# data[].attributes.body
(1746-1828)

# data[].attributes.headline
ARO MODERNOA EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOAN

# data[].attributes.subject
ARO MODERNOA EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOAN

# data[].attributes.headline
INPERIOAREN GAINBEHERA:FELIPE III. etik KARLOS II. era.

# data[].attributes.subject
INPERIOAREN GAINBEHERA:FELIPE III. etik KARLOS II. era.

# data[].attributes.headline
MONARKIAREN GOREN ALDIA: KARLOS I.a, FELIPE II. a

# data[].attributes.subject
MONARKIAREN GOREN ALDIA: KARLOS I.a, FELIPE II. a

# data[].attributes.body
"Saturno comiendo a su hijo"

# data[].attributes.body
Moyano Legeari esker (1857), XIX. mendean aurrerapen ugari egin ziren hezkuntzaren arloan: analfabetismoa murriztu eta irakaskuntza hiru mailatan antolatu zen.

# data[].attributes.body
Karlos I.aren semea zen eta 1556 hartu zuen erregetza. Lau arazo nagusi izan zituen Filipe II.ak:
-Gerrak Frantziarekin.
-Turkiarrak.
-Herbehereak.
-Ingalaterra.

# data[].attributes.body
Espainiatik kanpo hiru arazo nagusi izan zituen:
-Gerrak Frantziarekin.
-Turkiarren arriskua.
-Protestantismoa.

# data[].attributes.body
1492ko urriaren 12an, Kristobal Kolon Amerikako kostaldera iritsi zen lehengoz.

# data[].attributes.body
Gizarte eta politika-aldaketek hiru kultura-mugimendu sortu zituzten: Erromantizismoa, errealismoa eta 98ko Belaunaldia.
Erromantizismoan, poesia eta antzerkia nabarmendu ziren.
Honako idazle hauekin: Espronceda, Bécquer, Larra eta Zorrilla.
Errealismoan, eleberria nabarmendu zen, idazle hauekin: Pérez Galdós, Juan Valera eta Leopoldo Alas <Clarín>.
98ko Belaunaldiak hainbat idazle eta intelektual elkartzen zituen: Miguel de Unamuno, Ramón María del Valle-Inclán, Pío Baroja eta Antonio Machado.

# data[].attributes.body
Espainian, artearen historiako maisurik handienetako batekin hasi zen XIX. mendeko pintura: Francisco de Goyarekin (1746-1828).
Borboien ganbera-margolaria izan zen, baita Josef Bonaparterena ere.

Maiatzaren hiruko fusilamenduak.

# data[].attributes.body
Alfontso XII.a hil zenean, bere emazteak hartu zuen erregeordetza.

# data[].attributes.body
Errege-erregina katolikoen ezkontza-politikaren bidez ezkondu zen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Carlos de Austria o Habsburgo (Gante, 24 de febrero de 1500 - Monasterio de Yuste, 21 de septiembre de 1558) fue rey de España con el nombre de Carlos I (1516 -1556), el primero que unió en su persona las coronas de Castilla, Aragón y Navarra, y Emperador del Sacro Imperio Romano Germánico como Carlos V (1520-1558), llamado César, el César Carlos o Su Majestad Cesárea.

Hijo de Juana I de Castilla y Felipe el Hermoso, y nieto por vía paterna de Maximiliano I de Austria o Habsburgo y María de Borgoña (de quienes heredó los Países Bajos, los territorios austríacos y el derecho al trono imperial) y por vía materna de los Reyes Católicos, de quienes heredó Castilla, Navarra, las Islas Canarias, las Indias, Nápoles, Sicilia y Aragón.

Su padre, Felipe "El hermoso" murió en septiembre de 1506, de forma prematura, y su madre, Juana "La loca" fue internada en el convento de Tordesillas devido a su locura. Por lo que el govierno de los Paises Bajos recayó en su abuelo, Maximiliano I de Habsburgo hasta que el joven Carlos alcanzara la mayoria de edad, aunque pronto le cedió el puesto a a su hija Margarita de Austria, junto con la tutela de Carlos y sus hermanos. Toda la educación del joven príncipe se desarrolló en Flandes y fue colmada de cultura flamenca.

El 5 de enero de 1515, después de que Guillermo de Croy consiguiera que el emperador declarara la mayoría de edad de Carlos, los Estados Generales nombraron a éste Señor de los Países Bajos. De esta forma finalizó la regencia de su tía Margarita, pero el joven soberano aún no tenía voluntad propia para gobernar y el señor de Chièvres, al ser de su total confianza, manejaba todo el poder. Ese mismo año, Adriano de Utrech viajó a España para asegurarse de que Fernando el Católico no quitara a Carlos la herencia de Castilla y Aragón en favor de su hermano Fernando I de Habsburgo.

Tras el fallecimiento de su abuelo Maximiliano I de Habsburgo, Emperador del Sacro Imperio Romano Germánico, el 12 de enero de 1519, Carlos reunió en su persona los territorios procedentes de la cuádruple herencia de sus abuelos: habsburguesa (Maximiliano I), borgoñona (María de Borgoña), aragonesa (Fernando el Católico) y castellana (Isabel la Católica), aunque pocos años después renunció en su hermano Fernando los territorios de Austria.

En competencia con el rey de Francia Francisco I, lo que supuso un gasto enorme al que Carlos hizo frente buscando dinero en Castilla y en banqueros alemanes, el 23 de octubre de 1520 fue coronado rey de Romanos en Aquisgrán y tres días después fue reconocido Emperador electo del Sacro Imperio Romano Germánico. Estos asuntos en Alemania lo ausentaron de España hasta 1522.

El 24 de febrero de 1530, el mismo día de su cumpleaños, en Bolonia, Carlos fue coronado como emperador del Sacro Imperio Romano Germánico por el papa Clemente VII, quien se convirtió en aliado de la causa imperial.

El ideario del emperador fue el ideal del humanismo de la Universitas Christiana, la supremacía de la autoridad imperial sobre todos los reyes de la cristiandad y la asunción de la defensa del catolicismo. Esta concepción imperial fue obra de mentes españolas como Pedro Ruiz de la Mota, Hugo de Moncada o Alfonso de Valdés.Frente a estos ideales universalistas mostraron su desacuerdo el rey francés Francisco I y el Papa. De ahí que estuviera constantemente en lucha con ambos durante su imperio.

# data[].attributes.attachment_link.description
Carlos de Austria o Habsburgo (Gante, 24 de febrero de 1500 - Monasterio de Yuste, 21 de septiembre de 1558) fue rey de España con el nombre de Carlos I (1516 -1556), el primero que unió en su persona las coronas de Castilla, Aragón y Navarra, y Emperador del Sacro Imperio Romano Germánico como Carlos V (1520-1558), llamado César, el César Carlos o Su Majestad Cesárea.

# data[].attributes.body
Alfontso XII.aren errenaldia 1875ean hasi zen eta Antonio Cánovas del Castillo izan zen aldi hartako politikaririk nabarmenena.

# data[].attributes.body
Euskal Autonomia Erkidegoan,bi hizkuntza erabiltzen dira: euskara eta gaztelania.
Euskarak ez du ahaidetasunik beste hizkuntza ezagunekin eta historiaurrean  agertu zen. Horregatik, ez dakite nola, noiz edo non sortu zenn euskara

# data[].attributes.body
-Bilboko aste nagusia, donodtiako danborrada, gaiztazko andra Maria zuriaren jaiak dira.

# data[].attributes.body
-XVIII.Mendearen erdialdetik, biztanle-kopurua nabarmen hazi zen.
-Politikan, gizarte-errebolta gehiago egon ziren.
-Garapen ekonomiko handia egon zen merkataritzak garrantzi handia eskuratu zuelako.

# data[].attributes.body
-Plater garrratzitsuenen artean, honako hauek nabermentzendira. Bizkaian egiten den bakailoa pil-pil saltsan, marmitakoa...etab

# data[].attributes.body
Elisabet II.aren erreinaldiko lehenengo  hamar urteetan,haren ama Maria Kristinak eta Espartero jeneralak bete zuen erregeordetza.
-Lehenengo gerra karlista (1833-1840).
-Bigarren gerra karlista (1846-1849).

# data[].attributes.headline
EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOA XVII . MENDEAN

# data[].attributes.subject
EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOA XVII . MENDEAN

# data[].attributes.body
-XVII.Mendean, biztanle-kopuruak behera egin zuen  eta industria -eta merkataritza- jarduerak krisi larrian sartu ziren; hainbat gizarte-errebolta eragin zuten krisi  horrek.
-Metalaren indrustriak eta arrantzak oso garrantzitsuak izan ziren.

# data[].attributes.body
Erkidegoko tradizioa:
Gastronomia, gure jaiak, gure hizkuntza.

# data[].attributes.body
Leonardo da vinci (1503-1517)

# data[].attributes.headline
Fernando VII. aren errenaldia (1814-1833)

# data[].attributes.subject
Fernando VII. aren errenaldia (1814-1833)

# data[].attributes.body
Absolustisten alde jokatu zuen.

# data[].attributes.headline
EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOA XVI. MENDEAN 

# data[].attributes.subject
EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOA XVI. MENDEAN 

# data[].attributes.body
-Aurreko mendearen  bukaeran Amerika aurkitzeak eta kolonitzatzeak nabarmen baldintzatu zuten XVI. mendean. Bi  gertaera horietan, euskaldunek protagonismo handia izan zuten.

# data[].attributes.body
Errenazimentuan, poesiak eta antzerkiak oso harrera ona zuten.
Literatura: nobela pikareska.

# data[].attributes.body
Autonomia-estatua 1979ko abenduaren 18an onartu zen eta gure erkidegoak autogobernu maila garrantzitsua lortu zuen horren bidez.

# data[].attributes.body
XVII. mendean, estilo barrokoa garatu zen Espainian, estilo hori ere Italian sortu zen.

# data[].attributes.body
Franco jeneralaren matxinadak protesta egin zuten
1936ean Gerra zibila hasi eta 1939an bukatu

# data[].attributes.body
1873an, Amadeo I.ak tronuari uko egin zion eta Lehen Errepublika aldarrikatu zen. Kolpe militar batek Errepublika amaitu eta monarkia berrezarri zuen Elisabet II.aren semea Alfonso XII.arekin

# data[].attributes.body
1902an industria askok hasi ziren martxan

# data[].attributes.body
1936ko uztailaren 17tik 18ra bitartean armadako jeneral batzuk errepublikaren aurka matxinatu ziren.

# data[].attributes.body
Luis Buñel izan zen XX. mendeko Espainiako zinem zuzendaririk garrantsitsuena.

# data[].attributes.body
Carlos IV.Espainiako erregea zen 1788tik eta haren begiko Manuel Godoyren esku utzi zuen gobernua. XIX.
mendearen hasieran
Godoyk bidea ireki zion Napoleonen armada frantsesari Espainia zeharkatzeko.
-1812ko konstituzioa.

# data[].attributes.body
Berriztapen garrantzitsua gertatu zen errepublikaren urteetan, besteak beste Juan Ramon Jimenez edo Federico Garcia Lorca olerkiarekin

# data[].attributes.body
Aldaketa handia egon da artearen munduan

# data[].attributes.body
Une bikaina izan zen XX. mendean Pablo  Picasso , Joan Miro, Salvador Dali........ pintatzen zutenean

# data[].attributes.body
Naturatik aldendu da

# data[].attributes.body
Primo de Riverak konstituzioa bertan-behera utzi, alberdiak eta sindikatuak debekatu, prentsaren gaineko zentsura bultzatu eta gobernu militarra ezarri zuen.

# data[].attributes.body
Platereskoa
Eskulturan:  Alonso Berruguete
Pinturan: Greko, eragin handia izan zuten italiar margolariek.
Arkitektura: Juan de Herrera

# data[].attributes.body
Francisko de goya y lucientes   Fuendetodos izenko herrian jaio zen, Zaragoza probintzian,1746an. XVIII. mendeko bigarren erdialdeko eta XIX. mende hasierako Espainiako morgolaririk garrantzitsuena  izan zen.

# data[].attributes.body
1598-1621.urtean.

# data[].attributes.body
1469.urtean ezkondu ziren Monarkiako lehen errege erreginak.

# data[].attributes.body
Ilustrazioa frantzian XVIII.Mendean garaturiko mugimendu kultural, zientifiko eta politikoa  izan zen eta garaiko jakituria osoa biltzen zuen Entziklopedia izeneko lanari esker,Europa  osoan hedatu zen.

# data[].attributes.body
Alfontso XIII.a adinez nagusi aitortu zuten 16 urterekin, 98ko krisialdiaren erdi-erdian.
Aldi horren barruan, Marokoko gerra gertatu zen

# data[].attributes.body
spainian armadako jenerala eta politikaria izan zen.

# data[].attributes.body
Elisabet II.a Espainiatik joan zenean sei urteko demokratikoa hasi zen.gizonen bozkatze unibertsalean oinarritua, eta beste errege bat bilatu zuten. Amadeo Savoiakoa italiarra hautatu zuten

# data[].attributes.body
Francisco Franco jeneralak Estatuko aginte guztiak metatu zituen.

# data[].attributes.body
Lehena Felipe III.a (1598- 1621) izan zen, Felipe II.aren semea.
Ondoren Felipe IV.a (1621- 1665), haren semea eta ondorengoa
, bere balido Olivaresko izan zen.
Karlos II.a (1665-1700), Felipe IV.aren semea
,  gobernua amaren eta balidoen esku utzi zuen.

# data[].attributes.body
XVIII. mendean, borboitar dinastiako lau monarka izan ziren errege Espanian: Filipe V.a, Fernando VI.a, Karlos III.a eta Karlos IV.a. Haien bidez, gobernatzeko modu berria ezarri zen, despotismo ilustrado izenekoa; Horren arabera, erregeek botere osoa zuten.

# data[].attributes.body
Krisi demografiko eta ekonomiko larria sortu zen.
Monarkia absolutistak arrakasta izan zuen.
Arazoak sortu ziren Ameriketako merkataritzan.

# data[].attributes.body
Filipe errege izateko aukeratu izana ez zuten ongi hartu Europako potentzia nagusiek. Izan ere, beldur ziren Espainiako eta Frantziako erresumek bat egingo ote zuten. Horregatik,beste hautagai baten alde egin zuten: Austriako Karlos  artxidukearen alde. Ondorioz, Espaniako Ondorengotza Gerra (1700- 1713) sortu zen.

# data[].attributes.body
-Konstituzioa 1978tik aurrera biztanleen bizikidetza eta aginte publikoekin dituzten harremanak arautzen dituen legea da.

# data[].attributes.body
Industrializazioa euskal autonomia erkidegoan 1841etik 1872ra arte gertatu zen.

# data[].attributes.body
Landa inguru askotako pobrezia zela eta pertsona askok atzerrira, kostaldeko herrietara eta Madrilera emigratu zuten.

# data[].attributes.body
1931ko Konstituzioa prestatu eta Alcala Zamora.
Errepublikako presidente eta Manuel Azaña gobernuko presidente izendatu zituzten.

# data[].attributes.body
Karlismoa mugimendu tradizionalista zen.
Karlisten eta liberalen arteko ulertzerik ezak Karlistaldiak eragin zituzten.

# data[].attributes.body
Merkataritzak aurrera egin zuen 1855tik aurrera izandako trenbide-garapenengatik.

# data[].attributes.body
Ideia liberalak garatu ziren eta hiri-klaseetan hedatu ziren (merkatariak, intelektualak eta funtzionarioak).

# data[].attributes.body
-Trantsizioa esaten zaio Franco jenerala hil  ondoren  Espainian gertatu zen aldaketa-prozesu politikoari. Horren bidez, Espainia estatu demokratiko bilakatu zen.

-Francok Joan Karlos l.a erregea izendatu zuen,

-Biztaleek erreferendum bidez onartu zuten 19778ko abenduaren 6an.

# data[].attributes.body
Ekonomiaren hazkunde motela eta atzerapen ekonomikoa izan zen XIX.mendean.

# data[].attributes.body
Orain dela 4,4 milioi urte hasi zen, lehenengo gizakia agertu zenean.

Nekazaritza eta abeltzaintza sortu zenean desagertu zen.

Nomadak ziren eta talde txikitan bizi ziren kobazulo eta txaboletan.

Ehizan, arrantzan eta basoko fruituak biltzen aritzen ziren. Ehizatutako animalien larrua erabiltzen zuten hotzetik babesteko.

Sua pizten asmatu zuten eta tresnak egiten zituzten harriekin, hezurrekin eta egurrekin.

# data[].attributes.body
Entzun, entzun nola sortu zen gure mundua.