# data[].attributes.headline
Αιτιολόγηση των ΤΠΕ

# data[].attributes.subject
Αιτιολόγηση των ΤΠΕ

# data[].attributes.body
Η χρήση των ΤΠΕ ενδείκνυται για την προσέγγιση των Φυσικών Επιστημών δεδομένου ότι φαινόμενα όπως είναι η εξάτμιση και η δημιουργία ενός σύννεφου δεν είναι άμεσα ορατά στα παιδιά γι' αυτό και κρίνεται αναγκαία η αξιοποίηση προσομοιώσεων. Παράλληλα, με την χρήση των ΤΠΕ είναι ευκολότερη η εμπέδωση εννοιών των Φυσικών Επιστημών μέσα από παιχνίδια και δράσεις που ελκύουν το ενδιαφέρον των παιδιών.
Τέλος, οι ΤΠΕ βοηθούν στη συλλογή και οργάνωση των πληροφοριών αλλά και των αντιλήψεων των παιδιών (εννοιολογικός χάρτης), κάτι που είναι πολύ σημαντικό στα πλαίσια της γνωστικής σύγκρουσης και της επιδιωκόμενης εννοιολογικής αλλαγής.

# data[].attributes.headline
Γνωστικό Αντικείμενο

# data[].attributes.subject
Γνωστικό Αντικείμενο

# data[].attributes.body
Φυσικές Επιστήμες

# data[].attributes.body
4 διδακτικές ώρες

# data[].attributes.headline
Προαπαιτούμενες Γνώσεις

# data[].attributes.subject
Προαπαιτούμενες Γνώσεις

# data[].attributes.body
Βάση για την προσέγγιση του φαινομένου της βροχής αποτελεί η κατανόηση των φυσικών καταστάσεων του νερού και ειδικότερα η αλλαγή από τη μια κατάσταση στην άλλη. Πιο συγκεκριμένα, τα παιδιά πρέπει να έχουν ήδη κατακτήσοει τρεις βασικές έννοιες: την εξάτμιση, τη συμπύκνωση, που συνδέεται με τον σχηματισμό των σύννεφων, και τη βαρύτητα στην οποία οφείλεται το φαινόμενο της κατακρήμνισης (με τη μορφή βροχής, χιονιού κτλ.).

# data[].attributes.headline
Δυσκολίες Παιδικής Σκέψης

# data[].attributes.subject
Δυσκολίες Παιδικής Σκέψης

# data[].attributes.body
Πριν από την υλοποίηση της συγκεκριμένης δραστηριότητας κρίνεται αναγκαίο να λάβουμε υπόψη τις σχετικές δυσκολίες που συναντά η παιδική σκέψη αναφορικά με το υπό μελέτη φαινόμενο.
Πιο συγκεκριμένα και όπως έχει προκύψει από μια σειρά ερευνών (Bar, 1989, Henriques, 2002, Gopal et al., 2004) τα παιδιά προσχολικής ηλικίας δεν μπορούν να κατανοήσουν την αλλαγή φυσικής κατάστασης του νερού από υγρό σε αέριο και συχνά θεωρούν ότι το νερό που εξατμίζεται εξαφανίζεται.

Όσον αφορά τη συμπύκνωση που συνδέεται με τον σχηματισμό σύννεφων, διατυπώνουν συχνά απόψεις που αποκλίνουν σημαντικά από τις επιστημονικά αποδεκτές. (π.χ. "Τα σύννεφα δημιουργούνται από το Θεό,  σχηματίζονται από τον ατμό που δημιουργείται από κατσαρόλες, είναι φτιαγμένα από κρύο, ζέστη, χιόνι, καπνό, ομίχλη, βαμβάκι, μαλλί" κ.ά.)

Τέλος, έχει διαπιστωθεί ότι τα παιδιά αυτής της ηλικίας δεν συνδέουν το φαινόμενο της βροχής και γενικότερα της κατακρήμνισης με τη βαρύτητα και διατυπώνουν απόψεις όπως: "η βροχή πέφτει όταν τα σύννεφα εξατμίζονται, πέφτει από τρύπες ή φουγάρα που έχουν τα σύννεφα, έρχεται από σύννεφα που ιδρώνουν ή λιώνουν".
Βιβλιογραφία
Bar, V. (1989). Children’s Views about the Water Cycle. Science Education,  73, 481-500.

Henriques, L.  (2002) Children's  ideas about weather: a review  of  the literature. School  Science  and Mathematics, 102, 202-215

Gopal, H. Kleinsmidt, J., Case, J. & Musonge, P. (2004).  An investigation of tertiary students' understanding of evaporation, condensation and vapor pressure. International Journal of Science Education, 26, 1597 - 1620

# data[].attributes.headline
Η Εποικοδομητική Προσέγγιση

# data[].attributes.subject
Η Εποικοδομητική Προσέγγιση

# data[].attributes.body
Τα τελευταία χρόνια, στον χώρο της διδακτικής των Φυσικών Επιστημών τείνει να κυριαρχήσει η εποικοδομητική προσέγγιση σύμφωνα με την οποία η γνώση δε “μεταβιβάζεται”, ούτε γίνεται αποδεκτή παθητικά, αλλά εποικοδομείται ενεργά από τα υποκείμενα βάσει αυτών που ήδη ξέρουν (Duit, 2001)
Όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζουν οι Driver et al.(2000), “η μάθηση είναι προϊόν εννοιολογικής αλλαγής που επέρχεται στους μαθητές λόγω της γνωστικής σύγκρουσης στην οποία υποβάλλονται” (σ.13).
Πιο συγκεκριμένα, για να αφομοιώσουν τις καινούριες ιδέες τα παιδιά θα πρέπει να τροποποιήσουν την οργάνωση των ιδεών τους, να ανασυγκροτήσουν τις νοητικές τους δομές, να επανεξετάσουν και να αναθεωρήσουν τις αρχικές τους αντιλήψεις, κάτι που συνεπάγεται ένα είδος “επανάστασης” στη σκέψη τους. Πρόκειται για αυτό που αποκαλούμε “γνωστική σύγκρουση” (Henriques, 2002).
Βιβλιογραφία
Driver, R., Squires, A., Rushworth, P. & Wood-Robinson, V. (2000). Οικοδομώντας τις έννοιες των Φυσικών Επιστημών. Αθήνα: Τυπωθήτω.
Duit, R (2001). The constructivist view in science education - what it has to offer and what should not be expected from it. May, 12, 2008
Henriques, L.  (2002) Children's  ideas about weather: a review  of  the literature. School  Science  and Mathematics, 102, 202-215

# data[].attributes.headline
Μέθοδοι Διδασκαλίας

# data[].attributes.subject
Μέθοδοι Διδασκαλίας

# data[].attributes.body
Ιδεοθύελλα- Εννοιολογική χαρτογράφηση

Επίδειξη, Παρουσίαση

Συζήτηση - Ερωταποκρίσεις

Πείραμα

Γνωστική Σύγκρουση

Προσομοίωση

Παιχνίδι

Οπτικοακουστικά Μέσα & Πολυμέσα Ηλεκτρονικής Τεχνολογίας

Εργασία σε ομάδες

# data[].attributes.body
Ως προς το γνωστικό αντικείμενο....

Τα παιδιά επιδιώκεται να
1. κατανοήσουν ότι:

οι υδρατμοί που προέρχονται από την εξάτμιση του νερού της θάλασσας (λόγω της παροχής θερμότητας από τον ήλιο) ανεβαίνουν ψηλά στον ουρανό κι εκεί, λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας, μεταβαίνουν είτε στη στερεή είτε στην υγρή κατάσταση.

τα σύννεφα αποτελούνται από μικροσκοπικές σταγόνες νερού ή μικροσκοπικούς κρυστάλλους πάγου.

το νερό πέφτει στη γη λόγω της βαρύτητας.

2. εξοικειωθούν με τα χαρακτηριστικά της επιστημονικής έρευνας που περιλαμβάνει ανάπτυξη δεξιοτήτων (α) παρατήρησης φαινομένων (με αξιοποίηση των αισθήσεων αλλά και χρήση απλών οργάνων) και περιγραφής αυτών, (β) διατύπωσης ερωτημάτων και αναζήτησης απαντήσεων τόσο βάσει όσων ήδη γνωρίζουν όσο και μέσω πειραματισμού ή διερεύνησης, (γ) διατύπωσης υποθέσεων και προβλέψεων, (δ) διατύπωσης λειτουργικών ορισμών, (ε) συλλογής, ανάλυσης και ερμηνείας δεδομένων και (στ) γενίκευσης και εξαγωγής συμπερασμάτων

Ως προς την χρήση των ΤΠΕ...
τα παιδιά αναμένεται

να εξοικειωθούν με προσομοιώσεις ως αναπαράσταση φυσικών φαινομένων

να δημιουργήσουν εννοιολογικό χάρτη αξιοποιώντας την εφαρμογή bubbl.us

να δημιουργήσουν ένα παραμύθι στο www.storyjumper.com

να αναζητήσουν σχετικά βίντεο στο Youtube και να τα αξιοποιήσουν για να φτιάξουν μια διαδραστική αφίσα στο www.thinglink.com

να εκφραστούν δημιουργικά χρησιμοποιήσουν το λογισμικό ζωγραφικής tuxpaint για να αναπαραστήσουν τη διαδικασία σχηματισμού της βροχής

να παίξουν παιχνίδια ανατροφοδότησης στο www.learningapps.org

να αξιοποίησουν το διαδίκτυο για να συλλέξουν πληροφορίες σχετικά με τις βροχοπτώσεις σε διάφορα μέρη της Ελλάδας

να χρησιμοποιήσουν το excel για να καταγράψουν δεδομένα (βροχόπτωση ανά μήνα) και να τα αναπαραστήσουν με ραβδόγραμμα προκειμένου να εξάγουν συμπεράσματα

Ως προς την μαθησιακή διαδικασία
Τα παιδιά αποσκοπούμε:

συμμετέχοντας σε ομαδικές εργασίες να αναπτύξουν δεξιότητες συνεργασίας και διαπραγμάτευσης

να καλλιεργήσουν δεξιότητες επικοινωνίας κι επιχειρηματολογίας συμμετέχοντας σε συζητήσεις κι ομαδικές εργασίες

# data[].attributes.headline
1. Η Φάση του Προσανατολισμού

# data[].attributes.subject
1. Η Φάση του Προσανατολισμού

# data[].attributes.body
Πρόκειται για το ξεκίνημα της διδασκαλίας που πρέπει να είναι οργανωμένο με τρόπο που να προσελκύει την προσοχή και το ενδιαφέρον των παιδιών. Στην περίπτωση μας, μια καλή αφόρμηση είναι μια βροχερή μέρα στο σχολείο. Ωστόσο, μπορούμε να προσελκύσουμε το ενδιαφέρον των παιδιών και με ένα σχετικό βίντεο ή τραγούδι όπως το παρακάτω:

# data[].attributes.attachment_link.title
Βροχή μου...Θηβαίος

# data[].attributes.headline
2. Η Φάση της ανάδειξης των Ιδεών

# data[].attributes.subject
2. Η Φάση της ανάδειξης των Ιδεών

# data[].attributes.body
Βασική θέση των εποικοδομητικών προσεγγίσεων είναι ότι τα παιδιά στη μαθησιακή διαδικασία αντιμετωπίζουν τα νέα στοιχεία χρησιμοποιώντας αυτά που ήδη γνωρίζουν.

Αναμφισβήτητα είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τις αντιλήψεις των παιδιών για το προς διδασκαλία φαινόμενο, προκειμένου,  προκαλώντας “γνωστικές συγκρούσεις”, να τα ενθαρρύνουμε να τις επανεξετάσουν και τελικά να τις αναθεωρήσουν. Με τη μέθοδο της ιδεοθύελλας τα παιδιά καλούνται να αποτυπώσουν αυθόρμητα και συνειρμικά σκέψεις και προηγούμενες γνώσεις τους για μία έννοια ή ένα φαινόμενο. Κι αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη δημιουργία ενός εννοιολογικού χάρτη στο bubbl.us

# data[].attributes.headline
3. Η Φάση της Αναδόμησης των Ιδεών

# data[].attributes.subject
3. Η Φάση της Αναδόμησης των Ιδεών

# data[].attributes.body
Σε αυτό το στάδιο τα παιδιά ενθαρρύνονται να ελέγξουν τις ιδέες τους και τελικά να τις επεκτείνουν, να τις αντικαταστήσουν ή και να αναπτύξουν νέες. Ένας αποτελεσματικός τρόπος στην προσπάθεια δημιουργίας γνωστικών συγκρούσεων που θα ωθήσει πιθανόν σε εννοιολογική αλλαγή, είναι το πείραμα.
Ένας ελκυστικός και συνάμα παραστατικός τρόπος να παρουσιάσουμε το πείραμα είναι με προβολή σχετικού βίντεο

# data[].attributes.body
Βάζουμε ζεστό νερό σε ένα βάζο. (Αν είναι μέρα με ήλιο μπορούμε να βάλουμε λίγο νερό σε ένα πιατάκι, να το σκεπάσουμε με ένα κυπελλάκι και να το αφήσουμε στον ήλιο). Το σκεπάζουμε με ένα πιατάκι στο οποίο τοποθετούμε πάγο

Πριν το σκεπάσουμε, καλούμε τα παιδιά να κάνουν προβλέψεις (“το ζεστό νερό θα κρυώσει… το παγάκι θα λιώσει…”) Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι μέρος του νερού εξατμίζεται, κάτι που δεν είναι ορατό αλλά μπορούν να νιώσουν τα παιδιά με την αφή, βάζοντας το χέρι τους πάνω στο βάζο και νιώθοντας τη ζέστη.

Το νερό ως αέριο ανεβαίνει προς τα πάνω και συναντώντας κρύα επιφάνεια (στα τοιχώματα του βάζου και στο πιατάκι) μετατρέπεται και πάλι σε νερό (συμπύκνωση). Τον  πάγο τον βάζουμε στο πιατάκι για να εστιάσουμε την προσοχή των παιδιών στην χαμηλή θερμοκρασία που προκάλεσε τη μετατροπή του αερίου σε υγρό.

Οι σταγόνες που δημιουργούνται λόγω βαρύτητας πέφτουν, κάτι στο οποίο πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή των παιδιών, ώστε αργότερο να το συνδέσουν με το φαινόμενο της βροχής (κατακρήμνιση)
Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι αν κρίνουμε ότι το γνωστικό επίπεδο των παιδιών το επιτρέπει μπορούμε να εισάγουμε και τους σχετικούς επιστημονικούς όρους (τήξη-πήξη, εξάτμιση-συμπύκνωση…). Αναμφισβήτητα είναι σημαντικό τα παιδιά να περιγράφουν φυσικά φαινόμενα της καθημερινής ζωής χρησιμοποιώντας γλώσσα που ήδη κατέχουν. Με βάση αυτή τη γλώσσα της καθημερινής εμπειρίας οικοδομείται σταδιακά η επιστημονική ορολογία. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να εισάγουμε και επιστημονικούς όρους κατά τη μελέτη ενός φαινομένου

# data[].attributes.headline
4. Η φάση της Εφαρμογής

# data[].attributes.subject
4. Η φάση της Εφαρμογής

# data[].attributes.body
Τα παιδιά σε αυτή τη φάση συσχετίζουν αυτό που έμαθαν με τις καθημερινές τους εμπειρίες και ερμηνεύουν φαινόμενα που δε μπορούσαν πριν να ερμηνεύσουν.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση συνδέουμε το πείραμα με το φαινόμενο της βροχής και για να καταστεί αυτό πιο κατανοητό τα παιδιά παρακολουθούν στον διαδραστικό πίνακα σχετική προσομοίωση από το Φωτόδεντρο για το πώς σχηματίζεται η βροχή.
Ο τρόπος παρουσίασης γίνεται με σταδιακή παρουσίαση των πληροφοριών, δίνοντας τη δυνατότητα στα παιδιά να εκφράζουν τις απόψεις τους. Ειδικότερα κρίνεται σκόπιμο να διακόπτουμε σε διάφορα σημεία την προβολή θέτοντας ερωτήσεις και προβληματισμούς (π.χ. «από τι αποτελούνται τα σύννεφα; γιατί το νερό που ήταν αέριο μετατράπηκε σε υγρό; θα μπορούσε να μετατραπεί σε στερεό;» κ.ά.) κι ενθαρρύνοντάς τα να διατυπώσουν προβλέψεις, οι οποίες επιβεβαιώνονται ή διαψεύδονται από την συνέχεια της προβολής του βίντεο (π.χ. «τι θα γίνει τώρα που ο ήλιο ζέστανε το νερό της θάλασσας; που θα πάνε οι υδρατμοί που σχηματίστηκαν; κ.ά.)

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο σχηματισμός της βροχής | ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ

# data[].attributes.attachment_link.description
ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

# data[].attributes.headline
Παιχνίδι ανατροφοδότησης

# data[].attributes.subject
Παιχνίδι ανατροφοδότησης

# data[].attributes.body
Μετά την ολοκλήρωση του βίντεο, ζητάμε από τα παιδιά να περιγράψουν τη διαδικασία σχηματισμού βροχής, εστιάζοντας την προσοχή τους στις αλλαγές στην φυσική κατάσταση του νερού ενώ μπορούμε να τους ζητήσουμε να την αναπαραστήσουν με ζωγραφική, δίνοντάς τους σχετικό φύλλο εργασίας. Παράλληλα μπορούν να βάλουν στη σειρά εικόνες σχετικές με το βίντεο, στα πλαίσια σχετικού παιχνιδιού που υπάρχει στο Φωτόδεντρο

# data[].attributes.attachment_link.title
Η σελίδα δεν βρέθηκε | ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ

# data[].attributes.attachment_link.description
Εθνικός Συσσωρευτής Εκπαιδευτικού Περιεχομένου «Φωτόδεντρο» Έκδοση 4.0

# data[].attributes.headline
5. Η Φάση της Ανασκόπησης

# data[].attributes.subject
5. Η Φάση της Ανασκόπησης

# data[].attributes.body
Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την αναγνώριση της σπουδαιότητας αυτών που ανακάλυψαν τα παιδιά κατά τη μαθησιακή διαδικασία. Τα παιδιά ανακαλούν τις αρχικές τους ιδέες, τις συγκρίνουν με τις τωρινές και στοχάζονται πάνω στη γνωστική πορεία της αλλαγής. Με άλλα λόγια ασκούνται σε μια μεταγνωστική δραστηριότητα, σε αυτό που αποκαλούμε “κριτικό αναστοχασμό”
Σε αυτή τη διαδικασία καίριο ρόλο μπορεί να παίξει η αξιοποίηση του εννοιολογικού χάρτη με τις αρχικές αντιλήψεις των παιδιών και η εκ νέου συμπλήρωσή του.

# data[].attributes.headline
Εικαστική Αναπαράσταση

# data[].attributes.subject
Εικαστική Αναπαράσταση

# data[].attributes.body
Τα παιδιά είτε ατομικά είτε σε ομάδες μπορούν να χρησιμοποιήσουν το tuxpaint για να αποδώσουν με ζωγραφική τη διαδικασία σχηματισμού της βροχής

# data[].attributes.headline
Δημιουργία Ιστορίας

# data[].attributes.subject
Δημιουργία Ιστορίας

# data[].attributes.body
Παρουσιάζουμε στα παιδιά εικόνες από την ιστορία του Σταγονούλη και αρχικά τους ζητάμε να τις βάλουν στη σωστή σειρά. Στη συνέχεια, τους προτείνουμε να διηγηθούν την ιστορία του Σταγονούλη, αξιοποιώντας τις εικόνες, και φτιάχνουμε ομαδικά μια μακέτα με τις σκηνές τις ιστορίας. Με τη βοήθεια της μακέτας και των εικόνων μπορούμε να οπτικοποιήσουμε την ιστορία μας και να φτιάξουμε ένα παραμύθι σε ηλεκτρονική μορφή χρησιμοποιώντας το storyjumper ή το PowerPoint. Θα μπορούσαμε επίσης να φτιάξουμε και σχετικό βίντεο χρησιμοποιώντας το MovieMaker και να προσθέσουμε την ηχογραφημένη αφήγηση των παιδιών. Η τελική μορφή του έργου μπορεί να παρουσιαστεί σε άλλη τάξη του σχολείου, στους γονείς ή ακόμη και να μοιραστεί με μαθητές άλλων σχολείων μέσω του Youtube ή του Slideshare.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Η ιστορία του Σταγονούλη" - Free Books & Children's Stories Online | StoryJumper

# data[].attributes.headline
Διαδραστική Αφίσα

# data[].attributes.subject
Διαδραστική Αφίσα

# data[].attributes.body
Αξιοποιώντας τις δυνατότητες του thinglink μπορούμε να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να δημιουργήσουμε ομαδικά μια διαδραστική αφίσα αναζητώντας σχετικά βίντεο ή εικόνες στο Διαδίκτυο
Μάλιστα μπορούμε να αξιοποιήσουμε ως φόντο μια σχετική κατασκευή που έχουμε κάνει

# data[].attributes.attachment_link.description
TOUCH this image to discover its story. Image tagging powered by ThingLink

# data[].attributes.body
Στον διαδραστικό πίνακα τα παιδιά διαδοχικά καλούνται να συμπληρώσουν ένα σταυρόλεξο με ερωτήσεις ανατροφοδότησης

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

# data[].attributes.headline
Παιχνίδι Αντιστοίχισης Εικόνας και Λέξης

# data[].attributes.subject
Παιχνίδι Αντιστοίχισης Εικόνας και Λέξης

# data[].attributes.body
Στο συγκεκριμένο παιχνίδι τα παιδιά καλούνται να τοποθετήσουν κάθε λέξη στη σωστή θέση, ανακαλώντας επιστημονικούς όρους και έννοιες που έμαθαν (εξάτμιση κτλ)

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.description
Βάλε τις λέξεις στη σωστή θέση

# data[].attributes.headline
Οι Βροχοπτώσεις κατά τόπους

# data[].attributes.subject
Οι Βροχοπτώσεις κατά τόπους

# data[].attributes.body
Τα παιδιά μπορούν να μελετήσουν τη συνολική βροχόπτωση ανά περιοχές στη Ελλάδα μέσα από την επεξεργασία πινάκων. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να αξιοποιηθεί και η παρακάτω ιστοσελίδα :

# data[].attributes.attachment_link.description
Τα στοιχεία που παρατίθενται σε αυτήν την υποενότητα αναφέρονται σε αναλύση και επεξεργασία που έχει γίνει συνολικά για την χώρα. Παράλληλα, όπου υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία από ευρωπαϊκές μελέτες, παρουσιάζονται οι αντίστοιχοι χάρτες και διαγράμματα από αυτές.

# data[].attributes.headline
Οι Βροχοπτώσεις στον τόπο μας - Στατιστικά Δεδομένα

# data[].attributes.subject
Οι Βροχοπτώσεις στον τόπο μας - Στατιστικά Δεδομένα

# data[].attributes.body
Χρησιμοποιώντας το Εxcel μπορούμε να καταγράφουμε δεδομένα σχετικά με τις βροχοπτώσεις στον τόπο μας ανά μήνα και στο τέλος να τα αναπαραστήσουμε με μορφή ραβδογράμματος προκειμένου να εξάγουμε συμπεράσματα (ποιος ήταν ο πιο βροχερός μήνας, ποιος μήνας είχε τις λιγότερες βροχές; κ.ά.)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ειρήνη Ματθαιάκη

# data[].attributes.attachment_link.title
Καταγραφή Βροχοπτώσεων.xlsx