie i mogło nieco w gardle zaschnąć - czas na piwko! A jak piwko, to koniecznie zatrzymać trzeba się w Tychach i jego muzeum Browarnictwa. Ten największy w Polsce browar przemysłowy może pochwalić się ponad 400-letnią tradycją warzenia piwa, zaś od roku 2004 funkcjonuje tam także Muzeum Piwowarstwa „Tyskie Browarium".

Nieco dalej na południe województwa śląskiego znajduje się drugi, najbardziej wydajny browar w Polsce (po tyskim) - Browar Żywiec. Także i tam można udać się do przybrowarnego muzeum. I również w Żywcu, tak samo jak w Tychach poznać można się z tradycją warzenia piw, różnice pomiędzy poszczególnymi gatunkami, zaznajomić się z historią i przede wszystkim z bliska przyjrzeć samemu procesowi produkcji piwa. No i obowiązkowo degustować!

Fenomenalne, bezkonkurencyjne osiedle robotnicze o ogromnym potencjale. Moim prywatnym zdaniem kwestią kilku lat jest, aby to jeszcze przykurzone, odrapane osiedle stało się najwiekszą atrakcją turystyczną w województwie śląskim. Zobaczycie :)

Borsig, Kaufhaus i inne osiedla robotnicze

Nie tylko Nikiszowcem jednak śląskie stoi. Po całej aglomeracji, a także i poza nią rozsiane są dziesiątki osiedli robotniczych. Także niesłychanie klimatycznych, na swój sposób ładnych i z pewnością wartych odwiedzenia. Jak chociażby tytułowe osiedle robotnicze Brosig zlokalizowane w Zabrzu, czy też Kaufhaus z Rudy Śląskiej.

O historii tych i jeszcze 8 innych osiedli robotniczych pisałem w osobnym, obszernym tekście. Serdecznie zapraszam tutaj: Najciekawsze osiedla robotnicze na Śąsku [mapa]

Lasy Murckowskie i hałda w Murckach

Mimo że na Śląsku mieszkam od urodzenia, to miejsce odkryłem stosunkowo późno, bo dopiero dwa lata temu. Mieszkając na stałe w zupełnie innej części aglomeracji jakoś nigdy nie było mi po drodze do Lasów Murckowskich. Jak bardzo żałowałem, że tak długo zwlekałem! Fenomenalne miejsce będące pozostałością po nieistniejącej już Puszczy Śląskiej. To dzięki własnie tym lasom, które zajmują aż 40% powierzchni miasta, Katowice są statystycznie trzecim najbardziej zalesionym miastem w Polsce.

No i będąc w okolic, w ramach atrakcji polecam podjechać na hałdę murckowską. Nie jest to do końca legalne, jednak szeroki uśmiech w stronę ochroniarza wystarczy, aby dostać ciche przyzwolenie. Polecam - widok jest zacny :)

Park Śląski, rozarium, skansen, planetarium, zoo

Największy park miejski w Polsce i jeden z największych w Europie. Niektórzy twierdzą, że gdyby nie on, nie mielibyśmy czym oddychać na Górnym Śląsku. Park powstał z inicjatywy gen. Jerzego Ziętka, a jego obszar inwestycyjny obejmował aż w 75% tereny poprzemysłowe jak wysypiska, hałdy, odpady górnicze, biedaszyby czy bagna. Na jego terenie nie tylko można odetchnąć od zgiełku miejskiego, ale tez udać się do największego i najstarszego planetarium w Polsce, odwiedzić Stadion Śląski, oddane niedawno na nowo wesołe miasteczko, skansen, kolej parkową, największy w Polsce różany ogród i wiele innych ciekawych miejsc. Jest tutaj spokojnie co robić nawet przez kilka dni.

Spodek, Muzeum Śląskie, NOSPR i MCK

To, że warto wpaść do Katowic to oczywiste. Wiele osób zachwyca się tym, jak miasto się zmienia. O ile jeszcze kilka lat temu mówiąc, że jestem ze Śląska, raczej mnie żałowano, o tyle teraz wszyscy pieją w zachwycie nad zmianami jakie zachodzą w regionie. A już najbardziej nad tym jak zmieniają się Katowice. Wypiękniały okolice rynku, ulicy mariackiej, ale też Spodka. O ile sam Spodek stoi niezmiennie od blisko 50 lat, tak cała okolica zmieniała się w ostatnich latach nie do poznania.

I tak - zaraz obok spodka znajduje się bardzo ciekawe architektonicznie Międzynarodowe Centrum Kongresowe, a kawałek dalej odwiedzić można fantastyczne Muzeum Śląskie. Warto. Naprawdę bardzo! Poznacie dzięki licznym (także interaktywnym) wystawom nie tylko historię Śląska, ale także jego kulturę. A pomiędzy Muzeum Śląskim a MCK znajduje się absolutnie niesamowity NOSPR, czyli - Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia. Warto wybrać się choćby dla samej architektury wnętrza.

Szyb Prezydent w Chorzowie

Będąc w okolicy, przejazdem można zatrzymać się pod wieżą wyciągową szybu Prezydent w Chorzowie. Kopalnia węgla kamiennego „Prezydent", której częścią był szyb pracować przestała w roku 1995 zaś przez wiele lat szyb niszczał. Na szczęście zarządcy Chorzowa odkupili wieże i postanowili wpisać ją na listę zabytków.

Licząca sobie 42.5 metra żelbetonowa konstrukcja to jedyny taki szyb na Śląsku. Wszystko prezentuje się naprawdę dobrze. Można sobie nieco pospacerować, odpocząć albo nawet wejść na górę.

Wieże KWK Polska!

Skoro już jesteśmy w temacie szybów wszelakich, wspomnieć wypada też o Świętochłowicach i także niedawno odnowionych i udostępnionych do zwiedzania wieżach wyciągowych kopalni KWK Polska. Kopalnia fedrunek zaczęła już w roku 1872, największe wydobycie osiągnęła w roku 1979 (ponad 2mln ton), zaś zamknięto ją w roku 1995.

Aktualnie po zabudowaniach kopalnianych w tej okolicy niema już śladu, a jedyne co się ostało to dwie wieże wyciągowe, wpisane na Szlak Zabytków Techniki. Można wjechać na górę, a także zaznajomić się dzięki wystawie z historią samej kopalni i przemysłu górniczego ogólnie.

Szyb Maciej to perełka architektury industrialnej. Był on jednym z wielu budynków kopalni Concordia - pierwszej w Zabrzu prywatnej kopalni, która swoje wydobycie rozpoczęła już w roku 1843. Aktualnie całość została pięknie odnowiona, przystosowana do celów turystycznych i udostępniona do zwiedzania. Oglądać można między innymi zabytkowe obiekty kopalniane, na czele z wielką parową maszyną wyciągową. Dodatkowo budynek nadszybia zaadoptowano na cele gastronomiczne - powstała restauracja, która została wpisana na listę „ Śląskie Smaki „.

Ikona turystyki industrialnej Górnego Śląska, której mam nadzieję, że polecać już nie trzeba? :) Obowiązkowy punkt wycieczek wszystkich wpadających na Śląsk w odwiedziny na weekend.

Kopalnia udostępniona jest dla zwiedzających na trzech poziomach - 170, 320 i 355. Można zwiedzać ją zarówno „na lekko" (poziomy 170 i 320), można wziąć udział w podziemnym koncercie lub też przedstawieniu teatralnym (poziom 320), ale także od niedawna poczuć się jak prawdziwy górnik i zwiedzać kopalnię (poziom 355) podczas szychty¹ - w pełnym górniczym rynsztunku, wykonując przy tym pewne prace górnicze, a także wziąć udział w zwiedzaniu „mroki kopalni", gdzie kopalnię zwiedza się jedynie z małą, osobistą lampą.

Miasto z dostępem do morza

Mieście, które warto odwiedzić dla samego klimatu, fajnego rynku i okolic. To na rynku znajduje się też najprawdopodobniej najbardziej na południe wysunięty Neptun, mający przypominać mieszkańcom i odwiedzającym Gliwice o połączeniu miasta z morzem.

A wszystko to ponoć za sprawą budowanego w latach 1792-1822 (fontanna powstała w 1794) Kanału Kłodnickiego, który miał połączyć śląską aglomerację z morzem i umożliwić tym samym spławianie urobku m.in. z Kopalni Luiza w Zabrzu.

Będąc w Gliwicach warto zatrzymać się w okolicach Zamku Piastowskiego, Palmiarni czy też odwiedzić symbol Gliwic - liczącą sobie 111 metrów drewnianą wieżę byłej radiostacji (kolejna, ale już ostatnia wieża!) Konstrukcja ta wzniesiona została bez użycia jakiegokolwiek stalowego gwoździa, zaś do łączenia modrzewiowych bali użyto ponad 16 tysięcy mosiężnych śrub. Jest to ewenement na skalę światową, a w skali europejskiej jest to aktualnie najwyższa drewniana konstrukcja.

Zamek w Pszczynie, muzeum zamkowe i rezerwat żubrów

Wielokrotnie przebudowana na przestrzeni wieków rezydencja magnacka w Pszczynie to miejsce, gdzie nie tylko można wypocząć ale dość aktywnie spędzić czas spacerując czy zwiedzając. Pałac otoczony jest pięknym parkiem krajobrazowym w stylu angielskim, zaś jego wnętrza udostępnione do zwiedzania jako Muzeum Zamkowe, kryją liczne zabytki architektury rezydencjonalnej.

Ponadto kilometr dalej znajduje się rezerwat żubrów, a także pokazowa zagroda, gdzie można obserwować zwierzęta. Nie wiem czy wiecie, ale to własnie pszczyńskie żubry uratowały gatunek żubra w Polsce! O tym jednak już pisałem tutaj.

Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna

Była to najdłuższa tego typu budowla hydrotechniczna w Europie. Jej budowę rozpoczęto w roku 1799, a zakończono w 1863. Sztolnia została udrożniona w 2018 roku i aktualnie można ją zwiedzać zarówno pieszo jak i pokonać odcinek łodziami tzw. Trasą wodną.

Więcej o Sztolniach, ich historii i zastosowaniu także w tekście o ciekawostkach dotyczących województwa śląskiego.

Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach i sztolnia Czarnego Pstrąga

Kolejne miejsce na Śląsku, gdzie można zjechać pod ziemię i przepłynąć się kanałami. Najbardziej znaną i najgłośniejszą w ostatnich miesiącach jest z pewnością Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach, która wraz ze Sztolnią Czarnego Pstrąga (gdzie realizowany jest najdłuższy przepływ podziemny w Polsce (600 metrów)) została wpisana niedawno na listę dziedzictwa UNESCO. A wygląda to tak:

Górnośląskie koleje wąskotorowe

Ciekawa alternatywa na weekend, zwłaszcza wakacyjny. Na trasie Bytom - Tarnowskie Góry - Miasteczko Śląskie kursuje turystyczna kolejka wąskotorowa. Odkryte wagony, wiatr we włosach, wolne tempo - świetna opcja dla dzieci! Jest to najdłużej nieprzerwanie kursująca kolej wąskotorowa w Europie, a wypad taki połączyć można z plażowaniem nad całkiem przyjemnym (choć w weekendy obleganym) zbiornikiem Chechło.

Chyba jedno z moich ulubionych miast w województwie śląskim. Próżno szukać gdziekolwiek indziej takiego klimatu i spokoju jakie prezentuje Cieszyn.

I zdecydowanie jest tam co robić! Począwszy od odwiedzenia rynku, Cieszyńskiej Wenecji, przez zwiedzenie Wzgórza Zamkowego wraz z Rotundą, aż po spacer do czeskiej części miasta. Warto odwiedzić też Muzeum Śląska Cieszyńskiego czy też Muzeum Drukarstwa.

A jak już będziecie w Cieszynie zatrzymajcie się koniecznie w Hostelu 3 Bros. Sprawdzony wielokrotnie. Bardzo polecam!

Będąc już na południu, wpaść polecam na kilka chwil także przez Ustroń do Wisły. Także i tam jest co robić, choć nie są to do końca moje klimaty. Jest deptak, park miejski, rezerwat przyrody „Wisła", dom zdrojowy, Muzeum Beskidzkie, Skocznia w Malince, Muzeum Adama Małysza wraz ze wszystkimi trofeami, kawałek dalej zapora na Jeziorze Czerniańskim no i dalej już tylko Kubalonka. Polecam dla pasjonatów rowerowych. Tak samo jak położony na północny-wschód od Wisły podjazd pod Salmopol. Dwa całkiem fajne i nawet męczące podjazdy rowerowe.

Koniaków i jego koronki

Możecie pojechać jeszcze kawałek dalej na południe i wtedy dotrzecie do najwyżej położonej wsi w Beskidzie Śląskim - Koniakowa. Nie jest to jednak jedyny powód, dla którego warto tam zawitać. Koniaków najbardziej znany jest ze swoich wyrobów koronkarskich, w tym z wykonania największej koronki na świecie! Koronkę można oglądać oczywiście w lokalnym muzeum.

Ponadto po okolicy ciągnie się sporo szlaków turystycznych (w tym rowerowe!) np. do Istebnej czy Jaworzynki. Z Koniakowa można też udać się na Baranią Górę. Fajny widok!

Polecam zerknąć do osobnego wpisu, gdzie więcej o trasach i atrakcjach w Beskidzie Śląskim.

Województwo śląskie - mapa atrakcji

Żeby Wam oszczędzić szukania w sieci podrzucam także mapkę z wszystkimi ciekawymi miejscami w śląskim, jakie wymieniłem w tym poście. Mapa ta jest interaktywna, więc można przybliżać i oddalać.

Inne miejsca warte odwiedzenia w śląskim?

Ciekawych miejsc w śląskim jest znacznie więcej, więc na koniec tradycyjnie oddaję Wam głos! Dajcie znać w komentarzach jakie miejsca są Waszym zdaniem na Śląsku i w całym województwie warte odwiedzenia. Co Was oczarowało, jakie miejsce darzycie sympatią, jakimś wspomnieniem, sentymentem? Chętnie posłucham.

Tymczasem to już koniec! Koniec serii #WokołoŚląskiego powstającej przy współpracy z Śląską Organizacją Turystyczną! Serii, w której chciałem pokazać Wam to co moim zdaniem warte jest pokazania w moim województwie. Mam nadzieję, że się podobało, przydało i jeszcze wielu osobom przyda. Możecie śmiało podawać dalej. Wszystkie wpisy z tej serii znajdziecie o tutaj: Województwo Śląskie - atrakcje, zabytki, co warto zobaczyć?

A jeśli szukacie inspiracji dotyczących innych miejsc, to zapraszam do wpisu, w którym piszę gdzie warto wybrać się na weekend w Polsce.

Nie wykluczam, że w przyszłości znowu pojawią się teksty z śląskiego, a może nawet jakieś wideo. Jednak na tę chwilę to koniec.

Pozdrawiam i fajnie, że jesteście! ;)

Przydało się? :)

Standardowo jeśli chcecie mi jakoś zrobić „dobrze" i podziękować za robione materiały, możecie albo zostać Patronem,kupić moje książki, albo rezerwować noclegi z mojego linku do bookingu. Czy to podczas wycieczki w miejsca opisane w tym wpisie, czy podczas każdej innej. Pamiętajcie o mnie rezerwując noclegi ;)

Link ten w razie czego znajdziecie na dole klikając w baner, albo wchodząc tutaj. Rezerwując przez ten link booking odpala mi drobną prowizję na piwo. Dla Was cena jest bez zmian, a ja mogę rozwijać siebie, bloga i kanał. Oboje na tym skorzystamy. Dzięki ;)

# data[].attributes.attachment_link.title
25 najciekawszych miejsc wartych zobaczenia w województwie śląskim. Moim zdaniem

# data[].attributes.attachment_link.description
Ostatni, podsumowujący z serii #WokołoŚląskiego! Mam nadzieję, że nieco polubiliście śląskie przez ten rok, i że czegoś ciekawego się dowiedzieliście. A jeśli do tej pory nie zdecydowaliście się na odwiedzenie śląskiego, to po lekturze tego tekstu przyjedziecie tutaj przy najbliższej okazji!

# data[].attributes.body
Tradycje Śląska i nie tylko

# data[].attributes.headline
Najstarsza czynna kopalnia węgla kamiennego w Polsce

# data[].attributes.subject
Najstarsza czynna kopalnia węgla kamiennego w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kopalnia Węgla Kamiennego Murcki znajduje się w Katowicach, w dzielnicy Kostuchna (pierwotnie w Murckach). Jest najstarszą czynną kopalnią węgla kamiennego w Europie. Początki kopalni sięgają lat 50 XVII w., kiedy to kopano węgiel w Murckach na terenie zwanym Rudne Kotliska, gdzie wychodził on na powierzchnię.
Zorganizowaną eksploatację rozpoczęli właściciele terenu, książęta pszczyńscy, około 1740 r. W 1755 r. rozpoczęto wydobywanie węgla spod ziemi przy pomocy kołowrotu ręcznego z wybudowanego w tym roku szybu.

Od 1769 do 1945 r. nosiła nazwę Emanuelssegen z przerwami w latach 1922-1936, gdy nazywała się Emanuel i 1937-1939 Książę Maria. W latach 1947-1948 przyłączona do kopalni Boże Dary.

Formalnie kopalnia została zorganizowana w 1769 r., gdy zaczęło obowiązywać wydane 5 czerwca 1769 r. przez króla Prus Fryderyka II Wielkiego prawo górnicze dla Śląska i hrabstwa kłodzkiego, regulujące przynależność własnościową kopalin, prowadzenie robót poszukiwawczych i eksploatacyjnych oraz organizację przedsiębiorstw zajmujących się wydobyciem (kopalń). Aby spełnić wymagania nowego prawa, sprowadzono z Westfalii specjalistów: dwóch sztygarów i 2 górników. Kopalnię, należącą do 1945 r. do książąt pszczyńskich, nazwano Emanuelssegen (Błogosławieństwo Emanueala), od imienia jednego z członków rodziny książęcej.

Początkowo węgiel sprzedawano w najbliższej okolicy. Wraz ze wzrostem wydobycia próbowano znaleźć nowe rynki. Już w 1771 r. zawieziono węgiel z kopalni w celach reklamowych aż do Wrocławia, gdzie dominował węgiel ze starszych kopalni wałbrzyskich i noworudzkich. W 1772 r. miały miejsce pierwsze zorganizowane protesty górników. Przez 2 lata (1780-1782) pracował w kopalni Emanuelssegen Christian Ruhberg, który w 1792 r. wynalazł technologię wytapiania cynku z galmanu. Na przełomie wieków kopalnia miała już kilkanaście szybów, a w 1808 r. wydrążono pierwszą sztolnię do odwodniania kopalni oraz transportu węgla pod ziemią. W 1815 r. kopalnia miała już 30 szybów. W latach 1824 i 1845 wydrążono dwie kolejne sztolnie. Druga, najgłębsza, była 42 metry pod powierzchnią i miała długość 600 m.

Wzrastające wydobycie spowodowało, że w 1852 r. doprowadzono do kopalni normalnotorową bocznicę kolejową z Katowic przez Ligotę, a w 1863 r. otwarto prywatną szosę z Kobióra (pod Pszczyną) przez Tychy. Pierwszą maszynę parową zainstalowano w kopalni w 1868 r., a rok później zaczęto stosować kołowrót ciągniony przez konia. W 1870 r. kopalnię i wyrastającą przy niej osadę o takiej samej nazwie Emanuelssegen połączono linią kolejową przez Tychy i Pszczynę z Dziedzicami. W ten sposób uzyskano możliwość wysyłki węgla na rynki Austro-Węgier (do Krakowa i Lwowa oraz do Czech). Kopalnia wydobywała wówczas ok. 80 000 ton węgla rocznie. W 1878 r. zaczęto używać prądu elektrycznego. W 1888 r. otwarto dom noclegowy dla górników na 100 osób.

Na początku XX w. nastąpiła przebudowa i modernizacja kopalni (od 1902), w 1913 r. wydobyła ona 432 301 ton węgla. W 1922 r. zmieniono nazwę przedsiębiorstwa, w związku ze zmianą nazwy miejscowości na Murcki po przyłączeniu do II Rzeczypospolitej, na Emanuel, a od 1937 r. na Książę Maria. W 1934 r. został wprowadzony decyzją sądu zarząd przymusowy dóbr pszczyńskich. Dla odrębnego zarządzania kopalniami utworzono w 1938 r. spółkę akcyjną Książęce Pszczyńskie Kopalnie, do której należała również kopalnia w Murckach, której przywrócono od 1939 r., tak jak miejscowości, nazwę Emanuelssegen. Kopalnia wydobyła w tym roku 489 993 tony węgla.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kopalnia Węgla Kamiennego Murcki znajduje się w Katowicach, w dzielnicy Kostuchna (pierwotnie w Murckach). Jest najstarszą czynną kopalnią węgla kamiennego w Europie. Początki kopalni sięgają lat 50 XVII w., kiedy to kopano węgiel w Murckach na terenie zwanym Rudne Kotliska, gdzie wychodził on na powierzchnię. Zorganizowaną eksploatację rozpoczęli właściciele terenu, książęta pszczyńscy, około 1740 r.

# data[].attributes.headline
Jan Kyks skrzek, jeden z najwybitniejszych śląskich muzyków bluesowych. Blues Wywodzi się z ciężkiej pracy w polach, a Kyks pracował ciężko na kopalni a żeby poprawić swój byt śpiewał i grał na  harmonice po barach. Więcej informacji w linku pod spodem

# data[].attributes.subject
Jan Kyks skrzek, jeden z najwybitniejszych śląskich muzyków bluesowych. Blues Wywodzi się z ciężkiej pracy w polach, a Kyks pracował ciężko na kopalni a żeby poprawić swój byt śpiewał i grał na  harmonice po barach. Więcej informacji w linku pod spodem

# data[].attributes.body
http://jazzforum.com.pl/main/artykul/jan-kyks-skrzek

# data[].attributes.body
(ur. jako Adalbert Korfanty 20 kwietnia 1873 w osadzie Sadzawki, zm. 17 sierpnia 1939 w Warszawie) – polski przywódca narodowy Górnego Śląska, związany z chrześcijańską demokracją. Jedna z najważniejszych postaci Śląska i jego walki o przyłączenie do Polski. Jeden z ojców niepodległej Polski.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kamil Bednarek - pochodzi z Brzegu, wykonawca muzyki reggae, piosenkarz, autor tekstów i piosenek, Michał Bajor - urodził się w Głuchołazach, aktor i piosenkarz, Barbara Kurdej - Szatan - pochodzi z Opola, piosenkarka i aktorka, Katarzyna Moś - urodziła się w Rudzie Śląskiej, reprezentantka Polski w 62. Konkursie Piosenki Eurowizji, Katarzyna Groniec - pochodzi z Zabrza, piosenkarka, znana m.in z musicalu Metro, Piotr Kupicha - urodził się w Tychach, lider zespołu Feel, Edyta Górniak - długoletnia mieszkanka Opola, jedna z najpopularniejszych polskich piosenkarek,

# data[].attributes.attachment_link.description
Znajdź parę - Wybierz pasującą odpowiedź, aby ją wyeliminować. Powtarzaj, aż znikną wszystkie odpowiedzi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czy wiecie, jacy znani artyści są ze Śląska? | Dziennik Zachodni

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielki aktor Janusz Gajos (nie tylko Janek z Czterech pancernych)

# data[].attributes.attachment_link.title
Śląskie tradycje - Moda, kuchnia, zwyczaje

# data[].attributes.headline
 Stare Śląskie tradycje, zwyczaje, legendy oraz ciekawostki. Michał Kupka

# data[].attributes.subject
 Stare Śląskie tradycje, zwyczaje, legendy oraz ciekawostki. Michał Kupka

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Gdziewyjechac.pl | Wędrowne Motyle. Największy blog podróżniczy w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
To już ostatni odcinek z serii „Motyle w Śląskie". Tym razem spojrzymy na województwo śląskie zupełnie inaczej. Nie będzie to typowa „podróż", z jednego ciekawego miejsca, w drugie; od jednego obiektu do drugiego. Tak było do tej pory, gdy opisywaliśmy najciekawsze dwory, pałace i zamki naszego województwa albo też, gdy przedstawialiśmy jego „zielone" oblicze lub, gdy podążaliśmy śladem najciekawszych rozwiązań architektonicznych.
Teraz postaramy się przybliżyć najciekawsze śląskie legendy, postaci, które już za swojego życia stały się legendami, pokazać województwo śląskie, jako niewyobrażalną wręcz skarbnicę tradycji, zwyczajów i kulturowego dziedzictwa niematerialnego. Nie zapomnimy, bo nie sposób o tym zapomnieć, o ogromnej różnorodności, wielokulturowości, wielowymiarowości śląskiego. Gdzie tradycje górnicze występują tu obok zwyczajów i obrzędów pasterskich, gdzie przeplatają się pamiątki po społeczności żydowskiej, z katolickimi symbolami, gdzie zarówno rolada z kluskami, jak i kwaśnica na baraninie smakuje równie dobrze, choć przecież zupełnie inny mają smak. Ta niejednolitość stanowi o ogromnym walorze, także turystycznym, województwa śląskiego. To jego wspaniały wyróżnik.

Oczywiście do każdego z zaproponowanych przez nas rozdziałów, a jest ich trzy: legendy i podania; tradycje i zwyczaje oraz Boże Narodzenie i zima w śląskim, staraliśmy się dobrać miejsca, obiekty, zabytki, czy wydarzenia, które pomogą zagłębić się oraz poznać „liźnięte" przecież tylko przez nas zagadnienia. Postanowiliśmy napisać trochę o zwyczajach bożonarodzeniowych oraz zimowych, ze względu na szczególny czas, w jakim przygotowywaliśmy ten tekst. Niech to będzie, więc taki bonus, przysłowiowa wisienka na torcie. Zapraszamy!

Mówi się, że „każda legenda ma ziarno prawdy", że mądrość ludowa, często związana właśnie z tradycyjnymi wierzeniami i podaniami jest wartością niebywałą i dziś mocno pożądaną. W województwie śląskim istnieje wiele legend, spora część z nich związana jest ze stworami, które należy wiązać z naturą, jej zmiennością i nieprzewidywalnością. Ludzie przecież zawsze czuli przed nią respekt. Stąd w legendach przewijają się meluzyny, utopce, południce, czy nocnice. Jednym z najbardziej znanych i kojarzonych z naszym województwem stworem jest bez wątpienia skarbnik. To on przecież towarzyszył (i pewnie wciąż towarzyszy) pracującym w pocie czoła, głęboko pod powierzchnią ziemi, górnikom. Był niekwestionowanym panem podziemnych korytarzy, do których pozwalał, ale tylko na swoich zasadach, wejść człowiekowi. Ale są też inne duchy i zjawy. Błąkają się po ruinach jurajskich warowni, chowają w najciemniejszych zakamarkach ich grubych murów. Czasem ponoć z nich wychodzą, by o sobie przypomnieć...

Legendy związane ze stworami i stworkami

Skarbnik
fot. Tomasz Kiełkowski/Archifoto
Najczęściej przedstawiany jest pod postacią górnika trzymającego w ręce lampę oliwną palącą się niebieskawym światłem. Czasem może być niewidoczny, a swoją obecność zaznacza stukaniem i szelestem. Może być też myszą, psem, koniem, a nawet muchą. Jest duchem podziemi, zjawą strzegącą skarbów wydobywanych „z wnętrza ziemi". Strzeże także porządku i przestrzegania pod ziemią pewnych niepisanych reguł (zawsze należy mieć nakrycie głowy, nie wolno gwizdać itp.). Widywany był (jest) w kopalniach - soli, węgla, czy też srebra. Ostrzega nieostrożnych górników przed niebezpieczeństwami, jakie mogą ich dotknąć podczas pracy (na przykład tąpnięcia, zawały), złych i leniwych karze, a dobrym pomaga i nagradza.
O Skarbniku istnieje wiele legend i podań. Wszystkie „rozgrywają się" w kopalniach i wszystkie ukazują Skarbnika, jako ducha, postać, do której każdy górnik powinien czuć bezwzględnie respekt (nie wypowiadają oni nawet na głos jego imienia), ponieważ zna on podziemne korytarze jak własną kieszeń i wszelkie niebezpieczeństwa, jakie czyhają pod ziemią nie są mu obce. Jest po prostu panem podziemia, a człowiek, jest tam tylko gościem.
Skarbnika można zapewne spotkać w większości kopalń. Warto jednak udać się do Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach (wpisanej na listę UNESCO), a może nawet skorzystać z oferty, jakie obiekt proponuje, czyli spotkanie ze Skarbnikiem - legendarnym duchem kopani.

GDZIE: Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach, w ofercie istnieje (na życzenie klienta) atrakcja pod nazwą „Spotkanie ze Skarbnikiem"

Duszki domowe

Spacerując po nomen omen wspaniałym skansenie etnograficznym w Chorzowie (Muzeum „Górnośląski Part Etnograficzny w Chorzowie") w pachnącej ziołami, drewnianej chacie, znajdującej się nieco na uboczu, z dala od głównej ścieżki, natknąć się można na dość tajemnicze postaci. Ich personifikacje ujrzeć można w przydomowym ogrodzie, niektóre chcą „dostać" się do środka przez okna. Kim (czym) one są? Przekonamy się, gdy uważnie przeczytamy informację zawieszoną na ścianie w sieni. Widzimy przeróżne stwory mieszkające wśród ludzi, w ich domach, zagrodach, w pobliskich lasach, rzekach, czy na polach.
W śląskich legendach stwory są częstymi bohaterami, a szczególnie interesujące wydają się być zwłaszcza Utopce i Meluzyny, przy których zatrzymamy się nieco dłużej, choć to wcale nie są „typowe" stwory mieszkające w domach wraz z ludźmi.

Utopce

W książce „Legendy Górnego Śląska" czytamy „Na Górnym Śląsku nie ma bajorka ani stawu, ani żadnego strumyczka, ani rzeczki, o której by się nie mówiło, że żyje tam utopec. Utopec jest mały i ma starą, pomarszczoną twarz. Jego oczy są zielone, kręcone włosy są nierzadko przeplecione trzciną, a palce posiadają błony pławne. Często nosi czerwony beret i czerwone pończochy. Łatwo rozpoznać go po tym, że z lewego rękawa spływają krople wody".
Przyznać należy, że opis wyglądu utopca jest dość odstraszający. Chyba trzeba być szczęśliwym, że w dzieciństwie mieszkało się z dala od zbiorników wodnych. Ale nie tylko wygląd utopców odstręcza, ponieważ są one raczej nieprzyjaźnie nastawione do ludzi (zwłaszcza młynarzy, którzy do swojej pracy wykorzystywali wodę), choć od czasu do czasu zdarza im się także pomagać. Spytajcie starszych Ślązaków 🙂

Meluzyny

Utopce nierozerwalnie związane są z wodą, tak Meluzyny, zwłaszcza te śląskie, kojarzyć się muszą z wiatrem. Choć pierwotna wersja legendy związanej z Meluzyną ma rodowód francuski, to ta rozpowszechniona w województwie śląskim ma wiele wspólnego z zagranicznym pierwowzorem. Podobno Meluzyna to zaklęta kobieta, a właściwie syrena (lub też kobieta z wężowym ogonem), która nie wyjawiając prawdy swojemu mężowi o tym, że jest syreną właśnie, po odkryciu skrzętnie ukrywanej tajemnicy, została przez niego wygnana z domu, bez możliwości zabrania ze sobą swoich dzieci. Swój smutek, żal i tęsknotę kobieta przemieniona w wiatr, ukazuje poprzez odgłosy, jakie często przywodzi na myśl hulający wiatr. W śląskich podaniach meluzyny to także duszki wiatru, które mieszkały w kominach i dawały o sobie znać poprzez dziwne świsty, szelesty, niezidentyfikowane odgłosy wydobywające się z kominów. Ślązacy wierzyli, że to dusze czyśćcowe, które upominają się o modlitwę wśród żywych.

GDZIE: Muzeum Śląskie, w ofercie edukacyjnej, zajęcia dla dzieci pt.: Baśnie Śląskie, Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie - informacje na temat stworów mieszkających w wiejskiej zagrodzie

Legendy związane z zamkami Jury

Zamek w Bobolicach i Mirowie

Jedną z licznych warowni znajdujących się na Szlaku Orlich Gniazd jest Zamek w Bobolicach. Choć jego historia sięga XIV wieku, to dzisiaj „ma się" bardzo dobrze. Został pięknie odrestaurowany i udostępniony turystom (w niewielkiej odległości znajduje się też hotel oraz restauracja). Jego „brat bliźniak" Zamek w Mirowie, jeszcze czeka na swoje drugie życie - aktualnie jest w trakcie remontu. Podobno zamki należące do dwóch braci Bobola i Mira są połączone podziemnym tunelem, w którym według legend trzymano skarby pilnowane przez wiedźmę. Czemu jednak piszemy o Zamku w Bobolicach w „odcinku" dotyczącym legend? Odpowiedz jest prosta, przecież takie zamczysko musi kryć w swoich starych murach jakiegoś ducha lub inną zjawę. W Bobolicach jest nią Biała Dama, której los powiązany był zarówno z jednym, jak i drugim bratem. Według legendy Bobol brał udział w wojnie z Rusią, na której bardzo się wzbogacił. Przywiózł do zamku wiele kosztowności, ale też brankę - piękną dziewczynę, która skradła serce także Mira. Kobieta, mimo, iż zamieszkała na zamku Bobola, zapałała wielką miłością do rycerza posiadającego drugi zamek. W tajemnicy przed Bobolem zakochani spotykali się ukradkiem w lochach. Tam zostali pewnego razu, w noc, gdy czarownica pilnująca skarbu, udała się na sabat na Łysą Górę, przyłapani przez Bobola. Mir został zabity, a dziewczyna zamurowana wraz z całym skarbem w podziemnych lochach. Dziś, ta tajemnicza biała postać błąka się ponoć po zamku. Największe prawdopodobieństwo by ją spotkać przypada na dzień sabatu. Być może szuka wyjścia, by móc uciec do zamku swojej prawdziwej miłości?

GDZIE: Zamek w Bobolicach i bliźniaczy Zamek w Mirowie

Zamek Ogrodzieniec w Podzamczu

W miejscu gdzie kręcona była między innymi „Zemsta" Andrzeja Wajdy, na najwyższym wzniesieniu Jury Krakowsko-Częstochowskiej w miejscowości Podzamcze, znajduje się kolejna wspaniała warowania na Szlaku Orlich Gniazd - Zamek Ogrodzieniec. Prezentuje się świetnie o każdej porze roku - w zimowej i letniej scenerii, za każdym razem inaczej i za każdym razem niezwykle majestatycznie. O każdej porze roku, nocą, można się tu także natknąć na legendarnego czarnego psa z długim łańcuchem. Choć to nie jedyna legenda związana z tym zamkiem, jednak chyba najbardziej znana. Wiąże się z prawdziwą postacią - Stanisławem Warszyckim, który XVII wieku został właścicielem zamku. Człowiek ten mógł pochwalić się ogromną odwagą, męstwem i patriotyzmem. Między innymi dzielnie i skutecznie walczył ze Szwedami. O tych cechach wiedziało wielu mu współczesnych. Nie wszyscy jednak wiedzieli, że ów Stanisław potrafi być niezwykle okrutny i chciwy. Dużą satysfakcję przynosiły mu tortury, jakich dopuszczał się na swoich służących, a nawet kolejnych żonach. Kochał swój majątek i mimo, iż swojej córce obiecał, że przekaże jej go, jako posag, nie uczynił tego. Paktował z diabłami, które zamieniły go w czarnego, kudłatego psa z czerwonymi ślepiami i długim łańcuchem przywiązanym do zamkowych murów. Byłemu kasztelanowi krakowskiemu musi być to „na rękę" może nieprzerwanie od kilku wieków pilnować swojego skarbu ukrytego gdzieś na terenie warowni. Zarządcy zamku postanowili „wykorzystać" zjawy i związane z nimi legendy i zaoferowali turystom możliwość tematycznego zwiedzania ruin pod nazwą „wakacje z duchami" lub też „wieczór z duchami". To świetna okazja by poznać wszystkie tajemnice zamku, nie tylko te związane ze Stanisławem Warszyckim.

GDZIE: Zamek Ogrodzieniec w Podzamczu, organizowane jest tematyczne - nocne zwiedzanie ruin zamku pod nazwą „Wakacje z duchami", „Wieczór z duchami"

Legendy związane z ludźmi - ludzie owiani legendą

Joanna Gryzik - śląski Kopciuszek

Ta historia jest niczym jak z bajki albo filmu. Nie bez kozery Joanna Schaffgotsch (Gryzik to jej rodowe nazwisko) zwana jest Śląskim Kopciuszkiem, a Karol Godula budził strach, a nawet posądzany był przez mu współczesnych o paktowanie z samym diabłem.
Ojciec małej Joanny - robotnik w hucie cynku Karola Goduli, bardzo wcześnie zmarł. Dziewczynką zaopiekowała się służąca tego wielkiego śląskiego bogacza. Godula był dość powszechnie nielubiany, a ze względu na wątpliwą urodę, a także specyficzny sposób bycia, nie doczekał się towarzyszki życia oraz dzieci. Ujął go, więc fakt, iż mała Joanna do niego lgnie, a przede wszystkim się go nie boi. Traktował dziewczynkę jak własną córkę. Zapisał jej nawet w testamencie cały swój majątek. Nietrudno się domyśleć, że dalsza rodzina Goduli była, nazwijmy to, niezadowolona z decyzji krewnego. Ponieważ Joanna była jedyną spadkobierczynią ogromnego majątku, jej życie było od tej pory zagrożone. Wysłano więc ją do Wrocławia - do klasztoru, po powrocie z którego zamieszkała w domu przyjaciela i prawnika Goduli.
Wyszła za mąż za zubożałego hrabiego i razem zamieszkali w Kopicach. Joanna z powodzeniem zarządzała całym odziedziczonym majątkiem, a ówczesny król Prus nadał jej szlachectwo i herb. Tym sposobem Joanna Gryzik, zupełnie przypadkowo, z biednej służki stała się niezwykle zamożną i wpływową kobietą, zupełnie jak bajkowy Kopciuszek.

Karol Godula

Co do Karola Goduli, był on niezwykle utalentowanym i inteligentnym człowiekiem, który pracując u hrabiego von Ballestrema bardzo zdobył sobie jego zaufanie, czego dowodem było powierzenie mu pieczy nad całym majątkiem, a potem nawet udziały w jednym z przedsięwzięć (huta cynku). Od tej pory zaczął pracować już na własną rękę, z sukcesami pomnażając majątek i tworząc swoją legendę już za życia. Dziś w dzielnicy Bytomia - Szombierki w Kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa, znajdują się jego doczesne szczątki (przeniesione z Wrocławia gdzie zmarł), a po pałacu - pozostały jedynie fundamenty, na których dziś wznosi się przedszkole. Jak czytamy w „Legendach Górnego Śląska" - „Podobno po śmierci Godula dalej żył w postaci straszydła. W Orzegowie ludzie opowiadali, że w wietrzne, jesienne noce mężczyzna bez głowy goni po ulicach i każdemu, kogo spotka, głowę ukręca. Ta zjawa ma być duchem Goduli". Trochę przykro, że ów bogacz, zwany „królem cynku" doczekał się tak niepochlebnych opinii o sobie, choć przecież ponoć każda legenda zawiera ziarenko prawdy. Podobno Godula w rzeczywistości był ponurym, zgorzkniałym, stroniącym od ludzi i skoncentrowanym na pomnażaniu fortuny człowiekiem. „W Szombierkach wierzono, że o północy Godula pędzi bezszelestnie przez miasto w kierunku huty „Godula". Jego wóz ciągnięty jest przez dwa kare konie, którym z pyska i nozdrzy bucha ogień".

GDZIE: Ruiny domu Karola Goduli w Rudzie Śląskiej/ Grób Karola Goduli w krypcie kościoła NSPJ w Bytomiu-Szombierkach

Dziołszka z Kanusa

Wizjonerka, niezwykle pobożna, która nigdy nie odmawiała pomocy, doradzała każdemu, kto nie potrafił samodzielnie podjąć decyzji, coś go trapiło. Taka była Franciszka Ciemienga zwana „Dziołszką z Kanusa" (albo też „Francką z Kanusa"). Dlaczego z Kanusa? Tak właśnie nazywa się osada - przysiółek leżący w niewielkiej odległości od Lubecka. W domu gdzie mieszkała Franciszka znajdują się pamiątki po niej, a rodzina chętnie zaprasza turystów, by poznali jej historię i zajrzeli do jej skromnego pokoiku, który pozostał takim, jak za życia Franciszki. To postać, choć może dziś już zapomniana, jeszcze za życia owiana była legendą. Dziołszkę z Kanusa znano daleko poza granicami jej rodzinnej wsi. Wśród wielu uważana była nawet za świętą, sądzono, bowiem, że jej prorocze wizje są darem danym od samego Boga.

GDZIE: Dom Franciszki Ciemiengi niedaleko Lubecka - w miejscowości Kanus, grób Franciszki znajduje się na cmentarzu przy kościele w Lubecku

Księżna Daisy

Maria Teresa Cornwalis West, zwana potocznie Księżną Daisy, to bez wątpienia kobieta, która za życia owiana została legendą, a i obecnie budzi wiele uczuć, często nawet sprzecznych. Można ją podziwiać, ale też można ją po prostu nie lubić (tak jak spora część współczesnych jej dam). W każdym razie jej życie było barwne i godne poznania. W 1891 roku ta angielska arystokratka wyszła za mąż za jednego z najpotężniejszych magnatów niemieckich - Hansa Heinricha XV Hochberga, właściciela między innymi posiadłości w Pszczynie, czy Browaru w Tychach, który wówczas pełnił funkcję sekretarza ambasadora Niemiec w Londynie. Daisy pochodziła z raczej zubożałej rodziny, więc małżeństwo z niezwykle bogatym członkiem rodziny Hochberg był bez wątpienia dla niej (albo też dla jej najbliższych) bardzo opłacalny. Życie dworskie i surowa niemiecka etykieta bardzo jej nie odpowiadały. Starała się przenieść angielskie zwyczaje na dwór niemiecki, od wielkich pałaców, jak chociażby tego w Pszczynie, wolała, dużo bardziej przytulny i przez nią urządzony myśliwski pałacyk w Promnicach. Uwielbiała życie towarzyskie, podróże po różnych zakątkach Europy i Świata, wreszcie uroczyste przyjęcia, na które spraszała najznakomitszych gości, jak miało to miejsce w 1901 roku, kiedy na polowanie do zamku w Pszczynie zagościł cesarz Wilhelm II. Prowadziła szeroko zakrojoną działalność charytatywną, pomagała najuboższym organizując na przykład występy teatralne czy wokalne, podczas których sama wchodziła w rolę aktorki lub śpiewaczki. Głośno było także o przyjęciach bożonarodzeniowych organizowanych między innymi w Pszczynie, podczas I WŚ zaangażowała się w pomoc, jako pielęgniarka Czerwonego Krzyża.

W 1922 roku rozwiodła się z Hansem. Na domiar złego choroba, która dawała się już we znaki wcześniej, zaczęła postępować, a niesprzyjające wydarzenia historyczne związane z kolejną wojną sprawiły, że Daisy powróciła do Anglii. Chyba nigdy nie kochała swojego męża, za to darzyła uczuciem wielu innych mężczyzn. O swoich przeżyciach pisała w Pamiętnikach, które opublikowała i które wśród niemieckiej społeczności napotkały na krytykę i nienawiść wobec ich autorki. Z jednej strony ekscentryczna, lubiąca wystawne przyjęcia, z drugiej strony filantropka, dbająca o los najuboższych. Nieuleczalnie chora, przez całe życie „rozdarta" pomiędzy ukochaną Anglią i Niemcami. Wydana za mąż „z rozsądku" często samotna, marząca o prawdziwej miłości. Skandalistka i matka. Jedna z najbogatszych ówczesnych kobiet, o której krążyły legendy dotyczące jej nieskazitelnej urody i... sześciometrowego sznura pereł.

GDZIE: Muzeum Zamkowe w Pszczynie/Pałacyk Myśliwski w Promnicach

To jeden z najciekawszych i niesłychanie zróżnicowanych, biorąc pod uwagę subregiony wchodzące w skład województwa śląskiego, tematów. Pisząc o dziedzictwie kulturowym mamy na myśli zarówno jego materialny, jak i niematerialny charakter (jak chociażby ginący już niestety język w miejscowości Wilamowice). Zbierając materiały do tego tekstu, braliśmy udział w niezwykle barwnych, ciekawych, hucznych wydarzeniach jak na przykład Jarmark Pasterski w Koniakowie. Nie wyobrażaliśmy sobie nawet, że bryndza może mieć tak różne oblicza. Podobnie jak cała śląska kuchnia, której sztandarowe potrawy znamy przecież na pamięć, bo mimo, iż nasze rodziny wywodzą się z innego regionu Polski, u nas na stole także mają swoje miejsce. Delikatność, subtelność, biel koniakowskich koronek przeplata się w naszym województwie z czernią górniczego munduru. To jak szpajza i golonka!

Koronki i koronczarstwo

Ma średnicę 5 metrów, waży około 5 kg i składa się z około 8 tys. elementów, nic dziwnego, że wpisana została do Księgi Rekordów Guinessa - to największa na świecie koronka koniakowska. Zobaczyć ją można w Gminnym Ośrodku Kultury, Promocji, Informacji Turystycznej i Bibliotece Publicznej w Istebnej, która wraz z Jaworzynką i Koniakowem tworzą tzw. Trójwieś Beskidzką.

Ale to Koniaków - najwyżej położona wieś Beskidu Śląskiego, znana jest z koronkowych (koronki szydełkowe), własnoręcznie tworzonych ozdób oraz części garderoby. Koronka koniakowska tradycyjnie wykonywana jest z białej lub kremowej nici. Tworzenie serwety, czepca, czy obrusów to bardzo precyzyjna i żmudna praca, ponieważ każdy element - często motyw roślinny, wykonywany jest osobno, a następnie wszystkie łączy się w jedną całość. Sprawa jest pewnie nieco prostsza, gdy na warsztat idą koronkowe stringi, czy stroje kąpielowe, które cieszą się obecnie sporą popularnością. Przepiękne wyroby koronczarek można podziwiać między innymi w Muzeum Koronki (Izba Pamięci Marii Gwarek, która zainicjowała powstanie w 1947 roku Spółdzielni Koronkarskiej, była instruktorką „heklowania" i działaczką na rzecz rozwoju lokalnego rękodzieła), w Izbie Pamięci rodziny Kamieniarz-Kubaszczyk w Koniakowie (koronczarka Pani Helena Kubaszczyk była uczennicą słynnej Marii Gwarek), albo też w Chacie na Szańcach, gdzie w zobaczyć można ponoć najstarszą koronkę. Tu znajduje się również karczma z regionalną kuchnią. Koronki koniakowskie na przykład te tworzone przez Panią Marię czy Helenę, często trafiały do osobistości z różnych stron świata - koronowanych głów, aktorek, śpiewaczek, a nawet Papieża.

GDZIE: Gminny Ośrodek Kultury, Promocji, Informacji Turystycznej i Biblioteka Publiczna w Istebnej/Muzeum Koronki - Izba Pamięci Marii Gwarek/Izba Pamięci rodziny Kamieniarz-Kubaszczyk/Chata na Szańcach

Śląskie stroje ludowe

Można by rzec, że to temat rzeka. Łatwo jest się przecież domyśleć, że strój ten (podobnie jak kuchnia, czy niektóre zwyczaje na przykład świąteczne) różni się w zależności od poszczególnego regionu wchodzącego w skład województwa śląskiego. A jeśli chodzi o mnogość strojów ludowych, nasze województwo chyba wiedzie prym. Charakterystycznym elementem jest dla nich występowanie kolorów intensywnych: żółci, błękitów, czerwieni. Bardzo często razem. Białe są jedynie fragmenty koszul, rękawy. Wśród nich wymienić należy stroje: cieszyński, pszczyński, raciborski i rozbarsko-bytomski, o którym kilka słów więcej za chwilę.

Jeśli chodzi o stroje góralskie to należą do nich te charakterystyczne dla górali istebniańskich, żywieckich, wiślańskich. Od podobnych strojów z sąsiedzkich rejonów - Podhala i Podtatrza różnią się m.in. tym, że są bardziej zwiewne, a skórzane dodatki, zdobienia, pasy i kapoki nie stanowią w nich tak widocznego elementu. Zapewne wiązało się to z nieco łagodniejszym klimatem.

Co ważne, wciąż jeszcze, podczas wielu świąt, czy wielkich uroczystości zobaczyć możemy kobiety, mężczyzn i dzieci ubranych w tradycyjne śląskie stroje. Tak jest na przykład w dzielnicy Bytomia - Rozbark podczas święcenia pokarmów w Wielką Sobotę. I oby zostało tak jak najdłużej. Widzimy wówczas kobiety dumnie noszące: czepiec lub galantę, korale, wierzcheń lub jakle, kabotek, kieckę, zapaskę - fartuch; panowie zaś kanię, jedwobkę, bruclek i bizoki.

GDZIE: Muzeum Miejskie „Sztygarka" w Dąbrowie Górniczej Dział Etnograficzno-Podróżniczy - rekonstrukcja stroju zagłębiowskiego (wzorowany na dawnym stroju będzińsko-siewierskim)/Izba Tradycji Zespołu Pieśni i Tańca Śląski w Koszęcinie- zobaczymy tu zarówno stroje szyte dla Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk ale też autentyczne na przykład strój pary młodej/Muzeum Górnośląskie w Bytomiu - stroje ludowe ze wszystkich subregionów

Wilamowice - ginący język

Wilamowice to bardzo ciekawe, a nawet intrygująca miejscowość znajdująca się niedaleko Bielska-Białej. Jej historia sięga średniowiecza (XIII wiek), a założyciele wywodzili się z Fryzji i Flandrii. Wielce prawdopodobne jest, że przybyli na te ziemie z powodu powodzi, jaka miała miejsce w ówczesnych czasach. Morze Północne wylało, co zmusiło ich do emigracji. Najprawdopodobniej w czasach późniejszych do mieszanki tej dołączyli jeszcze osadnicy ze Szkocji. Tak powstała „mieszanka wybuchowa", która odróżniała się od wszystkich okolicznych społeczności między innymi charakterystycznym językiem - zwanym wilamowickim (elementy języka flamandzkiego, starogermańskiego, francuskiego, galijskiego, celtyckiego i retoromańskiego), a także szkocka krata, która pojawia się w tradycyjnych strojach. Językiem tym posługiwano się powszechnie do 1945 roku, dziś natomiast zna go jedynie garstka ludzi (około 30 osób).

GDZIE: miasto Wilamowice/ Stowarzyszenie Wilamowianie

Tradycje górnicze

Województwo Śląskie musi kojarzyć się z górniczymi tradycjami. A jak tradycje górnicze, to bez wątpienia Barbórka, karczmy piwne, czy górnicze orkiestry.
Patronką górników (choć nie tylko ich, bo to patronka ciężkiej pracy i dobrej śmierci) jest święta Barbara z Nikomedii - męczennica, która została ścięta 4 grudnia 305 roku. Kult świętej dotarł do Polski najprawdopodobniej w XIV wieku, jednak, jako patronkę górników uznano ją w wieku XVII, a pierwszą uroczystość obchodzono w XVIII wieku w Tarnowskich Górach. Zgodnie z tradycją figura świętej znajduje się w górniczych kościołach, a także w cechowniach, czy tradycyjnych domach, gdzie mieszkają górnicze rodziny. Dzień 4 grudnia, kiedy obchodzona jest Barbórka, zobaczyć można (wciąż jeszcze) poranne pochody górników ubranych w odświętne mundury z górniczą orkiestrą na czele (można ich poznać po czapkach z czerwonymi piórami). Maszerują po ulicach miast, po osiedlach i niejednokrotnie budzą tych, którzy lubią sobie pospać. Ma to miejsce na przykład na Nikiszowcu, czy w niektórych dzielnicach Sosnowca. Dla górników jest to dzień wolny od pracy, więc mają oni czas na świętowanie albo też odbieranie odznaczeń, czy też nagród, które w ten dzień są rozdawane najbardziej zasłużonym przedstawicielom tego zawodu.

Tradycja górniczych biesiad tzw. Spotkania Gwarków, powszechnie zwane karczmami, które organizowane są zwykle w okresie „okołobarbórkowym" lub w dzień 4 grudnia jest w regionie znana. Ich nieodzownym elementem są piwo i golonka, a także górniczy mundur, czapka z pióropuszem i śpiewy (również górniczego hymnu). Podczas biesiady odbywa się także tzw. skok przez skórę, czyli przyjęcie młodego górnika do górniczej braci. Takie swoiste mianowanie na górnika. Na tą uroczystość mają wstęp wyłącznie mężczyźni. Tradycyjnie - zabawą, w której biorą udział tylko kobiety jest Babski Comber. To jednak „impreza" organizowana w innym okresie, bo w tzw. ostatki, czyli ostatnie dni przed Wielkim Postem.

GDZIE: Kopalnia Guido - podczas zwiedzania z przewodnikiem można posłuchać o górniczych zwyczajach (nie tylko związanych z pracą pod ziemią, choć można wziąć także udział w górniczej „szychcie"), na poziomie 170 metrów pod ziemią znajduje się Kaplica św. Barbary, w „Guido" organizowane są górnicze biesiady, imprezy, koncerty z okazji Barbórki/jednym z ciekawszych górniczych pochodów z orkiestrą kopalni Wieczorek jest ten organizowany 4 grudnia na katowickim Nikiszowcu

Kultura pasterska

To, co w województwie śląskim jest najciekawsze i jednocześnie najpiękniejsze, to jego zróżnicowanie, niejednorodność, wielowymiarowość. Z jednej strony zagłębić się możemy w tradycje górnicze, z drugiej zaś, możemy udać się na malowniczą górską wieś i poznać zwyczaje związane z wypasem owiec, czy tworzeniem serów. Świetnie jest zacząć od Centrum Pasterskiego w Koniakowie, gdzie na własne oczy zobaczymy jak wytwarzany jest ser owczy ( bunc, bryndza, oscypek), znajduje się tu także sklep z wyrobami góralskimi oraz zagroda pokazowa, która przypadnie do gustu przede wszystkim dzieciom.
W Jaworzynce natomiast znajduje się ciekawe Muzeum Regionalne na Grapie, gdzie zgromadzono między innymi stroje ludowe, czy sprzęty codziennego użytku (można tu też przenocować oraz zjeść tradycyjne potrawy). W Wiśle koniecznie należy udać się do Muzeum Beskidzkiego, ponieważ znajdują się tu ekspozycje prezentujące przedmioty związane z różnymi sferami życia śląskich górali, w tym oczywiście pasterstwem.

Można oczywiście wziąć udział w wydarzeniach związanych z kulturą pasterską górali śląskich, które stały się dzisiaj już atrakcjami turystycznymi. Na początku maja ma miejsce tzw. redyk, czyli uroczyste „łączenie" owiec od różnych gazdów w jedno stado, które pod wodzą jednego bacy wraz z juhasami wyrusza na górskie hale na wypas. Jest to niezwykle interesująca impreza, podczas której zobaczyć można między innymi górali ubranych w tradycyjne stroje, posłuchać tradycyjnych pieśni, czy muzyki wydobywającej się z tradycyjnych instrumentów, ale też poznać obrzędy towarzyszące jak chociażby okadzanie owiec. Powrót owiec z wypasu przypada na 29 września - uroczystość świętego Michała. Wydarzenie to zwane jest rosodem. Co roku, w sobotę przypadającą po Bożym Ciele w Centrum Pasterskim w Koniakowie organizowany jest festiwal w całości poświęcony bryndzy (Smak Karpat - czas na bryndzę). To doskonała okazja, by skosztować tego sera i poznać tajniki jego produkcji. Najciekawszą imprezą w jakiem można wziąć udział w sierpniu jest Jarmark Pasterski, na który zjeżdżają górale z różnych części Karpat prezentując zwoje tradycyjne wyroby oraz oczywiście przepiękne ludowe stroje. Nam udało się uczestniczyć w tym radosnym, hucznym i smacznym wydarzeniu, spróbować bryndzy z różnych części Karpat i kwaśnicy na baranim mięsie.
Dobrym pomysłem jest wzięcie udziału w Tygodniu Kultury Beskidzkiej, czyli cyklicznej imprezie organizowanej w miastach beskidzkich, choć pokazy, koncerty, spotkania nie dotyczą wyłącznie kultury tego regionu, lecz również innych tożsamych kulturowo regionów górskich na Świecie.

GDZIE: Centrum Pasterskie w Koniakowie/ Muzeum Regionalne na Gapie/ Muzeum Beskidzkie

Kuchnia śląska

Kuchnia województwa śląskiego należy do jednej z najbardziej zróżnicowanych i najciekawszych kuchni w całym kraju. Ma to oczywiście związek z wielokulturowością tego regionu i silnymi wpływami niemieckimi, czeskimi, austriackimi, czy żydowskimi. Ze względu na to, iż województwo śląskie jest bardzo niejednorodne, to także jego kuchnia musi taka właśnie być.

Obok kuchni Górnego Śląska możemy spróbować tu kuchni górali żywieckich, kuchni charakterystycznej dla okolic Bielska-Białej, kuchni Zagłębia, kuchni dawnego Księstwa Cieszyńskiego (mieszczańska) i Pszczyńskiego (myśliwska), czy potraw kuchni typowej dla Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Na przykład kuchnia śląskich górali związana jest z wyrobami z owczego mleka (ciekawostką może być żętyca, czyli serwatka z mleka owczego powstała podczas wyrobu na przykład oscypków), a tradycyjną zupą jest bez wątpienia kwaśnica. . Warto spróbować typowej kuchni śląskiej: rolady z kluskami i modrą kapustą, wodzionki, czy hekeli, ale również potraw mniej znanych: kluch częstochowskich, kawioru żydowskiego, gulaszu z gęsich żołądków, czy cysterskiego żurku. Tradycyjnymi smakami można się bawić i aranżować je w nowoczesny sposób, podążając za trendami w gastronomii.
Wielkim ułatwieniem dla każdego, kto chce spróbować dobrej regionalnej kuchni jest skorzystanie z oferty stworzonego w 2012 roku przez Śląską Organizację Turystyczną - Szlaku Kulinarnego „Śląskie Smaki", który skupia restauracje i lokale gastronomiczne serwujące tradycyjne potrawy. Aby pokazać całe bogactwo tradycji kulinarnych w ramach Szlaku Kulinarnego wyodrębniono tzw. „stoły", tj. stół śląski, jurajski, zagłębiowski, czy beskidzki.
Ponadto począwszy od 2006 roku organizowany jest (za każdym razem w innym mieście województwa śląskiego) cieszący się ogromną popularnością - Festiwal „Śląskie Smaki", który w 2018 roku odbędzie się w dniu 17 czerwca w Pszczynie.

GDZIE: Szlak Kulinarny „Śląskie Smaki"

W nocy z 29 na 30 listopada (choć głównie w wigilię imienin św. Andrzeja) organizowano - zwykle w domowej kuchni i z udziałem młodych panien, spotkania pod hasłem „wróżenie". Kto nie pamięta lania wosku przez klucz? U nas nawet w szkole miały miejsce zabawy z laniem wosku, jako główną atrakcją. Na śląskich wsiach popularnością cieszyła się wróżba polegająca na potrząsaniu płotem i obejmowaniu ramionami jego sztachet, czemu towarzyszyły specjalne wierszyki bądź przyśpiewki (jeśli panna objęła parzystą liczbę mogła spodziewać się, że wkrótce wyjdzie za mąż) albo też puszczanie na wodę dwóch listków mirtu (jeśli listki się połączyły, ślub był murowany już w przeciągu najbliższego roku). W wielu wsiach, gdy dzień stawał się krótszy, a ciemno robiło się zdecydowanie za wcześnie, kobiety i młode dziewczyny spotykały się w jednej chałupie i darły pierze. Zwyczaj ten był doskonałą okazją do radosnych spotkań, wspólnego spędzania czasu. Po zakończeniu kilkudniowej pracy, wysiłek nagradzano sobie zabawą, która często zwana była wyskubkiem. Jej główną atrakcją było obsypywanie gospodyni, która użyczała swój dom i kuchnię na wieczorne darcie pierza, niepotrzebnymi do niczego fragmentami piór, czyli knotami.

Czy wiedzieliście, że na tradycyjnym wigilijnym stole w Śląskim próżno szukać pierogów, kutii, czy barszczu z uszkami? Za to skosztować można siemieniotkę, albo moczkę lub makówki? Oczywiście w województwie śląskim zwyczaje bożonarodzeniowe różnią się w zależności od tego czy będziemy w jego północnej, południowej, czy też środkowej części. Taki już urok naszego regionu.
Jedno jest bez wątpienia wspólne dla całego województwa śląskiego - Boże Narodzenie to przede wszystkim tradycja i rodzina. Te dwie sprawy są tu chyba najważniejsze. Jak zapewne wiecie nasze obydwie rodziny pochodzą z Małopolski, więc podczas świąt towarzyszą nam raczej zwyczaje (chociażby kulinarne) przeniesione z tamtej części Polski. Trzydziestokilkuletni okres spędzony w Zabrzu musiał jednak także wywrzeć piętno na naszym świętowaniu.

Całkiem niedawno dowiedzieliśmy się, że śląską tradycją jest na przykład przynoszenie do domu, tuż przed świętami gałązki śliwy lub wiśni albo też jabłoni i obserwowanie, czy po świętach zakwitnie. Jeśli tak się działo znaczyło to, iż kolejny rok będzie szczęśliwy i pomyślny. I to właśnie element, który od zawsze pojawia się w naszym domu. Podobnie jak tradycja, która mówi, że w Wigilię należy wstać wcześnie rano i przez cały dzień aż do uroczystej kolacji (która rozpoczyna się dopiero, po wypatrzeniu pierwszej gwiazdki) nie jeść nic, albo jeść bardzo mało i na pewno bezmięsnie. U nas też się kultywuje ten zwyczaj. Albo też znana ponoć tylko w Śląskim (z czasem przejęta przez inne) tradycja związana z adwentowymi wieńcami, które przyozdobione są czterema świecami. Każda świeca symbolizuje kolejny z czterech tygodni Adwentu. Zapalane są one po kolei w każdą niedzielę tego okresu oczekiwania na Boże Narodzenie. Z tygodnia na tydzień kolejny płomień świecy przybliża nas do świąt. Takie wieńce stawia się w kościołach, ale też w domach rodzinnych. Za to na tradycyjnym śląskim wigilijnym stole zapewne nie pojawiają się słodkie pierogi z suszonymi śliwami - a u nas tak! To taki miks zwyczajów małopolsko-śląskich.

W tym roku postanowiliśmy udać się na Śląską Wilijo do Muzeum - Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie. Ta impreza plenerowa odbywa się w „Skansenie", co rok i po ilości odwiedzających wywnioskować można, że cieszy się sporym zainteresowaniem. Nic dziwnego, skoro tutaj właśnie możemy na własne oczy zobaczyć jak to niegdyś na Śląsku w okresie świąt bywało. Występy kolędników, stragany z tradycyjnymi potrawami, żywa szopka, czy ozdoby choinkowe, to tylko niektóre atrakcje. Szkoda tylko, że pogoda zawiodła. W zimowej scenerii drewniane domy zapewne prezentowałyby się baśniowo. To tutaj właśnie udało nam się zobaczyć na własne oczy kolorową, rozśpiewaną, hałaśliwą, trochę nieokrzesaną grupę przebierańców. Sądząc po charakterystycznych strojach były to tzw. Dziady Noworoczne albo tez Jukace. Przebierańcy ci w Sylwestra oraz w Nowy Rok wędrują po wsiach (a głównie są to miejscowości Beskidu Żywieckiego) i w sposób niezwykle żywiołowy składają wszystkim mieszkańcom życzenia, zaczepiając ich i wygłupiając się przy tym. Ma to przynieść całej społeczności szczęście na cały najbliższy okres.

W okresie świątecznym i noworocznym w wielu wsiach województwa śląskiego spotkać można także innych przebierańców. Różnie się nazywają, różnie wyglądają, lecz zwykle łączy ich jedno - śpiew i życzenia. Odwiedzają domy mieszkańców i kolędują. Są to albo Szlachcice - we wsiach znajdujących się na pograniczu Beskidu Śląskiego i Beskidu Żywickiego (zwykle to następujące postaci: Żyd, Żydówka, Masarz, Szlachcic i Góral), albo Pastuszki - w Trójwsi Beskidzkiej - Koniaków, Istebna i Jaworzynka (mali chłopcy przebrani za pastuszków) lub też Połazowni - we wsiach Beskidu Śląskiego (wręczają połazniczkę, czyli gałązkę jedliny ustrojoną bibułą). Ci ostatni raczej składają życzenia aniżeli śpiewają.
Z czym jeszcze kojarzą się Święta Bożego Narodzenia? Odpowiedz nasuwa się sama - z szopkami. W naszym województwie tradycja ta jest rzeczywiście bardzo żywa i to dosłownie. W wielu parafiach budowane są właśnie żywe szopki. Cieszą się one szczególną popularnością wśród najmłodszych. Taki żłóbek można odwiedzić w Panewnikach (dzielnica Katowic) w ogrodzie klasztoru ojców Franciszkanów. Ponadto w kościele świętego Ludwika Króla i Wniebowzięcia NMP w Panewnikach od około 1908 roku buduje się okazałą szopkę ołtarzową. Dziś jest to jedna z największych tego typu szopek w Europie. A jakby tego było mało oczy i duszę cieszy tu także ruchoma szopka. Mamy, więc cały „szopkowy" przekrój w jednym miejscu!

Jak będziecie na Jurze (nieważne, o jakiej porze roku) udajcie się do Olsztyna, do domu i pracowni pana Jana Wiewióra. Ten niesamowity twórca własnymi rękami zrobił ruchomą szopkę zwaną Jurajskim Betlejemowem. To w przeciwieństwie do innych tego typu obiektów szopka stała, można, więc oglądać ją przez cały rok.
Tradycją stało się także organizowanie niemal we wszystkich większych miastach naszego województwa Bożonarodzeniowych Jarmarków. Szczególnie uroczo prezentuje się ten na osiedlu Nikiszowiec, czy w Częstochowie; a po świętach - w dniu 6 stycznia - barwne orszaki Trzech Króli. Zgodnie z katolicką tradycją Święto Trzech Króli kończy okres Bożego Narodzenia. W niektórych miejscowościach wciąż jeszcze zachowała się tradycja kolędowania Trzech Króli - czasem są to dzieci, które maszerują od domu do domu wyśpiewując kolędy, innym razem zaś są to dorośli mężczyźni przebrani odpowiednio do swojej roli, jako Kacper, Melchior i Baltazar.

GDZIE: Muzeum - Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie/Bazylika św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Panewnikach/

POLECAMY: Artykuł o zróżnicowanych tradycjach świątecznych w woj. śląskim
Nota partnerska:
Materiał powstał w wyniku współpracy ze Śląską Organizacją Turystyczną i www.slaskie.travel w ramach cyklu #Motylewslaskie, w którym jako ambasadorzy, mieszkańcy i pasjonaci naszego województwa przygotowujemy cztery tematyczne opowieści i szlaki o mniej znanych lub nieodkrytych atrakcjach turystycznych regionu.

Zapraszamy na stronę slaskie.travel po więcej informacji na temat atrakcji turystycznych województwa śląskiego. W tym odcinku skupiliśmy się na tradycjach, zwyczajach i legendach związanych z województwem śląskim.

W naszym wpisie korzystaliśmy z:

www.slaskie.travel

www.wikipedia.pl

Śląskie. Przewodnik Pozytywny, wyd. Śląska Organizacja Turystyczna

Polska Niezwykła. Województwa Śląskie i Opolskie, wyd. Demart

Legendy Górnego Śląska, wyd. KOS

Świat obok nas, Robert Garstka, wyd. Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach

# data[].attributes.attachment_link.title
Śląskie: Tradycje, zwyczaje, legendy i ciekawostki. Przeczytaj, zanim tu przyjedziesz

# data[].attributes.attachment_link.description
To już ostatni odcinek z serii „Motyle w Śląskie". Tym razem spojrzymy na województwo śląskie zupełnie inaczej. Nie będzie to typowa „podróż", z jednego ciekawego miejsca, w drugie; od jednego obiektu do drugiego. Tak było do tej pory, gdy opisywaliśmy najciekawsze dwory, pałace i zamki naszego województwa albo też, gdy przedstawialiśmy jego „zielone" oblicze lub, ...

# data[].attributes.body
Ze Śląska pochodzi Adam Małysz! Kiedyś był olimpijczykiem w dyscyplinie skoków narciarskich, jednak w 2011 zakończył karierę. Jego życiowy skok miał aż 230,5 metra!

# data[].attributes.body
To wstawiam za Oliwie bo ma z tym problem

(link mi dala ja tylko umieszczam)

# data[].attributes.attachment_link.title
Śląskie stroje ludowe - strój bytomski, strój żywiecki, strój cieszyński

# data[].attributes.attachment_link.description
Śląsk bez wątpienia jest najbardziej urodzajnym regionem, jeżeli chodzi o folklor ludowy a w szczególności stroje ludowe. Praktycznie każda większa i mniejsza miejscowość Śląska i Opolszczyzny posiadała swój własny strój ludowy.

# data[].attributes.body
10 miejsc znajdujących się na Śląsku które warto zobaczyć

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Historia Tarnowskich Gór nieodłącznie wiąże się z wydobyciem srebra. Od ponad 30 lat kopalnia tego kruszcu udostępniona jest do zwiedzania. Zrekonstruowano wyrobiska z XVII-XIX wieku, którymi obecnie można spacerować po zjechaniu windą na głębokość 40 m. Przeznaczony do zwiedzania fragment kopalni doskonale ukazuje warunki pracy górników. W połowie XX wieku turystom udostępniono 600-metrową trasę w sztolni Czarnego Pstrąga, którą wraz z przewodnikiem można przemierzyć łodzią. Przy zabytkowej kopalni działa również Skansen Maszyn Parowych i Muzeum Górnictwa.

Autor: Afhbf, Licencja: CC-BY-SA

# data[].attributes.attachment_link.title
10 najciekawszych atrakcji Górnego Śląska

# data[].attributes.attachment_link.description
Historia Tarnowskich Gór nieodłącznie wiąże się z wydobyciem srebra. Od ponad 30 lat kopalnia tego kruszcu udostępniona jest do zwiedzania. Zrekonstruowano wyrobiska z XVII-XIX wieku, którymi obecnie można spacerować po zjechaniu windą na głębokość 40 m. Przeznaczony do zwiedzania fragment kopalni doskonale ukazuje warunki pracy górników.

# data[].attributes.headline
Ciekawe miejsca i atrakcje  na śląsku, które warto zobaczyć.

# data[].attributes.subject
Ciekawe miejsca i atrakcje  na śląsku, które warto zobaczyć.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Gdziewyjechac.pl | Wędrowne Motyle. Największy blog podróżniczy w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.title
PODAJ DALEJ: Śląskie jest super! Oto 33 miejsca i atrakcje, które warto tu zobaczyć

# data[].attributes.attachment_link.description
Gdzie wyjechać na urlop lub weekend w woj. śląskim? Co tam zobaczyć? Oto subiektywny ranking: ciekawe miejsca i atrakcje w woj. śląskim, które warto zobaczyć

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeszcze dzisiaj na Górnym Śląsku są miejscowości, gdzie starsze osoby ubierają się zgodnie ze starą tradycją. Młodsi po ludowy strój sięgają z okazji większych świąt.

Ludowe stroje na Górnym Śląsku nosili dawniej wyłącznie chłopi oraz właściciele gospodarstw rolnych. Na całym Śląsku strój był szyty według takiego samego wzoru. Tradycyjny ubiór pod względem kolorystyki i kroju nawiązywał do pruskich mundurów wojskowych. Latem mężczyźni nosili na głowie kanię, zimą zakładano okrągłe czapki nazywane tchórzów kami. Koszule męskie szyło się z lnianego bądź bawełnianego płótna w kolorze białym. Koszula miała krój przyramkowy, rękawy wszywało się w mankiety, a wykończeniem przy szyi był mały, wykładany kołnierzyk. Koszulę ozdabiało się delikatną mereżką na mankietach i kołnierzyku.

Jako ubranie wierzchnie noszono kamizelkę, kaftan oraz płoszcz. Najpierw nakładało się na siebie koszulę, kamizelkę, potem kaftan i na koniec płoszcz. Bruclek i kamizelka były uszyte z takiego samego materiału, różniły je tylko rękawy. Płoszcz ozdabiało się w taki sam sposób, jak pozostałe części garderoby. Do XIX wieku noszono czarne buty ze skóry, na niewielkim obcasie. Cholewka butów była sztywna i wysoka, ale w okolicach kostki układało się ją w harmonijkę. Spodnie wpuszczało się w cholewki. Z czasem obniżono obcas butów, a cholewki stały się całkiem gładkie. Na Górnym Śląsku nosiło się także sztyblety.

Mazurski Zespół Pieśni i Tańca "Ełk" w stróju rozbarsko-bytomskim (zdjęcie: MZPiT Ełk)

W stroju kobiecym można było zauważyć zapożyczenia z XIX-wiecznego stroju mieszczańskiego i dworskiego. Ślązaczki inspirowały się modą z Europy Zachodniej i Południowej - szczególnie mocno zaznaczył się wpływ mody z epoki wiktoriańskiej i biedermeieru, na przykład imitacje krynoliny, charakterystyczne czepki, dekoracyjne motywy róży. Młode, niezamężne dziewczęta chodziły z odkrytą głową, a włosy splatały w jeden warkocz, który związywało się gładką wstążką w kolorze wiśniowym, niebieskim albo zielonym. W dni świąteczne nakładały galandę. Galanda zasłaniała włosy u nasady, a dekoracje nakrycia głowy opadały na czoło. Z tyłu do galandy przywiązywało się wstążkę, którą wiązano w kokardę - końce wstążki opadały na plecy i ramiona. Mężatki zawsze nosiły nakrycie głowy. Najczęściej były to chustki purpurki, zamożniejsze gospodynie na uroczyste okazje zakładały ozdobne czepki. Purpurkę składało się na pół wzdłuż przekątnej, potem zawiązywano z tyłu głowy, a rogi chustki układały się w skrzydełka. Czepiec był uszyty z białego płótna. Wyróżniał się budkowatym kształtem, a w okolicach twarzy doszywano krezę z koronki klockowej. Część płócienna składała się z denka i otoku. Denko miało kształt podkowy, do której doszywało się dwuczęściowy otok. Czepiec ozdabiano szeroką, malowaną wstęgą, której końce zostawiało się niezwiązane, puszczone luźno w dół.

Mazurski Zespół Pieśni i Tańca "Ełk" w stróju rozbarsko-bytomskim (zdjęcie: MZPiT Ełk)

Koszule bytomskie, nazywane kabotkami, szyło się z bawełnianego płótna. Krój koszuli miał kształt poncho poprzecznego. Przy szyi kabotki wykańczało się drobną kryzką z delikatnej koronki, podobne wykończenie było przy rękawach. Koszule ubierane pod kaftan były pozbawione ozdób, a za wykończenia służyły tylko proste, wąskie oszewki. Spódnica w stroju bytomskim była bardzo szeroka, sięgająca nawet pięciu metrów. Przód spódnicy był gładki, tył i boki drapowało się w drobne zakładki. Dolną część spódnicy podszywało się sztywnym materiałem i szczoteczką. Kobiety nosiły po kilka spódnic jednocześnie, dlatego przy brzydkiej pogodzie spódnica służyła jako okrycie wierzchnie - tylnią część spódnicy zarzucało się po prostu na ramiona i głowę. Podobny strój noszono jeszcze w latach 50-tych ubiegłego wieku. Śląskie kiecki nigdy nie miały widocznego stanika, ale zawsze ubierało się na siebie kaftan albo gorset. Spódnicę i kieckę przykrywało się zapaską, o podobnej długości i szerokości. Górna krawędź zapaski była układana w zakładki i wszywana w pasek. Zapaski szyło się z różnorakich materiałów, między innymi z wzorzystego adamaszku, malowanego jedwabiu, pasiastego płótna, tkanin fabrycznych. Zapaski mogły być zdobione haftem kwiatowym, białym haftem ręcznym albo haftem fabrycznym. Najdroższe zapaski szyło się z jedwabiu i adamaszku. Te kosztowniejsze zapaski nosiło się głównie w dni świąteczne, a ubierały je najczęściej młode dziewczęta.

Wierzcheń to był gorset uszyty z sukna. Sukienny gorset ubierało się na kieckę oraz do kabotka z krezami. Wierzcheń nosiły wszystkie kobiety, bez względu na swój stan cywilny. Młode mężatki oraz niezamężne panny nosiły na sobie czerwony gorset, kobiety starsze nosiły gorsety w kolorze granatowym lub czarnym. Zapaska była na tyle duża, że zasłaniała dolną część gorsetu. Zapaskę ubierało się na wierzcheń, a na pasek zapaski wykładano tylnie tacki. Ubranie wierzchnie na chłodniejsze dni i zimę również było jednakowe dla panien, jak i dla mężatek. Ubrania wierzchnie były w kolorach ciemnych, zwykle czerni. Szyło się je z aksamitu, adamaszku albo pluszu. Lżejsze okrycia wierzchnie, noszone latem, szyło się z cieńszych tkanin, na przykład bawełny. Okrycia wierzchnie zdobiło się na różne sposoby - haftami, obszyciami z pasmanterii, doszywanymi aplikacjami, gipiurą. Obowiązkowo do tradycyjnego stroju kobiecego trzeba było zakładać chustę, nazywaną szaltuchą. Chusty w stroju bytomskim miały wiele kształtów i kolorów, nie było też jednego rodzaju materiału, z którego wykonywało się chusty. Zimą najczęściej stosowano grube tkaniny wełniane, latem chustki szyło się z cieńszych jedwabi i wełenek.

Mazurski Zespół Pieśni i Tańca "Ełk" w stróju rozbarsko-bytomskim (zdjęcie: MZPiT Ełk)

Dopełnieniem bytomskiego stroju świątecznego były trzewiki, do których zakładano pończochy. Na przełomie XIX i XX wieku nosiło się najczęściej pończochy w kolorze niebieskim, potem modne stały się pończochy białe, robione z bawełny. Do białych pończoch ubierało się krótkie trzewiki z czarnej skóry albo płytki pantofle. Chusty ubierane do stroju świątecznego było bardziej ozdobne niż te noszone na co dzień. Chustki szyło się z wzorzystych tkanin albo malowanego w kwiaty jedwabiu. Ozdobne, szerokie wstążki także były we wzory i najczęściej w pastelowych kolorach. Kolorowe chustki ozdabiały galandy noszone przez młode dziewczęta, wstążki przyszywało się także do czepców noszonych przez mężatki. Wstążki używało się również do wiązania korali - długie końce wstążek opuszczało się na piersi. Zielone wstążki były obowiązkowym elementem ślubnego stroju tak kobiet, jak i mężczyzn.

Biżuteria z prawdziwych korali podkreślała status gospodyni, ale pełniła także funkcję obrzędową i magiczną. Na Górnym Śląsku wierzono bowiem, że korale potrafią uchronić ich właściciela przed chorobami i urokami. Najcenniejsze były korale w kolorze krwistej czerwieni. Nosiło się także żółte paciorki, imitujące bursztyny oraz czarne granaty bądź ich imitacje. Na koralach zawsze zawieszało się krzyżyk, ze złota albo tombaku, ozdobiony motywem roślinnym i półszlachetnym kamieniem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeszcze dzisiaj na Górnym Śląsku są miejscowości, gdzie starsze osoby ubierają się zgodnie ze starą tradycją. Młodsi po ludowy strój sięgają z okazji większych świąt. Ludowe stroje na Górnym Śląsku nosili dawniej wyłącznie chłopi oraz właściciele gospodarstw rolnych. Na całym Śląsku strój był szyty według takiego samego wzoru.

# data[].attributes.headline
24 gryfne rzeczy, które zrozumieją tylko rodowici mieszkańcy Śląska

# data[].attributes.subject
24 gryfne rzeczy, które zrozumieją tylko rodowici mieszkańcy Śląska

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Górny Śląsk, mityczna kraina pełna węgla. Kto nigdy nie był w tej okolicy, ten nie uwierzy, jak barwną, tętniącą życiem i różnorodną stanowi mieszankę. O jego wyjątkowości zaś świadczy nie tylko gwara.

Pierwsi osadnicy pojawili się tu już kilkaset lat p.n.e., już od czasów starożytnych ludzi żyjących w tym regionie ciągnęło pod ziemię w poszukiwaniu kruszców - nie tylko węgla, ale też rud żelaza, czy złota. Na terenach dawnej puszczy budowano prymitywne piece hutnicze oraz liczne kuźnie. XVIII wiek przyniósł zmiany, w kopalniach pojawiły się pierwsze maszyny, a industrializacja regionu nabrała tempa. Dzisiejszy Górny Śląsk to coś więcej niż tylko stare kopalnie, zabytkowe kamienice i ślunsko godko. Wiedzą o tym najlepiej ci, którzy tu żyją od pokoleń.

1. Kaj się kończy to miasto?

Jedną z największych zagadek, z jakimi przyjdzie uporać się tym, którzy próbują przemieszczać się między kolejnymi ośrodkami miejskimi w ramach tzw. konurbacji śląskiej, jest pytanie "gdzie tu się kończy jedno, a zaczyna kolejne miasto?". Jeśli spojrzymy na mapę, okazuje się, że Gliwice, Zabrze, Bytom, Ruda Śląska, Piekary, Świętochłowice, Mysłowice, Chorzów Batory, Katowice, Siemianowice Śląskie, Jaworzno, Tychy, a nawet Sosnowiec - tworzą spójny zlepek ulic, domów, kopalnianych szybów, placów i parków przeplatanych torami kolejowymi i tramwajowymi. Niekiedy trudno zauważyć tablice oddzielające konkretne miejscowości - zwłaszcza, jeśli między jedną, a drugą jedziemy tą sama ulicą oblepioną podobnymi kamieniczkami. Granice są podskórne, tkwią przede wszystkim w ludziach. Większość miast ma swoją dumę i atmosferę, a nawet powiedzonka...

2. Jesteś z Tych? Ni, z tamtych...

Tychy - miasto, w którym znajdziecie piramidę, Bramę Słońca i trolejbusy. Gdy w latach osiemdziesiątych wprowadzono na ulice pierwsze, mocno już używane modele tych pojazdów, wszystkie dzieciaki z okolicy nie marzyły o niczym innym, jak tylko o nieustannym jeżdżeniu trolejbusami po mieście. To jednak nie jedyny element wyróżniający tę miejscowość od pozostałych miast Górnego Śląska. Po tym, jak odmienia się nazwę "Tychy" łatwo poznać, kto swój, a kto gorol. "Jadę do Tych", "Do których?!". "Jesteś z Tych?" - "Nie, z tamtych". Wszyscy Ślązacy wiedzą, że mówi się Tychów. Tyszanie zaraz powiedzą jednak, że nie są jedynymi, którzy używają powiedzonek o swojej małej ojczyźnie. Na przykład w Bytomiu najbardziej jeżą się, gdy słyszą "Ja sie wos pytom, kaj tu jest Bytom?".

3. Kraina tysiąca stawów

Sama nazwa "Tychy" wywodzi się od niemieckiego słowa "teiche", co znaczy staw, choć i tu trwają spory, bo są też tacy, którzy twierdzą, że to słowa takie jak "tyczka", czy "cichy" wpłynęły na nazwę miejsca. Nie da się jednak zaprzeczyć, że w samych tylko Tychach jest sześć jezior i stawów. Sąsiednie Katowice nie są gorsze - mają nawet malowniczą Dolinę Trzech Stawów, na terenie której odbywają się festyny i festiwale muzyczne.

Mniejszych lub większych akwenów jest na Górnym Śląsku jeszcze więcej, od pięknego jeziorka Nakło-Chechło, przez Pławnniowice, po wielkie Goczałkowice - nie sposób tu uciec od wody.

4. Parki i lasy

Setki lat temu obszary dzisiejszej konurbacji porastała nieprzebyta puszcza. Pamiątką po niej są liczne tereny zielone - lasy, zagajniki i parki. Kto nigdy nie wyściubiał nosa poza kilka ulic w centrum, ten nie przekona się, jak dużo tu przyrody. Olga Drenda, pisarka, dziennikarka, autorka "Duchologii", po latach mieszkania w Krakowie wróciła na rodzinne, śląskie ziemie między innymi z powodu przyrody.

Od kiedy tu mieszkam jestem zdrowsza, niż w Krakowie. W samych Katowicach lasy zajmują około 40% powierzchni. Może trudno w to uwierzyć z perspektywy centrum i przemysłowych dzielnic, ale kiedy pojedziemy bardziej na południe i zachód, zaczynają się gęste lasy. W Lasach Murckowskich jet rezerwat przyrody, piękne i stare są Lasy Panewnickie między Katowicami, Mikołowem a Rudą Śląską. Właśnie na granicy tych lasów mieszkam obecnie i przyznam, że zdecydowanie łatwiej tu prowadzić zdrowy tryb życia, bo po prostu jest gdzie spacerować, biegać, czy jeździć na rowerze. Ja najbardziej lubię wyruszać na trasy wokół dawnych górniczych i hutniczych ośrodków wypoczynkowych. Podczas niedługiej trasy można odwiedzić 4 miasta, pomoczyć nogi w stawie i wjechać na hałdę. Śląskie lasy w ogóle kryją sporo atrakcji, typu rzekoma willa Chruszczowa - Przyznaje w rozmowie z nami Olga Drenda.

Dodaje też, że pod jej dom przychodzą często dziki i sarny, a sąsiadka niedawno oswoiła lisa, który przychodzi teraz do kotów, razem z nimi je, śpi i wygrzewa się na słońcu.

5. A gdzie te kopalnie?

Zieleń zielenią, ale Śląsk ma też swój industrialny rodowód, o którym często wolałby milczeć. Mieszkańcy często powtarzają, że gdyby spojrzeć na aktualne materiały promocyjne wielu miast, wynikałoby z nich, że okolice Katowic to rekreacyjne serce Polski, a jednocześnie inkubator innowacyjności. Tu nie ma żadnych hut i kopalń. Faktem jest, że trudno dziś mówić z dumą o górnictwie, częściej w prasie pisze się o nim w kontekście nierentowności, zadłużenia i problemów ze związkami zawodowymi.

Dziennikarka Karolina Baca-Pogorzelska od lat próbuje pokazać coś więcej w ramach swojego projektu Górnictwo 2.0. Często komentuje błędne decyzje władz, a kilka lat temu wydała książkę poświęconą drugiemu życiu kopalń. Jakie jest to drugie życie? Najłatwiej o to, by zasypać, zaorać i zbudować galerię handlową. Trudniej zrobić coś z głową. Kilka kopalń doczekało się nowej egzystencji jako prawdziwe atrakcje stanowiące perły szlaku industrialnego. To kopalnia Guido i kopalnia Luiza w Zabrzu, kopalnia srebra w Tarnowskich Górach, piękny park tradycji w Siemianowicach Śląskich i wreszcie Muzeum Śląskie w Katowicach.

6. Nowe idzie od spodka

Muzeum Śląskie powstałe na terenie dawnej KWK Katowice stanowi zamknięcie Strefy Kultury, którą stanowi wraz z jedną z najnowocześniejszych sal koncertowych świata - wyjątkowym NOSPR, dobrze zaprojektowanym gmachem Międzynarodowego Centrum Konferencyjnego oraz Katowickim Spodkiem

Kopalnia działała od roku 1823 do 1999, a jeszcze do niedawna od słynnego Spodka oddzielał ją wysoki biurowiec DOKP, który rozebrano w 2015 roku. Sam Spodek to jedno z wyjątkowych miejsc na mapie Katowic. Rozbudza wyobraźnię od 1964 roku, gdy rozpoczęto jego budowę w centrum miasta. Niewiele osób wie, że pierwotnie Spodek wylądować miał tam, gdzie obecnie funkcjonuje Stadion Sląski, ale ze względu na jego atrakcyjny projekt i charakter użytkowy, ówczesne władze miasta postanowiły przeznaczyć nań grunty blisko centrum Katowic. Od 1973 roku funkcjonowało we wnętrzu największe kino w tej części Europy. Wyświetlane tam filmy potrafiły zgromadzić ponad 100000 widzów. Sam kształt bryły podobno został dobrany tak, by wytrzymać wstrząsy górnicze i choć na początku pojawiały się obawy, że budynek nie wytrzyma dużej ilości odwiedzających na raz - radzi sobie świetnie do dziś. Grały tu największe zagraniczne zespoły muzyczne, obywało się wiele prestiżowych imprez sportowych, ale na ciekawostkę zasługuje fakt, że to właśnie tu po raz pierwszy pokazano "Malucha", czyli naszego Fiata 126p. Także tu z Polakami spotkał się Fidel Castro.

7. Gdy ziemia faluje jak morze

O szkodach górniczych i ich wpływie na życie na Śląsku może powiedzieć każdy rodowity mieszkaniec tego regionu. Każdy przynajmniej raz w życiu doświadczył tego przedziwnego uczucia, gdy nagle podłoga zaczyna pływać, a szklanki spadają z półek. Słabe wstrząsy odczuwane są regularnie, A efekty niektórych szkód górniczych stają się pretekstem do powstawania legend. Każdy zna kogoś, kto zna kogoś, kto widział, jak raz cały budynek zapadł się pod ziemię i zniknął...

8. Nie tylko familoki

Śląsk ma szczęście do wielkich projektów architektonicznych i kompleksowych rozwiązań mieszkaniowych. Gdy mówi się o osiedlach górniczych, najczęściej odsyła się turystów na Nikiszowiec. Stanowi on bowiem kwintesencje tego, czym powinno być dobre osiedle górnicze z przełomu wieków. Budynki z czerwonej cegły zamykają się w kwartały z miejscem na zieleń, ławki i stoły.

W rynku działają lokale usługowe. Tuż obok stoi kościół, a panoramę uzupełniają sięgające chmur szyby kopalniane. Drugim znanym kompleksem jest pobliski Giszowiec pełen białych domków, które z założenia miały tonąc w zieleni, dziś zaś osaczone są przez wielką płytę.

Jeśli zaś o nietypowych blokowiskach mowa - Katowice mają swoje "Gwiazdy", czyli osiedle Walentego Roździeńskiego, na którym szesnastopiętrowe budynki mają kształt gwiazd właśnie. Są też " Kukurydze" - posiadające 27 kondygnacji. Innym charakterystycznym budyniem mieszkaniowym w samych Katowicach jest Superjednostka - odwołująca się do corbusierowskiej jednostki mieszkalnej budowla jest jednym z największych bloków w Polsce. Ma 37 349 m² powierzchni użytkowej, cierpi na niedobór wind (zatrzymują się wyłącznie na co trzecim pietrze), za to dzięki sprytnym rozwiązaniom wykorzystującym kolumny, lepiej znosi wstrząsy.

9. Chmuroczesy z międzywojnia

Jednym z najbardziej niedocenianych architektonicznie wątków katowickich jest miejscowy szlak moderny. Mało kto wie, że to właśnie w Katowicach powstawały najwyższe budynki okresu dwudziestolecia międzywojennego. Najbardziej reprezentatywny jest Gmach Urzędu Skarbowego przy Żwirki i Wigury stanowiący do dziś najbardziej spektakularny przykład architektury funkcjonalistycznej w Polsce. Wejście do jego wnętrza jest jak podróż w czasie. Na niektórych z drzwi zachowały się nawet oryginalne tabliczki z numerami, a kute balustrady przy schodach nieustannie przypominają o epoce, w której powstał. Cały szlak moderny wraz z dokładnymi opisami poszczególnych zabudowań do znalezienia na stronach Śląskiej Moderny.

10. Nowoczesność

Współczesne inwestycje architektoniczne na Śląsku to nie tylko wspomniany już NOSPR, równie chwalony jest brutalistyczny gmach Sądu Okręgowego w Katowicach, budynek Agencji Reklamowej Yeti w Kryspinowie, czy Gliwickie Centrum Kultury Studenckiej "Mrowisko".

Uwagę przykuwa też nowy Dworzec Główny w Katowicach. Sama bryła jest pełnym lekkości nawiązaniem do starego budynku. Niestety, doklejona do niej galeria handlowa psuje efekt i budzi mieszane uczucia. Z jednej strony aglomeracja śląska zyskała nowe miejsce pełne sklepów w samym sercu miasta, z drugiej - powracają wątpliwości, czy trzeba było wznosić je akurat tam. Pikanterii dodaje fakt, że budynek ze względu na dość anatomiczny, a konkretnie waginalny, kształt frontu zyskał kilka potocznych nazw, z których żadna nie nadaje się do publikacji.

11. W centrum, czyli gdzie?

Dzięki centrum handlowemu i rewitalizacji całej okolicy centrum Katowic bardzo się zmieniło. Jeszcze kilka lat temu niewielu mieszkańców miasta i przylegających doń miejscowości uznawało istnienie rynku. Był on przede wszystkim dobrym punktem przesiadkowym, nikt jednak nie traktował go jako miejsca spotkań, czy obowiązkowego punktu programu podczas spacerów. Rolę rynku przez lata spełniała z powodzeniem ulica Stawowa. Młodzież spotykała się "przy Żabce" - fontannie która rozpoczynała deptak, wzdłuż ulicy nie brakowało sklepów, lokali usługowych i knajpek, a jeśli komuś było mało, zawsze mógł czmychnąć w którąś z pobliskich uliczek.

Stawowa była wygodna także z innych powodów. Na jednym jej końcu był dworzec PKP, na drugim - PKS i przystanki, z których odjeżdżały autobusy do innych miast. Odkąd jednak rewitalizowano rynek, wprowadzono tam przestrzeń do rekreacji i relaksu - Ślązacy chętniej spotykają się właśnie tam.

12. Jerońska Mariacka

Zmieniła się też jedna z najsłynniejszych katowickich ulic - Mariacka. Przylegająca do starego dworca uliczka pełna była spelunek poutykanych w piwnicach, a pozorną sielskość, którą w dzień budował unoszący się wszędzie zapach chleba wypiekany w piekarni zlokalizowanej pod numerem... łatwo było rozwiać już po zmroku. Wieczorami bowiem Mariacka była najsłynniejszą ulicą "Czerwonych Latarni", gdzie panie wykonujące "najstarszy zawód świata" oblepiały przechodniów oraz kierowców, którzy odważyli się tędy przejechać. Obecnie Mariacka jest ulubioną uliczką wszystkich hipsterów, a modne lokale takie jak KATO stały się miejscami, w których trzeba być, by nie wypaść z towarzyskiego obiegu.

13. Wolne żarty

Prawdziwi Ślązacy gardzą jednak hipsterskimi podnietami i dworują sobie z nich. Równie chętnie żartują sobie z mieszkańców mniejszych miejscowości takich jak Knurów, czy... Czeladź. Wszyscy dobrze wiedzą, że jeśli się chce wyprowadzić z równowagi mieszkańca Czeladzi, wystarczy spytać go o to, gdzie jest dworzec w jego mieście.
Obiektem żartów Hanysów jest też cały Sosnowiec, ale to z zupełnie innych powodów.

14. Hen, w mrocznym Sosnowcu

Dla kogoś, kto nigdy nie mieszkał na Śląsku granica między Katowicami a Sosnowcem jest niemal niedostrzegalna. Każdy Hanys wie jednak dobrze, że jadąc do Sosnowca najlepiej wziąć paszport i może jeszcze coś do samoobrony. Historycznie Sosnowiec należał do innego zaboru - tam rządzili Rosjanie i stąd też bierze się sporo uszczypliwości. Miasto porównywane bywa do najmroczniejszych miejsc na ziemi, a kto przeżył wizytę w Sosnowcu, ten może być bohaterem. Faktem jest, ze między Śląskiem a Zagłębiem trwa święta wojna na kulturę, obyczaje i sympatie piłkarskie. Nosi ona jednak znamiona zdrowej rywalizacji (z przewagą Śląska, oczywiście).

15. Uważaj na Świony

Także i na samym Śląsku są miejsca, do których lepiej nie chodzić będąc obcym. Jednym z takich miast są "Świony", czyli Świętochłowice. Wszystko dlatego, że to piękne miasto - pełne typowo górniczej zabudowy - mocno ucierpiało pod względem gospodarczym i od dobrych trzech dekad kolejne pokolenia młodych ludzi pogrążają się tam w marazmie. Jeśli by jednak przyszedł jakiś obcy, to zawsze można się nieco ożywić i opodatkować takiego gorola. Mieszczące się tutaj Muzeum Powstań Śląskich jest jednak jednym z kluczowych powód, dla którego naprawdę warto się odważyć i zmierzyć z legendą Świętochłowic.

16. Wygrane Powstanie

Jeśli zapytacie Ślązaków jakie są najważniejsze momenty w historii regionu, każdy bez wahania powie, że Powstania Śląskie. Temat trzech zrywów wypływa zawsze, gdy ktoś obcy sugeruje, że może Śląsk to zupełnie niepolska kraina. Nie po to przodkowie obecnych hanysów przelewali krew w walce o włączenie do ziem polskich, żeby teraz ktoś sugerował coś innego. Szczególnie pielęgnowana jest pamięć o ostatnim, trzecim wystąpieniu zbrojnym powstańców śląskich, jest ono bowiem jednym z nielicznych wygranych powstań. Więcej na temat przyczyn, przebiegu i losów uczestników dowiedzieć się można odwiedzając nowoczesne, oddane niedawno dla zwiedzających Muzeum Powstań Śląskich, w którym nie tylko można używać interaktywnych eksponatów, ale też szukać swoich przodków wśród walczących. Samo muzeum urządzono we wnętrzach odrestaurowanego, wzniesionego w 1907 roku gmachu zarządu obszarów dworskich księcia Donnersmarcka w Świętochłowicach właśnie.

17. Korfanty

Pozostając jeszcze przez moment w klimatach powstańczych, to Śląsk ma kilku bohaterów, z których Wojciech Korfanty cieszy się największą popularnością. Urodzony w Siemianowicach Śląskich naukę odbierał w szkołach niemieckich - także na terenie Breslau i Berlina - jednak zawsze w sercu miał Polskę. W Reichstagu i Landtagu reprezentował Ślązaków z ramienia Koła Polskiego, a nie jak się wcześniej przyjmowało - z niemieckiej partii Zentrum. Był właścicielem i wydawcą czasopisma "Polak" i poprowadził Ślązaków do boju w II Powstaniu Śląskim. Na jego cześć nazwano nawet pierwszy, zmontowany na bazie ciężarówki z huty Baildon, wóz pancerny. "Korfanty" brał udział w wielu starciach, w tym także w jednej z największych potyczek tego powstania - bitwie o górę Św. Anny.

Sam Wojciech Korfanty wbrew pozorom nie budził powszechnego uznania. Część osób zarzucała mu, że był sprawnym przedsiębiorcą i nawet wybuch powstania ustalał z francuskim generałem Henri Le Rondem, który za wsparcie udzielone Ślązakom uzyskał udziały w miejscowych przedsiębiorstwach. Popularność Korfantego nie w smak była też władzom sanacyjnym. Śląski działacz miał zostać premierem Polski, jednak tuż po tym, jak wiosną 39' roku III Rzesza wypowiedziała pakt o nieagresji, został aresztowany i osadzony na Pawiaku. Mówi się, że ściany w jego celi pomalowano specjalnie trującą farbą i uwolniono go tylko po to, by umarł już poza granicami aresztu. Jego pogrzeb w sierpniu 1939 roku był ostatnią tak dużą demonstracją polskości w Katowicach przed wybuchem II Wojny Światowej.

18. Prowokacja Gliwicka

Jednym z wydarzeń, o których wielu Ślązaków chętnie opowie zwłaszcza, gdy w rozmowie zejdziecie na tematy historyczne, będzie Prowokacja Gliwicka. 31 sierpnia 1939 roku na niemiecką radiostację pod Gliwicami napadła grupa powstańców śląskich i nadała komunikat "Uwaga! Tu Gliwice. Radiostacja znajduje się w polskich rękach...". Wszyscy napastnicy zostali zlikwidowani na miejscu, a Hitler wykorzystał ten fakt, jako dowód na to, iż Polska sama się prosiła i sprowokowała "biednych" Niemców do tego by wypowiedzieli wojnę.

Prawda o wydarzeniach z 31 sierpnia wyszła na jaw dopiero w trakcie Procesów Norymberskich. Wówczas ujawniono, iż rzekomi polscy powstańcy ze Śląska byli de facto nasłanymi przez samych Niemców przebranymi więźniami obozów koncentracyjnych. Zanim wysłano ich na akcję, wstrzyknięto im truciznę, następnie zaś zastrzelono nie tylko ich, ale też żołnierzy SD i SS, którzy wykonali wyrok na "polskich agresorach". Upozorowana akcja spełniła jednak swoje propagandowe zadanie. Zachodnie media w ten sposób racjonalizowały niemiecką napaść na Polskę 1.09.1939 roku.

Dziś radiostacja jest atrakcją turystyczną. Zwiedzając wnętrza, można zarówno poznać lepiej historię samej prowokacji, jak tez rozwoju radia na ziemiach śląskich. W budynkach zachowały się przedwojenne urządzenia, a stojąca obok mierząca 111 metrów wieża jest najwyższą na świecie budowlą drewnianą.

19. Obrona wieży spadochronowej

Inna wieża, tym razem zbudowana już ze stali, także przeszła do historii jako ważny punkt walk w czasie II Wojny Światowej. Mowa oczywiście o katowickiej Wieży Spadochronowej. Jedyna tego typu konstrukcja, która zachowała się w Polsce, mierzy 35 m i do dziś stoi w parku Tadeusza Kościuszki. Jeszcze w połowie XX wieku pozwalała na wstępne szkolenie lotnicze i szkolenie skoczków spadochronowych. We wrześniu 1939 roku stała się też niemym świadkiem bohaterskiej obrony przed Wehrmachtem prowadzonej przez polskich harcerzy. Wydarzeniom tym poświęcono między innymi film "Ptaki ptakom" z 1976 roku.

20. Sól i kromka chleba

Górny Śląsk stał się naturalną scenografią dla wielu filmów. Lech Majewski realizował tu swojego "Angelusa" i nagradzany na całym świecie "Młyn i Krzyż". Borys Szyc wcielił się w potrójną rolę w jednym z najbardziej intrygujących polskich horrorów - "Hienie". Jednak to Kazimierz Kutz uchodzi za najważniejszego śląskiego reżysera - nie bez powodu.

Mieszkańcy regionu do dziś pamiętają jego "Sól ziemi czarnej" otwierającą trylogię filmów dedykowanych mieszkańcom okolic Katowic i ich wyborom moralnym. Równie ważnym obrazem stała się "Śmierć jak kromka chleba" poświęcona brutalnej pacyfikacji Kopalni "Wujek" w trzecim dniu Stanu Wojennego.

21. Chleb niepowszedni

Skoro zaś o chlebie mowa, to mieszkańcy Górnego Śląska mają do niego szczególny stosunek. Każde miasto ma swoją legendarną piekarnie i choćby powstało dziesięć innych, dzieci wysyłane są rano do tej konkretnej. W Chorzowie kultem darzona jest piekarnia przy ul. Żeromskiego. Chleb z "Żeroma" miał jednak zawsze specyficzne właściwości, połowa bochenka znikała, nim przyniesiono go do domu. Nocni wędrowcy znają też ten punkt choćby dlatego, że jeśli ktoś nocą zastuka w okno, to piekarze są skłonni sprzedać gorące wypieki, choćby to była 3:00 nad ranem.

22. Maszkiety z cmentarza

Nie tylko chleb i rzymły, czyli pszenne bułki cieszą się uznaniem, szczególne miejsce w sercach wszystkich śląskich łasuchów zajmują maszkiety, czyli słodkości, zwłaszcza te sprzedawane na odpustach wokół cmentarzy na Zaduszki. Ulubione punkty maszkietników to Cmentarze na Francuskiej, albo Cmentarz Komunalny w Gliwicach. Słodkości to najczęściej glazurowana kostka piernika, wafelki, lizaki domowej produkcji i wafelkowe misie nadziewane masą bezową.

23. Tańczące tramwaje

Po dobrym obżarstwie lepiej nie spacerować za dużo, jedzenie musi się uleżeć. Jak w tej sytuacji wrócić do domu nawet z najdalszych rubieży konurbacji katowickiej? Może tramwajem? Śląskie tramwaje stały się nowoczesnym, młodszym bratem kolejek wąskotorowych, które w XIX wieku łączyły wybrane miasta z kopalnie. Pierwsze tramwaje ruszyły w kwietniu 1894 roku na linii Bytom - Piekary Śląskie.

Z czasem linię przedłużono do Gliwic. Całość trasy pierwszego tramwaju wynosiła ponad 34 kilometry, a wagony napędzane były przez maszynę parową. Pod koniec 1949 roku łączna długość wszystkich linii wynosiła 174,765 km. W latach osiemdziesiątych zamiast rozbudowywać zaczęto likwidować. Powolny upadek sieci połączeń tramwajowych wspomógł podział przedsiębiorstw obsługujących poszczególne rejony konurbacji. Dziś wiele historycznych tras odeszło w zapomnienie, a wciąż wykorzystywane tory bywają niekiedy w tak opłakanym stanie, że dostarczają domorosłym filmowcom doskonałego materiału do licznych filmików z "tańczącymi" tramwajami w roli głównej.

24. Dżem z węglem

Nie do tańca, a do zadumania się, przeżywania, a nawet pogrążenia w nieco mroczniejszych myślach jest śląski blues. Tak się bowiem stało, że właśnie ta południowa kraina poczuła ciągoty do "błękitnej" muzyki. Tu od lat odbywa się Rawa Blues Festival, stąd pochodzą najlepsi muzycy, tu ludzie wciąż pielęgnują pamięć o Ryśku Riedlu, którego głos na zawsze kojarzyć się będzie z utworami zespołu Dżem. Także z Górnego Śląska jest SBB, formacja, która znacząco wpłynęła na brzmienie polskiego prog-rocka.

Wbrew słowom piosenki Miuosha z gościnnym udziałem Jana Skrzeka, Śląsk nie tyle umiera w biały dzień, co znacząco się zmienia. Nowe pokolenia wychowane na tej ziemi coraz częściej chcą pielęgnować dawne wartości. Coraz częściej słychać też, że na Śląsku jest gryfnie, czyli dobrze. Warto tu działać.

# data[].attributes.attachment_link.title
24 rzeczy, które zrozumieją tylko mieszkańcy Śląska

# data[].attributes.attachment_link.description
Górny Śląsk, mityczna kraina pełna węgla. Kto nigdy nie był w tej okolicy, ten nie uwierzy, jak barwną, tętniącą życiem i różnorodną stanowi mieszankę. O jego wyjątkowości zaś świadczy nie tylko gwara. Pierwsi osadnicy pojawili się tu już kilkaset lat p.n.e., już od czasów starożytnych ludzi żyjących w tym regionie ciągnęło pod ziemię w poszukiwaniu kruszców - nie tylko węgla, ale też rud żelaza, czy złota.

# data[].attributes.headline
Śląski łobiod, czyli 22 dania śląskie, których nie znaliście

# data[].attributes.subject
Śląski łobiod, czyli 22 dania śląskie, których nie znaliście

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ich nazwy często bawią, dziwią lub zaskakują... Genialne w swej prostocie, energetyczne dania śląskie zasługują na odświeżenie. Ile z nich znaliście? Sprawdźcie się!

22 dania śląskie*, których nie znaliście...

*Dania śląskie rozumiane są jako dania kuchni województwa śląskiego.

1. Poleśniki (polyśniki) - to moja ulubiona potrawa województwa śląskiego, pochodząca z Beskidów! Zdecydowanie zakochałam się w niej od pierwszego... spróbowania. Poleśniki to rodzaj placków ziemniaczanych, które mogą być zapiekane na liściach z kapusty i w takiej wersji udało mi się ich spróbować. Potrawa ta jest dosyć tłusta, podawana z gęstą śmietaną. Poleśniki mogą być zapiekane podwójnie, najpierw przez 45 minut pieczone jest ziemniaczane ciasto, następnie krojone na kawałki, zalewane śmietaną i ponownie zapiekane w piecu. Palce lizać! Poleśników próbowałam w Agroturystyce Na Uwietrzu i bardzo je polecam!

3. Harynki - ogólnie nazywa się takśledzie w województwie śląskim, jadane głównie w dni postne.

5. Murzin - tradycyjny cieszyński wypiek podawany na śniadanie wielkanocne. Jest to ciasto drożdżowe, wypiekane w kształcie bochenka chleba z kawałkami szynki, boczku lub białej kiełbasy w środku. Murzin swoją nazwę wziął prawdopodobnie od mięsa wędzonego w beczkach, które było ciemne, mogło to być również związane z ciemnym wywarem, którym zabarwiało się ciasto. Znalazłam również informację, że dawniej murzina wyrabiało się z razowej mąki pszennej z otrębami, dzięki czemu ciasto miało ciemny kolor. Murzina wypieka się wyłącznie na Śląsku Cieszyńskim i robi się to do tej pory. Istnieją dwie wersje tego ciasta - męska i damska. Pierwsza jest wytrawniejsza, a druga słodsza i delikatniejsza. Zdecydowanie bardziej smakowało mi ta druga, czyli gospodynie wiedziały dokładnie co robią różnicując ciasto 🙂

6. Krupniok - to śląska odmiana znanej szerzej w Polsce kaszanki. Jest to jedno z podstawowych dań kuchni śląskiej, od 2016 roku certyfikowane unijnym oznaczeniem „Chronione Oznaczenia Geograficzne". Krupniok wypełniony jest kaszą, podrobami, siekaną cebulą i przyprawami. Bardzo ważnym składnikiem jest również krew, która nadaje specyficzny smak temu daniu. W niektórych miejscach w województwie śląskim możecie spróbować krupnioka podanego w bardzo nowoczesny sposób, np. w Szybie Maciej w Zabrzu.

9. Parzybroda - to bardzo gęsta zupa z kapusty przygotowywanej na słodko, z wyraźnie wyczuwalnymi kawałkami ziemniaków i mięsa. Można ją również podawać w wersji uboższej bez mięsa. Jej przygotowanie jest bardzo proste i nie wymaga ona długiego poszukiwania składników, dlatego stała się bardzo popularnym, jednogarnkowym daniem w województwie śląskim.

10. Rolada śląska - najpopularniejsza potrawa kuchni śląskiej, bardzo często podawana jako danie główne niedzielnych obiadów. Oryginalny farsz rolady śląskiej składa się z kiełbasy śląskiej, ogórka kiszonego, cebuli, boczku wędzonego lub wędzonej słoniny, musztardy stołowej, soli i pieprzu. Farsz zawijany jest w udziec wołowy albo rozbef i najpierw przysmażany na patelni, a następnie duszony, aby uzyskać sos. Rolada śląska jest bardzo czasochłonnym i dosyć trudnym daniem, ale ponoć każda szanująca się gospodyni w województwie śląskim potrafi ją zrobić. Istnieje coraz więcej wariacji na temat rolady śląskiej, bardzo często eksperymentują z nią restauracje. Ja miałam okazję nie tylko spróbować tradycyjnej rolady, ale również ją zrobić. Dodatkami do naszego dania były kluski śląskie i czerwona kapusta (modro kapusta), o której przeczytacie poniżej. Sami możecie sprawdzić czy trudno zrobić to danie - łapcie przepis na roladę śląską!

11. Modro kapusta - kapusta czerwona przygotowywana na słodko. Jest to poszatkowana kapusta gotowana w garnku, do której dodaje się cebulę, poszatkowane jabłko i skwarki z boczku wędzonego. Można do niej dodać kwasku cytrynowego, by kapusta zachowała swój kolor, ale nie powinno się dolewać do niej znanej wszystkim przyprawy w płynie...maggi. Najlepiej doprawić kapustę pieprzem, solą i goździkami.

12. Kanapki ze śledziem - cieszyńskie kanapki ze śledziem są ponoć niepowtarzalne w smaku i kto spróbuje ich raz wraca po nie przy okazji wizyty w Cieszynie. Niestety, nie udało mi się ich spróbować, bo sklep, w którym na co dzień zaopatrują się w nie mieszkańcy miasta i turyści, był zamknięty. Kanapki cieszyńskie ze śledziem są tak popularne, że często zostają wyprzedane przed godziną 12.00 w dzień. Obiecałam sobie, że następnym razem ich spróbuję i wtedy na pewno dam wam znać o moich odczuciach! PS Najpopularniejsze kanapki ze śledziem dostaniecie w sklepie Społem w Cieszynie.

13. Kwaśnica - góralska zupa na wywarze mięsnym, np. gotowana na żeberku albo świńskim ryju. Jej głównym składnikiem jest kapusta kiszona, a pozostałymi składnikami są grzyby, ziemniaki i przyprawy, m.in. liść laurowy czy majeranek. W sierpniu w Żywcu odbywa się Światowy Festiwal Kwaśnicy! Ja za to próbowałam tej zupy w Starej Karczmie w Jeleśni.

14. Wodzionka (brotzupa) - zupa z chlebem z dodatkiem masła lub smalcu, a także czosnku. Wszystkie te składniki zalewane są wrzątkiem. Wodzionka to symbol oszczędności, ale i biedy mieszkańców województwa śląskiego. Niegdyś była jedzona o każdej porze dnia, również, a nawet przede wszystkim na śniadanie. Wykorzystuje się do niej czerstwy chleb, więc można się domyślić, że powstała, by nic w gospodarstwie się nie marnowało. Była jedzona zarówno wśród chłopów jak i zamożniejszych warstw społeczeństwa. Obecnie, nadal przygotowywana jest w niektórych domach, chociaż nie jest już tak popularna jak kiedyś.

15. Karminadle (karbinadle) - to śląska nazwa popularnych w Polsce kotletów mielonych. Przygotowywanie karminadli, podobnie jak i innych mięsnych dań, związane było ściśle z popularnymi niegdyś na Śląsku świniobiciami. Mięso uzyskiwane z uboju musiało wystarczyć na kilka miesięcy, więc gospodarstwa wykorzystywały każdą część tuszy wieprzowej. Z mięsa i tłuszczu świńskiego robiono, m.in. karminadle.

16. Fitka - zupa z wody i włoszczyzny z ziemniakami, bez mięsa. Bardzo prosta w przygotowaniu. Inaczej nazywana jest „biedą" czy „pituchą".

17. Szpajza - bardzo popularny deser w województwie śląskim. Zwykle podawany był do stołu z powodu jakiejś specjalnej okazji, w trakcie wesela czy komunii. Istnieje wiele odmian szpajzy, ale jej podstawowe smaki to czekoladowy i cytrynowy. Szpajza przypomina trochę w smaku mus, ale tak naprawdę jest to krem z jajek i cukru z dodatkiem żelatyny. Jest to dosyć lekki deser, chociaż całkiem słodki. Szpajza podawana jest w szklanych naczyniach i może być udekorowana, np. bitą śmietaną. Próbowałam jej po raz pierwszy w życiu w Restauracji pod Prosiakiem w Tychach.

18. Kreple i krepliki - to po prostu pączki. Kreple były, są i będę popularne w całej Polsce. Te smakołyki smażone są z ciasta drożdżowego i wypełniane nadzieniem, np. dżemem albo czekoladą. Tradycyjne pączki wysmażane są na słoninie, sadle lub maśle, a następnie posypywane cukrem pudrem.

21. Kołocz - śląskie, tradycyjne ciasto świąteczne. Zwykle podawane jest na weselach, komuniach czy odpustach. Pierwotnie kołocz był wypiekany z masą makową lub serową i z posypką, obecnie można znaleźć wiele przepisów na kołocze z innymi nadzieniami, np. jabłkami czy budyniem. Kołocz wypiekany jest w prostokątnych blachach, w odróżnieniu od staropolskiego kołacza, który wypiekany był w kształcie koła.

22. Buchta z masłem - to buła drożdżowa z masłem. Do ciasta przed wypiekiem dodaje się roztopionego masła. Jest to danie regionalne Beskidów i Śląska Cieszyńskiego.

Czy znacie inne dania śląskie? Jeżeli tak, to jakie? Napiszcie w komentarzach czy lubicie kuchnię śląską.

Przy okazji wizyty kulinarnej w województwie śląskim, zapraszam także do odwiedzenia Kopalni Guido z nową ekstremalną trasą Poziom 355 - Szychta.

Uwaga! W czerwcu w województwie śląskim odbywa się Festiwal Śląskie Smaki! Pod tym linkiem znajdziecie również przepisy na rozmaite dania śląskie, a także informacje o szlaku kulinarnym Śląskie Smaki!

# data[].attributes.attachment_link.title
Śląski łobiod, czyli 22 dania śląskie, których nie znaliście - Podróże od kuchni

# data[].attributes.attachment_link.description
pl}Ich nazwy często bawią lub zaskakują... Genialne w swej prostocie, energetyczne dania śląskie zasługują na odświeżenie. Ile z nich znaliście? Sprawdźcie się!{:en}Their names often surprise ... Brilliant in its simplicity Silesian dishes deserve to be refreshed. How many of them did you know? Check yourself!{:}[:]

# data[].attributes.body
25 ciekawostek na temat województwa śląskiego o których mało kto wie!👇🏼

# data[].attributes.attachment_link.title
25 ciekawostek o woj. śląskim, o których pojęcie mają tylko jego mieszkańcy (albo też nie)

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbiór ciekawostek i ciekawych informacji o Śląsku i śląskim. Wiecie gdzie kursuje najstarszy tramwaj w Polsce? Gdzie nie działa grawitacja? Co to piekarok?

# data[].attributes.body
Na mapie przedstawione są stacje z zaznaczeniem indeksu jakości powietrza  smog jest wytwarzany przez samochody i inne mechaniczne pojazdy . Na śląsku w tym czasie nie ma smogu . link  ▼   ▼
http://powietrze.katowice.wios.gov.pl/

# data[].attributes.body
Rolada z kluskami i modrą kapustą to tradycyjne śląskie danie.
Jakby ktoś nie wiedział rolada to zwinięte mięso (najczęściej wołowe) z farszem (ogórek, boczek,  kiełbasa i cebula).
Moim zdaniem jedno z lepszych dań jakie kiedykolwiek jadłem.
Poniżej link do przepisu.
Karol Stawinoga

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kulinarna ikona Śląska i jedno z najlepszych dań kuchni polskiej: Ślonski łobiod, czyli rolada wołowa w sosie, kluski i modro kapusta. Kto próbował, ten wie, co znaczy mieć niebo w gębie.
Bez rolady z kluskami i kapustą na Śląsku nie może obyć się żaden świąteczny i niedzielny obiad ani wesele czy inna zacna okazja. Dostaniecie ją też w każdym barze i restauracji, które serwują kuchnię tradycyjną lub domową. Wystarczy, że poprosicie o ślonski łobiod i wiadomo, co zaraz pojawi się na waszym stole. Rolada wołowa śląska znalazła się zresztą na liście produktów tradycyjnych, o czym już dla was pisaliśmy:
Jak zrobić prawdziwe śląskie rolady? Tych reguł trzeba przestrzegać. Sprawdzony przepis
Przepis na roladę mamy od rodowitej Ślązaczki, zawsze trzymamy się go ściśle, dziś tylko go przypomnimy, jednak dopiero z kluskami śląskimi i modrą kapustą tworzy ona skończone dzieło kuchni regionalnej. Tego po prostu trzeba spróbować, aby poczuć kulinarnego ducha śląska.
Przepis na ślonski łobiod Składniki:

Rolada: duże plastry wołowiny (najlepiej z udźca), musztarda, kiełbasa śląska, plastry boczku, ogórek kiszony, cebula, sól, pieprz.

Modro kapusta: główka kapusty czerwonej, dwie duże cebule, olej, ocet, cukier, sól, pieprz, łyżka mąki.

Kluski śląskie: kilogram ugotowanych i ostudzonych ziemniaków, mąka ziemniaczana, żółtko.

Zrób tak: weź plastry wołowiny z udźca, rozbiją ją cienko, posyp solą i pieprzem, posmaruj zwykłą musztardą. Na skraju rozłóż pokrojone w słupki ogórki kiszone i boczek oraz pokrojoną kiełbasę. Posyp odrobiną cebuli. Dodatków musi być tyle, aby mięso dało się szczelnie zwinąć. Gdy już to zrobisz, obwiąż rolady sznurkiem, aby nie rozwinęły się podczas gotowania. Obsmaż je na gorącym tłuszczu, dodaj poszatkowaną w kostkę cebulę, smaż jeszcze chwilę, posyp słodką papryką w proszku, podlej wodą i duś, aż mięso będzie miękkie. Może to zająć nawet dwie godziny. Rolady wyjmij, usuń nitkę, a sos zagęść mąką rozrobioną z ciepłą wodą. Możesz go wcześniej zblendować.

Kapustę poszatkuj lub zetrzyj na tarce. W garnku na oleju przesmaż cebulę. Zamiast oleju możesz użyć boczku, który należy wytopić - tak jest bardziej tradycyjnie, jednak ciężej. Do przesmażonej cebuli dodaj łyżkę mąki, zasmaż, wlej szklankę wody, zagotuj cały czas mieszając, dodaj kapustę i dokładnie wymieszaj. Gotuj pod przykryciem ma małym ogniu przez około 15 min., co jakiś czas mieszając aż kapusta zrobi się miękka. Jeśli kapusta będzie przywierać, uzupełnij wodę. Dopraw octem (kapusta pięknie zmieni kolor) i przyprawami. Podawaj na ciepło.

Ugotowane ziemniaki przepuść przez praskę lub dokładnie utłucz - masa musi być zupełnie gładka. Podziel ją na cztery części, jedną wyjmij, a puste miejsce uzupełnij mąką ziemniaczaną. Dodaj żółtko i wyrób jednolite ciasto, z którego formuj niewielkie kluski, robiąc palcem dziurkę na każdej z nich - to specjalne miejsce na sos. Kluski wrzucaj do osolonej gotującej się wody, wyjmuj dwie minuty po wypłynięciu.

Rada: roladę, sos, kluski i kapustę najlepiej podać na jednym talerzu. Wtedy ślonski łobiod smakuje najlepiej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ślonski łobiod: rolada, kluski, modro kapusta. Zrozumiesz, gdy spróbujesz [PRZEPIS] - Kulinarna Polska | Gotowanie i jedzenie

# data[].attributes.attachment_link.description
Kulinarna ikona Śląska i jedno z najlepszych dań kuchni polskiej: Ślonski łobiod, czyli rolada wołowa w sosie, kluski i modro kapusta. Kto próbował, ten wie, co znaczy mieć niebo w gębie. Bez rolady z kluskami i kapustą na Śląsku nie może obyć się żaden świąteczny i niedzielny obiad ani wesele czy inna zacna okazja.

# data[].attributes.body
Anna Wyszkoni urodziła się 21 lipca 1980 roku w Tworkowie. Jest znaną polską piosenkarką wykonującą muzykę pop i rock. W latach 1996-2010 występowała w zespole Łzy. W swej solowej karierze wydała 4 albumy m.in. "Pan i Pani". W styczniu 2010r. jej album "Życie jest w porządku" zyskał status złotej płyty. 31 maja 2019r. wydany został singiel "Różowe okulary wraz z teledyskiem My3, który nagrały z piosenkarką z gościnnym udziałem jej córki, Poli.

# data[].attributes.body
Przesyłam wam Padlet. Będziecie na nim umieszczać zadania z Działu 8

# data[].attributes.body
Umieść w swojej kolumnie 3 linki,- razem (czyli każdy z Was jeden) dot. regionu ( województwa), w którym mieszkasz. Napisz tytuł  i krótki opis - termin 2.06

# data[].attributes.body
Jak umieszczać posty- otwórz w nowym oknie i obróć- nie wiem dlaczego tak się zapisało.

# data[].attributes.body
Opisano tutaj różne miejsca, które warto odwiedzić i spędzić miło czas z rodziną.

# data[].attributes.attachment_link.description
Rybnik jest miastem przyjaznym rowerzystom. Od zawsze to wiedziałam, Jednak dopiero w tym roku doceniłam to w pełni. Od kilku tygodni kręcimy się po trasach rowerowych w Rybniku, najczęściej docierając nad Zalew Rybnicki. Nasze rowerowe śląskie zaczęło się właśnie tu. Możemy nad nasze rybnickie morze jeździć i jeździć, nigdy się nie znudzi.

# data[].attributes.body
Urodziła się w 1975 roku, obecnie  ma 44 lata.
Ma 1,71 wzrostu.
Jest aktorką,artystką,piosenkarką.
W 2008 roku wyszła za mąż za Pawła Majewskiego.
Para ma 2 synów.