# data[].attributes.attachment_link.title
Dziecięcy Uniwersytet Ciekawej Historii - Historia w lekturach Lekcja IV | Facebook

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat IV: Czego dowiadujemy się o industrializacji z „Opowieści wigilijnej” Charlesa Dickensa?

# data[].attributes.attachment_link.title
Charles Dickens - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Charles John Huffam Dickens, pseudonim Boz (ur. 7 lutego 1812 w Landport koło Portsmouth, zm. 9 czerwca 1870 w Gadshill koło Rochester w hrabstwie Kent) - angielski powieściopisarz. Uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela powieści społeczno-obyczajowej w drugiej połowie XIX w. w Anglii.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Najdziwniejsze i najbardziej niepokojące kartki świąteczne

Autor: historia obrazkowa | Agnieszka Jankowiak-Maik

Martwe żaby, tańczące insekty, przerażone dzieci i koty. Dużo kotów. Oto najdziwniejsze i najbardziej niepokojące kartki świąteczne w historii!
Tradycja wysyłania kartek świątecznych powoli zanika, ale jeszcze kilkanaście lat temu była jednym z ważniejszych rytuałów przedświątecznych. Rozsyłano więc obrazki żłóbków, choinek i aniołów. Ale czy widzieliście kiedyś te najdziwniejsze i czasem przerażające kartki świąteczne? W ich przypadku naprawdę musimy zastanowić się, co właściwie autor miał na myśli...

O co chodzi z tymi żabami?

Zaskakująco wiele kartek, głównie epoki wiktoriańskiej, nawiązywało w różny sposób do... żab. Mamy więc żaby tańczące, żaby w butach lub martwe, ale zawsze życzące Wesołych Świąt!

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

# data[].attributes.attachment_link.title
Najdziwniejsze i najbardziej niepokojące kartki świąteczne

# data[].attributes.attachment_link.description
Martwe żaby, tańczące insekty, przerażone dzieci i koty. Dużo kotów. Oto najdziwniejsze i najbardziej niepokojące kartki świąteczne w historii! Tradycja wysyłania kartek świątecznych powoli zanika, ale jeszcze kilkanaście lat temu była jednym z ważniejszych rytuałów przedświątecznych. Rozsyłano więc obrazki żłóbków, choinek i aniołów. Ale czy widzieliście kiedyś te najdziwniejsze i czasem przerażające kartki świąteczne?

# data[].attributes.attachment_link.description
do marek176cm: fajna ciekawostka, może z niej skorzystam ;) do gosc: dobre pytanie, ale inaczej bym zadała. Czy mizantrop w każdym przypadku jest osobą aspołeczną? Mi się wydaje, że nie i, że jest to osoba, która cierpi, bo nie potrafi dostosować się do otoczenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wydana 170 lat temu "Opowieść wigilijna" Charlesa Dickensa to jeden z kanonów literatury świątecznej. Poza budowaniem atmosfery, opowiadanie to niesie jeszcze jedno przesłanie - kreśli archetyp skąpca-kapitalisty w osobie Ebenezera Scrooge'a. I - niestety - czyni to w niezbyt fortunny sposób.
Ebenezer Scrooge jest ze wszech miar negatywnym bohaterem. Dickens nie owija w bawełnę i oprócz grubo ciosanej "wskazówki" zawartej w nazwisku (oznaczające po angielsku skąpca, sknerę lub kutwę) już na pierwszych stronach opowiadania jasno wykłada nam, co powinniśmy myśleć o Ebenezerze:
(...) Ten pan Scrooge, stary grzesznik; był to skąpiec nad skąpce,umiał on wyrwać, wykręcić, wydusić, a nigdy nie wypuścił, co raz dostał w swoje pazury. Twardy i ostry, jak krzemień, był przytem milczący i zamknięty w sobie. Lodowaty chłód serca skurczył mu oblicze, ścisnął spiczasty nos, pomarszczył czoło, zapalił oczy zimnym blaskiem stali, zacisnął mocno wąskie, sine usta. Sztywna postawa, głos suchy i skrzypiący, białawy szron na głowie, brwi i podbródek spiczasty, czyniły go podobnym do ostrego gwoździa. Wszędzie wnosił z sobą lodowatą atmosferę, studził swą obecnością nawet kantor podczas upałów*.
Taki wstęp nie pozostawia wątpliwości - Ebenezer Scrooge z pierwszych stron opowiadania to persona co najmniej nieprzyjemna. Jego wygląd i powierzchowność należy jednak oddzielić od jego czynów. Dopiero wówczas można we właściwy sposób ocenić tę postać.
Jaka praca taka płaca
Podstawowym zarzutem wobec niego przewijającym się w wielu fragmentach opowieści jest to, że zbyt mało płacił swojemu pracownikowi - buchalterowi Bobowi Cratchitowi.

Dlaczego Scrooge płacił swojemu pracownikowi 15 szylingów, czyli kwotę, która zdaniem Dickensa była o wiele za niska? Odpowiedź jest prosta - bo na tyle pracę buchaltera wyceniał rynek. Gdyby usługi Boba Cratchita były warte więcej, znalazłby się jakiś inny przedsiębiorca, który zapłaciłby mu bardziej atrakcyjną stawkę. Skoro nikt taki w "Opowieści wigilijnej" nie występuje, musi to oznaczać, że Cratchit otrzymywał dokładnie tyle, ile była warta jego praca.

Sam buchalter również nie był przykuty do biurka łańcuchem - nie szukał innej, lepiej płatnej pracy, bo a) po prostu nie chciał b) nie wierzył w możliwość jej znalezienia c) nie miał oszczędności, które pozwoliłyby mu przetrwać okres poszukiwania pracy d) nie chciał się uczyć, żeby wzmocnić swoją pozycję na rynku. Za żadną z tych ewentualności nie odpowiada Scrooge. Wręcz przeciwnie - może warto się zastanowić, dlaczego osoba, która przez lata uważa, że jest zbyt nisko opłacana, a dodatkowo ma na utrzymaniu chore dziecko (Małego Tomaszka) nie potrafi wykrzesać w sobie motywacji, by odmienić swój los.
Dobroczyńca, choć z przymusu
Czy to nie ma więzień, przytułków i domów zarobkowych? - odpowiedział Scrooge dwóm mężczyznom, którzy przyszli do niego z prośbą o datek na biednych. To zdanie również często stanowi argument oskarżycielski przeciwko Ebenezerowi. Warto jednak doczytać dalej, Scrooge bowiem stwierdza: Płacę podatki, przyczyniam się więc do utrzymania zakładów, o których mówiłem. Kosztują one bardzo dużo, a ci, którym tam jest niedogodnie, niech sobie szukają gdzie indziej przytułku.

Widzimy więc, że nasz czarny bohater łoży na rzecz najbiedniejszych, choć jest do tego przymuszony przez państwo. Jako człowiek majętny, Scrooge zapewne oddaje niemało - niewykluczone, że więcej niż Ci, którzy obnoszą się ze swoją dobroczynnością. Czy więc to, że odmówił przekazania jeszcze większej kwoty czyni z niego tak strasznego człowieka?

Na tę sprawę można popatrzeć też z innej strony. Być może gdyby fiskus nie nakładał podatków, a samo państwo nie zajmowało się biednymi, Ebenezer - i inni jemu podobni ludzie - mieliby większą motywację i możliwości do dawania jałmużny. Zwróćmy uwagę, że Scrooge nie podnosi żadnego innego argumentu przeciwko przekazaniu datku, aniżeli to, że już zapłacił na te cele w formie podatku. Być może jego "dobroczynny próg bólu" jest więc równy kwocie, którą zabrał mu fiskus. Tym bardziej, że Scrooge był zdolny do ustępstw - przecież zgodził się by jego księgowy wziął w dzień Bożego Narodzenia płatny, jednodniowy urlop, pod warunkiem, że następnego dnia przyjdzie do pracy wcześniej.
Skąpstwo to nie grzech
Kolejnym argumentem często wytaczanym przeciwko Scrooge'owi jest to, że był on jednocześnie bogaty i skąpy. Zacznijmy od tego, w jaki sposób Scrooge dorobił się majątku. Otóż był przedsiębiorcą - nie złodziejem, oszustem czy politykiem. Do fortuny doszedł dzięki własnym talentom, pracy - jako dziecko czytał Robinsona Cruzoe zamiast się bawić, jako młodzieniec pracował w sklepie - oraz owocnej współpracy ze wspólnikiem Marleyem. Oszczędny tryb życia był częścią jego natury - to prawda, że pokój jego pracownika był słabo ogrzany, ale i sam Scrooge siedział przy ledwo tlącym się ogniu (z przymrużeniem oka można dodać, że dzięki temu ograniczał emisję CO2).

Źródło: Photos.com/Thinkstock
Wszystko wskazuje na to, że przedmiotem działalności Scroogea było udzielanie pożyczek. Dickens nie wspomina nic a nic o tym, by Ebenezer funkcjonował w ramach rezerwy częściowej, manipulował stopą LIBOR czy angażował się w "shadow banking" kupując derywaty dzięki darmowemu kredytowi z banku centralnego. Musimy więc przyjąć, że pożyczał własne pieniądze (a więc złoto i srebro, które w XIX w. były w powszechnym użyciu) osobom, które miały pomysł na ich produktywne spożytkowanie.
Bohater pozytywny
Innymi słowy, dzięki swoim oszczędnościom, które zgromadził powstrzymując się od konsumpcji, Scrooge finansował rewolucję przemysłową, która w niewyobrażalny sposób poprawiła warunki życia milionów ludzi. Doprawdy trudno to nazwać zbrodnią, nawet jeżeli - chcąc prowadzić dochodową działalność - Scrooge domagał się od pożyczkobiorców regulowania swoich zobowiązań. O tym natomiast, że w gospodarce rynkowej egoizm jednostki może być produktywny i przysparzać korzyści wszystkim dookoła poczytać można u już Adama Smitha.

Co więcej, nawet gdyby Scrooge - niczym wzorowany na nim Sknerus McKwacz - kąpał się w złotych monetach zamiast wpuszczać je w obieg, to i tak nie byłoby to działanie zasługujące na krytykę. Wycofując część pieniędzy z rynku, Ebenezer podniósłby siłę nabywczą pieniędzy będących w posiadaniu innych osób, również tych biednych. Mało tego, wiodąc skromne życie sam nie generował popytu na dobra konsumpcyjne, więc więcej zasobów zostawało dla innych.

Jak przystało na opowiadanie z morałem, pod koniec "Opowieści wigilijnej" Ebenezer - za sprawą Duchów Dawnych, Obecnych i Przyszłych Świąt - doznaje przemiany i zaczyna kochać Boże Narodzenie na tyle, że swojemu pracownikowi podwaja pensje i funduje mu gigantycznego indyka na świąteczny obiad. Zmiana zachowania to oczywiście przywilej przysługujący każdemu - tym bardziej, że odmieniony Scrooge nadal wydaje własne pieniądze.

Warto jednak pamiętać, że i przed przemianą ten oschły i zimny kapitalista czynił wiele dobra dzięki ciężkiej pracy oraz sprawnemu prowadzeniu biznesu. Trzeba mu to oddać nawet mimo jego odpychającego sposobu bycia. Kto wie, co zobaczyłby czytelnik, gdyby nocna zjawa zabrała go w podróż i przedstawiła wizję świata, w którym nikt nie oszczędza, nie inwestuje i nie prowadzi kalkulacji ekonomicznej, a cały majątek jest rozdawany na potrzeby biednych. Być może po powrocie z tej podróży, ocena powszechnie wystawiana Ebenezerowi Scrooge'owi byłaby zgoła inna.

* Z cyklu "Opowieści wigilijne" Przekład C. N. (Cecylia Niewiadomska), tekst niniejszy w języku polskim został opublikowany w 1909 r.).

Michał Żuławiński
Bankier.pl

Obserwuj @M_Zulawinski

Michał Żuławiński

# data[].attributes.attachment_link.description
Wydana 170 lat temu "Opowieść wigilijna" Charlesa Dickensa to jeden z kanonów literatury świątecznej. Poza budowaniem atmosfery, opowiadanie to niesie jeszcze jedno przesłanie - kreśli archetyp skąpca-kapitalisty w osobie Ebenezera Scrooge'a. I - niestety - czyni to w niezbyt fortunny sposób. Ebenezer Scrooge jest ze wszech miar negatywnym bohaterem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Opowieść wigilijna (ang. A Christmas Carol) - najbardziej znane opowiadanie Charlesa Dickensa, wydane w 1843 roku. Tłumaczenie - Krystyna Tarnowska.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ebenezer Scrooge - postać fikcyjna, główny bohater opowiadania Charlesa Dickensa Opowieść wigilijna wydanego w 1843 roku. Scrooge jest zamkniętym w sobie skąpcem, nielubiącym ludzi i nielubiącym świąt Bożego Narodzenia. Podczas nocy wigilijnej przechodzi przemianę w czasie czterech kolejnych wizyt duchów: ducha Jakuba Marleya, ducha minionych świąt Bożego Narodzenia, ducha obecnych świąt Bożego Narodzenia i ducha przyszłych świąt Bożego Narodzenia .

# data[].attributes.attachment_link.title
Zobacz, jak dawniej spędzano święta. " Blog Historia - Blog historyczno - obyczajowy Agnieszki Lisak

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
- A jaki ty masz powód, żeby być ponurym, wuju? Ty, bogacz?

Pragnąłbym gorąco dotknąć jej ust; spytać ją o coś, aby musiała rozchylić wargi. Pragnąłbym patrzeć na rzęsy jej opuszczonych w dół powiek i nie spłonąć przy tym najlżejszym rumieńcem; pragnąłbym rozpuścić jej falujące włosy, których najmniejszy loczek byłby dla mnie bezcenną pamiątką. Słowem, pragnąłbym korzystać z przywilejów dziecka, jednocześnie zaś być na tyle dojrzałym mężczyzną, abym umiał docenić szczęście, które mnie spotyka.

Charles Dickens, Opowieść wigilijna

Jest mnóstwo rzeczy, które przyniosły mi wiele dobrego, choć nie przyniosły mi żadnego zysku. Taką rzeczą są właśnie święta Bożego Narodzenia. Oczywiście, jest to czas hołdu i czci dla samego wydarzenia, ale dla mnie te święta to także miły czas dobroci, wybaczania i miłosierdzia.

Charles Dickens, Opowieść wigilijna

Opowieść wigilijna to jedna z najpopularniejszych bożonarodzeniowych powieści. Napisana przez Charlesa Dickensa w 1843 roku do dziś cieszy się wielką sławą. Nie ma osoby, czy to młodszej czy starszej, która nie znałaby owej historii. Zresztą nie ma w tym fakcie nic dziwnego, gdy prasa lub telewizja z przyjemnością zachęcają do zapoznania się ze Scrooge'em - głównym bohaterem książki. Tworzone filmy, animacje, gry i tym podobne rzeczy wręcz wymuszają zaznajomienie się ze świąteczną powieścią. Media najwyraźniej zdają sobie sprawę z nauki, jaką może wyciągnąć z tej historii każdy człowiek.

Opowieść wigilijna powstała w wyniku wszelkich doświadczeń autora. Gdy ojca Charlesa uwięziono za zaciągnięte długi, dwunastoletni autor musiał ciężko pracować, aby móc wyżywić swą rodzinę. Mając za sobą to przykre przeżycie, Dickens zaczął interesować się położeniem materialnym wielu dzieci. Odwiedzając ich stanowiska pracy oraz obserwując sposób życia społeczeństwa w Anglii, wpadł na pomysł stworzenia historii, która w pewien sposób by ich odzwierciedlała.

W czasie powstania Opowieści wigilijnej Anglia zaczęła interesować się dawnymi obyczajami Bożego Narodzenia. Królowa rozpoczęła rozpowszechniać zwyczaj przystrajania świątecznego drzewka, a ludzie pracowali w pocie czoła, by święta przyjemnie spędzić w gronie bliskich. Po opublikowaniu Opowieści wigilijnej wielu właścicieli zakładów zaczęło szanować swych pracowników, przyznając im podwyżki czy dni wolne, co szczególnie ucieszyło autora. Był to jego manifest w zakresie społecznych nierówności.

Dzisiaj, chcąc poznać historię Scrooge'a, wybieramy się do teatru, sięgamy po książkę, czy też poszukujemy w telewizji jednej z trzydziestu ekranizacji. Dzieci na pewno zadowoli wersja animowana z Myszką Miki czy Muppetami w roli głównej. Dla reszty odbiorców pozostają starsze, choć nie gorsze wersje. Na pewno większość z nas łączy sentyment do Opowieści wigilijnej,którą z radością oglądamy w niemal każde Boże Narodzenie.

# data[].attributes.attachment_link.description
A jaki ty masz powód, żeby być ponurym, wuju? Ty, bogacz? Pragnąłbym gorąco dotknąć jej ust; spytać ją o coś, aby musiała rozchylić wargi. Pragnąłbym patrzeć na rzęsy jej opuszczonych w dół powiek i nie spłonąć przy tym najlżejszym rumieńcem; pragnąłbym rozpuścić jej falujące włosy, których najmniejszy loczek byłby dla mnie bezcenną pamiątką.