# data[].attributes.body
Η Joan Baez έχει δηλώσει ότι οι στίχοι είναι αυτοβιογραφικοί και αναφέρονται στη σχέση της με τον Bob Dylan.

Μια δεκαετία αφού έχουν χωρίσει, της κάνει ένα απρόσμενο τηλεφώνημα και την οδηγεί να ανατρέξει σε καθοριστικές στιγμές της ζωής τους σε ένα παρακμιακό ξενοδοχείο στο Greenwich Village της Νέας Υόρκης.

Η αναφορά της στο δώρο που του είχε κάνει τότε (μανικετόκουμπα) και η μεταφορική έκφραση «διαμάντια και σκουριά» αποτυπώνουν την ένταση που υπάρχει ανάμεσα στην εξιδανικευμένη μνήμη και τη συναισθηματική απογοήτευση.

# data[].attributes.attachment_link.title
Joan Baez - Diamonds and Rust (With Lyrics)

# data[].attributes.body
Οι ατάκες του τυφλού άγγελου Pygar από την ταινία επιστημονικής φαντασίας του 1968 Barbarella είναι χαρακτηριστικές για την αθωότητά τους σε σχέση με τον έρωτα, την αγάπη και την ανθρωπιά:

«Ένας άγγελος δεν κάνει έρωτα. Ένας άγγελος είναι έρωτας/αγάπη».

“An angel does not make love. An angel is love.”

και

«Είσαι απαλή και ζεστή. Μας λένε ότι τα πλάσματα της Γης είναι κρύα».

“You’re soft and warm. We’re told Earth beings are cold.”

Σε έναν μεταγενέστερο διάλογο, η Barbarella τον ρωτά: «Pygar! Γιατί την έσωσες [τη Μαύρη Βασίλισσα-τύραννο], μετά από όλα αυτά τα τρομερά πράγματα που σου ’χει κάνει;»

κι ο Pygar της απαντά γαλήνια:

«Ένας άγγελος δεν έχει μνήμη».

“An angel has no memory.”

# data[].attributes.attachment_link.title
Barbarella (1968) - Barbarella & Pygar’s Flight Scene | Movieclips

# data[].attributes.body
Jane Fonda (1937- )

John Phillip Law (1937-2008)

# data[].attributes.headline
Balada da despedida do 5º ano jurídico (1988-89)

# data[].attributes.subject
Balada da despedida do 5º ano jurídico (1988-89)

# data[].attributes.body
Αποχαιρετιστήρια μπαλάντα του 5ου έτους

της Νομικής Σχολής

Πανεπιστήμιο της Coimbra, Πορτογαλία

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Secção de Fado da Associação Académica de Coi... - Topic

# data[].attributes.attachment_link.title
Balada da Despedida do 5º Ano Jurídico - 1988-89

# data[].attributes.body
Πάνω στο λόφο σού ’στρωσα πευκοβελόνες

κι έριξα πάνω τους αχτίδες ήλιου κι από πάνω

σου ’στρωσα ένα χαμόγελο να μην κόβεται το κορμί σου.

Κι είπα στο χρόνο να μη σε ξυπνήσει.

Ή, πιο καλά, να σε ξυπνήσει όσο μπορούσε αργότερα,

γιατί πολλές φορές τα πράγματα γίνονται μια φορά

κι ας είναι οι μέρες όλες ίδιες και ο ήλιος αιώνιος.

Νικηφόρος Βρεττάκος (1912-1991)

από τη συγκεντρωτική συλλογή Η εκλογή μου, Ποιήματα 1933-1991

σελ. 140, εκδόσεις Ποταμός

# data[].attributes.attachment_link.title
Νικηφόρος-Βρεττάκος

# data[].attributes.body
Αποσαφηνίζω, Αναλογίζομαι, Αποφασίζω τι να επιλέξω

Άσκηση 3 – Σενάριο

Ο κολλητός μου έχει έναν παιδικό φίλο που, όταν βρισκόμαστε όλοι μαζί, μου ασκεί έντονη κριτική για την ομάδα μου, τον κομματικό μου χώρο και τις απόψεις μου, αλλά ο κολλητός μου μένει παθητικός ακροατής.

Εφαρμόζω τα 3 Α.

Αποσαφηνίζω

Τι μου «ζητήθηκε» να κάνω;

Να ακούω έντονη και επαναλαμβανόμενη κριτική για την ομάδα μου, τον κομματικό μου χώρο και τις απόψεις μου χωρίς αντίδραση ή στήριξη.

Με ποιον;

Με τον παιδικό φίλο του κολλητού μου.

Πότε;

Κάθε φορά που βρισκόμαστε όλοι μαζί.

Πού;

Σε κοινές παρέες.

Είναι τίμιο αυτό που μου ζητήθηκε;

Όχι, γιατί δεν υπάρχει ισότιμος διάλογος.

Δείχνει σεβασμό στο άτομό μου;

Όχι, γιατί οι απόψεις μου υποτιμούνται και ο φίλος μου παραμένει παθητικός.

Αναλογίζομαι

Τι γίνεται αν σιωπήσω;

Θα συνεχίσω να νοιώθω αμηχανία, θυμό και αδικία.

Τι γίνεται αν εκφράσω τις αντιρρήσεις μου;

Μπορεί να υπάρξει ένταση, αλλά θα θέσω όρια και θα προστατεύσω τον εαυτό μου.

Τι άλλο μπορεί να συμβεί;

Να βελτιωθεί η επικοινωνία, αλλά και να απομακρυνθώ από μια ανθυγιεινή συνθήκη.

Θα βλάψω κάποιο άτομο σωματικά ή συναισθηματικά;

Όχι· αντίθετα, προστατεύω τη συναισθηματική υγεία όλων.

Αποφασίζω τι να επιλέξω

Όχι, δεν είναι υγιής συνθήκη.

Επιλέγω να εκφράσω ήρεμα πώς νοιώθω, να ζητήσω σεβασμό και, αν δεν υπάρξει βελτίωση, να ξαναθέσω όρια ή να απομακρυνθώ με ελαφρά πηδηματάκια.🙂

# data[].attributes.headline
Σκέψεις, συναισθήματα, πράξεις: πώς συνδέονται

# data[].attributes.subject
Σκέψεις, συναισθήματα, πράξεις: πώς συνδέονται

# data[].attributes.body
Άσκηση 2 – Στις παρακάτω συνθήκες γράψτε δύο ειδών σκέψεις, συναισθήματα και πράξεις.

1. πώς λειτουργούμε χωρίς έλεγχο:

🐺 τσακάλι, βίαιη επικοινωνία

2. πώς λειτουργούμε με έλεγχο:

🦒 καμηλοπάρδαλη, μη βίαιη επικοινωνία

Διασχίζεις το δρόμο για το σχολείο και ένα αμάξι παραλίγο να σε χτυπήσει.

ΣΚ «Δεν τον νοιάζει αν σκοτώσει κάποιον!»

ΣΥΝ Θυμός

ΠΡ Φωνάζω στον οδηγό και τον βρίζω.

ΣΚ «Πρέπει να προσέχω περισσότερο! Καλά που είμαι ασφαλής τώρα».

ΣΥΝ Ανακούφιση

ΠΡ Παίρνω βαθιά ανάσα κι απομακρύνομαι.

Επιλέγεσαι για τη βασική ομάδα στο άθλημα που κάνεις.

ΣΚ «Είμαι καλύτερος απ' τους άλλους!»

ΣΥΝ Υπεροψία

ΠΡ Καυχιέμαι και υποτιμώ εκείνους που δεν επελέγησαν.

ΣΚ «Οι κόποι μου ανταμείφθηκαν»

ΣΥΝ Χαρά

ΠΡ Συνεχίζω να προπονούμαι.

Είσαι σε ένα πάρτι και κάποιος/α μιλά με το άτομο που σου αρέσει.

ΣΚ «Α, δεν πάμε καλά!»

ΣΥΝ Ζήλεια

ΠΡ Μουρμουρίζω κι απομακρύνομαι.

ΣΚ «Είναι φυσιολογικό να μιλάει με άλλους, η αξία μου δεν έχει να κάνει μ' αυτό».

ΣΥΝ Αυτοσεβασμός

ΠΡ Πλησιάζω ήρεμα και μιλάω.

Η/Ο κολλητή/ός σου άρχισε να κάνει πολλή παρέα με άλλα άτομα εκτός από σένα.

ΣΚ «Δεν με θέλει πια».

ΣΥΝ Καχυποψία

ΠΡ Συνοφρυώνομαι.

ΣΚ «Αμέλησα να προτείνω εκείνη τη δραστηριό- τητα».

ΣΥΝ Εγρήγορση

ΠΡ Προτείνω να περάσουμε χρόνο μαζί κάνοντας κάτι συγκεκριμένο.

Παρόλο που δούλεψες πολύ για μια εργασία, πήρες χαμηλό βαθμό.

ΣΚ «Είναι άδικο!»

ΣΥΝ Οργή

ΠΡ Τα παρατάω.

ΣΚ «Κάτι μπορώ να μάθω απ' αυτό».

ΣΥΝ Αποφασιστικότητα

ΠΡ Προσπαθώ ξανά με διαφορετικό τρόπο.

Μια παρέα παιδιών περνά από δίπλα σου και σε κοροϊδεύει.

ΣΚ «Βλαμμένα!»

ΣΥΝ Αγανάκτηση

ΠΡ Ανταποδίδω.

ΣΚ «Το άκυρο συμβάν της ημέρας... Έχω σημαντικότερα πράγματα να κάνω σήμερα!»

ΣΥΝ Αδιαφορία

ΠΡ Απομακρύνομαι με σταθερό βήμα.

# data[].attributes.headline
Quando nasce un amore / Όταν γεννιέται ένας έρωτας (1988)

# data[].attributes.subject
Quando nasce un amore / Όταν γεννιέται ένας έρωτας (1988)

# data[].attributes.attachment_link.title
Anna Oxa – Quando nasce un amore (Sanremo 1988) - live

# data[].attributes.headline
Μη Βίαιη Επικοινωνία

# data[].attributes.subject
Μη Βίαιη Επικοινωνία

# data[].attributes.body
προς μια κοινωνία ειρηνικής συνύπαρξης

Η προσέγγιση του ψυχολόγου Marshall Rosenberg (1934-2015)

Άσκηση 1 – Η επικοινωνία με τον εαυτό μου

Εργασία ευαισθητοποίησης για την έκφραση των εσωτερικών συναισθημάτων μου και για την κατανόηση των επιδιώξεών μου από τους άλλους.

Καταγράφω τα βήματα.

1. Προσδιορίζω το δυσάρεστο γεγονός

Όταν η/ο σύντροφός μου παίρνει αποφάσεις που μας αφορούν χωρίς να με ρωτήσει ή να συζητήσει μαζί μου.

2. Προσδιορίζω το συναίσθημα που νοιώθω

«Όταν συμβαίνει αυτό και μαθαίνω τις αποφάσεις σου εκ των υστέρων, αισθάνομαι απογοήτευση και θυμό».

3. Αναλαμβάνω την ευθύνη και εκφράζω την ανάγκη που έχω

«Επειδή έχω ανάγκη από αμοιβαιότητα, συντροφικότητα, σεβασμό και επικοινωνία μαζί σου».

4. Διατυπώνω ένα αίτημα συγκεκριμένο, σαφές, εφικτό, με θετική γλώσσα δράσης

«Θα ήθελα, πριν πάρεις μια απόφαση που μας αφορά και τους δύο, να τη συζητάμε μαζί και να ακούς τη γνώμη μου».

# data[].attributes.attachment_caption
Κάθοδος των Μυρίων

# data[].attributes.headline
Κι αν θα ξημερώσω (1997)

# data[].attributes.subject
Κι αν θα ξημερώσω (1997)

# data[].attributes.attachment_link.title
Κάθοδος των μυρίων - Κι αν θα ξημερώσω

# data[].attributes.attachment_caption
Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας (1952- )

# data[].attributes.headline
Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον (1989)

# data[].attributes.subject
Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον (1989)

# data[].attributes.attachment_link.title
Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον - Αδελφοί Κατσιμίχα

# data[].attributes.attachment_caption
Κώστας Καράλης (1947- )

# data[].attributes.headline
Ιδανικός κι ανάξιος εραστής (1976) 

# data[].attributes.subject
Ιδανικός κι ανάξιος εραστής (1976) 

# data[].attributes.body
Mal du départ

Πόνος της αναχώρησης

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Πολιτισμός Δυτικά

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιδανικός και ανάξιος εραστής - Κώστας Καράλης (1976)

# data[].attributes.headline
Doch das Weinen hab' ich längst verlernt / Όμως έχω από καιρό ξεμάθει να κλαίω (1984)

# data[].attributes.subject
Doch das Weinen hab' ich längst verlernt / Όμως έχω από καιρό ξεμάθει να κλαίω (1984)

# data[].attributes.attachment_link.title
Drafi Deutscher - Doch das Weinen hab' ich längst verlernt

# data[].attributes.headline
Η Kamala Harris στην εκπομπή του Jimmy Kimmel

# data[].attributes.subject
Η Kamala Harris στην εκπομπή του Jimmy Kimmel

# data[].attributes.body
Πριν λίγες μέρες διάβασα το βιβλίο της Kamala Harris 107 Days που κυκλοφόρησε στις 23 Σεπτεμβρίου 2025.

Το προτείνω σε όποι@ν αναζητά στιγμές έμπνευσης, δημοκρατικών αξιών και ψυχικής ενδυνάμωσης ή θέλει απλώς να κάνει μια παύση και να δει τα πράγματα από μια ρεαλιστική αλλά και φωτεινή οπτική.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kamala Harris on the American People Deserving Better Than Trump, Epstein Files & Debating Donald

# data[].attributes.headline
Η Kamala Harris στην Εθνική Επιτροπή των Δημοκρατικών

# data[].attributes.subject
Η Kamala Harris στην Εθνική Επιτροπή των Δημοκρατικών

# data[].attributes.body
(ετήσιο συνέδριο για στελέχη και απλά μέλη, 15/12/2025)

# data[].attributes.attachment_link.title
Vice President Kamala Harris on the Fight For the Future at the 2025 DNC Winter Meeting

# data[].attributes.body
Το να απελευθερωθείς ήταν ένα πράγμα· το να διεκδικήσεις την κυριότητα αυτού του απελευθερωμένου εαυτού ήταν κάτι άλλο.

Freeing yourself was one thing, claiming ownership of that freed self was another.

― Toni Morrison, Beloved

(1931-2019)

# data[].attributes.headline
Τραγουδάμε δίχως φόβο

# data[].attributes.subject
Τραγουδάμε δίχως φόβο

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ανοιχτή Ορχήστρα | Open Orchestra Greece

# data[].attributes.attachment_link.title
Τραγουδάμε δίχως Φόβο - Canción sin Miedo | 8 Μαρτίου 2022

# data[].attributes.headline
Io vivrò senza te / Θα ζήσω χωρίς εσένα (1972)

# data[].attributes.subject
Io vivrò senza te / Θα ζήσω χωρίς εσένα (1972)

# data[].attributes.attachment_link.title
Mina - Io vivrò senza te (Live alla Bussola '72)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ελληνικό Τραγούδι

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιοβάννα - Σαν φύλλο | Official Audio Release

# data[].attributes.headline
«Tο αήττητο καλοκαίρι της Λιλιάνα», ένα βιβλίο της Κριστίνα Ριβέρα Γκάρσα

# data[].attributes.subject
«Tο αήττητο καλοκαίρι της Λιλιάνα», ένα βιβλίο της Κριστίνα Ριβέρα Γκάρσα

# data[].attributes.body
Ποια πιστεύετε ότι είναι η συναισθηματική κατάσταση της Λιλιάνα; Πώς τοποθετεί τον εαυτό της και πώς τον Άνχελ;

Όταν η Λιλιάνα καταγράφει τις εμπειρίες της στο ημερολόγιό της, νοιώθει εξαντλημένη. Μοιάζει να θρηνεί ή να προσεύχεται χωρίς αποδέκτη. Εκφράζει την απόλυτη αδυναμία της. Δεν λέει «θα μιλήσω» αλλά «μακάρι να μπορούσα να μιλήσω». Η φωνή της υπάρχει, αλλά είναι μπλοκαρισμένη.

Μέμφεται τον εαυτό της, εσωτερικεύει τη βία και η οδύνη της κορυφώνεται: «Μακάρι να έπαυα να είμαι ένα από αυτά [ενν. τα "καταπραϋντικά" του συντρόφου της, Άνχελ]».

Φαίνεται να βλέπει τον εαυτό της σαν «βάρος», σαν κάτι «κακό» ή —στην καλύτερη περίπτωση— σαν ένα φάρμακο που δεν έδρασε. Έχει απορροφήσει το βλέμμα του Άνχελ και το στρέφει εναντίον της ως αποτέλεσμα μίας μακρόχρονης κακοποίησης.

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι απουσιάζει ο θυμός. Δεν εκτοξεύονται κατηγορίες. Κυριαρχεί η λύπη, η παραίτηση και μια αξιοπρεπής επιθυμία απεγκλωβισμού από αυτό το σύστημα σχέσης. «Δεν υπάρχει χώρος για πικρίες. Δεν υπάρχει για μίσος. Δεν θα ξανακούσεις για μένα. Είμαι ένα σημείο θολό».

Η Λιλιάνα τοποθετεί τον εαυτό της όχι ως έναν άνθρωπο με δικαιώματα, αλλά σαν κάτι ζημιογόνο. Δεν λέει «μου κάνεις κακό». Λέει «μακάρι να θεωρούσες ότι εγώ είμαι κακό για σένα». Αναλαμβάνει έτσι την ευθύνη της δυσφορίας του Άνχελ, αποσύρει τον εαυτό της από τη διεκδίκηση και φαντάζεται την προσωπική της ακύρωση ως μία πιθανή αποδεκτή λύση.

Το έχουμε ξαναδεί: Η γυναίκα μαθαίνει να σώζει τον άλλο, ακόμα και με κόστος την ίδια της τη ζωή.

Ο Άνχελ δεν κατονομάζεται ως θύτης. Περιγράφεται εύθραυστος, χρειάζεται «καταπραϋντικά» σαν κάποιος ασθενής που υποφέρει, σαν να 'ναι αυτός το κέντρο του σύμπαντος γύρω απ' το οποίο περιστρέφεται αενάως η γυναικεία σκέψη.

Η Λιλιάνα δεν του ζητά να αλλάξει. Θεωρεί υπαίτιο τον εαυτό της. Εύχεται να πάψει εκείνη να επηρεάζει τη ζωή του: Υπάρχει σαφώς μια πλήρης ασυμμετρία της εξουσίας, μια αποδοχή της πατριαρχικής αφήγησης, όπου ο άντρας είναι το μέτρο και η γυναίκα η διατάραξη.

Στο σύνολό τους, τα λόγια της Λιλιάνα ισοδυναμούν με κραυγή. Αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην επιθυμία της για αποδέσμευση κι εκείνη την ενοχή που την κατατρώει. Δεν αντέχει να πασχίζει άλλο, ωστόσο ακόμα δεν μπορεί να επιρρίψει εξ ολοκλήρου την ευθύνη στο θύτη.

Γράφει όχι από θέση ισχύος, αλλά από μια βαθιά μοναξιά, μια συναισθηματική απογύμνωση: «Πόση ανάγκη έχω για παρέα!» Επιχειρεί τραγικά να λύσει το πρόβλημα μόνη της… εκμηδενίζοντας τον εαυτό της.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την εξομολόγησή της συγκλονιστική: Δεν εκστομίζει καμιά βαρύγδουπη προφητεία. Πρόκειται για την ειλικρινή μαρτυρία μιας απελπισμένης γυναίκας που εξαντλεί τα τελευταία της ψυχικά αποθέματα προκειμένου να υ π ά ρ ξ ε ι χωρίς να «ενοχλεί».

# data[].attributes.headline
Νεαρή γυναίκα της σορβικής μειονότητας (1937)

# data[].attributes.subject
Νεαρή γυναίκα της σορβικής μειονότητας (1937)

# data[].attributes.body
Ελαιογραφία της Elisabeth Wolf (1873-1964), που αναπαριστά νεαρή γυναίκα της σλαβόφωνης μειονότητας των Wenden/Sorben.

Λαογραφικό Μουσείο του Lübbenau/Lubnjow, Βρανδεμβούργο, Γερμανία

# data[].attributes.attachment_caption
Ελένη Βιτάλη (1954- )

# data[].attributes.headline
Ξαφνικός έρωτας (1984)

# data[].attributes.subject
Ξαφνικός έρωτας (1984)

# data[].attributes.attachment_link.title
♫ Ξαφνικός έρωτας - Ελένη Βιτάλη

# data[].attributes.headline
Βήματα στη σκάλα (1975)

# data[].attributes.subject
Βήματα στη σκάλα (1975)

# data[].attributes.attachment_link.title
Μαρίνα: Βήματα στη Σκάλα (1975)

# data[].attributes.body
Αιχμάλωτη σε φαύλους κύκλους, η σύγχυση δεν μου είναι κάτι καινούργιο

Caught up in circles, confusion is nothing new

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyndi Lauper - Time After Time (Official HD Video)

# data[].attributes.headline
Sei de um rio / Ξέρω για ένα ποτάμι (2008)

# data[].attributes.subject
Sei de um rio / Ξέρω για ένα ποτάμι (2008)

# data[].attributes.body
Ξέρω για ένα ποτάμι, ένα ποτάμι όπου ακόμη και τα ψέματα έχουν τη γεύση της αλήθειας

Sei de um rio, rio onde a própria mentira tem o sabor da verdade

# data[].attributes.attachment_link.title
Camané - Sei De Um Rio [Official Music Video]

# data[].attributes.headline
Δεν θα με ξεχάσεις (1990)

# data[].attributes.subject
Δεν θα με ξεχάσεις (1990)

# data[].attributes.attachment_caption
Δημήτρης Μητροπάνος (1948-2012)

# data[].attributes.attachment_link.title
Θες - Δημήτρης Μητροπάνος

# data[].attributes.headline
Fuir le bonheur de peur qu'il ne se sauve (1983)

# data[].attributes.subject
Fuir le bonheur de peur qu'il ne se sauve (1983)

# data[].attributes.body
Εγκαταλείποντας την ευτυχία

από φόβο μήπως τελειώσει

# data[].attributes.attachment_link.title
Jane Birkin - Fuir le bonheur de peur qu'il ne se sauve (1983)

# data[].attributes.headline
Η πυραμίδα της έμφυλης βίας

# data[].attributes.subject
Η πυραμίδα της έμφυλης βίας

# data[].attributes.body
(και στην κορυφή της πυραμίδας: η γυναικοκτονία)

Η γυναικοκτονία δεν είναι ένα μεμονωμένο ή αναπάντεχο γεγονός, αλλά το αποτέλεσμα μιας μακράς αλληλουχίας στάσεων, αντιλήψεων και συμπεριφορών που συχνά θεωρούνται φυσιολογικές και αθώες.

Στη βάση της πυραμίδας βρίσκονται τα λιγότερο φανερά κοινωνικά στερεότυπα: τα σεξιστικά, ομοφοβικά ή τρανσφοβικά «αστεία», η αντικειμενοποίηση των γυναικών, η προβληματική γλώσσα και οι άκαμπτοι έμφυλοι ρόλοι τους οποίους όλες, όλοι, όλα καλούνται να υποδυθούν, θέλοντας και μη. Οι πολλαπλές μορφές της διαφοράς κάθε ατόμου γελοιοποιούνται, καταπατώνται και ισοπεδώνονται.

Να μην ξεχνάμε και το «αόρατο ταβάνι», που ενισχύει την ιδέα ότι οι γυναίκες έχουν περιορισμένο ρόλο, λιγότερη αξία ή μικρότερη αυτονομία. Ακόμα δε περισσότερο πλήττονται και εξευτελίζονται γυναίκες που είναι άπορες ή έχουν εθνοτικό και μεταναστευτικό υπόβαθρο.

Εκφράσεις του τύπου «έτσι είμαστε εμείς οι άντρες», «οι γυναίκες τα παραλένε», «αυτές προκαλούν με τη συμπεριφορά τους», «ένα αστείο έκανα», καλλιεργούν μια κουλτούρα ανοχής στη διάκριση και μειώνουν τη σοβαρότητα της προσβολής. Μετακυλίουν την ευθύνη από το θύτη στο θύμα.

Τα λιγότερο φανερά στερεότυπα έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινότητα και συχνά δεν αναγνωρίζονται ως προβληματικά. Περιλαμβάνουν την ιδέα ότι οι «πραγματικοί» άντρες πρέπει να είναι δυναμικοί, επιβλητικοί, κυριαρχικοί, ενώ οι γυναίκες οφείλουν να είναι υποχωρητικές, ήσυχες, παραγκωνισμένες, περιποιητικές, «γλυκές»— αν και επιφορτισμένες με άχαρα καθήκοντα και αγγαρείες, καταδικασμένες να διαβιούν μοιρολατρικά στο μισοσκόταδο της ιστορίας.

Η Susan Sontag (2024) έχει επισημάνει εύστοχα και το θέμα της διαφορετικής αντιμετώπισης λόγω ηλικίας: «Πολλοί άντρες έχουν περισσότερη επιτυχία στον ερωτικό τομέα στα σαράντα απ' ό,τι είχαν στα είκοσι ή στα είκοσι πέντε· η φήμη, τα χρήματα και, πάνω απ' όλα, η εξουσία είναι αφροδισιακά. Μια γυναίκα που έχει κερδίσει δύναμη σε ένα ανταγωνιστικό επάγγελμα ή στην καριέρα της θεωρείται λιγότερο αντί για περισσότερο επιθυμητή». Η επιτυχία της είναι μειονέκτημα.

Στα επόμενα επίπεδα της πυραμίδας, τα στερεότυπα εξελίσσονται σε πιο καταφανείς μορφές βίας: λεκτικές απειλές και επιθέσεις, άσκηση ελέγχου και ψυχολογικού εκβιασμού. Η αρρωστημένη ζήλια παρουσιάζεται ως «αγάπη», η ασφυκτική καταπίεση ως «ενδιαφέρον», η χυδαία επιθετικότητα ως «πάθος». Αυτές οι αντιλήψεις εκφράζονται πλέον ανοιχτά και αδιαπραγμάτευτα. Έχει επιβληθεί μια κατάσταση όπου ο άντρας έχει το πάνω χέρι στη σχέση και δικαιούται να αποφασίζει, να εξουσιάζει ή και να τιμωρεί.

Ακόμη ψηλότερα, η βία κλιμακώνεται σε σωματική, σεξουαλική και οικονομική κακοποίηση. Τα στερεότυπα γίνονται άκρως επικίνδυνα, καθώς ενισχύουν την αίσθηση ιδιοκτησίας πάνω στο «αδύναμο» φύλο.

Κατάληξη: ο βιασμός, που μάλιστα παρουσιάζεται συχνά ως μία φυσική αντίδραση και όχι ως συνειδητή επιλογή με στόχο την επιβολή, την ταπείνωση και την κατάκτηση του τροπαίου. Το έγκλημα κανονικοποιείται και συχνά παραβλέπεται από τον κοινωνικό περίγυρο.

Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκεται η γυναικοκτονία, η ακραία και τελική μορφή έμφυλης βίας. Δεν προκύπτει από το πουθενά, αλλά ως αποτέλεσμα μιας κοινωνίας που για χρόνια ανέχεται, σχετικοποιεί, υποβαθμίζει ή δικαιολογεί ό,τι προηγήθηκε.

Η αντιμετώπιση της γυναικοκτονίας ξεκινά, επομένως, από τα «μικρά»: τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε, τα αστεία που αποδεχόμαστε, τα στερεότυπα που αναπαράγουμε. Μόνο αν αμφισβητήσουμε και αποδομήσουμε τα λιγότερο φανερά στερεότυπα, μπορούμε να αποτρέψουμε την κλιμάκωση της βίας και να χτίσουμε μια κοινωνία ισότητας, σεβασμού και ασφάλειας.

Για το σκοπό αυτό, θα χρειαστεί να εξωτερικεύοσυμε, να ενδυναμώσουμε ή και να επανακαθορίσουμε την εσωτερική μας φωνή. Για να αποκτήσουν όλ@ φωνή.

Δεν είναι εύκολο. Στην ταινία Women Talking της Sarah Polley (2022), οι γυναίκες (θύματα κακοποίησης και βιασμού) αναγκάζονται να συζητήσουν διεξοδικά θέματα όπως η γυναικεία αλληλεγγύη, η πίστη στο Θεό και η αμφισβήτησή της, η βία, η συγχώρεση και η δικαιοσύνη, η ανάγκη για ελευθερία και αυτοδιάθεση.

Βλέπουμε πως όταν η εσωτερική φωνή βρίσκει διέξοδο και επιτέλους ακούγεται, δημιουργείται μια νέα ταυτότητα, δυναμική αυτή τη φορά και ανυπότακτη.

Ας θυμηθούμε την Judith Butler (2009): «Το Υποκείμενο είναι πάντα αποτέλεσμα της εξουσίας αλλά και πιθανός φορέας υπονόμευσής της, στο βαθμό που οι λόγοι που το συγκροτούν είναι ρευστοί και επαναδιαπραγματεύσιμοι. Αυτή η διττή σχέση με την εξουσία αποκαλύπτει τόσο τη δύναμη των κανονιστικών πλαισίων όσο και τη δυνατότητα ριζικής επαναδιατύπωσης της ταυτότητας».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Butler, Judith. (2009). Αναταραχή Φύλου. Ο Φεμινισμός και η ανατροπή της ταυτότητας. Μτφ. Γιώργος Καράμπελας. Αλεξάνδρεια: Αθήνα

Sontag, Susan (2024). Περί Γυναικών. Μτφ. Δανάη Σιώζιου. Gutenberg: Αθήνα

# data[].attributes.body
Με τον καιρό
Με τον καιρό, πάνε, όλα φεύγουν
Ξεχνάμε το πρόσωπο και ξεχνάμε τη φωνή
Την καρδιά όταν δεν χτυπάει πια
Δεν έχει νόημα να ψάξουμε παραπέρα
Ας το αφήσουμε έτσι, καλά είναι

Avec le temps

Avec le temps, va, tout s'en va

On oublie le visage et l'on oublie la voix

Le cœur quand ça bat plus

C'est pas la peine d'aller chercher plus loin

Faut laisser faire, c'est très bien

Με τον καιρό, δεν αγαπάμε πια

Avec le temps on n'aime plus

# data[].attributes.attachment_link.title
Avec le temps ([LIVE 1976) – Dalida Official

# data[].attributes.body
Λευκή σελήνη
Φέγγει στο δάσος
Κάθε κλωνάρι
Και μια φωνή
Φυλλοσκεπάσματα

Αγαπημένη μου... ω!

Λιμνούλα-καθρέφτης
Βαθύς, αντανάκλασμα
Της μαύρης ιτιάς
Η σιλουέτα
Κι ο αγέρας να κλαίει

Ώρα για να ονειρευτούμε!

Ένα απέραντο και τρυφερό
Γαλήνεμα φαίνεται
Να κατεβαίνει
Απ’ το στερέωμα
Τ’ άστρο ιριδίζει:

Η έξοχη ώρα.

στίχοι του Paul Verlaine
(1844-1896)

La lune blanche
Luit dans les bois ;
De chaque branche
Part une voix
Sous la ramée...

Ô bien-aimée.

L’étang reflète,
Profond miroir,
La silhouette
Du saule noir
Où le vent pleure...

Rêvons, c’est l’heure.

Un vaste et tendre
Apaisement
Semble descendre
Du firmament
Que l’astre irise...

C’est l’heure exquise.

μουσική του Reynaldo Hahn

(1874-1947)

# data[].attributes.attachment_link.title
Ben Bliss, Tenor - 'L'heure Exquise' by Reynaldo Hahn (song only)

# data[].attributes.headline
Que c'est triste Venise / Τι καταθλιπτική που είναι η Βενετία (1964)

# data[].attributes.subject
Que c'est triste Venise / Τι καταθλιπτική που είναι η Βενετία (1964)

# data[].attributes.body
Τι καταθλιπτική που είναι η Βενετία
όταν δεν αγαπιόμαστε πια...

Que c'est triste Venise

quand on ne s'aime plus...

# data[].attributes.attachment_link.title
Charles Aznavour - Que c'est triste Venise (Audio Officiel)

# data[].attributes.headline
Γιατὶ τὸν εἴχαμε λησμονήσει

# data[].attributes.subject
Γιατὶ τὸν εἴχαμε λησμονήσει

# data[].attributes.body
Μπορεῖ ἕνας ἀπὸ μᾶς ν’ ἀγαπήσει μία γυναῖκα;
Ἂς βγεῖ ἔξω
Ἂς περπατήσει πρὸς τὴ θάλασσα
Ἂς τραγουδήσει
Ἀπὸ τὰ κύματα θ’ ἀνθίσουν γυναῖκες
Ὄχι μοναχὰ γιὰ κεῖνον ποὺ τραγουδᾷ
Ἀλλὰ γιὰ ὅλους μας
Ὅλοι θὰ μάθουμε ξανὰ τὸν ἔρωτα
Σὰν νὰ μὴν τὸν ξέραμε ποτὲ
Σὰν νὰ τὸν εἴχαμε λησμονήσει
Γιατὶ τὸν εἴχαμε λησμονήσει

(19.6.1938)

Γιῶργος Σαραντάρης (1908-1941)

# data[].attributes.attachment_link.title
Προσθέστε επικεφαλίδα (12)

# data[].attributes.headline
Te hooi en te gras / Αραιά και πού (1975)

# data[].attributes.subject
Te hooi en te gras / Αραιά και πού (1975)

# data[].attributes.body
Αν αυτό μοιάζει με ποίημα
είναι επειδή τα μάτια σου
γίνονται ακόμα πιο γαλάζια όταν μιλάς
για γλάρους
και μαρμελάδα φράουλα

Αν αυτό μοιάζει με το πρόσωπό σου
είναι επειδή εκείνο το πρωί
ήρθα στο σπίτι σου
περπατώντας κόντρα στον άνεμο
μες απ’ το πόλντερ
[έδαφος που έχει ανακτηθεί τεχνητά απ’ τη θάλασσα]

Μαζέψαμε μαζί βατόμουρα
προστατευτήκαμε κάτω απ’ το ίδιο αδιάβροχο
έτσι το έφεραν οι περιστάσεις
αραιά και πού
ήταν ό,τι ήταν

Ο ήλιος έσκασε μες απ’ τα σύννεφα
ανοίξαν οι ουρανοί
κρεμόταν μια σταγόνα απ’ τη μύτη σου

Αν τώρα κόλλησα εδώ και δεν λέω να φύγω
είναι επειδή είναι Αύγουστος
κάτω απ’ τις κερασιές
στη σκιά του περιβολιού σου

Μαζέψαμε μαζί βατόμουρα
προστατευτήκαμε κάτω απ’ το ίδιο αδιάβροχο
έτσι το έφεραν οι περιστάσεις
αραιά και πού
ήταν ό,τι ήταν

Τρώγαμε όταν μας βόλευε
ξαπλώναμε όπου θέλαμε
κι είχες σχεδόν ξεχάσει ποιος είμαι

Κι αν τώρα φτιάχνω τσάι
είναι επειδή έτυχε να σε ακούσω να κλαις
όταν νόμισες πως είχα φύγει

Μαζέψαμε μαζί βατόμουρα
προστατευτήκαμε κάτω απ’ το ίδιο αδιάβροχο
έτσι το έφεραν οι περιστάσεις
αραιά και πού
ήταν ό,τι ήταν

Als dit op een gedicht lijkt

Dan komt dat door jouw ogen

Die blauwer worden als je praat

Over zeemeeuwen

En aardbeienjam

Als dat op jouw gezicht lijkt

Dan ligt dat aan een ochtend

Tegen de wind in

Door de polder

Naar jouw huis

Samen bramen plukken

Samen schuilen onder een jas

Samenlopen van omstandigheden

Te hooi en te gras

Dat was wat het was

De zon brak door de wolken

De hemel scheurde open

Er hing een druppel

Aan je neus

Als ik ben blijven plakken

Dan ligt dat aan augustus

Onder de kersen

In de schaduw

Van jouw tuin

Samen bramen plukken

Samen schuilen onder een jas

Samenlopen van omstandigheden

Te hooi en te gras

Dat was wat het was

We aten als het uitkwam

We lagen waar we wilden

En jij vergat haast

Wie ik was

En als ik nu nog thee zet

Dan ligt dat aan het toeval

Dat ik je hoorde huilen

Toen je dacht

Dat ik al weg was

Samen bramen plukken

Samen schuilen onder een jas

Samenlopen van omstandigheden

Te hooi en te gras

Dat was wat het was

# data[].attributes.body
Tunga είναι η επαναλαμβανόμενη μουσική φράση που παίζεται στην kora, την αφρικανική άρπα.

# data[].attributes.headline
Een etentje voor twee / Δείπνο για δύο (1982)

# data[].attributes.subject
Een etentje voor twee / Δείπνο για δύο (1982)

# data[].attributes.body
Δείπνο για δύο
Έφερες λουλούδια
Δείπνο αποχωρισμού
Έβαλα τα καλά μου
Ειδικά για σένα
Η τελευταία φορά...
— Τι είπες;
— Δεν θέλω άλλο
— Ας είμαστε λογικοί
— Λίγο κρασί ακόμα;
— Μπορούμε όμως να μείνουμε φίλοι, έτσι δεν είναι;
Όχι, δεν νομίζω ότι το μπορώ
Δεν είσαι φιλαράκι μου, αλλά ένας άντρας
Το τριαντάφυλλο μαράθηκε, έχασε το χρώμα του
Αν και δεν ήθελα να το δω αυτό
Δύσκολος αποχαιρετισμός στην εξώπορτα
— Άντε, μπες τώρα μες στο σπίτι
Μα συ τρέμεις απ’ το κρύο!
(Είπες απαλά)
Δεν σε αγάπησα ποτέ ξανά
Όπως τότε, κείνη τη νύχτα

Een etentje voor twee

Jij bracht bloemen mee

Afscheidsdiner

Mijn mooiste kleren aan

Voor jou gedaan

Die allerlaatste keer

Wat zei je ook alweer

Ik wil niet meer

Laten we verstandig zijn

Wil je nog wijn

En we kunnen toch wel vrienden zijn of niet

Nee, ik denk dat ik dat helemaal niet kan

Je bent voor mij geen vriendje, maar een man

De roos is uitgebloeid, verloor zijn kleur

Al wilde ik dat eigenlijk niet zien

Een moeilijk afscheid aan de buitendeur

Ga jij nou maar in huis

Je bibbert van de kou

Zei je nog zacht

Ik hield nooit meer van jou

Als toen die nacht

# data[].attributes.attachment_link.title
Een Etentje Voor Twee (The Flowers And The Wine)

# data[].attributes.attachment_caption
Μια πρόταση για το τέλος του κόμικ «Μαφάλντα» του Αργεντίνου σκιτσογράφου Κίνο (Quino)

# data[].attributes.headline
Ένα επιπλέον καρέ 

# data[].attributes.subject
Ένα επιπλέον καρέ 

# data[].attributes.body
Και τώρα τι;

Η Μαφάλντα έχει σηκωθεί από τη θέση της. Το σώμα της δεν είναι πια ακίνητο και βαρύ. Μετατοπίστηκε. Τα χέρια της απλωμένα, μας προσκαλούν. Το βλέμμα της που κάποτε είχε μείνει αποσβολωμένο, κοιτάζει τώρα εμπρός θαρρετά, ατενίζει εμάς.

Το σκηνικό είναι ένας δημόσιος χώρος, μια παραλία.

Εκεί, άνθρωποι διαφορετικών φύλων και ηλικιών, οι γονείς της Μαφάλντα, συμμαθητές και συμμαθήτριές της, συνομιλούν και συνεργάζονται προκειμένου να καθαρίσουν την παραλία από τα σκουπίδια. Δεν πρόκειται για αγγαρεία αλλά για εθελοντική πράξη.

Είναι φανερή η μετάβαση από την επίγνωση στη συλλογική ευθύνη.

Η εργασία και η μέριμνα δεν απορρίπτονται, παύουν όμως να είναι αόρατες. Αποκτούν αναγνωρισιμότητα. Δεν θεωρούνται αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση.

Στο νέο καρέ, το σώμα του κοριτσιού (αλλά και κάθε φιγούρας) δεν είναι το ηττημένο σώμα ενός μόχθου χωρίς αναγνώριση, αλλά ένα παλλόμενο σώμα που συνυπάρχει, συναναπνέει και συγγράφει ένα κεφάλαιο από την ιστορία της ανθρωπότητας.

Η παιδική ματιά δεν βλέπει την αδικία ως «φυσική τάξη». Δεν αποδέχεται μοιρολατρικά το βάρος και τη συνήθεια της ανισότητας. Εναντιώνεται, μάχεται.

Τα σώματα δρουν.

Τα πρόσωπα δίχως θλίψη, συγκεντρωμένα, γαλήνια.

Η κούραση υπάρχει μεν, αλλά είναι γλυκιά και σίγουρα όχι μοναχική.

Το καθάρισμα έχει μετατραπεί από σύμβολο καταπίεσης σε σύμβολο συμμετοχής.

Τελική φράση από τη Μαφάλντα:

«Η ιστορία δεν πρέπει απλώς να καθαρίζεται.

Τη γράφουμε όλ@ μαζί».

# data[].attributes.attachment_caption
Αλέξανδρος Χατζής (1966- )

# data[].attributes.headline
Χάρτινο φιλί (2007)

# data[].attributes.subject
Χάρτινο φιλί (2007)

# data[].attributes.attachment_link.title
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΧΑΤΖΗΣ - ΧΑΡΤΙΝΟ ΦΙΛΙ

# data[].attributes.attachment_caption
Ο γάμος με τον Ρόντνι Ρουκ (1963)

# data[].attributes.headline
Η ευλογία της έλλειψης

# data[].attributes.subject
Η ευλογία της έλλειψης

# data[].attributes.body
Ευγνωμονώ τις ελλείψεις μου

ό,τι μου λείπει με προστατεύει

από κείνο που θα χάσω

όλες οι ικανότητές μου που ξεράθηκαν

στο αφρόντιστο χωράφι της ζωής

με προφυλάσσουν από κινήσεις στο κενό

άχρηστες, ανούσιες.

Ό,τι μου λείπει με διδάσκει

ό,τι μου ‘χει απομείνει

μ’ αποπροσανατολίζει

γιατί μου προβάλλει εικόνες απ’ το παρελθόν

σαν να ‘ταν υποσχέσεις για το μέλλον.

Δεν μπορώ, δεν τολμώ

ούτ’ έναν άγγελο περαστικό

να φανταστώ γιατί εγώ

σ’ άλλον πλανήτη, χωρίς αγγέλους

κατεβαίνω.

Η αγάπη, από λαχτάρα που ήταν

έγινε φίλη καλή

μαζί γευόμαστε τη μελαγχολία του Χρόνου.

Στέρησέ με –παρακαλώ το Άγνωστο–

στέρησέ με κι άλλο

για να επιζήσω.

Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ
(1939-2020)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Με τη φωνή της Κατερίνας Διδασκάλου 

# data[].attributes.attachment_link.title
Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ - Η ευλογία της έλλειψης (Κατερίνα Διδασκάλου)

# data[].attributes.body
And if I only could

I'd make a deal with God

And I'd get Him to swap our places

Oh, come on, angel

Come on, come on, darling

Let's exchange the experience

# data[].attributes.attachment_link.title
Kate Bush - Running Up That Hill - Official Music Video

# data[].attributes.attachment_caption
Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών

# data[].attributes.body
Παρά τις γνώσεις που συσσωρεύονται, είναι μια κληρονομιά που δεν καταφέρνουμε να ξεπεράσουμε: η ζωώδης φύση μας.

Malgré les connaissances qui s'accumulent, il est un héritage que nous ne parvenons pas à dépasser : notre nature animale.

Gilles Legardinier | Pour un instant d'éternité (2019)

# data[].attributes.body
Someone left the cake out in the rain

I don't think that I can take it

'Cause it took so long to bake it

And I'll never have that recipe again, oh no

And after all the loves of my life
Oh, after all the loves of my life
I'll be thinking of you and wondering why

Το MacArthur Park (χωρίς απόστροφο) είναι ο σωστός τίτλος του τραγουδιού. Ο στιχουργός και συνθέτης Jimmy Webb το εμπνεύστηκε από το ομώνυμο πάρκο του Λος Άντζελες, εκεί όπου χώρισε με τη Susie Horton. Ο Ιρλανδός τραγουδιστής και ηθοποιός Richard Harris το ερμήνευσε ως MacArthur’s Park.

# data[].attributes.body
I can't say I'll always do the things you want me to

I'm not sayin' I'll be true but I'll try

Η Nico πήρε το ψευδώνυμό της από ένα Γερμανό φίλο της που αγαπούσε το σκηνοθέτη Νίκο Παπατάκη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nico | I'm Not Sayin' | New Video From Original Uncut Raw Footage | 1965

# data[].attributes.headline
Χαλαρώνοντας στον καναπέ

# data[].attributes.subject
Χαλαρώνοντας στον καναπέ

# data[].attributes.body
Φτιάξτε μια αφίσα με το διαδικτυακό εκπαιδευτικό εργαλείο PosterMyWall.com, όπου να αναδεικνύεται η έμφυλη ανισότητα σε κάποια διάσταση της καθημερινότητας.

# data[].attributes.attachment_link.title
χαλαρώνοντας στον καναπέ

# data[].attributes.headline
αυθεντικότητα = ελευθερία

# data[].attributes.subject
αυθεντικότητα = ελευθερία

# data[].attributes.headline
Wir wollen doch einfach nur zusammen sein / Mädchen aus Ost-Berlin (1973)

# data[].attributes.subject
Wir wollen doch einfach nur zusammen sein / Mädchen aus Ost-Berlin (1973)

# data[].attributes.body
Θέλουμε απλά και μόνο να είμαστε μαζί / Κορίτσι από το Ανατολικό Βερολίνο

Φαντάσου ότι έρχεσαι στο Ανατολικό Βερολίνο
Κι εκεί συναντάς ένα καυτό κορίτσι
Ένα καυτό κορίτσι από το Πάνκο
Και τη βρίσκεις πολύ ιδιαίτερη
Κι αυτή εσένα
Και να που ήδη συμβαίνει
Νιώθετε πως σας αρέσει να είστε μαζί
Και ονειρεύεστε ένα φεστιβάλ ροκ
Στην Αλεξάντερπλατς
Με τους Rolling Stones κι ένα συγκρότημα από τη Μόσχα
Αλλά ξαφνικά έχει πάει έντεκα και δέκα
Και σου λέει: —Έι, πρέπει να γυρίσεις πίσω το αργότερο μέχρι τις δώδεκα
Διαφορετικά θα γίνει μεγάλη φασαρία
Επειδή έχεις μόνο μια ημερήσια κάρτα
Κορίτσι από το Ανατολικό Βερολίνο, αυτό μου ήταν πραγματικά δύσκολο
Έπρεπε να φύγω, παρόλο που ήθελα τόσο πολύ να μείνω
Θα επιστρέψω όμως
Κι ίσως μια μέρα αυτό να γίνει χωρίς φασαρίες
Πρέπει να υπάρχει κάτι που να μπορούμε να κάνουμε τελικά
Ελπίζω τα παιδιά να το τακτοποιήσουν σύντομα
Αφού εμείς θέλουμε απλά και μόνο να είμαστε μαζί
Ίσως για λίγη περισσότερη ώρα μερικές φορές
Ίσως και λίγο πιο σφιχταγκαλιασμένοι μερικές φορές
Θέλουμε απλά να είμαστε μαζί

Stell' dir vor, du kommst nach Ost-Berlin

Und da triffst du ein ganz heißes Mädchen

So ein ganz heißes Mädchen aus Pankow

Und du findest sie sehr bedeutend

Und sie dich auch

Dann ist es auch schon so weit

Ihr spürt, dass ihr gerne zusammen seid

Und ihr träumt von einem Rock-Festival

Auf dem Alexanderplatz

Mit den Rolling Stones und 'ner Band aus Moskau

Doch plötzlich ist es schon zehn nach elf

Und sie sagt: „Ey, du musst ja spätestens um zwölf wieder drüben sein“

Sonst gibt's die größten Nervereien

Denn du hast ja nur 'n Tagesschein"

Mädchen aus Ost-Berlin, das war wirklich schwer

Ich musste gehen, obwohl ich so gerne

Noch geblieben wär'

Ich komme wieder

Und vielleicht geht's auch irgendwann mal

Ohne Nervereien

Da muss doch auf die Dauer was zu machen sein

Ich hoffe, dass die Jungs das nun bald in Ordnung bringen

Denn wir wollen doch einfach nur zusammen sein

Vielleicht auch mal etwas länger

Vielleicht auch mal etwas enger

Wir wollen doch einfach nur zusammen sein

# data[].attributes.attachment_link.title
Udo Lindenberg - Wir wollen doch einfach nur zusammen sein (Mädchen aus Ost-Berlin) (1973)

# data[].attributes.headline
Έζησα με αναίδεια

# data[].attributes.subject
Έζησα με αναίδεια

# data[].attributes.body
Έζησα με αναίδεια

και μοναξιά.

Μιλάω στο πρώτο πρόσωπο.

Έζησα με παράξενες σκέψεις

σκοτεινές παρορμήσεις

και όνειρα˙

σε μερικά έβγαινα σε λιμάνια

σ’ άλλα πνιγόμουνα

λίγο πριν απ’ την όχθη

κατάπινα το αλμυρό νερό.

Ολόκληρη έζησα.

Μαρία Λαϊνά (1947-2023)

Ό,τι έγινε – άνθρωποι και φαντάσματα

εκδ. Πατάκη, 2020

# data[].attributes.headline
Οικογενειακή συγκέντρωση

# data[].attributes.subject
Οικογενειακή συγκέντρωση

# data[].attributes.body
Έχω έναν πατέρα μωρό

Κάθε βράδυ τού ζεσταίνω το γάλα

Στα κρυφά ρίχνω μέσα κουταλιές τη ζωή μου

Με καταπίνει αργά

Ύστερα με φωνάζει στα όνειρά του

Με καλεί με το μικρό του όνομα

Μπερδεύει τα πρόσωπά μας

Το δικό μου με το δικό του

Όλο το βράδυ τινάζει τα πόδια

Δεν τον προφταίνω

Δίνει μια και πηδάει από το παράθυρο

Το τρεχαλητό του αντηχεί σ’ ολόκληρη την πόλη

Δεν μ’ αφήνει να ησυχάσω

Το πρωί κάθεται στα γόνατά μου

Λέει ιστορίες από τα παιδικά μου χρόνια

Εγώ παρατηρώ τα στραβωμένα δάχτυλα του ποδιού του

να κινούνται ακατάπαυτα.

Ανοίγω την πόρτα να βγω

και βρίσκω μια φωτογραφία οικογενειακή–

Ο πατέρας λείπει απ’ αυτήν.

Δημήτρης Πέτρου (1970- )

Α' Παθολογική

εκδ. Μικρή Άρκτος, 2013

# data[].attributes.attachment_link.title
Προσθέστε επικεφαλίδα (1)

# data[].attributes.body
Ζεστό αίμα, μεθυστικό άρωμα
Μενταγιόν κάτω από το t-shirt
Ο Μάρλον Μπράντο (θέματα τανγκό)
Εκμεταλλεύεται το σεξαπίλ σου
Κάθε φορά αλλάζεις στυλ, αλλάζεις δίαιτα
Αλλάζεις, αλλάζεις, αλλάζεις τα λόγια σου
Latin lover, latin lover

Τσιγάρα καπνισμένα στα γρήγορα
Τα μάτια ψάχνουν βαθιά μες στα ντεκολτέ
Βλέπεις την Ορνέλα βουβή, βουβή
Να ράβει το στόμα της για σένα
Ενώ εσύ αλλάζεις αυτοκίνητο
Αλλάζεις μη-μη-μη-μηχανή
Latin lover, latin lover
Latin lover, ναι, latin lover

Μείνε με τις φωτογραφίες σου
Μείνε με τα κόλπα σου
Μείνε στο χείλος της νύχτας
Μείνε με τα σχέδιά σου
Μείνε με τις περίεργες ιστορίες σου
Στο χείλος της νύχτας

Χόρεψε κοριτσάκι, χόρεψε κοριτσάκι
Μην κάθεσαι έτσι μόνη στον ήλιο
Latin lover, latin lover
Πιες κάτι δυνατό, ανακάτεψε την τράπουλα
Για να δεις αυτό που τελικά δεν υπάρχει
Κι εκείνη κάνει έρωτα στον καθρέφτη
Τη νύχτα, φορώντας το νυχτικό της
Κάθε φορά εσύ αλλάζεις στυλ, αλλάζεις δίαιτα
Αλλάζεις, αλλάζεις, αλλάζεις συναίσθημα
Latin lover, latin lover

Η Τζένη είναι αναστατωμένη απόψε
Δεν καταλαβαίνει γιατί είσαι έτσι
Πίνει μπύρα, δεν μιλάει για πόλεμο
Θέλει κάτι να νιώσει και το θέλει αμέσως
Αλλά εσύ δεν έχεις διάθεση
Δεν έχεις διάθεση, δεν έχεις διάθεση πια γι' αυτό το τραγούδι
Latin lover, latin lover
Latin lover, ναι, latin lover

Sangue caldo, profumo da sballo

Medaglioni sotto la t-shirt

Marlon Brando questioni di tango

Mette in vendita il tuo sex-appeal

Ogni volta cambi stile, cambi dieta

Cambi cambi, cambi cambi parole

Latin lover, latin lover

Sigarette fumate di fretta

Gli occhi frugano nei décolleté

Vedi Ornella muta, muta

Che si cuce la bocca per te

Mentre tu stai cambiando macchina

Cambiando mo-mo-mo-motore

Latin lover, latin lover

Latin lover, sì, latin lover

Stai con le tue foto

Stai con i tuoi trucchi

Stai sull′orlo della notte

Stai coi tuoi disegni

Stai con le tue storie storte

Sull'orlo della notte

Balla bimba, balla bimba

Non restare così sola al sole

Latin lover, latin lover

Bere forte, mischiare le carte

Per vedere quello che non c′è

Fa l'amore allo specchio

Di notte col suo négligé

Ogni volta cambi stile, cambi dieta

Cambi cambi, cambi, cambi emozione

Latin lover, latin lover

Jenny è fuori di testa stasera

Non capisce perché sei così

Beve birra, non parla di guerra

Vuole il feeling subito

Mentre tu non hai voglia

Non hai voglia, non hai voglia più di questa canzone

Latin lover, latin lover

Latin lover, sì, latin lover

# data[].attributes.attachment_link.title
Gianna Nannini - Latin Lover (1982) HD 0815007

# data[].attributes.headline
Ο «πραγματικός» άντρας

# data[].attributes.subject
Ο «πραγματικός» άντρας

# data[].attributes.body
Στην αρχή αυτού του σατιρικού βίντεο ο πρωταγωνιστής εμφανίζεται με ένα λουλουδάτο πουκάμισο και σκουλαρίκι στη μύτη, μια εικόνα την οποία η στερεοτυπική σκέψη απεχθάνεται και αποκρούει ως μη αρρενωπή. Ακολουθεί μία αδέξια και κωμική μεταμόρφωση, που βασίζεται σκόπιμα σε «παραδοσιακές» ανδρικές αξίες: αυστηρότητα, δύναμη, επιτυχία, πλούτο, σκληρότητα, ακλόνητη αυτοπεποίθηση.

Το βίντεο υπονοεί ότι μια πιο «ευαίσθητη», χρωματιστή ή καλλιτεχνική εμφάνιση δεν είναι κοινωνικά αποδεκτή για έναν άντρα. Άρα, ο άντρας πρέπει να απορρίπτει οτιδήποτε θεωρείται θηλυπρεπές ή απλώς ασύμβατο με τα στερεότυπα. Η απόκλιση από αυτά θα του κοστίσει σε αξία και κύρος.

Ένα ακόμη σημείο προβληματισμού είναι ότι όλη αυτή η μεταμόρφωση παρουσιάζεται σαν κάτι που ζητά η γυναίκα από τον άντρα. Αυτό εμπεριέχει δύο σεξιστικές αντιλήψεις ταυτόχρονα:

1. Ότι οι γυναίκες απαιτούν από τους άντρες να ταυτίζονται με συγκεκριμένα πρότυπα αρρενωπότητας. Υποτίθεται πως θέλουν έναν άντρα βαρύ, πλούσιο, φλεγματικό, στιβαρό, σχεδόν βλοσυρό— και όχι κάποιον που εκφράζεται ανοιχτά, ντύνεται χρωματιστά ή δείχνει ευαισθησία, αλληλοσεβασμό, ευγένεια, ενσυναίσθηση και διάθεση συνεργασίας.

Έτσι, η ευθύνη για την τοξική αρρενωπότητα επιρρίπτεται άδικα στις γυναίκες, σαν να είναι αυτές που καθορίζουν τι σημαίνει «πραγματικός» άντρας.

2. Ότι αφού η γυναίκα το ζητά, ο άντρας πρέπει και να το κάνει: να αλλάξει τον εαυτό του προκειμένου να γίνει αρεστός και να την «ικανοποιήσει».

Είναι μια αντίληψη που υποτιμά και τα δύο φύλα: τους άντρες, γιατί τους στερεί την ελευθερία να είναι αυθεντικοί· τις γυναίκες, γιατί τις θεωρεί απαιτητικές, επιφανειακές και υπεύθυνες για τον ανδρικό αυτοκαθορισμό.

# data[].attributes.attachment_link.title
A New Gender Era I Βγάζουμε τα έμφυλα στερεότυπα από τη ζωή μας I Αγόρι

# data[].attributes.headline
Οι κακοπαντρεμένες

# data[].attributes.subject
Οι κακοπαντρεμένες

# data[].attributes.body
Σαν από τα λυπητερά τραγούδια, και διωγμένες με λυγμούς και δόξασοι, με τα μακριά τα κόκκινα και τα ποδήρη, ψηλά ποδήματα των κυνηγιών, κι ο λόγος πανωπροίκι, μαλακός και χορταριάζει, με φλόγες και φρυάζοντας και γέλιο ακράτητο, να μην τον δουν που φοβερίζει, φεύγουν…

Όπως αστράφτει ο πετεινός στον Άδη, κι όπως χρυσή μασέλα στο βουβό της νύχτας, τετράποδο τρεχάτο που κουδούνιζε, κι ο αναβάτης μάλαμα κοχλάζει.

Τζένη Μαστοράκη (1949-2024)

Από τη συλλογή Ιστορίες για τα βαθιά

εκδ. Κέδρος

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ελληνική Ποίηση & Θέατρο

# data[].attributes.attachment_link.title
Τζένη Μαστοράκη - Οι κακοπαντρεμένες - Official Audio Release

# data[].attributes.headline
Don't Make Me Over / Μην με αλλάξεις (1962)

# data[].attributes.subject
Don't Make Me Over / Μην με αλλάξεις (1962)

# data[].attributes.body
Don't make me over
Now that I'd do anything for you

Don't make me over
Now that you know how I adore you

Don't pick on the things I say
The things I do
Just love me with all my faults
The way that I love you, I'm begging you

Don't make me over
Now that I can't make it without you

Don't make me over
I wouldn't change one thing about you

Just take me inside your arms and hold me tight
And always be by my side
If I am wrong or right
I'm begging you

Don't make me over
Don't make me over
Now that you've got me at your command

Accept me for what I am
Accept me for the things that I do

# data[].attributes.body
Yπέροχη μελαχρινή παρειά, το φεγγοβόλημα των δακρύων,

το φτεροκόπημα των ελπίδων, η σκιά των φόβων—

κι ολημερίς να τρίβει και πάλι να τρίβει…

ίσα που πρόφταινε να πάρει ανάσα από σκάφη σε σκάφη.

Ανόητη! Πενήντα χρόνια να μοχθείς

και τι έχεις τώρα παρεκτός τα σκονισμένα σου δάκρυα;

Να τρίβει σιωπηλή… Το πρόσωπό της όμως είχα δει,

κει όπου της ψυχής της το φως έπεφτε λαμπερό και καθάριο.

A great swart cheek and the gleam of tears,
The flutter of hopes and the shadow of fears,
And all day long the rub and scrub
With only a breath betwixt tub and tub.
Fool! Thou hast toiled for fifty years
And what hast thou now but thy dusty tears?
In silence she rubbed . . . But her face I had seen,
Where the light of her soul fell shining and clean.

Otto Leland Bohanan (1895-1932)

Αφροαμερικανός ποιητής, συνθέτης και τραγουδιστής από την Ουάσινγκτον, DC.

The Book of American Negro Poetry

εκδ. Harcourt, Brace and Company, 1922

# data[].attributes.headline
Εξωτερικεύοντας την «εσωτερική φωνή»

# data[].attributes.subject
Εξωτερικεύοντας την «εσωτερική φωνή»

# data[].attributes.body
Πρόταση αξιοποίησης του πίνακα Η πλύστρα του Ονορέ Ντωμιέ σε παιδιά του δημοτικού

1. Παρατήρηση του έργου και πρώτος σχολιασμός

Ο/Η εκπαιδευτικός δείχνει τον πίνακα και ρωτά τα παιδιά:

Τι βλέπετε;

Τι κάνει η γυναίκα;

Πώς νιώθει; Είναι εύκολη η δουλειά της;

Τι θα ήθελε ίσως να κάνει ή να πει;

Τι βλέπετε ως προς το παιδί;

Γιατί είναι μαζί της;

Έτσι ανοίγει η συζήτηση για τη διπλή ευθύνη (εργασία και ανατροφή του παιδιού) και πώς οι γυναίκες παλιά επιβαρύνονταν περισσότερο— συνήθως δε ακόμα και σήμερα.

2. Σύντομη δραματοποίηση με εξωτερικευμένες τις εσωτερικές φωνές

🔵 Ρόλοι (4 παιδιά)

Η Πλύστρα (κάθεται σε μια καρέκλα)

Το Παιδί (κάθεται δίπλα της)

Η Εσωτερική Φωνή της Γυναίκας (στέκεται πίσω)

Η Εσωτερική Φωνή του Παιδιού (στέκεται πίσω)

🔵 Κείμενο (απλό, προσαρμοσμένο κατάλληλα)

Πλύστρα:

— Έχουμε πολύ δρόμο ακόμη.

Παιδί (δυνατά):

— Μαμά, κουράστηκα! Με πονάνε τα πόδια μου.

Εσωτερική Φωνή της Γυναίκας (πίσω της):

— Μακάρι να μπορούσα να σταματήσω για λίγο… Η δουλειά είναι βαριά κι έχω και το παιδί μαζί μου. Κανένας δεν καταλαβαίνει τι περνάω.

Εσωτερική Φωνή του Παιδιού (πίσω του):

— Πάντα η μαμά κουβαλάει… Γιατί δεν μπορεί κανείς να τη βοηθήσει; Πού είν’ ο μπαμπάς;

3. Αναστοχαστική συζήτηση – Σύνδεση με το σήμερα

Ποια συναισθήματα διακρίνατε;

Ποιος έχει επωμισθεί τις ευθύνες;

Ποιος βοηθάει;

Πώς θα ήταν η σκηνή αν συμμετείχε ο πατέρας;

Πώς θα συνέβαινε σήμερα;

Έχουν αλλάξει καθόλου τα πράγματα;

Τι δουλειές κάνουν στις μέρες μας στο σπίτι οι γυναίκες και οι άντρες;

Είναι σωστό να υπάρχουν «δουλειές για αγόρια» και «δουλειές για κορίτσια»;

Πώς μπορούμε να βοηθάμε όλοι και όλες;

# data[].attributes.body
Ο Ονορέ Ντωμιέ (Honoré Daumier, 26 Φεβρουαρίου 1808 - 10 Φεβρουαρίου 1879) ήταν Γάλλος ζωγράφος και γλύπτης. Πολλά από τα έργα του ασκούσαν κοινωνική κριτική.

# data[].attributes.body
Η πλύστρα, περ. 1863, Παρίσι, Μουσείο Ορσέ

Λάδι σε ξύλο 49 × 33,5 εκ., έργο του Ονορέ Ντωμιέ

Αναδεικνύονται η σκληρή πραγματικότητα της χειρωνακτικής εργασίας, η μητρική ευθύνη και η αξιοπρέπεια μες στις αντιξοότητες.

# data[].attributes.body
Από τον πόλεμο, λέει ο δικαστής,
μένει στους εμπόλεμους η βαναυσότητα,
από την πείνα μένει στους πεινασμένους
η λαιμαργία, από το κρύο μένει
στους παγωμένους το ξεπάγιασμα, από
τον έρωτα μένει το μίσος.
Ποιο είναι το δικό σας κίνητρο, κύριε Ράτσεκ,
πείτε μας κάτι επιτέλους!

Ο Ράτσεκ δεν λέει τίποτα.
Ο Ράτσεκ ακούει την ετυμηγορία.

Vom Krieg, sagt der Richter,
bleibt in den Kriegern die Brutalität,
vom Hunger bleibt in den Hungernden
die Freßgier, von der Kälte bleibt
die Kälte in den Frierenden, von
der Liebe bleibt der Haß.
Wo ist Ihr Motiv, Herr Ratzek,
sagen Sie doch was.

Ratzek sagt nichts.
Ratzek hört den Spruch des Gerichts.

Thomas Brasch (1945-2001)

»Die nennen das Schrei« Sämtliche Gedichte

σελ. 12-13

εκδ. Suhrkamp Verlag

# data[].attributes.body
Πρέπει να φύγεις από εκεί που είσαι

και να γυρέψεις τη θέση σου

—που σου ανήκει άλλωστε—

«εντός», μέσα στην πραγματικότητα.

Βέβαια εγώ δεν ξέρω ποια είναι αυτή η πραγματικότητα,

δεν την είδα ποτέ και πουθενά.

Ωστόσο υπάρχει, όλοι το λένε πως υπάρχει.

Τάκης Σινόπουλος (1917-1981)

Από τη συλλογή Νυχτολόγιο

σελ. 92

εκδ. Κέδρος

# data[].attributes.headline
Καληνύχτα (1984)

# data[].attributes.subject
Καληνύχτα (1984)

# data[].attributes.body
Θα γίνουν όλα, ονειροπόλα.

Θα γίνουμε ένα, κεριά καμένα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Διονύσης Θεοδόσης - Καληνύχτα - Γιάννης Σπανός

# data[].attributes.headline
Η εσωτερική μου φωνή

# data[].attributes.subject
Η εσωτερική μου φωνή

# data[].attributes.body
Πώς η εσωτερική μου φωνή καθορίζει τις επιλογές μου και πώς μπορώ να την ξαναγράψω για να μου δώσει δύναμη;

Μία φωνή που δεν σιωπά. Την έχω κάπως συνηθίσει, θα προτιμούσα όμως να μην την ακούω πάντοτε. Να μπορώ να την αγνοήσω. Να την αντικαταστήσω με ένα θρόισμα, έναν φλοίσβο ή έστω με το θόρυβο μιας μηχανής.

Δεν κάνει διαλείμματα. Συνήθως επικριτική, αυστηρή, ανικανοποίητη, μου παρουσιάζεται σαν ένας συνετός σύμμαχος και συμπολεμιστής— και είναι ωραία, θελκτική, η χροιά της.

Θέλω να πιστέψω περισσότερο σ’ αυτόν το Γενναίο, ακόμα κι όταν έχει άδικο. Με σαγηνεύει, αν και συχνά πέφτει έξω.

Έχει συμβεί να μου μιλήσει με θυμό, κουρασμένος. Εκφράζει νοσταλγία γι’ αυτό που έφυγε, ανυπομονησία για το ανεκπλήρωτο. Με οδηγεί σε αποφάσεις, αντιφάσεις, πειραματισμούς και ταξίδια. Σε απανωτά λάθη. Σε νίκες μικρές, που γίνονται διαμαντάκια και μπαίνουν σ’ ένα κουτί.

Αν το σκεφτεί, θα μου ζητήσει, ναι... θα μου δείξει: Πώς να ορμήσω σε έναν κόσμο εξωτικό, γεμάτο δώρα, νερό και θησαυρούς, ώστε να ξεδιψώ και να ζω ένα ξάφνιασμα.

Ας δοκιμάσω να του αλλάξω ρόλο: Όχι κριτής, αλλά μέντορας. Όχι απόλυτος, αλλά υποστηρικτικός. Όχι απαιτητικός, αλλά ενθαρρυντικός.

Του λέω:
— Στο εξής, θα μου μιλάς σαν ένας φίλος που θέλει απλά να με δει να πηγαίνω μπροστά. Κι όταν θα βρίσκουμε τη θάλασσα, θα βουτάμε.

# data[].attributes.attachment_caption
Η AnNa R (Andrea Rosenbaum, 1969-2025) από το ντουέτο Rosenstolz

# data[].attributes.headline
Lass sie reden / Άσ’ τους να λένε (1998)

# data[].attributes.subject
Lass sie reden / Άσ’ τους να λένε (1998)

# data[].attributes.body
Όλοι το ήξεραν,
όλοι το υποψιάζονταν,
ότι κάτι δεν πάει καλά μ’ εσένα.
Άσ’ τους να λένε.
Αν είσαι κάτι αλλιώτικο
από το συρφετό,
αρχίζει να ανησυχεί η πόλη– δεν πειράζει,
άσ’ τους να λένε.
Άσ’ τους να λένε
κι εμείς γι’ αυτό θα αγαπιόμαστε φωναχτά.
Γιατί ακριβώς επειδή είσαι διαφορετικός,
επειδή είσαι λίγο παράξενος,
σ’ αγαπώ ακόμη περισσότερο,
σ’ αγαπώ τόσο πολύ.
Σ’ αγκαλιάζω σφιχτά,
νιώθω όπως κι εσύ.
Όλη αυτή η φλυαρία περί ηθικής
ποτέ δεν με ένοιαξε.
Και γδύνομαι αργά– για μένα.
Κι άσ’ τους να λένε.
Τη νύχτα μπορεί να συμβεί
να αντικρύσω ένα ξένο βλέμμα
κι ύστερα να πρέπει να φύγω μαζί σου– δεν πειράζει,
άσ’ τους να λένε.

Jeder hat es ja gewusst

Jeder hat es ja geahnt

Dass mit dir etwas nicht stimmt

Lass sie nur reden

Wenn du etwas Anderes bist

Als der ganze lahme Rest

Wird die Stadt langsam nervös - egal

Lass sie nur reden

Lass sie reden

Und wir lieben dafür laut

Denn gerade, weil du anders bist

Weil du ein wenig seltsam bist

Lieb ich dich noch mehr

Lieb ich dich so sehr

Ich halt dich fest

Mir geht es wie dir

Das Gerede von Moral

War mir immer schon egal

Und ich zieh mich langsam aus - für mich

Und lass sie reden

In der Nacht kann es geschehen

Dass ich in fremde Augen seh

Und dann muss ich mit dir gehen - egal

Lass sie nur reden

# data[].attributes.headline
Ένας ρόλος από τη ζωή μου

# data[].attributes.subject
Ένας ρόλος από τη ζωή μου

# data[].attributes.body
Μπορείτε να σκεφτείτε κάποια κοινωνική ή προσωπική συνθήκη στην οποία νιώσατε ότι εκδραματίσατε έναν συγκεκριμένο έμφυλο κοινωνικό ρόλο που αναμενόταν από εσάς (π.χ. ως γυναίκα ή άντρας) μέσω του λόγου, της συμπεριφοράς, της στάσης, της εμφάνισής σας;

Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής μου θητείας, μέσα της δεκαετίας του ’90 στην Αλεξανδρούπολη (Πυροβολικό), βρέθηκα σε ένα πλαίσιο όπου ο ρόλος του Άντρα και οι έμφυλες προσδοκίες εκφράστηκαν με απόλυτη ένταση. Ο στρατός, αυτός ο κατεξοχήν ανδροκρατούμενος θεσμός, λειτούργησε ως μία μικρογραφία της κοινωνίας, όπου τα παραδοσιακά πρότυπα ανδρικής ταυτότητας είναι η φυσική αντοχή, η πειθαρχία, η συναισθηματική αποστασιοποίηση, ακόμα και η επιθετικότητα ως ένδειξη (επίδειξη) δύναμης και υπεροχής.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, συνειδητοποίησα ότι εκδραμάτιζα έναν συγκεκριμένο έμφυλο κοινωνικό ρόλο. Ο τρόπος ομιλίας, η στάση του σώματος, ακόμα και η διάθεσή μου, έπρεπε να ταυτίζονται με τις απαιτήσεις του περιβάλλοντος. Η εμπειρία αυτή μου προσέφερε μία μοναδική ευκαιρία αυτοπαρατήρησης.

Διαπίστωσα ότι, μέσα σε ένα τόσο ιεραρχικό και απαιτητικό πλαίσιο, ανταποκρινόμουν με ευθύτητα στη λήψη αποφάσεων, στοιχείο που ενίσχυσε την αυτοπεποίθησή μου και την αίσθηση αποτελεσματικότητας.

Παράλληλα, εντόπισα και τα σημεία όπου υστερούσα— κυρίως τη δυσθυμία που με κατέλαβε λόγω της απομάκρυνσης από την πόλη μου και το φιλικό μου περιβάλλον.

Μέσα από αυτή τη σωματική και ψυχική δοκιμασία, ωστόσο, ανακάλυψα και μία νέα πτυχή του εαυτού μου: την προστατευτικότητα που έδειχνα έμπρακτα απέναντι σε φαντάρους που δυσκολεύονταν περισσότερο. Η στάση μου αυτή, παρότι εκ πρώτης όψεως αντίθετη με το πρότυπο του ψυχρού και αυτάρκη άντρα-στρατιώτη, υπήρξε η δική μου μορφή αντίστασης στις κυρίαρχες νόρμες, επιτρέποντάς μου να καθορίσω εγώ τι σημαίνει για μένα «δύναμη».

# data[].attributes.attachment_caption
Παρίσι, Οκτώβριος 2020

# data[].attributes.headline
Ένα περιβάλλον όπου όλ@ φαίνονται ίσοι, μόνες, ευάλωτα

# data[].attributes.subject
Ένα περιβάλλον όπου όλ@ φαίνονται ίσοι, μόνες, ευάλωτα

# data[].attributes.body
Ισότητα, αλλά και αποξένωση. Σκηνικό πανδημίας, με άδειους τους δρόμους και μια σιωπή που την καλύπτει ένα παλιό τραγούδι σε διασκευή: Γυαλιά ηλίου τη νύχτα.

Γιατί χρειάστηκε να υπάρξει ένας «έρημος» κόσμος ώστε το φύλο (και η φυλή) να μην έχουν κοινωνικό στίγμα; Το τίμημα είναι βαρύ.

Η ανθρώπινη παρουσία αρχικά (δηλ. φαινομενικά) δεν αποπνέει ερωτισμό— κάτι που ανατρέπει την κλασική, συχνά σεξουαλικά φορτισμένη, απεικόνιση των φύλων στη μόδα. Η τελευταία σκηνή, όμως, δίνει ελπίδα για κάτι καινούριο.

I wear my sunglasses at night

So I can, so I can

Watch you weave, then breathe your story lines

I wear my sunglasses at night

So I can, so I can

Keep track of the visions in my eyes

Don't masquerade with the guy in shades

Oh, no

Don't switch the blade on the guy in shades

Oh, no

I can't believe it

I can't believe it

# data[].attributes.headline
Το μπαρ της Τέτης και της Κατερίνας (1985)

# data[].attributes.subject
Το μπαρ της Τέτης και της Κατερίνας (1985)

# data[].attributes.body
Χαιρέτησέ μου τον Κωστή,

που ’ρχεται πάντα την αυγή.

# data[].attributes.attachment_link.title
Το μπαρ της Τέτης και της Κατερίνας (1985) - Αρλέτα

# data[].attributes.headline
Κοινωνική παραγωγή της γνώσης

# data[].attributes.subject
Κοινωνική παραγωγή της γνώσης

# data[].attributes.body
«Οι θεωρητικοί της φεμινιστικής κριτικής στην επιστήμη αμφισβήτησαν τη θετικιστική θεώρηση περί ύπαρξης μιας "ουδέτερης", "αντικειμενικής", "έγκυρης" επιστημονικής γνώσης και έθεσαν το επιστημολογικό ζήτημα της κοινωνικής παραγωγής της γνώσης.

»Οι θεσμοί και τα πεδία δραστηριοποίησης (οικογένεια, σχολείο, εργασιακό περιβάλλον) έχουν έμφυλα χαρακτηριστικά, τα οποία συντηρούν και αναπαράγουν τις διαφορές και τις ανισότητες ανδρών και γυναικών».

Κάποια συντηρητικά τμήματα της κοινωνίας έχουν την εντύπωση ότι εξυφαίνεται ένα σχέδιο να πληγούν στον πυρήνα τους οι θεσμοί.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι: Μπορεί ο μετασχηματισμός των θεσμών σύμφωνα με τις νέες αντιλήψεις να γίνει ομαλά, σταδιακά, αποτελεσματικά, χωρίς σύγκρουση; Μπορεί ακόμα και να επιταχυνθεί; Θα το ήθελα.

# data[].attributes.headline
Η συνθήκη που τώρα συγκροτεί την ταυτότητα

# data[].attributes.subject
Η συνθήκη που τώρα συγκροτεί την ταυτότητα

# data[].attributes.body
«Οι πολλαπλές μορφές της διαφοράς του κάθε ατόμου ενώ αρχικά προσεγγίστηκαν ως προσθετικές και μετά ως αλληλοσυγκρουόμενες, συνιστούν τώρα τη συνθήκη που συγκροτεί την ταυτότητα».

Συμφωνώ: Εδώ επικεντρωνόμαστε πλέον, αλλά η εποχή μας είναι και αυτή μεταβατική, άρα δεν μπορούμε να προβλέψουμε πώς θα είναι ένα (μεθ)επόμενο κύμα φεμινισμού, έστω κι αν «κολυμπάμε ήδη στα νερά του 4ου».

Παρότι πρώιμο (και άτοπο) να το σκεφτεί κανείς —επειδή όμως όλο και πληθαίνουν οι αντίθετες φωνές—, αναρωτιέμαι εάν χρειαστεί ποτέ να συμπεριληφθεί ένας αποδυναμωμένος Άνδρας (μετά-Άνδρας) ώστε να επιτευχθεί η ισότητα με μία ισχυρή Γυναίκα προς όφελός της (προς όφελος και των δύο ή μάλλον προς όφελος του φάσματος των φύλων). Μήπως καταργηθεί κάποτε ο όρος «φεμινισμός» ή και ο ίδιος ο φεμινισμός; Αυτό βέβαια ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας ή σε ένα πιθανότατα μακρινό μέλλον. Το προσπερνώ ως εξωφρενικό.

Αφού, μέσα από την ενδυνάμωση της Γυναίκας, ενδυναμώνεται ουσιαστικά και ο Άνδρας. Δεν θα χρειάζεται πλέον να «αποδείξει» την ταυτότητά του, αλλά θα την ξεδιπλώνει απλά και ισότιμα.

Και κάτι ακόμα: Η διεκδίκηση ισότητας και ισοτιμίας προϋποθέτει ή οδηγεί αναπόφευκτα σε αντιπαλότητα; Θεωρώ πως όχι.

# data[].attributes.headline
Γυναικείες Σπουδές έναντι Σπουδών Φύλου

# data[].attributes.subject
Γυναικείες Σπουδές έναντι Σπουδών Φύλου

# data[].attributes.body
«Ενώ οι Γυναικείες Σπουδές έδιναν έμφαση στην οικουμενικότητα των κατηγοριών άνδρας-γυναίκα, στην έμφυλη διαφορά, οι Σπουδές Φύλου προχώρησαν στην αποδόμηση των κατηγοριών αυτών, θεωρώντας ότι το νόημά τους είναι διαφορετικό σε διαφορετικές κοινωνίες και ιστορικές περιόδους.

»Λήφθηκαν υπ' όψιν συγκεκριμένα πολιτισμικά και ιστορικά συμφραζόμενα και σε σχέση με άλλες παραμέτρους όπως εκείνες της εθνότητας, της κοινωνικής τάξης και της σεξουαλικότητας.

»Ήδη από το 2ο κύμα φεμινισμού, που εμφανίστηκε στις δυτικές χώρες στις δεκαετίες του 1960 και του 1970 και αργότερα εξαπλώθηκε και αλλού (ριζοσπαστισμός-ισότητα πρόσβασης στο κοινωνικό και πολιτικό πεδίο με υπονόμευση της πατριαρχίας), ήταν δύσκολο να επιτευχθεί συναίνεση για το τι σημαίνει να είσαι "κορίτσι" και "γυναίκα", καθώς κατέστη σαφές ότι άλλοι κοινωνικοί παράγοντες, όπως είναι η κοινωνική τάξη και η εθνοτική καταγωγή, είχαν επίσης θεμελιώδη (και συχνά καθοριστικό) αντίκτυπο στις εμπειρίες ζωής και τις επιλογές των γυναικών».

Ο διάλογος αυτός είναι ιδιαίτερα γόνιμος, καθώς βρισκόμαστε τώρα στο 3ο κύμα του φεμινισμού. Η συναίνεση μεταξύ των ειδικών (στον βασικό προβληματισμό τους, πέρα από τις επιμέρους τοποθετήσεις τους), αλλά και η συναίνεση με το μεγαλύτερο τμήμα τής κοινωνίας, θα συμβάλει ουσιαστικά σε μία περαιτέρω πρόοδο. Το λέω αυτό, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι κανένα κίνημα δεν μπορεί να είναι απόλυτα ομοιογενές.

Δυστυχώς, δεν έχει εκλείψει το ενδεχόμενο να υπάρξει οπισθοδρόμηση στις κοινωνικές κατακτήσεις.

# data[].attributes.headline
Φύλο και Σώμα

# data[].attributes.subject
Φύλο και Σώμα

# data[].attributes.body
Φάσμα το σώμα, φάσμα το φύλο, φάσμα και η ταυτότητα.

Σημαντικό το γεγονός ότι, από τον «περιττό και ενδεχομένως κακοποιητικό» διαχωρισμό ανάμεσα στο βιολογικό και το κοινωνικό φύλο (που αργήσαμε να τον συζητήσουμε/καταλάβουμε/αποδεχθούμε), περνάμε τώρα σε έναν νέο διαχωρισμό: ανάμεσα στο Φύλο και το Σώμα.

Είναι το πρώτο που μου έκανε εντύπωση. Πόσο σύντομα θα κυκλοφορήσει στα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης;